జీవితప్రతిభాసో ఽథ మరణప్రతిభాసనమ్ । అన్యతాప్రతిభాసాశ్ చ జీవస్యైవ వ్యవస్థితాః
జీవితం కనిపించడమూ, మరణం కనిపించడమూ, ఇంకా వేరే స్థితులు కనిపించడమూ — ఇవన్నీ జీవిలోనే స్థిరంగా ఉంటాయి.
న దేహḫ పరమార్థేన విద్యతే న చ భూతతా । అసద్ ఏవేదమ్ ఆభాతి సద్ ఇవ భ్రమమాత్రకమ్
దేహం నిజంగా లేదు, దాని మూల స్వరూపమూ లేదు. ఇది అసత్యమే అయినా నిజంలా కనిపిస్తుంది — ఇది మాయ మాత్రమే.
వేదనం విద్ధి సంసారమ్ అవేదనమ్ అసంసృతిమ్ । జీవో యాదృక్సంసృతిస్ స్యాత్ తాదృగ్ ఏవ చ చేతతి
భావాలను అనుభవించడమే సంసారం, భావాల లేనితనమే ముక్తి. జీవుడు ఎలాంటి సంసారంలో ఉంటాడో, అతని మనసు కూడా అలాగే ఉంటుంది.
ఏతావన్మాత్రకైవేయం యుక్తిర్ ఉక్తా మనీషిభిః । అనుభూయత ఏవైతత్ కిమ్ ఏతావతి విభ్రమః
ఇంతటి సరళమైన విషయాన్ని జ్ఞానులు చెప్పారు. ఇది ప్రతి ఒక్కరికీ అనుభవంలోకి వస్తుంది. అయితే, ఇంత స్పష్టమైన విషయంపై ఎందుకు అయోమయం?
జీవే ఽన్తర్ అస్తి సంసారస్ తిలే తైలమ్ ఇవాబిలమ్ । న సంసారాన్తరే జీవస్ స్వప్నాదావ్ ఇతి దృశ్యతే
జీవునిలో సంసారం ఉండేలా ఉంటుంది, అది నువ్వులలో నూనె ఉన్నట్లుగా. కానీ సంసారాన్ని దాటి పోయిన స్థితిలో జీవుడు కనబడడు, అది కలలో ఉండేలా.
కటకత్వం సువర్ణే ఽస్తి కటకత్వే న హేమతా । అవిచారణయాస్త్య్ ఏతత్ ప్రేక్షయా నేహ విద్యతే
బంగారంలో కంకణం ఉండొచ్చు, కానీ కంకణంలో బంగారం ఉండదు. విచారణ లేకపోతే ఇది కనిపిస్తుంది, కానీ జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే ఇక్కడ అది ఉండదు.
అధికప్రేక్షయా కైశ్చిన్ న హేమాప్య్ అనుభూయతే । అతో న హేమ నో జీవẖ కటకత్వం చ నాఙ్గ సత్
కొంతమంది ఎక్కువగా పరిశీలించడంవల్ల బంగారం కూడా అనుభవించబడదు. అందుకే, బంగారం లేదనో, జీవుడు లేదనో, గాజు రూపంలో ఏదైనా అసలు ఉందనో చెప్పలేం.
యద్ అన్తర్ అస్తి తద్ రాజన్న్ అన్తర్ ఏవానుభూయతే । మనాగ్ అప్య్ అత్ర నో బాహ్యసాధనాద్య్ ఉపయుజ్యతే
ఓ రాజా! మనలోపల ఉన్నది మనలోపలే అనుభవించబడుతుంది; దీనికోసం బయట ఎలాంటి సాధనాలు, ఉపాయాలు కూడా ఉపయోగపడవు.
మృగతృష్ణామ్బు జీవాది తత్సమాశ్ చానుభూతయః । వేదనావేదనాద్యాస్ తద్ యచ్ ఛిష్టం తద్ అవాగ్గతి
మృగతృష్ణలోని నీరు, జీవుడు, వీటితో పోల్చదగిన అనుభవాలు అన్నీ ఒకేలా ఉంటాయి. భావాలు, అభావాలు, ఇంకా మిగిలినవన్నీ మాటలకు అందని విషయాలే.
భ్రమ ఏవోదితో మిథ్యా భ్రమో మిథ్యా విలీయతే । శేషం శాన్తమ్ అవాగ్యోగ్యం యత్ తద్ అస్తి న చాస్తి వా
భ్రమ మాత్రమే తప్పుడు రూపంలో ఉద్భవిస్తుంది, తప్పుడు భ్రమ మళ్లీ కలిసిపోతుంది. మిగిలినది శాంతంగా, మాటలకు అందని దానిగా ఉంటుంది; అది ఉంది అనో లేదు అనో చెప్పలేం.
అయం మృతో ఽహమ్ అస్మీతి జీవో భావితభావనః । అజాతో మ్రియతే ఽన్యత్ర జాతో ఽస్మీత్య్ అవగచ్ఛతి
ఈ జీవుడు తాను మృతుడినని, లేదా "నేనే ఇదినని" అనుకుంటూ, తన భావాలతోనే రూపుదిద్దుకుంటాడు. ఇంకొక్కడ చోట తాను పుట్టకుండానే చనిపోతున్నానని, లేదా పుట్టినవాడినని భావిస్తాడు.
దేశకాలక్రియాద్రవ్యరాశీన్ స్వమననాత్మకాన్ । జీవకో ఽనుభవత్య్ అన్తర్ జలం ద్రవరయాన్ ఇవ
దేశం, కాలం, క్రియలు, పదార్థాల సమూహాలు—all ఇవన్నీ తన మనసులోనే ఉన్నవిగా జీవుడు లోపల అనుభవిస్తాడు. ఇది నీరు ద్రవత్వంలో కలిసిపోయినట్టు.
ప్రమాణాతీతచిద్రూపరూపత్వాజ్ జీవకో ఽప్య్ అసన్ । తేనానుభావ్యానుభవౌ న సన్తౌ నానుభావకః
జీవుడు కొలవలేని, చైతన్య స్వరూపుడై ఉండడం వల్ల వాస్తవంగా లేడు. అందువల్ల అనుభవించేది, అనుభవించేవాడు కూడా నిజంగా లేరు.
అసత్యమ్ ఏవ సత్యాభం జీవస్ స్వప్రతిభాత్మకమ్ । సభూమ్యమ్బరశైలార్కం వపుḫ పశ్యతి వా న వా
జీవుడు తన స్వప్రతిభతోనే ఉన్నవాడుగా, అసత్యమైనదే అయినా సత్యంలా కనిపిస్తాడు. భూమి, ఆకాశం, కొండ, సూర్యుడు లాంటి రూపంగా తనను తాను చూడవచ్చు, లేదా చూడకపోవచ్చు కూడా.
జీవḫ పశ్యతి చేద్ ఏతత్ తద్ అనర్థవిజృమ్భణా । న చేత్ పశ్యతి చాత్మైవ తత్ పరోపశమశ్ శివః
జీవుడు ఇది చూస్తే, అది కేవలం దురదృష్టం విస్తరించడమే. ఇది చూడకపోతే, అతడు తానే పరమాత్మ, ఆ పరమశాంతి నిజమైన మంగళం.
నిరస్తశాస్త్రార్థవిచారచాపలం విలీననానాకులకార్యగౌరవమ్ । అసమ్భవత్సానుభవోద్భవభ్రమం ప్రశాన్తనిర్వాణమ్ అశేషమ్ ఈశ్వరః
శాస్త్రార్థాలపై విచారణలో చంచలత లేకుండా, అనేక లోకకర్తవ్యాల భారాన్ని విడిచిపెట్టి, అసాధ్యమైన లేదా ఊహాజనిత అనుభవాల మాయను దాటి, సంపూర్ణంగా ప్రశాంతంగా విముక్తుడై ఉన్నవాడు నిజమైన పరమేశ్వరుడు.
సతాసతా వా జీవేన కేనాప్య్ అన్యేన వా గురో । తథా న కేనచిద్ వాపి దేహేనైవాథ వాపి చ
నిజమైనదైనా, అబద్ధమైనదైనా, జీవుడు చేసినా, మరొకరైనా, గురువు చేసినా, ఎవరూ చేయకపోయినా, లేక శరీరమే చేసినా,
భావితం పిణ్డదానాదేḫ ఫలం యద్య్ అనుభూయతే । తదాకర్తుర్ న దోషేణ సమ్బన్ధ ఇతి మే మతిః
పిండదానం వంటి కార్యఫలం అనుభవించబడితే, దాన్ని చేయని వాడికి ఎలాంటి తప్పు లేదా సంబంధం ఉండదని నా అభిప్రాయం.
అకర్తుḫ పిణ్డదానాదేẖ క్రియాపీఠస్య సన్మతే । విరోధభావనం చిత్తాత్ క్వ గచ్ఛతి వదాశు మే
పిండప్రదానం లాంటి క్రియలు చేయని వాడు చేస్తే, మనసులో కలిగే వ్యతిరేక భావన ఎక్కడికి పోతుంది? నాకు త్వరగా చెప్పు.
పరస్పరానపేక్షిత్వాత్ క్రియాత్యాగాత్ ప్రజాహితమ్ । భవేత్ తేనేహ సంయోగో జాయతే మహతైనసా
ఒకరికి మరొకరిపై ఆధారం లేక, పనులు వదిలేసినప్పుడు, ఇక్కడ ఎవరు ఇతరుల కోసం మంచిగా వ్యవహరించినా, ఆ కలయిక వల్ల పెద్ద పాపమే కలుగుతుంది.
అహమ్ ఇత్య్ ఏవ యస్యాస్తి సంవిత్ తస్యాస్తి చిత్తభూః । యత్ర యత్ పతితం బీజం తద్ అవశ్యం ప్రరోహతి
'నేను' అనే భావన ఉన్నవాడికి మనస్సు అనే పొలం ఉంటుంది. అక్కడ ఏ విత్తనం పడితే అది తప్పకుండా మొలకెత్తుతుంది.
జ్ఞానాద్ ఋతే విమూఢస్య బాలస్య చ సచేతసః । సత్యం సమస్తమ్ ఏవేదమ్ ఆ సర్గనియతిక్రమాత్
జ్ఞానం లేకుండా, మూర్ఖుడికి లేదా చైతన్యం ఉన్న చిన్నవాడికి, సృష్టి క్రమానుసారం ఈ లోకం అంతా నిజమే అనిపిస్తుంది.
మృతేన జీవతా వాపి సర్వẖ కర్తవ్యతాక్రమః । భావితస్ తేన సర్వత్ర స హి సర్వఫలప్రదః
చచ్చిపోయినా, బ్రతికున్నా, అన్ని పనులు మనసులో ఆలోచించే వాడివల్లే జరుగుతాయి. ఎందుకంటే ఆ ఆలోచన ఎక్కడైనా అన్ని ఫలితాలను ఇస్తుంది.
ఏవం చేత్ తత్ సురగురో న కిఞ్చిద్ యేన భావితమ్ । పాషాణేనేవ మనసా స ముక్త ఇతి వేద్మ్య్ అహమ్
దేవతల గురువైనవాడా, ఎవడైనా ఏమీ ఆలోచించకపోతే, అతని మనసు రాయి లాగా ఉండిపోతుంది. అలాంటి వాడు నిజంగా ముక్తుడే అని నాకు తెలుసు.
న కిఞ్చిద్ భావితం యేన దృషజ్జాడ్యే తు తిష్ఠతా । స ముక్తో నాత్ర సన్దేహో ముక్తిẖ కేవలతైవ హి
ఎవడు ఏమీ ఆలోచించకుండా, కళ్లతో చూస్తూ కూడా మూర్ఖత్వంలో ఉంటాడో, అతడు ముక్తుడే. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ముక్తి అంటే ఇదే.
నకిఞ్చిద్భావనం జన్తోర్ జీవతో నోపపద్యతే । జ్ఞానాద్ ఋతే జీవతైవ కిల కిఞ్చిన్మయీ యతః
జీవించేవాడికి ఏమీ ఆలోచించకపోవడం సాధ్యం కాదు. జ్ఞానం లేకుండా బ్రతికుండగా ఏదో ఒకటి మిగిలిపోతూనే ఉంటుంది.
యయా కయాచిద్ వా యుక్త్యా నకిఞ్చిద్భావనం యది । నూనం రూఢమ్ అరూఢస్య తత్ ప్రాప్యం నావశిష్యతే
ఏదైనా మార్గంలో, మనసులో ఏమాత్రం ఆలోచన లేకుండా ఉండగలిగితే, అది సాధించినవాడైనా, సాధించని వాడైనా, ఇక సాధించాల్సింది ఏమీ మిగలదు.
ఇత్థం పురా సురపురే ఽసురనాయకస్య రామైవముత్తమవిదా గురుణా సురాణామ్ । తత్ తే మయాద్య కథితం కథయానయేహ పిణ్డాదిదానకృతచారు విచారయేతి
ఇలా ఎప్పుడో దేవతల నగరంలో, రామా, రాక్షసాధిపతికి దేవతల గొప్ప గురువు ఉపదేశించినట్లు, నేడు నేను నీకు చెప్పిన విషయాన్ని, అన్నదానం మొదలైన కార్యాల విషయంలో ఇక్కడ పరిశీలించు.
సత్యం భవత్వ్ అసత్యం వాప్య్ అసతాపి సతాపి వా । చేతసేషద్ అపి స్పృష్టమ్ అవశ్యమ్ అనుభూయతే
ఏది నిజమైనదైనా, అబద్ధమైనదైనా, అసత్యమైనదైనా, సత్యమైనదైనా, మనసుకు తాకినది తప్పక అనుభవించాల్సిందే.
సద్యẖ కాలాన్తరే వాపి సకృద్ దృష్టం హి చేతసా । ద్రవత్వమ్ అమ్భసేవాన్తర్ అవశ్యమ్ అనుభూయతే
వెంటనే అయినా, కొంతకాలం తర్వాత అయినా, మనసు ఒకసారి చూసినదీ, నీళ్ళకు ద్రవత్వం ఉండటంలా, తప్పక అనుభవించాల్సిందే.