ఘనవాసనయోచ్ఛూనే మోహే ఘనతరాత్మని । ముహూర్త ఏవ కల్పత్వం దుẖఖిత్వాద్ అనుమీయతే
బలమైన వాసనల వల్ల మాయ మన లోపల బలంగా ఏర్పడినప్పుడు, ఆ క్షణంలోనే కాలం, బాధ అనుభూతి కలిగినట్టు అనిపిస్తుంది.
యథా బ్రహ్మణి బ్రహ్మత్వం తథైవైతాస్ తదాత్మికాః । నామశబ్దార్థరహితాస్ సంస్థితాస్ స్వానుభూతయః
బ్రహ్మలో బ్రహ్మత్వం ఉన్నట్లే, ఇవి కూడా తమ స్వరూపంలోనే నిలుస్తాయి; పేరు, శబ్దం, అర్థం లేనివిగా, స్వయంగా అనుభూతిగా ఉంటాయి.
వాసనా దీర్ఘదుẖఖాయ ప్రేక్షితా సా న విద్యతే । నాహమ్ ఇత్య్ ఏవ సంవిత్త్యా స్వయత్నేన విలీయతే
బాధను కలిగించే అలవాటు మనం గమనిస్తే, అది నిజంగా లేదు అని తెలుస్తుంది. 'నేను ఇది కాదు' అన్న బోధతో, మన స్వంత ప్రయత్నంతో అది పూర్తిగా కలిసిపోతుంది.
అహన్తానుభవో దుẖఖమ్ అనహన్తోదయస్ సుఖమ్ । దృషద్ధృదయతాభావాద్ అలమ్ ఏతద్ ఉదేతి తే
అహంకార అనుభవం బాధను ఇస్తుంది; అహంకారం లేని స్థితి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. హృదయం కఠినంగా లేకపోవడం వల్ల, ఈ ఆనంద స్థితి నీకు సులభంగా కలుగుతుంది.
పరమం మౌనమ్ ఆశ్రిత్య యథాస్థితమ్ అవస్థితః । అఖణ్డమ్ ఏతద్ ఆప్నోతి నరో నిర్విఘ్నమ్ ఉత్తమమ్
పరమమైన మౌనాన్ని ఆశ్రయించి, యథాస్థితిగా ఉండే మనిషికి, ఎటువంటి అడ్డంకులు లేకుండా, అఖండమైన శ్రేష్ఠమైన స్థితి లభిస్తుంది.
బ్రహ్మాభిధానాస్తి శిలాతివిస్తృతా తస్యాం త్రిలోకీచిరసాలభఞ్జికా । స్థితా భవాభావరయాదికాత్మికా చిత్తాన్వితాచిత్తకకాష్ఠమౌనినీ
బ్రహ్మం అనే విస్తృతమైన పరిమాణం ఉంది. అది పెద్ద రాయి వలె విస్తరించి ఉంటుంది. అందులో మూడు లోకాలు చాలా కాలం కనిపించకుండా ఉంటాయి. అక్కడే భవము, అభావము, మనస్సుతో కూడినదీ, మనస్సు లేనిదీ, మౌనంగా ఉన్నదీ స్థిరంగా ఉంటాయి.
అహన్తాబీజసఙ్కల్పమాత్రమ్ ఏవమ్ ఇదం మునే । అవిద్యమానమ్ ఏవాతి విద్యమానమ్ ఇవ స్థితమ్
ఓ మునీశ్వరా, ఇది అంతా 'నేను' అనే భావన విత్తనంలా ఉంది. నిజానికి అది అసలు లేదు, అయినా ఉన్నట్టుగా కనిపిస్తుంది.
ఏవం చేత్ తద్ వద బ్రహ్మంల్ లోకే శాస్త్రే శ్రుతౌ స్మృతౌ । దేహḫ పిణ్డాదినోదేతి మృతస్యేతి కిమ్ ఉచ్యతే
ఇలా అయితే, ఓ బ్రహ్మన్, ఈ లోకంలో, శాస్త్రాల్లో, వేదాల్లో, స్మృతుల్లో, శరీరం మొదలైనవి ఎలా ఉత్పన్నమవుతాయో, మరణించినవారి గురించి ఏమంటారో చెప్పు.
యథా బ్రహ్మ తథైవాస్తి సర్గో ఽయం నియమాన్వితః । అతదన్యస్ తదన్యత్వం సర్గతాప్రత్యయాద్ గతః
బ్రహ్మం ఎలా ఉందో, ఈ సృష్టి కూడా అలాగే, ఒక క్రమానికి లోబడి ఉంది. దానికి భిన్నంగా ఉన్నదంతా, సృష్టి భావన పోయినప్పుడు, వేరుగా ఉండదు.
అత్ర సర్గాదిశబ్దార్థో భూతాదీన్య్ ఉపసంస్థితః । భూతత్వం విద్ధి భూతానామ్ అహన్తామననాత్మకమ్
ఇక్కడ 'సృష్టి' వంటి పదాల అర్థం భూతాదులు మొదలైనవిగా ఉంది. ఆ భూతాల స్వభావం 'నేను' అనే భావన, ఆలోచనల రూపంలోనే ఉందని తెలుసుకో.
రాగద్వేషాత్మికా చైషా కలనా నేతరాత్మికా । ఇదమ్ ఏవమ్ ఇదం నైవమ్ ఇత్య్ ఏకాత్మస్వరూపిణీ
ఈ కల్పన ఆకర్షణ, ద్వేషాల రూపంలో ఉండి, వేరే స్వభావం కలిగి ఉండదు. ఇదే నిజం, ఇది కాదు అని అనుకునే ఒకే స్వరూపంగా ఉంటుంది.
సోదితా సర్గశబ్దార్థకలనా మానమానినీ । బ్రహ్మాదినాదిపురుషరూపేణాహన్త్వరూపిణీ
ఈ కల్పనను 'సృష్టి' అని పిలుస్తారు. ఇది తనదైన పరిమాణాన్ని గర్వంగా భావించి, బ్రహ్మ మొదలైన మొదటి జీవులలో 'నేను' అనే భావంతో కనిపిస్తుంది.
ఇదం కార్యమ్ ఇదం నేతి నియమేన వినా చ సా । న భవత్య్ ఆత్మనైతావన్మాత్రరూపైకజీవితా
ఇది ఎలాంటి నియమం లేకుండా 'ఇది చేయాలి, ఇది చేయకూడదు' అని ఆలోచిస్తుంది. అయినా, ఈ రూపమే ఆత్మకు జీవం, దాని నుండి వేరుగా లేదు.
బ్రహ్మాదితాం గతాయాస్ తు తస్యాస్ తవమమాత్మికామ్ । న భవత్య్ అన్యతా తస్మాత్ స్వభావాత్ పరమాత్మనః
ఇది బ్రహ్మ మొదలైన స్థితిని చేరినప్పుడు, పరమాత్మ యొక్క స్వభావం తప్ప వేరే స్వరూపం దానికి ఉండదు.
తేన బ్రహ్మాదితామ్ ఏత్య స్వరూపస్థైవ తిష్ఠతి । నోపశామ్యతి నోదేతి నిరిచ్ఛత్వాత్ పరాత్మికా
అందువల్ల, బ్రహ్మ మొదలైన స్థితిని చేరుకొని, అది తన సహజ స్వరూపంలోనే నిలిచి ఉంటుంది; అది క్షీణించదు, ఉద్భవించదు, ఎందుకంటే అది పరమాత్మ స్వభావంతో, ఏ ఆశయమూ లేకుండా ఉంటుంది.
భావాభావౌ సమావ్ అస్యా నిష్కలఙ్కాత్మకస్థితేః । తేనైషాస్తే సమం వేత్తి నాభావం భవనం న చ
ఆమెకు ఉనికీ, లేనిదీ రెండూ సమానమే, ఎందుకంటే ఆమె మలినతలేని స్థితిలో నిలిచి ఉంటుంది; అందువల్ల ఆమె ఎలాంటి మార్పు లేకుండా ఉంటుంది, ఉనికీ, లేనిదీ ఏదీ తెలుసుకోదు.
యదోత్పన్నైవ సా సంవిద్ బ్రహ్మాదికలనామయీ । ఆత్మన్య్ ఏవ నిరిచ్ఛాస్తే శాన్తానుత్పన్నసన్నిభమ్
బ్రహ్మ మొదలైన భావనలు కలిగి ఆ జ్ఞానం ఉద్భవించినప్పుడు, అది తనలోనే, ఆశలు లేకుండా, ప్రశాంతంగా, ఉద్భవించనట్టుగా ఉంటుంది.
తద్ ఏవమ్ అఖిలం శాన్తం వ్యోమేవానన్తకం స్థితమ్ । కమ్ అప్య్ అకలితం కాలం నాస్మాభిస్ తద్ విచార్యతే
అందువల్ల, ఈ సమస్తం ప్రశాంతంగా, అనంతమైన ఆకాశంలా నిలిచి ఉంది; ఆ లెక్కలేనితనాన్ని, కాలాన్ని మనం పరిశీలించము.
యదా తు సా మనస్సత్తా ప్రసరన్తీ స్వభావతః । ఆస్తే తదా తదాకారస్ సర్గ ఇత్య్ ఏవ తిష్ఠతి
మనస్సు యొక్క స్వరూపం సహజంగా విస్తరించినప్పుడు, అది సృష్టి రూపంగా నిలుస్తుంది.
ప్రసరన్త్యా యథా నద్యాస్ స్వావర్తాదిస్వరూపకమ్ । తథా సఙ్కల్పసత్తాయా జగదాద్యాత్మకం వపుః
నది విస్తరించినప్పుడు దాని లోపల తురుసులు, వలయాలు ఎలా ఏర్పడతాయో, అలాగే సంకల్పశక్తి విస్తరించినప్పుడు ఈ జగత్తు మొదలైనవి అవి రూపం దాలుస్తాయి.
స్థితాయాస్ సర్గసంవిత్తేర్ ఇదమ్ ఇత్థమ్ ఇదం త్వ్ ఇతి । ఇతి సంస్థానరచనాద్ ఋతే సత్తా న విద్యతే
సృష్టి గురించి 'ఇది ఇలా ఉంది, అది అలా ఉంది' అనే జ్ఞానం స్థిరపడినప్పుడు, ఆ ఏర్పాటూ, నిర్మాణం తప్ప ఇంకెక్కడా ఆస్తిత్వం కనిపించదు.
విరిఞ్చతాదిసమ్పన్నా యదాత్మన్య్ ఏవ శామ్యతి । ఇదమ్ ఇత్థమ్ ఇదం చేతి తదా న భవతి క్రమః
బ్రహ్మ మొదలైన స్థితులు తనలోనే లీనమైపోయినప్పుడు, 'ఇది ఇలా, అది అలా' అనే క్రమం ఉండదు.
శాన్తం సర్వగతం శూన్యమ్ ఆస్తే బ్రహ్మైవ కేవలమ్ । వారీవావర్తవత్ సత్యం తద్ అస్మాభిర్ న చర్చ్యతే
ప్రపంచం నిశ్శబ్దంగా, ఎక్కడికక్కడ వ్యాపించి, శూన్యంగా ఉన్నప్పుడు, చివరికి బ్రహ్మమే మిగిలిపోతుంది. అది నీటిలో అలలు లేని స్థితిలా ఉంటుంది. అలాంటి సత్యాన్ని మనం చర్చించము.
యదా త్వ్ ఆశు న నిర్వాతి స్వాత్మసత్తాత్మకం తదా । ఇదం కార్యమ్ ఇదం నేతి సర్గదృష్ట్యా ప్రసర్పతి
కానీ మన సొంత స్వరూపం త్వరగా లయమవకపోతే, సృష్టి దృష్టిలో 'ఇది ఫలితం, ఇది కాదు' అనే భావనలు వ్యాపించసాగుతాయి.
యత్ కల్పనావిసరణం తత్ సర్గ ఇతి దృశ్యతే । విసారీ చక్రకవ్యూహస్ తైలబిన్దుర్ ఇవామ్భసి
మన ఊహ విస్తరించేది ఎంతైతే, అదే సృష్టిగా కనిపిస్తుంది. అది చక్రాకారంగా వ్యాపించడమో, లేక నీటిలో నూనె బొట్టు పడి వ్యాపించడమో లాంటిది.
యద్ ఏవ సర్గసంస్థానం సర్గసత్తాకరం పరమ్ । తద్ ఏవేత్థమ్ ఇదం త్వ్ ఇత్థమ్ ఇదమ్ అత్యర్థజృమ్భణమ్
సృష్టి నిర్మాణం ఏదైతే ఉందో, అదే సృష్టికి ఆధారంగా నిలుస్తుంది. 'ఇది ఇలా ఉంది, అది అలా ఉంది' అని భావాలు మరింత విస్తరించడమే ఈ ప్రక్రియ.
ఇదమ్ ఇత్థమ్ ఇదం చేత్థమ్ ఇత్య్ ఆస్తే యది నేహ తత్ । కథమ్ ఊర్ధ్వం భవేద్ ఊర్ధ్వమ్ అధశ్ చాధẖ కథం భవేత్
ఇది ఇలా ఉంది, అది అలా ఉంది అంటారు. కానీ ఇక్కడ అలాంటిది ఏదీ లేదు. అప్పుడు పైకి, కిందకి అనే భేదాలు ఎలా ఉంటాయి?
ప్రతిభాత్మని సమ్పన్నే సన్నివేశే జగత్స్థితేః । బ్రహ్మాదిరూపమననం మరుమార్గవృథామ్భసి
మనసులో జ్ఞానం పూర్తిగా వెలుగుతో నిండినప్పుడు, బ్రహ్మ మొదలైన రూపాల గురించి ఆలోచించడం ఎడారి మార్గంలో నీళ్లు వెతకడంలా వ్యర్థమే.
శబ్దస్పర్శాదయస్ తస్యాస్ స్వ ఏవావయవాస్ తతః । సఙ్కల్పాత్మాన ఏవాశు సరూపాలోకవేదనైః
శబ్దం, స్పర్శ మొదలైనవి అన్నీ ఆత్మ యొక్క భాగాలే. అందుకే మనసు ఊహించే రూపాలు కూడా వాటి స్వరూపాన్ని తక్షణమే అనుభవిస్తాయి.
పరస్పరం వివర్తన్తే పయాంసీవ ద్రవౌజసః । అర్థస్ సత్తామ్ ఉపాదత్తే శబ్దో ఽర్థమ్ అనుధావతి
వాటన్నీ పరస్పరం ఒకదానికొకటి మారిపోతుంటాయి, నీళ్ళు కలిసిపోవడంలా. అర్థం స్థిరంగా నిలుస్తుంది, శబ్దం ఆ అర్థాన్ని అనుసరిస్తుంది.