యస్మై వా సర్గవేతాలసముత్థానం విరోచతే । ఆత్మనాశాయ సఙ్కల్పాద్ ఉత్థాపయతు సో ఽఙ్గ తమ్
ఈ సృష్టి, దాని మాయలు ఎవరికైనా ఇష్టమైతే, ఆత్మను నాశనం చేసుకోవడానికి తన సంకల్పంతో వాటిని లేపుకోవచ్చు, ప్రియమైనవాడా.
దృశ్యం నిర్మాయ ద్రష్టృత్వమ్ ఏత్యాత్మానం నిబధ్య చ । య ఇచ్ఛతి సుఖం స స్వం విదధాతు యథేప్సితమ్
కనిపించేదాన్ని సృష్టించి, చూసేవాడిగా మారి, తానే తాను బంధించుకున్నవాడు, ఎవడు సుఖాన్ని కోరుతాడో, అతడు తనకు నచ్చినట్లు జీవితం గడపాలి.
యథాభూతార్థకథనే వయం నామ సముద్యతాః । శ్రుత్వా సత్యమ్ అసత్యం తు గృహ్ణాతు స్వేచ్ఛయా జనః
మేము నిజంగా ఉన్నదాన్ని మాత్రమే చెబుతున్నాము. ఎవరు వినినా, వారు నిజమా, అబద్ధమా అనుకోవాలనుకుంటే, వారి ఇష్టం ప్రకారం నమ్ముకోవచ్చు.
సర్గార్థీ సర్గయుక్తీహో మోక్షార్థీ మోక్షయుక్తిమాన్ । భవత్వ్ అత్ర మహాబాహో న నẖ కశ్చిద్ అపి గ్రహః
ఎవరైనా సృష్టి గురించి తెలుసుకోవాలనుకుంటే, వారు సృష్టి విషయాల్లో తర్కించొచ్చు. ఎవరికైనా మోక్షం కావాలంటే, వారు మోక్షం గురించి ఆలోచించొచ్చు. ఓ మహాబాహూ, ఇక్కడ మేమెవరినీ బలవంతంగా ఏదీ నమ్మించము.
సర్గాద్ వ్యావృత్తసంవిద్ యస్ సబాహ్యాభ్యన్తరాత్మనః । సర్గాసత్తావబోధాత్మా సో ఽమృతత్వాయ కల్పతే
ఎవరి మనస్సు సృష్టి నుండి పూర్తిగా వెనక్కి తిప్పబడిందో, లోపల బయటా సృష్టి అనుభూతి లేకుండా, సృష్టి అసత్యమని బోధ కలిగిందో, ఆ వ్యక్తి అమృతత్వానికి యోగ్యుడు.
సర్గాసత్తాప్రత్యయేన సర్గసంవిన్ నివర్తతే । సాహన్తా సమనస్కారా శిష్యతే యద్ అనామ తత్
సృష్టి అసత్యమనే నమ్మకం వల్ల, సృష్టి గురించిన జ్ఞానం పోతుంది. చివరికి, 'నేను' అనే భావన, మనస్సు తో పాటు, పేరు లేని స్థితి మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
సువిచారితమ్ అన్విష్టం యావత్ సర్గో న విద్యతే । సాహన్తాదిమనస్కారẖ కిమ్ అన్యద్ భ్రమకారణమ్
సూక్ష్మంగా విచారించి, గమనించి చూస్తే సృష్టి అసలు లేదని తెలుస్తుంది. అప్పుడు 'నేను' అనే భావన, మనస్సు తప్ప మరేదీ మాయకు కారణం కాదు.
పాతాలమ్ ఆవిశసి యాసి నభో విలఙ్ఘ్య దిఙ్మణ్డలం భ్రమసి చేత్ తద్ అనాత్మతాత్మా । భ్రాన్తీతరో ఽహమ్ ఇతి నాస్తి న సర్గవర్గస్ స్పన్దేతరో ఽనిల ఇవామ్బ్వితరేవ ధారా
నీవు పాతాళంలోకి వెళ్లినా, ఆకాశంలో ఎగిరినా, దిక్కులన్నీ తిరిగినా, ఇవన్నీ 'నాది కాదు' అనే దానికే పనులు. మాయ తప్ప, 'నేను' అనే భావన, సృష్టి, లేదా చలనం ఏదీ లేదు. నీటిలో గాలి కదలకపోవడం లాగానే.
కలనామాత్రకార్యత్వాద్ ఇమే మేర్వాదయో ఽద్రయః । మృదవో లఘవస్ సాక్షాత్ కౌశేయనికరాద్ అపి
ఈ మెరు మొదలైన పర్వతాలు మన ఊహ వల్లే కనిపిస్తున్నవి. నిజానికి ఇవి పట్టు గుచ్చిన గుత్తులకన్నా మృదువుగా, తేలికగా ఉంటాయి.
నిస్స్పన్దపవనాకారశరీరా భూతజాతయః । బ్రహ్మాద్యా అపి విద్యన్తే పిశాచపటలాదివత్
భూతాలు, బ్రహ్మ మొదలైనవారు కూడా కదలని గాలి లాంటి శరీరాలతో ఉంటారు. ఇవి పిశాచ గుంపుల్లా కనిపిస్తాయి.
అహోరాత్రాత్మనీ తుచ్ఛే ప్రకాశతమసీ తతే । జన్తోḫ పవనదేహస్య చ్ఛాయావిహసనే ఇవ
పగలు, రాత్రి అనే భావనలు లేని, వెలుతురు చీకటి రెండూ కలిసిన ఆత్మలో, ఊపిరితో కూడిన ఈ జీవి, నీడలా ఆడుకుంటూ కనిపిస్తుంది.
అన్విష్యమాణమ్ అప్రాప్యం జగత్ స్ఫురతి ఖే పరే । కేశపిఞ్ఛలవభ్రాన్తిర్ ఇవానిర్మలచక్షుషః
ఈ ప్రపంచం, ఆకాశంలో కనిపిస్తూ, ఎంత వెతికినా అందని దానివలె ఉంటుంది. మళ్లి మళ్లీ కనపడే వెంట్రుకల ముద్దలు మాయగా, చూపు స్పష్టంగా లేని వారికి కనిపించునట్లు ఇది కూడా భ్రమగా కనిపిస్తుంది.
సురాసురాస్ స్ఫురన్తీమే ఛిన్నవృక్షపిశాచవత్ । పరిపశ్యన్తి సంసారం దగ్ధదేహకజీవవత్
ఈ దేవతలు, రాక్షసులు, కూలిపోయిన చెట్టు చుట్టూ తిరిగే పిశాచాల్లా మెరుస్తూ, పుట్టి మళ్లీ మంటలో కాలిన శరీరాల నుంచి వచ్చిన ప్రాణాల్లా, సంసారాన్ని చూస్తూ ఉంటారు.
నిశ్శ్వసన్తి చ భస్త్రావద్ వివర్తన్తే ఖధూమవత్ । చిన్వన్త్య్ అర్ధప్రసుప్తాభం పశ్యన్త్య్ ఉద్భ్రాన్తమ్ ఆబిలమ్
వారు ముచ్చటగా ఊపిరాడుతూ, ఆకాశంలో పొగలా తిరుగుతూ, అరవైపు నిద్రలో ఉన్నవారిలా వెతుకుతూ, అన్ని విషయాలను కలవరంగా, మబ్బుగా చూస్తారు.
జడాస్ స్ఫురన్తి జనతా నదీరయతరఙ్గవత్ । బుధ్యన్తే ఽన్యాత్మకాశ్ చాన్యత్ కోకిలాẖ కాకతామ్ ఇవ
మందబుద్ధి గలవారు నదిలో అలలు ఎలాగో అలా కదిలిపోతుంటారు; కొందరు తమ అసలు స్వభావాన్ని మరిచి, కోయిలలు కాకపక్షులలా మారిపోతారు.
ఉద్యన్తి స్థావరా భూమౌ రయరేఖా ఇవామ్భసి । భావాḫ పరిణమన్త్య్ అన్తర్ జలానీవ రయాజ్ జలే
అచలమైన జీవులు భూమిపై నీటిలో నురుగు గీతల్లా పుట్టుకొస్తాయి; మనస్సులోని భావాలు నీటిలో అలలు ఏర్పడినట్టు మారిపోతుంటాయి.
అనుభూతయ ఆత్మస్థా ఇక్షోర్ మధురతా ఇవ । క్షోభ్యన్తే విక్రియన్తే చ పవనస్పర్శపీడనైః
అనుభవాలు మనసులో ఉండే చెక్కరలో తీపిలా ఉంటాయి; గాలి తాకిడితో అవి కదిలిపోతూ, మారిపోతూ ఉంటాయి.
కలనైకాత్మికా లఘ్వీ సకులాద్రీన్ద్రమణ్డలా । తులామ్ ఆరోపితా భూమిర్ న భవత్య్ అర్ధరక్తికా
ఈ భూమి ఒక లెక్కపాటు మాత్రమే, తేలికగా ఉన్నా, పర్వతాలు, సముద్రాలు, చంద్రుడు అన్నీ కలిగి ఉంది; దాన్ని తూకంలో వేసినా, అర రక్తి కూడా తూకం తుల్యమవదు.
భవిష్యద్భూతకోశస్థం ద్యౌḫ పాతాలతలం గతా । అగ్నేశ్ చిత్రకృతస్యేవ శైత్యమ్ ఏవానుభూయతే
భవిష్యత్తులో ఉండే ప్రాణుల నిలయంగా ఆకాశం, భూమి అడుగున ఉన్న లోకానికి చేరింది. అగ్ని కళాకారుడి చేతిలో చల్లదనం అనుభవించబడినట్టు, ఇక్కడ కూడా చల్లదనం మాత్రమే అనుభూతి అవుతుంది.
అధూమాత్మ నిరాధారమ్ అవాతాదిసమీరితమ్ । ఖమ్ ఊర్ధ్వమ్ అమ్బు యాత్య్ అభ్రైర్ బాన్ధవైర్ ఇవ శిక్షితమ్
పొగ లేకుండా, ఆధారం లేకుండా, గాలి వంటి దేనివల్లా కదలకుండా, నీరు పైకి ఆకాశంలోకి ఎక్కుతుంది. మేఘాలే దానికి బంధువుల్లా నేర్పినట్టు అది జరుగుతుంది.
సముద్రా దివి తిష్ఠన్తి తారకా ఉదితా భువః । నృత్యన్తి సభుజాశ్ శైలాశ్ సైకతం తైలమ్ ఉజ్ఝతి
సముద్రాలు ఆకాశంలో నిలుస్తున్నాయి, నక్షత్రాలు భూమిమీద వెలుగుతున్నాయి, కొండలు చేతులు ఊపుతూ నాట్యం చేస్తున్నాయి, ఇసుక నుంచి నూనె బయటపడుతోంది.
యథా సఙ్కల్ప్యతే యద్ యత్ తత్ తథా న తద్ అన్యథా । సఙ్కల్పకలనాకల్పం కిం సత్ కిం వాప్య్ అసద్ భవేత్
ఏది మనసులో ఊహించబడితే అదే జరుగుతుంది, వేరేలా జరగదు. ఊహలతో కల్పనలతో కూడిన ఈ లోకంలో, నిజమేమిటి? అబద్ధమేమిటి? అన్నది తేల్చడం కష్టం.
న స్థిరం నాస్థిరం కిఞ్చిన్ న జడం న చ చేతనమ్ । నాహం న త్వం న సన్ నాసన్ న స్థూలం నాణుతాతతమ్
ఏదీ స్థిరంగా లేదు, ఏదీ అస్థిరంగా లేదు. ఏదీ జడమూ కాదు, ఏదీ చైతన్యమూ కాదు. నేను కాదు, నీవు కాదు, ఉండడమూ కాదు, లేకపోవడమూ కాదు. ఏదీ పెద్దదీ కాదు, చిన్నదీ కాదు.
సర్వం చ సర్వథా సర్వం సర్వదా సార్వసార్వికమ్ । కల్పనావిశ్వరూపాత్మ న తద్ అస్తి న యద్ వపుః
ప్రపంచం అన్నీ విధాలా, ఎప్పుడూ, పూర్తిగా సమస్తంగా ఉంది అన్న భావన కల్పన మాత్రమే. ఈ కల్పిత ప్రపంచానికి, దాని రూపానికి నిజంగా ఏదీ లేదు.
బాలేనైరావణో బద్ధో దగ్ధాశ్ చన్ద్రత్విషాద్రయః । సరిత్ప్రవాహలగుడైర్ యుధ్యన్తే చిత్రమానవాః
ఒక చిన్నవాడు ఏరావతాన్ని కట్టేస్తాడు; చంద్రకాంతితో పర్వతాలు కాలిపోతాయి; నదులు చెరకు కర్రలతో యుద్ధం చేస్తాయి; అద్భుతమైన మనుషులు ఇలా పోరాడుతుంటారు.
సుఫాలకృష్టే వితతే వ్యోమ్ని వ్యుప్తాస్ సుశాలయః । పక్వాశ్ చ సఙ్గృహీతాశ్ చ భాణ్డేషు చ నియోజితాః
ఆకాశంలో బాగా దున్ని, విస్తరించి, అందమైన ఇళ్ళు నిర్మించారు; అవి పండినవి, సేకరించినవి, పాత్రల్లో పెట్టి, కట్టుబడి ఉన్నాయి.
హరిణా హారి గాయన్తి నృత్యన్తి వనరాజయః । పద్మా దృషది జాయన్తే ప్రసూతాẖ కలభం శిలాః
మృగాలు ఆకర్షణగా పాడుతుంటే, అరణ్యపు వృక్షాలు ఆనందంగా నాట్యం చేస్తాయి. రాళ్ల మీద తామరలు పుట్టుతాయి, రాళ్లే ఏనుగుబిడ్డలకు జన్మనిస్తాయి.
ఉడ్డీయన్తే పురాణ్య్ ఉచ్చైర్ భిక్షన్తి భువి భానవః । సానవో నగరాయన్తే గాయన్తి మృదు మద్గవః
పాత నగరాలు ఆకాశంలో ఎగురుతుంటే, భూమిపై సూర్యులు భిక్ష అడుగుతారు. కొండ శిఖరాలు నగరాలవైపుగా మారిపోతుంటే, మృదువైన కొంగలు మధురంగా పాడుతుంటాయి.
ఇత్యాదికాపి సఙ్కల్పకలా సత్యేవ రాజతే । అన్యా సత్యాప్య్ అసత్యేవ న సంవిత్తిర్ విరాజతే
ఇలా, ఊహాశక్తి కళ నిజంగా కనిపిస్తుంది. మరొక వాస్తవం కూడా అస్తిత్వంలేనట్టు అనిపించవచ్చు—అక్కడ చైతన్యం వెలుగుచూపదు.
ఏషా చ సఙ్కల్పకలా తీవ్రసఙ్కల్పకల్పితా । పూర్వసఙ్కల్పసన్త్యాగాత్ సత్యరూపానుమీయతే
ఈ ఊహాశక్తి కళ బలమైన సంకల్పంతో ఏర్పడింది. పూర్వపు ఊహలను వదిలిపెట్టినప్పుడు, దాని నిజమైన స్వరూపం గ్రహించబడుతుంది.