అస్మాభిḫ ప్రేక్షితస్ తేన నూనం నిర్మూలతాం గతః । అనాలోకḫ పురో రూఢం వస్తు నేతి విలోకనాత్
మనము దీన్ని పరిశీలించినందువల్ల అది పూర్తిగా పోయింది. 'ఇక్కడ ఈ వస్తువు లేదు' అని స్పష్టంగా చూసినప్పుడు, ఆ మాయా రూపం అంతా తొలగిపోతుంది.
యైస్ తు న ప్రేక్ష్యతే తేషాం శతశాఖం విజృమ్భతే । అసత్య ఏవ సత్యేన బాలవేతాలసైన్యవత్
కానీ, ఎవరు పరిశీలించరో, వారి కోసం అది వంద కొమ్మలతో విస్తరిస్తుంది. నిజంగా లేనిది, నిజమైనదిలా కనిపిస్తుంది. ఇది పిల్లవాడు ఊహించుకున్న పిశాచాల సైన్యంలా ఉంటుంది.
ఆసృష్టికరమ్ ఆరుద్రమ్ ఇయం భ్రాన్తిర్ ఉపస్థితా । తథాప్య్ అనన్తదుẖఖాయ కిం శుభం జ్ఞాతయానయా
ఈ మాయా భ్రమ, భయంకరంగా, సృష్టికి కారణమై, మన ముందుకు వస్తుంది. అయినా, ఇది అంతులేని బాధలకు దారి తీస్తున్నా, దీన్ని తెలుసుకోవడం వల్ల మనకు ఏమి మేలు కలుగుతుంది?
అసన్ నివర్తతే రామ క్షణాద్ ఏవ నిరీక్షితమ్ । సత్యం తు వస్తు కృచ్ఛ్రేణ క్షీయతే నైవ వానఘ
రామా, అసత్యం అనేది మనం గమనించిన వెంటనే వెంటనే పోతుంది. కానీ నిజమైనది, ఓ పాపరహితుడా, ఎంతో కష్టపడి చూసినా అంతగా పోదు లేదా అసలు పోదు.
అవిద్యా జ్ఞాతమాత్రైవ శామ్యత్య్ ఆశు న బాధతే । న విప్రలమ్భయత్య్ అన్తర్ మృగతృష్ణామ్బుధీర్ ఇవ
అజ్ఞానం ఒక్కసారి తెలుసుకున్న వెంటనే త్వరగా శాంతిస్తుంది, ఇక మనకు బాధ కలిగించదు. అది మనసులో మృగత్రిష్ణ జలధి లాగా మోసం చేయదు.
యద్ ఏవాస్యాḫ పరిజ్ఞానం స ఏవాస్యాḫ పరిక్షయః । శ్రేయసే పరమాయైవ మిత్రే శత్రుధియో యథా
దాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోవడమే దాని నాశనం. స్నేహితుడు లేదా శత్రువు ఎవరో తెలుసుకోవడం మనకు ఎంత మేలు చేస్తుందో, ఇదీ అంతే.
పరిజ్ఞాతైవ గలతి లగత్య్ అజ్ఞానరూషితా । స్వభావతశ్ చ నాస్త్య్ ఏవ మిథ్యా యక్షమతిర్ యథా
అజ్ఞానం ఒకసారి తెలుసుకున్న తర్వాత, అది తానే కరిగిపోతుంది, పోతుంది. అసత్యమైన భావన సహజంగా నిలవదు, ఎట్లా అంటే జ్వరం ఉన్న మనస్సు ఎప్పటికీ ఉండదు.
నాస్త్య్ అవిద్యాలమ్ ఇత్య్ ఏవ ప్రత్యయో జ్ఞానమ్ ఉచ్యతే । రూఢిం గతాజ్ఞే జ్ఞే త్వ్ ఏషా బ్రహ్మ మోక్షస్ స ఏవ చ
ఇక్కడ అజ్ఞానం అనే దేనికీ స్థానం లేదు అని నిశ్చయంగా తెలుసుకోవడమే జ్ఞానం. ఈ జ్ఞానం మనసులో బలంగా నిలిచినప్పుడు, అదే పరబ్రహ్మం, అదే మోక్షం.
అసత్ ప్రేక్షితమ్ ఏవాసత్ సత్ తు నైవ నివర్తతే । యదాసత్యజగద్భ్రాన్తిస్ తదైషాశు నివర్తతే
అసత్యాన్ని అసత్యంగా గుర్తించినప్పుడు అది తానే పోతుంది. సత్యం ఎప్పుడూ పోదు. ఈ అసత్యమైన లోకమనే మాయను వదిలిపెట్టినప్పుడు అది వెంటనే అంతరించిపోతుంది.
కల్పనామాత్రసమ్పత్తిర్ అకల్పనవిలాయినీ । మనస్సత్తేవ మృద్వఙ్గీ నరాయత్తభవాభవా
ఈ సృష్టి అంతా ఊహతోనే ఏర్పడింది; ఊహ పోయినప్పుడు అది కూడా పోతుంది. మనస్సు ఎలా మృదువుగా ఉంటుందో, జీవుల పుట్టుక, పోవడం కూడా మనుషులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
పురుషాయత్తజననమరణాయామ్ అఖిన్దతః । యథావద్ అస్యాం బుద్ధాయాం మోక్ష ఏవావశిష్యతే
పుట్టడం, చనిపోవడం అన్నీ మనిషిపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. ఇవి పూర్తిగా తెలుసుకున్నప్పుడు, ఈ స్పష్టమైన జ్ఞానంలో చివరికి ముక్తి మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
అద్రిద్యూర్వీనదీశాదికల్పనామాత్రకాత్మకామ్ । పీత్వాకల్పనమాత్రేణ నిర్వాతి నిపుణం పుమాన్
పర్వతాలు, భూమి, నదులు మొదలైనవన్నీ ఊహతోనే ఏర్పడినవే. ఊహను పూర్తిగా విడిచిపెట్టినవాడు, ఆ స్థితిలో నిశ్చలమైన శాంతిని పొందుతాడు.
యది శైలాది సత్యం స్యాత్ తత్ కేన వినివార్యతే । నాసతో విద్యతే భావో నాభావో విద్యతే సతః
పర్వతాలు నిజంగా ఉన్నాయంటే, వాటిని ఎవరు తొలగించగలరు? అసత్యానికి ఎప్పుడూ ఉనికి ఉండదు; సత్యానికి ఎప్పుడూ నాశనం ఉండదు.
యథా ప్రసరతి స్పన్దాచ్ చక్రవృన్దమ్ అసజ్ జలే । తథోల్లసతి సఙ్కల్పాచ్ చిత్ఖే సంసారమణ్డలమ్
నీటిపై అలలు ఎలా ఒకదానికొకటి వ్యాపించునో, అలాగే మనసులో ఒక ఆలోచన వల్ల ఈ సంసారచక్రం కూడా చైతన్యాకాశంలో ఉద్భవిస్తుంది.
నిజస్పన్దవశాద్ ఏకం శతావర్తం పయో యథా । నిజస్పన్దవశాద్ ఏకం జగదాత్మ పరం తథా
నీటి లో ఒకే ఒక తురుగు దాని స్వంత కదలిక వల్ల ఏర్పడినట్లు, పరమాత్మ కూడా తన స్వంత చలనం వల్ల ఈ లోకంగా మారుతుంది.
ప్రవిచారితమ్ అన్విష్టం యావచ్ చక్రాది నామ్భసి । అస్తి నాపి చ సర్గాది చిద్వ్యోమ్ని న చ కల్పనా
నీటిలో చక్రం లాంటివి ఏవీ నిజంగా లేవని పరిశీలిస్తే తెలుస్తుంది. అలాగే, చైతన్య ఆకాశంలో సృష్టి గాని, ఊహ గాని నిజంగా లేవు.
స్వయత్నమాత్రసఙ్కల్పప్రాప్యౌ సర్గాపవర్గకౌ । య ఏవ రోచతే యస్మై తయోస్ తం సో ఽనుగచ్ఛతి
సృష్టి గానీ, మోక్షం గానీ మన స్వంత సంకల్పంతోనే సాధ్యమవుతాయి. ఎవరికైతే ఏది ఇష్టం వుంటుందో, వారు అదే దారిని అనుసరిస్తారు.
అవిత్త్వాద్ అపవర్గత్వం విత్త్వాజ్ జన్మచమత్కృతిః । వేద్యమ్ అస్తి చ నో సత్యం యథేచ్ఛసి తథా కురు
తెలియకపోవడం వల్ల మోక్షం వస్తుంది; తెలిసినప్పుడు జన్మ ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. తెలిసేది ఉంది, కానీ అది నిజం కాదు. నీవు కోరినట్లు చేయు.
అసద్ వేద్యం వినిర్మాయ భుఙ్క్తే క ఇవ దుẖఖదమ్ । ప్రక్షాలనాద్ ధి పఙ్కస్య దూరాద్ అస్పర్శనం వరమ్
అసత్యమైనదాన్ని సృష్టించి, బాధను కలిగించే దాన్ని ఎవరూ ఆస్వాదించరు కదా? మట్టిని కడగడం కన్నా, దాన్ని దూరంగా ఉండి తాకకుండా ఉండటం మంచిది.
క ఈదృశో ఽస్తి ముక్తాత్మా యో వినిర్మాయ యక్షకమ్ । తేనైవ ఘట్టయత్య్ ఆర్తం స్వయమ్ ఆత్మానమ్ అక్షతమ్
స్వతంత్రుడైన ఆత్మ ఎవరు, దెయ్యాన్ని సృష్టించి, దానితో తానే తాను బాధపడి, అయినా తానేమీ కాకుండా ఉంటాడు?
యస్మై వా సర్గవేతాలసముత్థానం విరోచతే । ఆత్మనాశాయ సఙ్కల్పాద్ ఉత్థాపయతు సో ఽఙ్గ తమ్
ఈ సృష్టి, దాని మాయలు ఎవరికైనా ఇష్టమైతే, ఆత్మను నాశనం చేసుకోవడానికి తన సంకల్పంతో వాటిని లేపుకోవచ్చు, ప్రియమైనవాడా.
దృశ్యం నిర్మాయ ద్రష్టృత్వమ్ ఏత్యాత్మానం నిబధ్య చ । య ఇచ్ఛతి సుఖం స స్వం విదధాతు యథేప్సితమ్
కనిపించేదాన్ని సృష్టించి, చూసేవాడిగా మారి, తానే తాను బంధించుకున్నవాడు, ఎవడు సుఖాన్ని కోరుతాడో, అతడు తనకు నచ్చినట్లు జీవితం గడపాలి.
యథాభూతార్థకథనే వయం నామ సముద్యతాః । శ్రుత్వా సత్యమ్ అసత్యం తు గృహ్ణాతు స్వేచ్ఛయా జనః
మేము నిజంగా ఉన్నదాన్ని మాత్రమే చెబుతున్నాము. ఎవరు వినినా, వారు నిజమా, అబద్ధమా అనుకోవాలనుకుంటే, వారి ఇష్టం ప్రకారం నమ్ముకోవచ్చు.
సర్గార్థీ సర్గయుక్తీహో మోక్షార్థీ మోక్షయుక్తిమాన్ । భవత్వ్ అత్ర మహాబాహో న నẖ కశ్చిద్ అపి గ్రహః
ఎవరైనా సృష్టి గురించి తెలుసుకోవాలనుకుంటే, వారు సృష్టి విషయాల్లో తర్కించొచ్చు. ఎవరికైనా మోక్షం కావాలంటే, వారు మోక్షం గురించి ఆలోచించొచ్చు. ఓ మహాబాహూ, ఇక్కడ మేమెవరినీ బలవంతంగా ఏదీ నమ్మించము.
సర్గాద్ వ్యావృత్తసంవిద్ యస్ సబాహ్యాభ్యన్తరాత్మనః । సర్గాసత్తావబోధాత్మా సో ఽమృతత్వాయ కల్పతే
ఎవరి మనస్సు సృష్టి నుండి పూర్తిగా వెనక్కి తిప్పబడిందో, లోపల బయటా సృష్టి అనుభూతి లేకుండా, సృష్టి అసత్యమని బోధ కలిగిందో, ఆ వ్యక్తి అమృతత్వానికి యోగ్యుడు.
సర్గాసత్తాప్రత్యయేన సర్గసంవిన్ నివర్తతే । సాహన్తా సమనస్కారా శిష్యతే యద్ అనామ తత్
సృష్టి అసత్యమనే నమ్మకం వల్ల, సృష్టి గురించిన జ్ఞానం పోతుంది. చివరికి, 'నేను' అనే భావన, మనస్సు తో పాటు, పేరు లేని స్థితి మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
సువిచారితమ్ అన్విష్టం యావత్ సర్గో న విద్యతే । సాహన్తాదిమనస్కారẖ కిమ్ అన్యద్ భ్రమకారణమ్
సూక్ష్మంగా విచారించి, గమనించి చూస్తే సృష్టి అసలు లేదని తెలుస్తుంది. అప్పుడు 'నేను' అనే భావన, మనస్సు తప్ప మరేదీ మాయకు కారణం కాదు.
పాతాలమ్ ఆవిశసి యాసి నభో విలఙ్ఘ్య దిఙ్మణ్డలం భ్రమసి చేత్ తద్ అనాత్మతాత్మా । భ్రాన్తీతరో ఽహమ్ ఇతి నాస్తి న సర్గవర్గస్ స్పన్దేతరో ఽనిల ఇవామ్బ్వితరేవ ధారా
నీవు పాతాళంలోకి వెళ్లినా, ఆకాశంలో ఎగిరినా, దిక్కులన్నీ తిరిగినా, ఇవన్నీ 'నాది కాదు' అనే దానికే పనులు. మాయ తప్ప, 'నేను' అనే భావన, సృష్టి, లేదా చలనం ఏదీ లేదు. నీటిలో గాలి కదలకపోవడం లాగానే.
కలనామాత్రకార్యత్వాద్ ఇమే మేర్వాదయో ఽద్రయః । మృదవో లఘవస్ సాక్షాత్ కౌశేయనికరాద్ అపి
ఈ మెరు మొదలైన పర్వతాలు మన ఊహ వల్లే కనిపిస్తున్నవి. నిజానికి ఇవి పట్టు గుచ్చిన గుత్తులకన్నా మృదువుగా, తేలికగా ఉంటాయి.
నిస్స్పన్దపవనాకారశరీరా భూతజాతయః । బ్రహ్మాద్యా అపి విద్యన్తే పిశాచపటలాదివత్
భూతాలు, బ్రహ్మ మొదలైనవారు కూడా కదలని గాలి లాంటి శరీరాలతో ఉంటారు. ఇవి పిశాచ గుంపుల్లా కనిపిస్తాయి.