సంవిన్మయత్వాద్ వార్యన్తర్ అపి సన్త్య్ ఏవ సృష్టయః । చిత్తాకాశాత్మికా నోఢాḫ ప్రతిబిమ్బాన్వితా ఇవ
చైతన్యం స్వభావం వల్ల, నీటిలోనూ ఇతర పదార్థాల్లోనూ సృష్టులు ఖచ్చితంగా ఉంటాయి. అవి మనస్సు ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉండవు, కానీ ప్రతిబింబాల్లా కనిపిస్తాయి.
భూతపఞ్చకసత్తాసు సబాహ్యాభ్యాన్తరం సదా । సన్తి సర్గసహస్రాణి న చ సన్తి కదాచన
ఈ ఐదు భూతాల సత్త్వంలో, బయటా లోపలా ఎప్పుడూ వేలాది సృష్టులు ఉంటాయి. అయినా, నిజంగా అవి ఎప్పుడూ ఉండవు.
సర్వత్ర సర్వదా సర్వం సార్వం సర్వేణ సర్వథా । న తద్ అస్తి న యత్ సత్యం న తద్ అస్తి న యన్ మృషా
ప్రతి చోట, ప్రతి సమయంలో, ప్రతి విషయమూ, అన్ని విధాలా చూసినా — నిజంగా సత్యమయమైనదీ, అసత్యమయమైనదీ ఏదీ లేదు.
న చ కిఞ్చిన్ మృషా నైవ సత్యం కిఞ్చిన్ న మధ్యమమ్ । బృహద్ బ్రహ్మాయతే బ్రహ్మ శాన్తమ్ అన్తవివర్జితమ్
ఏదీ పూర్తిగా అసత్యం కాదు, ఏదీ పూర్తిగా సత్యం కాదు, మధ్యలో ఉన్నదీ లేదు. విస్తారమైన బ్రహ్మం ఒక్కటే ఉంది — అది శాంతంగా, అంతం లేనిదిగా ఉంటుంది.
సర్వభావోపమర్దేన భావḫ ఫలతి పీవరః । తేనాతిభావో జయతి శ్లిష్టయోర్ అపి సర్గయోః
అన్ని భావాలు లయమైపోయినప్పుడు, ఒక పరిపూర్ణమైన స్థితి కలుగుతుంది. అందువల్ల, రెండు సృష్టులు కలిసున్నా, ఆ అత్యున్నత స్థితి విజయం సాధిస్తుంది.
జీవḫ పరస్పరాప్రాప్తావ్ ఊనభావేన సిధ్యతి । సంసారస్ సమభావస్ తు సమతాం గచ్ఛతి ద్వయోః
జీవుడు పరస్పర సముపయోగం లేకపోవడం వల్ల అసంపూర్ణంగా నిలుస్తాడు. కానీ ఈ లోకం సమాన స్వభావంతో ఉండి, ఆ రెండు తేడాలను సమంగా చేస్తుంది.
విలక్షణా బృహద్భావాస్ సమత్వాన్ మిలితా మిథః । వైలక్షణ్యేన తిష్ఠన్తి నానావర్ణా ఇవ త్విషః
ప్రత్యేకమైన, విస్తారమైన స్థితులు సమానత్వం వల్ల పరస్పరం కలిసిపోతాయి. అయినా, వాటి ప్రత్యేకత వల్ల, అవి వేరు వేరు రంగుల కిరణాల్లా తలతలగా ఉంటాయి.
నిరర్గలా సర్గపరమ్పరేతి విజృమ్భతే ఽన్తḫ పరమాణుధాతోః । అప్య్ అన్తర్ అద్రీన్ద్రశిలాన్తరే చ వహ్నౌ జలే వాఖిలవస్తుజాతే
సృష్టి యొక్క అంతులేని పరంపర, పరమ సూక్ష్మమైన అణువు లోపల కూడా, అలాగే పర్వతాలు, రాళ్లు, అగ్ని, నీరు, ఇతర అన్ని వస్తువుల మధ్యలో కూడా స్వేచ్ఛగా విస్తరిస్తుంది.
సఙ్కల్పరూపాద్రినదీదినేశదిక్కాలకల్పస్ఫురణాకులాపి । జగన్మహామణ్డలపిణ్డపీఠీ వ్యోమోదరం చిద్ఘనశూన్యధాతౌ
కల్పన వల్ల పర్వతాలు, మెరుపులు, సూర్యుడు, దిక్కులు, కాలం, యుగాలు ఇలా కలవరపడి ఉన్నప్పటికీ, ఈ ప్రపంచమంతటినీ కలిగి ఉన్న మహా గోళం, ఆండం ఉండే స్థలం, ఆకాశపు లోపల, చైతన్యపు శూన్య మౌలికంలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
నభశ్ చ వాస్యా ఉదరే ఽప్య్ అపారం సచన్ద్రతారాద్రిదివాకరాది । మిథస్ త్వ్ అదృష్టశ్రుతశబ్దసారా కాచిన్ మిథోలబ్ధశరీరికాపి
ఆకాశం, గాలి, సముద్రం, అంతులేని లోతు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, పర్వతాలు, సూర్యుడు మొదలైనవన్నీ కలిసినప్పటికీ, వాటిలో కొన్ని కనబడని, వినిపించని, పలకబడని స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటాయి. మరికొన్ని పరస్పర సంబంధం వల్లే రూపాన్ని పొందినవిగా ఉంటాయి.
యథా పుస్తమయం సైన్యం మహారమ్భమ్ అపి స్ఫుటమ్ । విద్యమానమ్ అనన్తం చ సహస్రాఙ్గాయుధాదికమ్
ఎలా అంటే, ఒక పుస్తకంలో గీసిన సైన్యం ఎంత పెద్దదిగా, అంతులేని దేహాలు, ఆయుధాలతో కనిపించినా, అది నిజంగా లేనట్టే ఉంటుంది.
స్వరూపం ప్రతి తజ్ జాడ్యాన్ నిత్యాసమ్భవదీహనమ్ । అరూపాలోకమననమ్ అదిక్కాలకలాదికమ్
అదే విధంగా, తన అసలైన స్వరూపాన్ని తెలియకపోవడం వల్ల ఎప్పుడూ శ్రమించడమూ ఉండదు, రూపం లేని దృష్టి, దిక్కులు, కాలం, కారణం లాంటి భావనలు కలుగుతాయి.
కేవలం కేవలం శాన్తం సమనిర్వాణమ్ ఆత్మని । దృష్టైర్ అనుమితైర్ జ్ఞాతైర్ ఇతరేణ దశాభ్రమైః
నిజంగా ఉన్నది ఒక్కటే — అంతటా ప్రశాంతమైన, నిశ్చలమైన స్థితి మనలోనే ఉంటుంది; అది మన అనుభవాలు, ఊహలు, మరికొన్ని అపోహల ద్వారా గ్రహించబడుతుంది.
మనాగ్ అప్య్ అపరామృష్టం విద్యమానమ్ అసన్మయమ్ । అహమాదిత్వమ్ ఆద్యం చ తథైవాఖణ్డితం జగత్
దానికి మరేదీ తాకదు కూడా; అది ఉన్నట్టు కనిపించినా, అసలు లేనిదే. అలాగే, 'నేను' అనే భావన, ఈ అఖండ ప్రపంచం మొదటి నుండీ అలా ఉన్నట్టే కనిపిస్తాయి.
బ్రహ్మపుస్తమయం సర్వం విద్యమానమ్ అసన్మయమ్ । రూపాలోకమనస్కారశబ్దార్థపరివర్జితమ్
ఈ జగత్తంతా పరబ్రహ్మ పుస్తకసైన్యంలా కనిపిస్తున్నా, అది వాస్తవానికి అసత్తుతో కూడినదే. దానికి రూపం లేదు, దృష్టి లేదు, మనస్సు లేదు, శబ్దం లేదు, అర్థం లేదు.
అన్యేనానుమితైర్ అర్థైర్ ముక్తమ్ ఆత్మని సంస్థితమ్ । న చ సత్యం న చాసత్యమ్ ఆత్మన్య్ అద్వయతావశాత్
ఇది ఇతర వస్తువుల ఊహల నుండి విముక్తమై, స్వయంగా ఆత్మలో స్థిరంగా ఉంటుంది. ఇది నిజమైనదీ కాదు, అబద్ధమైనదీ కాదు, ఎందుకంటే ఆత్మ స్వరూపం ద్వంద్వరహితమైనది.
అన్యో ఽస్తి పుస్తసైన్యానామ్ అస్మదాదిర్ మునీశ్వర । అస్మదాదేస్ తు కో ఽన్యస్ స్యాద్ అనన్తాద్ బ్రహ్మణḫ పదాత్
మహర్షీ, మనతో మొదలై ఈ పుస్తకసైన్యాల్లో ఇంకొకటి ఉందని అనిపించవచ్చు. కానీ పరబ్రహ్మ నుండి మనల్ని తప్ప ఇంకెవరు ఉండగలరు?
నాస్త్య్ ఏవ యస్ స నో ఽన్యో ఽస్తి బ్రహ్మపుస్తమయాత్మకః । అసన్న్ అభ్యుదితో మోహḫ ప్రేక్షితో యో న లభ్యతే
అటువంటి ఇంకొకటి నిజంగా లేదు. బ్రహ్మపుస్తక స్వరూపంగా కనిపించే ఆ ఇతరత, అసలు లేనిదే. అది మాయ వల్ల ఉద్భవించి, కనిపించినా, వాస్తవంగా దొరకదు.
స ఏతాన్ అసతో ఽనన్యాన్ దూరాద్ భావవికారకాన్ । పశ్యత్య్ ఉన్మత్తకో జన్తుర్ జీవన్న్ ఆత్మమృతిం యథా
ఒక మనిషి పిచ్చివాడిలా, నిజంగా లేని, దూరంలో ఉన్న భ్రమలను చూస్తాడు. జీవించి ఉన్నప్పటికీ, తన ఆత్మ మరణాన్ని అనుభవించడంలా ఇది జరుగుతుంది.
స ఏషో ఽప్రేక్షణాత్మైవ శుక్తౌ రజతధీర్ ఇవ । న విద్యతే ప్రేక్షితస్ సఞ్ శుక్తౌ రజతధీర్ ఇవ
ఈ చూచేవాడు, నిజానికి, చూడడమే. ముత్యపు గుళికలో వెండి ఉందని అనుకోవడం ఎలా కల్పనో, అలాగే ఇది కూడా కల్పన మాత్రమే. ముత్యపు గుళికను బాగా పరిశీలిస్తే అందులో వెండి లేదని తెలుస్తుంది.
అస్మాభిḫ ప్రేక్షితస్ తేన నూనం నిర్మూలతాం గతః । అనాలోకḫ పురో రూఢం వస్తు నేతి విలోకనాత్
మనము దీన్ని పరిశీలించినందువల్ల అది పూర్తిగా పోయింది. 'ఇక్కడ ఈ వస్తువు లేదు' అని స్పష్టంగా చూసినప్పుడు, ఆ మాయా రూపం అంతా తొలగిపోతుంది.
యైస్ తు న ప్రేక్ష్యతే తేషాం శతశాఖం విజృమ్భతే । అసత్య ఏవ సత్యేన బాలవేతాలసైన్యవత్
కానీ, ఎవరు పరిశీలించరో, వారి కోసం అది వంద కొమ్మలతో విస్తరిస్తుంది. నిజంగా లేనిది, నిజమైనదిలా కనిపిస్తుంది. ఇది పిల్లవాడు ఊహించుకున్న పిశాచాల సైన్యంలా ఉంటుంది.
ఆసృష్టికరమ్ ఆరుద్రమ్ ఇయం భ్రాన్తిర్ ఉపస్థితా । తథాప్య్ అనన్తదుẖఖాయ కిం శుభం జ్ఞాతయానయా
ఈ మాయా భ్రమ, భయంకరంగా, సృష్టికి కారణమై, మన ముందుకు వస్తుంది. అయినా, ఇది అంతులేని బాధలకు దారి తీస్తున్నా, దీన్ని తెలుసుకోవడం వల్ల మనకు ఏమి మేలు కలుగుతుంది?
అసన్ నివర్తతే రామ క్షణాద్ ఏవ నిరీక్షితమ్ । సత్యం తు వస్తు కృచ్ఛ్రేణ క్షీయతే నైవ వానఘ
రామా, అసత్యం అనేది మనం గమనించిన వెంటనే వెంటనే పోతుంది. కానీ నిజమైనది, ఓ పాపరహితుడా, ఎంతో కష్టపడి చూసినా అంతగా పోదు లేదా అసలు పోదు.
అవిద్యా జ్ఞాతమాత్రైవ శామ్యత్య్ ఆశు న బాధతే । న విప్రలమ్భయత్య్ అన్తర్ మృగతృష్ణామ్బుధీర్ ఇవ
అజ్ఞానం ఒక్కసారి తెలుసుకున్న వెంటనే త్వరగా శాంతిస్తుంది, ఇక మనకు బాధ కలిగించదు. అది మనసులో మృగత్రిష్ణ జలధి లాగా మోసం చేయదు.
యద్ ఏవాస్యాḫ పరిజ్ఞానం స ఏవాస్యాḫ పరిక్షయః । శ్రేయసే పరమాయైవ మిత్రే శత్రుధియో యథా
దాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోవడమే దాని నాశనం. స్నేహితుడు లేదా శత్రువు ఎవరో తెలుసుకోవడం మనకు ఎంత మేలు చేస్తుందో, ఇదీ అంతే.
పరిజ్ఞాతైవ గలతి లగత్య్ అజ్ఞానరూషితా । స్వభావతశ్ చ నాస్త్య్ ఏవ మిథ్యా యక్షమతిర్ యథా
అజ్ఞానం ఒకసారి తెలుసుకున్న తర్వాత, అది తానే కరిగిపోతుంది, పోతుంది. అసత్యమైన భావన సహజంగా నిలవదు, ఎట్లా అంటే జ్వరం ఉన్న మనస్సు ఎప్పటికీ ఉండదు.
నాస్త్య్ అవిద్యాలమ్ ఇత్య్ ఏవ ప్రత్యయో జ్ఞానమ్ ఉచ్యతే । రూఢిం గతాజ్ఞే జ్ఞే త్వ్ ఏషా బ్రహ్మ మోక్షస్ స ఏవ చ
ఇక్కడ అజ్ఞానం అనే దేనికీ స్థానం లేదు అని నిశ్చయంగా తెలుసుకోవడమే జ్ఞానం. ఈ జ్ఞానం మనసులో బలంగా నిలిచినప్పుడు, అదే పరబ్రహ్మం, అదే మోక్షం.
అసత్ ప్రేక్షితమ్ ఏవాసత్ సత్ తు నైవ నివర్తతే । యదాసత్యజగద్భ్రాన్తిస్ తదైషాశు నివర్తతే
అసత్యాన్ని అసత్యంగా గుర్తించినప్పుడు అది తానే పోతుంది. సత్యం ఎప్పుడూ పోదు. ఈ అసత్యమైన లోకమనే మాయను వదిలిపెట్టినప్పుడు అది వెంటనే అంతరించిపోతుంది.
కల్పనామాత్రసమ్పత్తిర్ అకల్పనవిలాయినీ । మనస్సత్తేవ మృద్వఙ్గీ నరాయత్తభవాభవా
ఈ సృష్టి అంతా ఊహతోనే ఏర్పడింది; ఊహ పోయినప్పుడు అది కూడా పోతుంది. మనస్సు ఎలా మృదువుగా ఉంటుందో, జీవుల పుట్టుక, పోవడం కూడా మనుషులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.