బ్రహ్మవిష్ణ్విన్ద్రరుద్రాదిḫ పూర్వమ్ ఏవ మనోమయీ । మాయేయమ్ ఉదితా మిథ్యా సర్గతా కల్పనాత్మికా
బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రుడు, రుద్రుడు మొదలైనవారు ముందుగా మనస్సు ద్వారా కల్పించబడ్డవారు. ఈ మాయా ప్రపంచం అసత్యంగా పుట్టిన కల్పన మాత్రమే.
యద్ యద్ ఆలోక్యతే కిఞ్చిన్ మాయాయాస్ తద్ అసన్ నభః । అన్తరన్తరసారాత్మరమ్భాస్తమ్భా ఇవోదితాః
ఈ మాయలో ఏది కనిపించినా, ఎంత చిన్నదైనా అది ఖాళీ ఆకాశంలా అసత్యమే. అవి అంతర్గత శూన్యంలోంచి పుట్టిన స్తంభాల్లా వెలిసినవే.
సఙ్కల్పపురుషా ఏతే బ్రహ్మరుద్రేన్ద్రకాదయః । అసత్యాశ్ చైవ సత్యాశ్ చ చిత్త్వాచిత్త్వైర్ ఇహ స్థితాః
ఈ బ్రహ్మ, రుద్రుడు, ఇంద్రుడు మొదలైనవారు మనస్సు కల్పన వల్ల ఏర్పడినవారు. ఇక్కడ వారు మనస్సుతోనూ, లేకపోయినా కూడా, నిజమైనవారు మరియు అసత్యమైనవారు కూడా.
భూతం ప్రతి పృథగ్భూతస్ సర్గో వికసితస్ స్వయమ్ । సఙ్కల్పస్వప్నపురవన్ మనోరాజ్యవద్ ఆతతః
ప్రతి జీవికి వేరుగా, తనదైన సృష్టి తానే విస్తరించుకుంటుంది. అది మనస్సు కల్పన వల్ల కలగలిపిన కలల నగరం లేదా ఊహా రాజ్యం లాంటిది.
సర్వగత్వాచ్ చ చిద్ధాతోర్ మిథశ్ చానుభవభ్రమాత్ । సర్గేష్వ్ ఏతేషు సద్రూపాస్ సమస్తా భూతజాతయః
ప్రపంచంలో ఉన్న అన్ని జీవజాతులు, చైతన్యం అన్నిచోట్లా వ్యాపించి ఉండడం వల్ల, పరస్పర అనుభవ భ్రమతో ఒకే స్వభావంగా కనిపిస్తాయి.
సమ్మిలన్తి మిథẖ కేచిన్ నిరావరణసంవిదః । సర్గాḫ పరిణమన్త్య్ అన్యే త్వ్ అపరస్పరవేదినః
కొంతమంది జీవులు పరస్పరం స్పష్టమైన జ్ఞానంతో కలిసిపోతారు; మరికొంతమంది సృష్టిలో మార్పులకు లోనైనా, ఒకరినొకరు తెలిసుకోరు.
కాకతాలీయవత్ కేచిత్ సర్గాస్ సర్గే పతన్త్య్ అపి । దేశమ్ అన్యమ్ ఇమం ప్రాప్తా వయమ్ ఇత్య్ ఏవ భావితాః
కొన్ని సృష్టులు, కాకి తాటి చెట్టు దగ్గర కలిసినట్టు యాదృచ్ఛికంగా, వేరే సృష్టుల్లోకి చేరిపోతాయి; 'మేము ఇంకొక చోటికి వచ్చాము' అని భావిస్తారు.
క్రమేణానేన హే రామ తే స్వప్నపురుషా అపి । సఙ్కల్పపురుషాశ్ చైవ సత్యాశ్ చిత్త్వాద్ అఖణ్డితాత్
ఓ రామా, ఈ విధంగా, కలలో కనిపించే మనుషులు, ఆలోచనల ద్వారా ఏర్పడిన మనుషులు కూడా నిజమైనవారే, ఎందుకంటే చైతన్యం ఎప్పుడూ విభజించబడదు.
చిద్ఘనం చిత్త్వసారత్వాచ్ చిత్త్వమ్ ఏవావతిష్ఠతే । నాస్య విఘ్నో న వేధో ఽస్తి నాన్యతా న చ నాశితా
చైతన్యం ఘనంగా ఉండి, మనస్సుకు మూలంగా ఉన్నందున, చివరకు మనస్సే మిగిలిపోతుంది. దీనికి ఎలాంటి అడ్డంకి లేదు, విడిపోవడం లేదు, వేరుగా ఉండడం లేదు, నశించడమూ లేదు.
సఙ్కల్పపురుషాస్ సత్యాస్ సత్యాశ్ చ స్వప్నవిభ్రమాః । వర్తమానార్థకారిత్వాన్ నేహ కిఞ్చిద్ అసన్మయమ్
మనసులో ఊహించబడిన వ్యక్తులు నిజంగానే ఉన్నట్టే, కలలో వచ్చే భ్రమలు కూడా నిజమే. ఎందుకంటే ఇవి ప్రస్తుతంలో ఫలితాలు కలిగిస్తాయి కాబట్టి, ఇక్కడ అసత్యమైనది ఏదీ లేదు.
పరస్పరమ్ అలభ్యత్వాద్ యన్ నార్థాయ న వస్తు తత్ । సత్యమ్ అస్మాకమ్ అప్య్ ఏష దేశాన్తరనరో యథా
వస్తువులు ఒకదానికొకటి అందుబాటులో లేవు కాబట్టి, ఒకరికి ఉపయోగపడని దాని విలువ ఉండదు. అయినా, మనకైతే ఇది నిజమే, అది విదేశీయుడికి ఎలా ఉంటుందో అలాగే.
యద్ యథా యేన యత్రాస్తి తత్ తథా తేన తత్ర తత్ । నాత్ర సత్యే సదసతీ తేనాలం మౌనవాన్ భవ
ఏది ఎక్కడ, ఎవరి ద్వారా, ఎలా ఉందో అది వారికక్కడ అలా ఉంటుంది. ఈ సత్యంలో నిజమూ లేదు, అబద్ధమూ లేదు. అందుకే నీవు మౌనంగా ఉండి శాంతంగా ఉండు.
జగత్ స్వభావతో నాస్తి యచ్ చేదం పరిదృశ్యతే । తత్ సర్వం బ్రహ్మసత్తైవ ప్రేక్షితం వా న కిఞ్చన
ఈ లోకం సహజంగా లేదు; మనకు కనబడేది అంతా పరబ్రహ్మ తత్వమే. అది కనిపించకపోతే ఏమీలేదు.
బ్రవీమ్య్ అభ్యుపగమ్యాపి సర్గాది యది విద్యతే । తద్ ఏతజ్ జఠరం బ్రాహ్మం విద్ధి తత్కచనాత్మకమ్
సృష్టి మొదలైనవి ఉన్నాయని ఊహించినా, ఇవన్నీ పరబ్రహ్మ గర్భంగా, దాని స్వరూపమే అని తెలుసుకో.
యథాన్తర్ ఇక్షోర్ మాధుర్యం తైక్ష్ణ్యం చ మరిచాదిషు । తథాన్తర్ బ్రహ్మణో దృశ్యమ్ అహన్తాది జగత్త్రయమ్
ఎలాగైతే చెరకు లోపల తీపి, దాని కిరణాల్లో కొంత తీపి, కొంత ముదురుతనం ఉంటాయో, అలాగే పరబ్రహ్మలోనే మూడు లోకాలూ, అహంకారం మొదలైనవి కనిపిస్తాయి.
అహం జగద్ దృశ్యమ్ ఇతి శబ్దార్థైḫ పరివర్జితమ్ । అఖణ్డితమ్ ఇదం సత్యమ్ ఇదంశబ్దార్థవర్జితమ్
నేను, లోకం, కనిపించేది అనే భావాలు మాటలకీ అర్థాలకీ అతీతం. ఈ అఖండమైన సత్యం మాటలతో చెప్పలేనిది, అర్థాలతో పట్టలేనిది.
ద్యౌẖ క్షమా వాయుర్ ఆకాశం పర్వతాస్ సరితో దిశః । సతో ఽనవయవస్యాపి భాగా బహిర్ అవస్థితాః
ఆకాశం, భూమి, గాలి, ఆకాశం, పర్వతాలు, నదులు, దిక్కులు — ఇవన్నీ భాగాలుగా బయట కనిపిస్తున్నా, పరమాత్మకి ఎలాంటి భాగాలూ లేవు.
పురుషం ప్రతి సఙ్కల్పాత్ సర్గో హృది విజృమ్భతే । సాద్రిద్యూర్వీనదీశాంశẖ కౌశే రస ఇవాఙ్కురే
ఒక మనిషికి, తన ఊహాశక్తితో, ఈ సృష్టి హృదయంలో విస్తరిస్తుంది. అందులో పర్వతాలు, భూమి, నదులు, ఇతర భాగాలూ ఉంటాయి. ఇవన్నీ మొక్కలోని రసం లాగానే హృదయంలో ఉద్భవిస్తాయి.
సంవిత్ స్వోదరసంలీనం ఖాత్మకా ఖాత్మకం జగత్ । యథాభిరుచితేనాన్తర్ భోగేనాస్వాదయత్య్ అలమ్
చైతన్యం తనలోనే లీనమై, ఈ విశ్వాన్ని — ఇది ఆకాశ స్వభావమై ఉంటుంది — తనకు నచ్చిన విధంగా, అంతర్గత అనుభూతిలో ఆస్వాదిస్తుంది.
న స్వప్నే గమ్యతే దేశో న దేశో హృదమ్ ఏతి వా । న జాగ్రతి బహిర్దేశో న జాగ్రద్ దేశవర్తి వా
నిద్రలో మనం ఏ ప్రదేశానికీ వెళ్లం, ఏ ప్రదేశం మన హృదయంలోకి రాదు. మేలుకున్నప్పుడు కూడా బయట ప్రదేశం లేదు, మనం ఏ ప్రదేశంలోనూ నిలిచిపోవడం లేదు.
నాన్తస్త్వం విద్యతే కిఞ్చిన్ న బహిష్ట్వం చ వానఘ । నాకల్పనా నాపి చ వా కల్పనాకలనాస్తి వా
పాపరహితుడా, లోపల ఏదీ లేదు, బయట కూడా ఏదీ లేదు. ఊహ కూడా లేదు, ఊహ లేనిదీ లేదు, ఊహించడమూ లేదు.
సంవిన్ ముకులితాత్మానం త్రిజగన్మణ్డలీమ్ ఇయమ్ । యత్ స్వాదయతి తస్యైతన్ నామ స్వప్నాభిధం స్థితమ్
సంకుచితమైన చైతన్యం ఈ మూడు లోకాలనూ తానై అనుభవించినప్పుడు, ఆ స్థితిని 'స్వప్నం' అని అంటారు.
యద్ ఆత్మానం వికసితా త్రిజగన్మణ్డలీమ్ ఇయమ్ । యత్ స్వాదయతి తస్యైతచ్ చిహ్నం జాగ్రద్ ఇతి స్థితమ్
విస్తరించిన ఆత్మ ఈ మూడు లోకాలనూ తానై అనుభవించినప్పుడు, ఆ స్థితిని 'జాగరణ' అని అంటారు.
యన్ న సంవిత్ స్వమ్ ఆత్మానం కఞ్చిత్ కాలం శ్రమాద్ ఇవ । ఆస్వాదయతి శాన్తేవ తత్ సుషుప్తాభిధం స్మృతమ్
కొంతసేపు చైతన్యం అలసటతో తానినే అనుభవించకుండా, నిశ్శబ్దంగా ఉన్నప్పుడు, దానిని 'సుషుప్తి' అంటారు.
నిర్వాణే వాపునర్భ్రాన్త్యై యద్ ఆత్మానం న విన్దతే । సంవిత్ స్థిరసమాభాసా తత్ తుర్యం మోక్ష ఉచ్యతే
విముక్తి లేదా మాయ పోయిన తర్వాత, ఆత్మ తనను తాను చూడదు. ఆ సమయంలో, చైతన్యం స్థిరంగా, ఒకేలా ఉంచినట్లు కనిపిస్తుంది. అదే నాల్గవ స్థితి, అదే మోక్షం అని అంటారు.
అన్తశ్ చేతనపద్మస్య జగద్గన్ధో ఽస్త్య్ అసౌ బహిః । స్ఫురతి ప్రసృతే తస్మిన్న్ అన్తరస్ఫురితాత్మని
అంతరంగ చైతన్య కమలంలో ఉన్న ప్రపంచపు పరిమళం బయట కనిపిస్తుంది. ఆ అంతరాత్మ వెలుగుని బయటకు వ్యాపింపజేసినప్పుడు, అది వెలుగుతుంటుంది.
న సర్గసంవిదోర్ భేదḫ పవనస్పన్దయోర్ ఇవ । వాత ఏవ యథా స్పన్దస్ సంవిద్ ఏవ తథా జగత్
సృష్టి గురించి ఉన్న జ్ఞానం, సృష్టి రెండింటికీ తేడా లేదు. ఇది గాలి, దాని కదలికల మధ్య తేడా లేనట్టు. కదలికలు గాలే అయినట్లు, ఈ లోకం కూడా చైతన్యమే.
స్పన్దశబ్దార్థధీత్యాగే యాదృశీ పవనస్థితిః । సర్గశబ్దార్థధీత్యాగే తాదృశీ సర్గసంస్థితిః
కదలిక అనే పదం, దాని అర్థం రెండింటినీ వదిలిపెట్టినప్పుడు, గాలి ఎలా ఉంటుందో, అలాగే సృష్టి అనే పదం, దాని అర్థం వదిలిపెట్టినప్పుడు, సృష్టి కూడా అలాగే ఉంటుంది.
స్పన్దశబ్దార్థధీర్ వాయౌ కల్పితాకలనాక్షయా । సర్గశబ్దార్థధీశ్ శాన్తే కల్పితాకలనాక్షయా
వాయువులో ఊహించిన ఊపిరి, శబ్దం, అర్థం అన్నీ మన ఊహలు పోయినప్పుడు ఆగిపోతాయి. అలాగే సృష్టి, శబ్దం, అర్థం అన్నీ శాంతమైన స్థితిలో ఊహలు పోయినప్పుడు ఆగిపోతాయి.
యత్ సఙ్కల్పసముత్థానం తద్ అసఙ్కల్పనం క్షయి । ఏతచ్ చానుభవాత్ సిద్ధం కిమ్ ఏతావతి దుష్కరమ్
ఏది మనసులో కలిగిన ఆలోచన వల్ల పుట్టిందో, అది ఆలోచనలు లేకపోతే పోతుంది. ఇది అనుభవంలోనే స్పష్టంగా తెలుస్తుంది—ఇందులో ఏమి కష్టముంది?