ఏతత్ తద్ దుష్కృతం భుక్తమ్ ఏతాస్ తాస్ స్వర్గసమ్పదః । యోన్యన్తరేషు తిష్ఠన్ హి స్థితో ఽస్మ్య్ అహమ్ ఇహ ద్రుమః
ఇది ఆ పాపం అనుభవించాను, ఇవే ఆ స్వర్గసంపదలు; ఇతర యోనుల్లో ఉండి, ఇప్పుడు నేను ఇక్కడ చెట్టుగా నిలిచాను.
స్థితాస్మీయమ్ అహం వల్లీ సమ్పన్నో ఽస్మీహ షణ్డకః । గర్దభో ఽయమ్ అహం జాతశ్ శుకో ఽయమ్ అహమ్ ఆస్థితః
ఇక్కడ నేను ఈ వల్లి రూపంలో నిలిచాను; ఇక్కడ నేను ఈ నపుంసక జంతువుగా సంపూర్ణుడనయ్యాను; ఈ గాడిదగా పుట్టాను; ఈ శుకపక్షిగా రూపం దాల్చాను.
మర్కటో ఽస్మీహ సమ్పన్నస్ సమ్పన్నో ఽస్మీహ తిత్తిరిః । ఋక్షో ఽస్మీహ వటో ఽస్మీహ మత్స్యో ఽస్మీహాథ కచ్ఛపః
ఇక్కడ నేను కోతి, ఇక్కడ నేను నెమలి, ఇక్కడ నేను ఎలుగు, ఇక్కడ నేను మర్రిచెట్టు, ఇక్కడ నేను చేప, ఇక్కడ నేను తాబేలు.
ఇహ వర్షశతం తిర్యగ్ ఇహ వర్షశతం తృణమ్ । ప్రాప్నోమి మానుషీం జాతిం నరో భూయో భవామ్య్ అహమ్
ఇక్కడ వంద సంవత్సరాలు నేను జంతువునిగా, ఇక్కడ వంద సంవత్సరాలు నేను గడ్డిపెంకగా ఉంటాను. తరువాత మానవ జన్మను పొందుతాను, మళ్లీ మనిషిగా అవుతాను.
పిణ్డదానాదిభిర్ బన్ధుకృత్యైస్ సత్పుత్రచేష్టితైః । క్షీణదుష్కృతసమ్పన్నో భవామి పురుషో ఽధునా
బంధువులు చేసిన పిండప్రదానం వంటి కర్మలతో, మంచి కుమారుడు చేసిన సత్కార్యాలతో, నా పాపాలు తరిగిపోతాయి. అప్పుడు నేను మళ్లీ మనిషిగా జన్మిస్తాను.
అయమ్ అస్యాస్ స్త్రియా గర్భే మాతుర్ అస్మి నియోజితః । గర్భమాసాష్టకే క్షీణే పితుర్ జాతో ఽస్మ్య్ అయం గృహే
ఈ స్త్రీ గర్భంలో నేను ప్రవేశించాను. ఎనిమిది నెలల గర్భధారణ పూర్తయ్యాక, తండ్రి ఇంట్లో నేను జన్మిస్తాను.
స్థితో ఽస్మ్య్ అయమ్ అహం బాలḫ ప్రాప్తో ఽస్మి నవయౌవనమ్ । అయం జరామ్ అహమ్ ఇతశ్ చిరాద్ అయమ్ అహం మృతః
ఇక్కడ నేను చిన్నవాడిని, అక్కడ యవ్వనాన్ని చేరుకున్నాను, ఇంకొక్కడ వృద్ధుడిని, చాలా కాలం తర్వాత మరణించినవాడిని.
ఇత్యాద్య్ అనుభవఞ్ జీవో నిజవిభ్రమజర్జరః । ఉహ్యతే వాసనావాత్యాపరావర్తైḫ పునḫ పునః
ఇలా ఎన్నో అనుభవాలు పొందుతూ, తన స్వంత మాయ వల్ల బలహీనపడిన జీవుడు, తిరిగి తగ్గని వాసనల గాలిలో మళ్లీ మళ్లీ కొట్టుకుపోతుంటాడు.
వాసనాబిలకల్లోలైర్ వివిధావర్తవృత్తిభిః । జీవతృణ్యాస్ స్ఫురన్తీమాస్ సంసారైకమహార్ణవే
వాసనల అలలు, రకరకాల ప్రవాహాల మధ్య జీవుడు ఒక గడ్డి తునకలా ఈ ఒక్క సంసార సముద్రంలో వణికిపోతుంటాడు.
జీవẖ క్వచిత్ సుషుప్తస్థẖ క్వచిత్ స్థావరతాజడః । క్వచిద్ వ్యాధిపరిమ్లానẖ క్వచిద్ ఆధిభిర్ ఆతురః
ఎక్కడో జీవుడు గాఢ నిద్రలో ఉంటాడు, ఇంకొక్కడ మొక్కలా స్థిరంగా, మరొక్కడ వ్యాధితో క్షీణించి, ఇంకొక్కడ మానసిక బాధలతో బాధపడుతుంటాడు.
సుఖీ దుẖఖీ భవో ఽభావో నరో నాగో ఽమరో ఽసురః । బకẖ కాకశ్ శుకశ్ శఙ్ఖస్ తిత్తిరిర్ హరిణో వృషః
సంతోషంగా ఉన్నవాడు, దుఃఖంగా ఉన్నవాడు, ఉన్నదీ, లేనిదీ, మనిషి, పాము, దేవుడు, రాక్షసుడు, బకపక్షి, కాకి, శుకపక్షి, శంఖం, టిట్టిరిపక్షి, జింక, ఎద్దు—
భవత్య్ అభవ్యతామ్ ఏత్య దుẖఖాద్ దుẖఖం భయాద్ భయమ్ । పతన్న్ ఆపాతరమ్యేషు రమతే భోగభస్మసు
ఒకసారి యోగ్యుడై, మరొకసారి అయోగ్యుడవై, ఒక దుఃఖం నుంచి మరొక దుఃఖానికి, ఒక భయం నుంచి మరొక భయానికి వెళుతూ, త్వరలో నశించిపోయే చిన్న ఆనందాల్లో తలదూర్చి ఆనందపడుతుంది.
అశరీరో నిరాకారస్ సఙ్కల్పాత్మామ్బరాస్పదః । పిశాచో ఽస్మీతి సంవిత్త్యా క్వచిద్ ధత్తే పిశాచతామ్
దేహం లేని, ఆకారం లేని, ఆలోచనలతో కూడిన, ఆకాశంలో తిరిగే అది, 'నేను పిశాచినే' అని భావించి, కొన్ని సార్లు పిశాచ స్థితిని కూడా పొందుతుంది.
యద్ యత్ సర్గే యథా రూఢం తత్ తథా తు నిషేవతే । జీవం సర్వాత్మకం తజ్జ్ఞమ్ అతజ్జ్ఞమ్ అపి వానఘ
సృష్టిలో ఏ రూపం ఎలా ఏర్పడిందో, జీవుడు అదే విధంగా ఆచరిస్తాడు. ఆ జీవుడు అన్నింటికీ మూలమైనవాడైనా, తెలియని వాడైనా, ఇంకేదైనా అయినా పరవాలేదు, పాపరహితుడా!
యక్షరక్షḫపిశాచాదిభావనాభ్రమభేదతః । జన్మనామ్ అత్ర సఙ్ఖ్యాం న కర్తుం మమ సమార్థతా
యక్షుడు, రాక్షసుడు, పిశాచుడు అని తప్పుడు ఊహల వల్ల నాకు ఎన్నో జన్మలు ఎత్తానో లెక్కపెట్టడం అసాధ్యం. అవన్నీ ఎన్నో విధాలుగా కలగలిపి ఉంటాయి.
పదార్థభావనామాత్రాద్ అతిదుẖఖపరమ్పరాః । అహన్తాత్మన ఉద్యన్తి సత్యాసత్యఘనభ్రమాః
వస్తువుల గురించి ఊహించడమే కారణంగా, నిజమైనదైనా, అబద్ధమైనదైనా, బలమైన మాయలు కలిగి, 'నేను' అనే భావనతో అనేక బాధల పరంపరలు పుట్టుకొస్తుంటాయి.
ఏవం ఖ ఏవ జాయన్తే ఖరూపాస్ సంసృతిభ్రమాః । న దేశకాలావరణం కుర్వన్త్య్ ఏతే మనాగ్ అపి
ఇలా, ఈ సంసార మాయలు ఖాళీ స్థలంలోనే పుట్టుకొస్తాయి. ఇవి స్థలం, కాలానికి ఏ మాత్రం పరిమితి పెట్టవు.
అనారతం సర్గపరమ్పరాణామ్ అరూపిణీనామ్ అథ రూపిణీనామ్ । జలద్రవానుక్రమసంస్థితానాం క్రాన్తో ఽస్మి ఖే ఖాత్మతయోదితానామ్
రూపం లేని, రూపం గల సృష్టులన్నీ, నీటి ప్రవాహాల్లా వరుసగా వస్తూ, ఖాళీ స్థలంలో ఆత్మ రూపంగా పుట్టినవన్నీ నేను దాటి వచ్చాను.
యోగభూమికయోత్క్రాన్తజీవితస్య శరీరిణః । భూమికాంశానుసారేణ క్షీయతే పూర్వదుష్కృతమ్
యోగమార్గంలో ఉన్న జీవుడు, సాధనలో ఎంత దూరం వెళ్లాడో దానికి అనుగుణంగా, గతంలో చేసిన చెడు పనుల ఫలితాలు తగ్గిపోతాయి.
పురాభూవమ్ అహం జన్తుర్ మృతో ఽహం తత్ర బన్ధుషు । చిరేణేహాహమ్ ఉత్పన్న ఇతి పశ్యత్య్ అసౌ తతః
"మునుపు నేను ఒక ప్రాణిగా ఉండేవాడిని; అప్పుడు బంధువుల మధ్య మరణించాను; చాలా కాలం తర్వాత ఇప్పుడు ఇక్కడ జన్మించాను" అని అతడు అనుభవిస్తాడు.
ఏవం భావనయోచ్ఛూనం జాతం పశ్యతి దేహకమ్ । సర్వావయవసమ్పన్నం పఙ్కాద్ ఇవ వినిర్మితమ్
ఇలా ధ్యానంలో కలిగిన భావన వల్ల ఏర్పడిన శరీరాన్ని, అన్ని అవయవాలతో కూడినదిగా, మట్టిలోంచి తయారైనదిలా చూస్తాడు.
శరీరమ్ అభిసమ్పన్నం పశ్యన్ ప్రోచ్ఛూనవాసనమ్ । పరలోకమ్ అథ స్ఫారం చినోత్య్ ఆశు చ పశ్యతి
పూర్వజన్మ సంస్కారాలు స్పష్టంగా కనిపించే సంపూర్ణమైన శరీరాన్ని చూసి, అతడు త్వరగా పరలోకాన్ని విశాలంగా గ్రహించి చూడగలుగుతాడు.
తతẖ కతిపయం కాలం శేషం దుష్కృతకర్మణామ్ । భుక్త్వా సుకృతభోగాయ యాతి పుణ్యవతాం పదమ్
తర్వాత, చెడు పనుల ఫలితాలు కొంతకాలం అనుభవించిన తరువాత, మంచి పనుల ఫలితాలను అనుభవించేందుకు, ధర్మవంతుల స్థితికి చేరుకుంటాడు.
తత్రోపరి విమానేషు లోకపాలపురేషు చ । మేరూపవనకుఞ్జేషు రమతే రమణీసఖః
అక్కడ, ఆకాశమందిరాలలోను, లోకపాలకుల నగరాలలోను, మెరుమలయపు తోటలలోను, తన ప్రియ స్త్రీలతో ఆనందంగా విహరిస్తాడు.
మన్దారదలదోలాసు పున్నాగగహనేషు చ । పారిజాతవనాగ్రేషు రమతే రమణీసఖః
మందారపువ్వుల దోళాలలోను, పున్నాగవనాలలోను, పారిజాత తోటల అంచుల్లోను, తన ప్రియ స్త్రీలతో సంతోషంగా విహరిస్తాడు.
సన్తానకవితానేషు పారిభద్రద్రుమేషు చ । కల్పపాదపకుఞ్జేషు రమతే రమణీసఖః
సంతానవృక్షాల కప్పు నీడలలోను, పారిభద్రవృక్షాల మధ్యలోను, కల్పవృక్షాల తోటలలోను, తన ప్రియ స్త్రీలతో ఆనందంగా విహరిస్తాడు.
యోగభూమిగతా యే యే మ్రియన్తే పురుషోత్తమాః । తే క్షీణదుష్కృతా మత్తా రమన్తే సురసద్మసు
యోగంలో స్థిరంగా ఉన్న మహాత్ములు, తమ పాపాలు పూర్తిగా నశించినవారు, పరమానందంలో మునిగి, దేవతల లోకాల్లో ఆనందంగా విహరిస్తారు.
స్వాస్తీర్ణకల్పతరుపల్లవసంస్తరేషు పుష్పావనద్ధమృదుహేమలతాలయేషు । సమ్యక్క్రియాస్ సురపురేషు సహాప్సరోభిర్ విద్యాధరాస్ సురతసారసుఖం రమన్తే
కల్పవృక్షాల మృదువైన ఆకులతో పరచిన మంచాలపై, పుష్పమాలలతో అలంకరించిన బంగారు మందిరాల్లో, విద్యాధరులు అప్సరసలతో కలిసి, దేవతల నగరాల్లో అన్ని కర్మలు సక్రమంగా నిర్వహిస్తూ, పరమానందాన్ని ఆస్వాదిస్తూ సంతోషంగా జీవిస్తారు.
ప్రత్యేకమ్ ఏవమ్ ఉదితḫ పృథక్సంసారషణ్డకః । ససురాసురపాతాలలోకాన్తరధరామ్బరః
ఇలా ప్రతి ఒక్క లోకవ్యవస్థ కూడా, దేవతలు, అసురులు, పాతాళాలు, భూమి, ఆకాశం అన్నీ కలిగి, వేరుగా ఏర్పడుతుంది.
బ్రహ్మవిష్ణ్విన్ద్రరుద్రాద్యా ఏవమ్ ఏవ గతాస్ స్థితిమ్ । సఙ్కల్పాత్మాన ఏవేమం సర్గసఙ్కల్పమ్ ఆశ్రితాః
బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్ర, రుద్రుడు మొదలైనవారు కూడా ఇలాగే తమ స్థితిని పొందుతారు. వారు సంకల్ప స్వరూపులై, ఈ సృష్టి సంకల్పాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఉంటారు.