య ఆసన్నఫలో భావస్ స్వవశేనావశేన వా । సర్వభావోపమర్దేన స ఏవాగ్రే విలోక్యతే
ఏ భావం తన ఇష్టంతో అయినా లేదా అనుకోకుండా అయినా త్వరగా ఫలించబోతుందో, అన్ని ఇతర భావాలను మరిచిపెట్టి, అదే ముందుగా కనిపిస్తుంది.
శుభమ్ అస్తు మమేదానీం చిరం మాశుభమ్ అస్తు మే । ఆకీటామరమ్ ఆశైషా క్షీయతే న కదాచన
'ఇప్పుడు నాకు మేలు జరగాలి, చెడు చాలా కాలం వరకు రాకూడదు' అనే ఆశ చిన్న పురుగు నుండి దేవతల వరకు అందరిలోనూ ఉంటుంది; అది ఎప్పుడూ తగ్గదు.
క్షీయతే భావనైషాన్తẖ కేవలం విదితాత్మనః । ఆకాశవిశదశ్ శాన్తో జ్ఞḫ ప్రనిర్వాతి శామ్యతి
ఈ ఆశ స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నవాడిలో మాత్రమే తగ్గిపోతుంది. ఆత్మజ్ఞాని ఆకాశంలా నిర్మలంగా, ప్రశాంతంగా ఉంటాడు. అతడు పూర్తిగా శాంతిని పొందినవాడై, విశ్రాంతి చెందుతాడు.
జడశ్ చేత్ తత్ పురో భావాన్ మృతౌ కాంశ్చిన్ న పశ్యతి । అజడశ్ చేత్ తదభ్యస్తైర్ భావైర్ ఆక్రమ్యతే ఽవశః
వాడు మూర్ఖుడైతే, మరణ సమయంలో తన ముందు ఏవైనా స్థితులను చూడడు. కానీ, వాడు మూర్ఖుడు కాకపోతే, తనకు అలవాటైన ఆ స్థితులు తప్పనిసరిగా అతడిని ఆక్రమిస్తాయి.
ఏవమ్ ఆకాశరూపో ఽసౌ జీవస్ సంవృతవాసనః । తం ముహూర్తం జడావస్థో యుగం యాతం ప్రపశ్యతి
ఇలా, ఈ జీవుడు ఆకాశ స్వరూపుడై, వాసనలతో కప్పబడి, ఒక క్షణం మూర్ఛావస్థలో యుగం గడిచిపోయినట్టు అనుభవిస్తాడు.
అభవం ప్రాగ్ అహం జన్తుర్ మృతస్ తత్రాస్మి బన్ధుషు । యుగమ్ అత్ర పరిక్షీణమ్ అభిపశ్యతి స క్షణాత్
నేను ముందు లేను, ఇప్పుడు మరణించి ఈ బంధువుల మధ్య ఉన్నాను అని ఆలోచిస్తాడు. ఆ క్షణంలోనే అక్కడ ఒక యుగం పూర్తయ్యిందని చూస్తాడు.
ముహూర్త ఏవ సఞ్జాతే స జీవో యుగనిశ్చయే । ఇహ జాతు ప్రవృత్తో ఽస్మి దేశ ఇత్య్ అవబుధ్యతే
ఒక క్షణం గడిచిన వెంటనే, ఆ జీవుడు—'ఇక్కడనే నేను ఇప్పుడు కార్యాన్ని మొదలు పెట్టాను' అని స్పష్టంగా తెలుసుకుంటాడు.
అభవం ప్రాగ్ అహం జన్తుర్ మృతస్ తత్రాస్మి బన్ధుషు । తతẖ కృతా మే స్వజనైḫ పిణ్డదానాదికాẖ క్రియాః
మునుపు నేను బంధువుల మధ్య మరణించిన ప్రాణిగా ఉన్నాను; తరువాత నా బంధువులు నాకు పిండప్రదానాది క్రియలు చేశారు.
తాభిర్ లబ్ధశరీరేణ మయా సుకృతదుష్కృతే । భుక్తే చిరతరం కాలం జాతో ఽస్మ్య్ అద్యేత్థమ్ ఉత్థితః
ఆ క్రియల వల్ల నాకు శరీరం లభించింది. నా పుణ్యపాప ఫలితాలతో చాలా కాలం అనుభవించాను; ఇప్పుడు ఇలా జన్మించి లేచాను.
ఇత్థం ముహూర్త ఏవాసౌ గతే ప్రత్యయవాన్ భవన్ । స్వవాసనానుసారేణ దేహమ్ ఆత్మని పశ్యతి
ఇలా, ఒక్క క్షణం గడిచిన వెంటనే అతడు నమ్మకంతో నిండిపోతాడు. తన స్వభావానికి అనుగుణంగా తనలోనే శరీరాన్ని చూస్తాడు.
ముహూర్తే సుచిరం కాలమ్ అశరీరశ్ శరీరకమ్ । చినోతి పశ్యత్య్ అభ్యేతి జీవస్ స్వప్నం భవాన్ ఇవ
ఒక క్షణంలోనైనా, లేక చాలాకాలం తర్వాతైనా, దేహం లేని జీవుడు తనకు ఒక శరీరాన్ని సృష్టించి, దాన్ని చూచి, లోనికి ప్రవేశిస్తాడు. ఇది మనిషి కలలోకి వెళ్లినట్టు ఉంటుంది.
అశ్రేష్ఠయా వాసనయా దుష్టాత్మఫలవాన్ అహమ్ । దుẖఖవాన్ అధమో జాత ఇతి పశ్యతి జీవకః
తక్కువమైన వాసనలతో, చెడు మనసు ఫలితంగా, ఆ జీవుడు తాను బాధతో, దిగజారినవాడినని చూస్తాడు.
ప్రధానయా వాసనయా ప్రధానఫలవాన్ అహమ్ । జాతḫ ప్రధాన ఏవేతి చినోత్య్ ఆత్మానమ్ ఆత్మనా
ప్రధానమైన వాసనలతో, వాటి ముఖ్యమైన ఫలితాలతో, ఆత్మ తాను ముఖ్యమైన స్థితిలో పుట్టినవాడినని తనంతట తానే గుర్తిస్తుంది.
జీవ ఏవమ్ అదేహో ఽపి సదేహత్వమ్ ఉపాగతః । దేశకాలక్రమప్రౌఢం పరలోకం ప్రపశ్యతి
ఈ విధంగా, దేహం లేకపోయినా జీవుడు దేహాన్ని పొందినట్టు అవుతాడు. దేశకాల పరంపర వల్ల పరలోకాన్ని కూడా స్పష్టంగా చూస్తాడు.
అయం స పరలోకో మే ధర్మరాజనరా ఇమే । అయం నీతో ఽస్మి నేయో ఽయం మమేదం తత్త్వమ్ ఈహితమ్
ఇది నాకు పరలోకం, వీరే ధర్మరాజులూ, ఇక్కడ నన్ను తీసుకొచ్చారు, ఇంకొకరిని తీసుకురావాలి. ఇది నాది, ఇదే నేను కోరుకున్న నిజం.
పరలోకభువస్ త్వ్ ఏతాస్ సత్యం వచ్మి పురాకృతమ్ । పృష్టో ఽస్మ్య్ అయం ధర్మభృతా చ్ఛాయేయం మమ సాక్షిణీ
వీటే పరలోకంలో ఉన్న లోకాలు, నేను నిజం చెబుతున్నాను—మునుపు చేసిన పనుల గురించి. నన్ను ధర్మాన్ని పాటించే వారు ప్రశ్నిస్తున్నారు, ఈ నీడ నాకు సాక్షిగా ఉంది.
సుకృతం దుష్కృతం చేదం కర్మ మే పురతస్ స్థితమ్ । అయం నీతో ఽస్మి గచ్ఛామి స్వర్గం నరకమ్ ఏవ వా
నా మంచి చెడు పనులు నా ముందే ఉన్నాయి. ఇక్కడ నన్ను తీసుకొచ్చారు, నేను స్వర్గానికైనా నరకానికైనా వెళ్తాను.
ఏవమ్ప్రత్యయవాఞ్ జీవో దీర్ఘం సంసృతివిభ్రమమ్ । సమ్పశ్యతి క్షణేనైవ సంవత్సరశతేన చ
ఇలా నమ్మకం కలిగిన జీవుడు, ఈ సంసార భ్రమను ఒక్క క్షణంలోనైనా, వంద సంవత్సరాలపాటినైనా చూస్తూ ఉంటాడు.
ఏష దుẖఖమహాషణ్డో వాసనాబీజకోటరాత్ । అహమ్ ఇత్య్ ఆత్మనో వ్యక్తం దుర్జాతాద్ ఉపజాయతే
ఈ బాధల అరణ్యం, మనసులో దాగిన వాసనల విత్తానపు లోపల నుండి, 'నేనేను' అనే భావంతో, చెడు మూలం వల్ల స్పష్టంగా ఉద్భవిస్తుంది.
నియోజితో ఽస్మ్య్ అయం దుẖఖే సుఖే వా యోజితో ఽస్మ్య్ అయమ్ । అయం మే వత్సరో యాత ఇదం వర్షశతం గతమ్
ఈ బాధలోకి నన్ను పంపించారు, లేదా ఈ సుఖంలో నన్ను కలిపారు; ఈ సంవత్సరం నాకు గడిచిపోయింది, ఈ వంద సంవత్సరాలు పోయాయి.
ఏతత్ తద్ దుష్కృతం భుక్తమ్ ఏతాస్ తాస్ స్వర్గసమ్పదః । యోన్యన్తరేషు తిష్ఠన్ హి స్థితో ఽస్మ్య్ అహమ్ ఇహ ద్రుమః
ఇది ఆ పాపం అనుభవించాను, ఇవే ఆ స్వర్గసంపదలు; ఇతర యోనుల్లో ఉండి, ఇప్పుడు నేను ఇక్కడ చెట్టుగా నిలిచాను.
స్థితాస్మీయమ్ అహం వల్లీ సమ్పన్నో ఽస్మీహ షణ్డకః । గర్దభో ఽయమ్ అహం జాతశ్ శుకో ఽయమ్ అహమ్ ఆస్థితః
ఇక్కడ నేను ఈ వల్లి రూపంలో నిలిచాను; ఇక్కడ నేను ఈ నపుంసక జంతువుగా సంపూర్ణుడనయ్యాను; ఈ గాడిదగా పుట్టాను; ఈ శుకపక్షిగా రూపం దాల్చాను.
మర్కటో ఽస్మీహ సమ్పన్నస్ సమ్పన్నో ఽస్మీహ తిత్తిరిః । ఋక్షో ఽస్మీహ వటో ఽస్మీహ మత్స్యో ఽస్మీహాథ కచ్ఛపః
ఇక్కడ నేను కోతి, ఇక్కడ నేను నెమలి, ఇక్కడ నేను ఎలుగు, ఇక్కడ నేను మర్రిచెట్టు, ఇక్కడ నేను చేప, ఇక్కడ నేను తాబేలు.
ఇహ వర్షశతం తిర్యగ్ ఇహ వర్షశతం తృణమ్ । ప్రాప్నోమి మానుషీం జాతిం నరో భూయో భవామ్య్ అహమ్
ఇక్కడ వంద సంవత్సరాలు నేను జంతువునిగా, ఇక్కడ వంద సంవత్సరాలు నేను గడ్డిపెంకగా ఉంటాను. తరువాత మానవ జన్మను పొందుతాను, మళ్లీ మనిషిగా అవుతాను.
పిణ్డదానాదిభిర్ బన్ధుకృత్యైస్ సత్పుత్రచేష్టితైః । క్షీణదుష్కృతసమ్పన్నో భవామి పురుషో ఽధునా
బంధువులు చేసిన పిండప్రదానం వంటి కర్మలతో, మంచి కుమారుడు చేసిన సత్కార్యాలతో, నా పాపాలు తరిగిపోతాయి. అప్పుడు నేను మళ్లీ మనిషిగా జన్మిస్తాను.
అయమ్ అస్యాస్ స్త్రియా గర్భే మాతుర్ అస్మి నియోజితః । గర్భమాసాష్టకే క్షీణే పితుర్ జాతో ఽస్మ్య్ అయం గృహే
ఈ స్త్రీ గర్భంలో నేను ప్రవేశించాను. ఎనిమిది నెలల గర్భధారణ పూర్తయ్యాక, తండ్రి ఇంట్లో నేను జన్మిస్తాను.
స్థితో ఽస్మ్య్ అయమ్ అహం బాలḫ ప్రాప్తో ఽస్మి నవయౌవనమ్ । అయం జరామ్ అహమ్ ఇతశ్ చిరాద్ అయమ్ అహం మృతః
ఇక్కడ నేను చిన్నవాడిని, అక్కడ యవ్వనాన్ని చేరుకున్నాను, ఇంకొక్కడ వృద్ధుడిని, చాలా కాలం తర్వాత మరణించినవాడిని.
ఇత్యాద్య్ అనుభవఞ్ జీవో నిజవిభ్రమజర్జరః । ఉహ్యతే వాసనావాత్యాపరావర్తైḫ పునḫ పునః
ఇలా ఎన్నో అనుభవాలు పొందుతూ, తన స్వంత మాయ వల్ల బలహీనపడిన జీవుడు, తిరిగి తగ్గని వాసనల గాలిలో మళ్లీ మళ్లీ కొట్టుకుపోతుంటాడు.
వాసనాబిలకల్లోలైర్ వివిధావర్తవృత్తిభిః । జీవతృణ్యాస్ స్ఫురన్తీమాస్ సంసారైకమహార్ణవే
వాసనల అలలు, రకరకాల ప్రవాహాల మధ్య జీవుడు ఒక గడ్డి తునకలా ఈ ఒక్క సంసార సముద్రంలో వణికిపోతుంటాడు.
జీవẖ క్వచిత్ సుషుప్తస్థẖ క్వచిత్ స్థావరతాజడః । క్వచిద్ వ్యాధిపరిమ్లానẖ క్వచిద్ ఆధిభిర్ ఆతురః
ఎక్కడో జీవుడు గాఢ నిద్రలో ఉంటాడు, ఇంకొక్కడ మొక్కలా స్థిరంగా, మరొక్కడ వ్యాధితో క్షీణించి, ఇంకొక్కడ మానసిక బాధలతో బాధపడుతుంటాడు.