పూర్వదేహో ఽస్తి యస్యాద్యః పూర్వకర్మసమన్వితః । తస్య స్మృతిస్ సమ్భవతి కారణం సంసృతిస్థితేః
ఎవరికి మునుపటి శరీరం ఉందో, ఎవరి ప్రస్తుత శరీరానికి పూర్వకర్మలు తోడై ఉంటాయో, వారికి ఆ జ్ఞాపకం కలుగుతుంది. ఇదే సంసారం కొనసాగడానికి కారణం.
బ్రహ్మణః ప్రాక్తనం కర్మ యదా కిఞ్చిన్ న విద్యతే । ప్రాక్తనీ సంస్మృతిస్ తస్య తదోదేతి కుతః కథమ్
బ్రహ్మానికి ఏ పూర్వకర్మ కూడా లేనప్పుడు, దానికి మునుపటి జన్మ జ్ఞాపకం ఎలా, ఎక్కడి నుంచి, ఎలా కలుగుతుంది?
తస్మాద్ అకారణం భాతి వా స్వచిత్త్వైకకారణమ్ । స్వకారణాద్ అనన్యాత్మా స్వయమ్భూస్ స్వయమాత్మవాన్
అందువల్ల అది కారణం లేకుండా కనిపిస్తుంది, లేదా దానికి కారణం తన మనస్సే. తనే తనకు కారణమైన స్వయంభూ, తనలో తానే నిలిచివుంటాడు.
ఆతివాహిక ఏవాసౌ దేహో ఽస్త్య్ అస్య స్వయమ్భువః । న త్వ్ ఆధిభౌతికో రామ దేహో ఽజస్యోపపద్యతే
ఓ రామా, స్వయంభువునికి ఉన్న శరీరం సూక్ష్మమైనదే, అది మనస్సుతో కూడినదే. జన్మలేని వానికి భౌతిక శరీరం ఉండదు.
ఆతివాహిక ఏకో ఽస్తి దేహో ఽన్యస్ త్వ్ ఆధిభౌతికః । సర్వాసాం భూతజాతీనాం బ్రహ్మణో ఽస్త్య్ ఏక ఏవ కిమ్
ఒక్కటి మాత్రమే సూక్ష్మశరీరం, మరొకటి భౌతిక శరీరం. అన్ని జీవులలో బ్రహ్మకు ఒక్కటే శరీరం ఉంది, ఇంకేముంది?
సర్వేషామ్ ఏవ దేహౌ ద్వౌ భూతానాం కారణాత్మనామ్ । అజస్య కారణాసత్త్వాద్ ఏక ఏవాతివాహికః
కారణమైన అన్ని భూతాలకు రెండు శరీరాలు ఉంటాయి. కాని జన్మలేనివానికి కారణం లేకపోవడం వల్ల ఒక్క సూక్ష్మశరీరమే ఉంటుంది.
సర్వాసాం భూతజాతీనామ్ ఏకో ఽజః కారణం పరమ్ । అజస్య కారణం నాస్తి తేనాసావ్ ఏకదేహవాన్
ప్రపంచంలోని అన్ని జీవరాశులకు ఒకే ఒక జన్మలేని పరమ కారణం ఉంది. ఆ జన్మలేనిదానికి మరొక కారణం లేదు కనుక, అది ఒక్కటే ఒక శరీరంతో ఉండింది.
నాస్త్య్ ఏవ భౌతికో దేహః ప్రథమస్య ప్రజాపతేః । ఆకాశాత్మావభాత్య్ ఏష ఆతివాహికదేహవాన్
ఆ మొదటి సృష్టికర్తకు భౌతిక శరీరం అసలు లేదు. ఆయన ఆకాశ స్వరూపమైన సూక్ష్మశరీరంతో కనిపిస్తాడు.
చిత్తమాత్రశరీరో ఽసౌ న పృథ్వ్యాదిమయాత్మకః । ఆద్యః ప్రజాపతిర్ వ్యోమతనుః ప్రతనుతే ప్రజాః
ఆయన శరీరం కేవలం మనస్సుతోనే ఏర్పడింది, భూమి మొదలైన పదార్థాలతో కాదు. ఆ మొదటి సృష్టికర్త ఆకాశరూపంగా అన్ని ప్రాణులను ప్రాప్తింపజేస్తాడు.
తాశ్ చ నిర్వాణరూపిణ్యో వినాన్యైః కారణాన్తరైః । యద్ యతస్ తత్ తద్ ఏవేతి సర్వైర్ ఏవానుభూయతే
ఆ ప్రాణులు 모두 విముక్తి స్వరూపంలో ఉంటాయి, వేరే కారణాలు లేవు. ఏది ఏదినుంచి పుట్టిందో, అదే అందరికీ అనుభవంగా తెలుస్తుంది.
నిర్వాణమాత్రం ప్రథమం పరం బోధస్ తద్ ఏవ చ । చిత్తమాత్రం తద్ ఏవాస్తే న యాతి వసుధాదితామ్
మొదటిగా ఉన్నది శుద్ధమైన మోక్షమే, అది పరమమైన జ్ఞానమే, అదే మనస్సు. అది మనస్సుగా మాత్రమే ఉంటుంది, భూమి వంటివాటిగా మారదు.
సర్వేషాం భూతమనసాం సంసారవ్యవహారిణాం । ప్రథమో ఽసౌ ప్రతిచ్ఛన్దశ్ చిత్తదేహస్ స్వతోదయః
ప్రపంచంలో వ్యవహరిస్తున్న అన్ని ప్రాణుల మనస్సులకు, ఆ మొదటి ప్రతిబింబమే మనస్సు రూపమైన శరీరం, అది తానే తానుగా ఉద్భవిస్తుంది.
యస్మాత్ పూర్వాత్ ప్రతిచ్ఛన్దాద్ అనన్యైతత్స్వరూపిణీ । ఇయం ప్రవిసృతా సృష్టిస్ స్పన్దదృష్టిర్ ఇవానిలాత్
తన స్వరూపానికి భిన్నంగా లేని ఆ ముందున్న ప్రతిబింబం నుంచే, ఈ సృష్టి గాలిలో అలజడి కనిపించునట్లు వ్యాపించింది.
ప్రతిభానాకృతేర్ అస్మాత్ ప్రతిభామాత్రరూపధృత్ । విభాత్య్ ఏవమ్ అయం సర్గస్ సత్యానుభవవత్ స్థితః
శుద్ధమైన జ్ఞానరూపాన్ని మాత్రమే ధరించిన ఈ ప్రతిభా స్వరూపం నుంచే, ఈ సృష్టి నిజమైన అనుభూతిలా ప్రకాశిస్తూ నిలిచింది.
దృష్టాన్తో ఽత్ర స్వప్నపురం స్వప్నస్త్రీసురతం తథా । అసద్ అప్య్ అర్థసమ్పత్త్యా సత్యానుభవభాసురమ్
ఇక్కడ కలలో కనిపించే ఊరు, కలలోని స్త్రీతో అనుభవించే ఆనందం ఉదాహరణలు. ఇవి నిజమైనవి కావు, అయినా అనుభవం వల్ల అవి నిజంగా అనిపించేలా ప్రకాశిస్తాయి.
అపృథ్వ్యాదిమయో భాతి వ్యోమాకృతిర్ అదేహకః । సదేహ ఇవ భూతేశస్ స్వాత్మభూః పురుషాకృతిః
ఆయన భూమి మొదలైన పదార్థాలతో కూడినవాడు కాదు, శరీరం లేని వాడు, ఆకాశంలాంటి రూపంతో కనిపిస్తాడు. అయినా శరీరంతో ఉన్న భూతాల అధిపతి లాగా, తనంతట తానే పుట్టినవాడిగా, మనిషి రూపంలో నిలుస్తాడు.
స చిత్సఙ్కల్పరూపత్వాద్ ఉదేత్య్ అప్య్ అథ శామ్యతి । స్వాయత్తత్వాత్ స్వభావస్య నోదేతి న చ శామ్యతి
ఆయన స్వభావం చైతన్యంతో, సంకల్పంతో కూడినదిగా ఉండటం వల్ల, ఒక్కసారి ఉద్భవించి, మళ్లీ లయమవుతాడు. కానీ తన స్వభావం తన చేతిలోనే ఉండటం వల్ల, నిజంగా ఉద్భవించడు, లయమవడమూ కాదు.
బ్రహ్మా సఙ్కల్పరహితః పృథ్వ్యాదిరహితాకృతిః । కేవలశ్ చిత్తమాత్రాత్మా కారణం త్రిజగత్స్థితేః
బ్రహ్మకు సంకల్పం ఉండదు, భూమి మొదలైన పదార్థాల రూపం లేదు. ఆయన స్వరూపం కేవలం చైతన్యమే. మూడు లోకాలకు కారణమైనవాడు ఆయన.
సఙ్కల్ప ఏష కచతి యథా నామ స్వసమ్భవః । వ్యోమాత్మైష తథా భాతి భవత్సఙ్కల్పశైలవత్
ఈ సంకల్పం తన స్వభావానుసారం సంచరిస్తుంది. పేరు ఎలా తనలోనుంచి ఉద్భవిస్తుందో, అంతే ఈ ఆకాశస్వరూపి కూడా నీ సంకల్పపర్వతంలా కనిపిస్తుంది.
ఆతివాహికతైకాన్తవిస్మృత్యా దృఢరూఢయా । ఆధిభౌతికబోధేన ముధా భాతి పిశాచవత్
ఆకాశస్థితిని పూర్తిగా మరచిపోవడం వల్ల, భౌతిక ప్రపంచాన్ని బలంగా గ్రహించడం వల్ల, అది అబద్ధంగా, పిశాచంలా కనిపిస్తుంది.
ఇదమ్ప్రథమతోద్యోగసమ్ప్రబుద్ధమహాచితేః । నోదేతి శుద్ధసంవిత్త్వాద్ ఆతివాహికవిస్మృతిః
ప్రయత్నం మొదటి దశలోనే మేల్కొన్న మహాచైతన్యంలో, దాని స్వచ్ఛమైన అవగాహన వల్ల ఆకాశస్థితి మరచిపోవడం కలగదు.
ఆధిభౌతికతా తేన నాస్యోదేతి పిశాచికా । అసత్యా మృగతృష్ణేవ మిథ్యా జాడ్యభ్రమప్రదా
అందువల్ల ఆ స్థితిలో భౌతిక రూపం అనే పిశాచ స్వభావం కలుగదు. అది అసత్యమైనది, మృగతృష్ణ వలె మాయగా ఉండి, మూర్ఖత్వ భ్రమను కలిగిస్తుంది.
మనోమాత్రం యదా బ్రహ్మా న పృథ్వ్యాదిమయాత్మకః । మనోమాత్రమ్ అతో విశ్వం యద్ యతస్ తత్ తద్ ఏవ హి
బ్రహ్మం అనేది కేవలం మనస్సే, భూమి మొదలైన పదార్థాల కలయిక కాదు. అందువల్ల ఈ జగత్తు కూడా మనస్సే. దానినుండి ఏది పుట్టిందో, అది కూడా మనస్సే.
అజస్య సహకారీణి కారణాని న సన్తి యత్ । తజ్జస్యాపి న సన్త్య్ ఏవ తాని తస్మాత్ తు కానిచిత్
పుట్టని దానికి సహాయకారణాలు ఉండవు. అలాగే పుట్టిన వాటికీ అవి నిజంగా లేవు, కొన్ని మినహాయించి.
కారణాత్ కార్యవైచిత్ర్యం తేనాత్రాస్తి న కిఞ్చన । యాదృశం కారణం శుద్ధం కార్యం తాదృగ్ ఇహ స్థితమ్
కారణాల వల్లే ఫలితాల్లో వైవిధ్యం కనిపిస్తుంది. అందుకే దీని వెలుపల వేరే ఏదీ లేదు. కారణం ఎంత శుద్ధంగా ఉంటే, ఫలితం కూడా ఇక్కడ అంతే స్థిరంగా ఉంటుంది.
కార్యకారణతా త్వ్ అత్ర న కిఞ్చిద్ ఉపపద్యతే । యాదృగ్ ఏవ పరం బ్రహ్మ తాదృగ్ ఏవ జగత్త్రయమ్
ఇక్కడ కారణం-ఫలితానికి సంబంధం అసలు వర్తించదు. పరబ్రహ్మం ఎలా ఉందో, ఈ మూడు లోకాలు కూడా అలాగే ఉంటాయి.
మనస్తామ్ ఇవ యాతేన బ్రహ్మణా తన్యతే జగత్ । అనన్యద్ ఆత్మనశ్ శుద్ధాద్ ద్రవత్వమ్ ఇవ వారిణా
ఈ జగత్తు పరబ్రహ్మ స్వచ్ఛమైన మనస్సు ద్వారా సృష్టించబడింది, అది నీటిలోని తేమలా, ఇంకెక్కడినుంచో కాదు.
మనసా తన్యతే సర్వమ్ అసద్ ఏవేదమ్ ఆతతమ్ । యథా సఙ్కల్పనగరం యథా గన్ధర్వపత్తనమ్
ఈ లోకం అంతా మనస్సు వల్ల వెలిసింది; ఇది వాస్తవం కాదు, మన ఊహలో పుట్టే నగరం లాగా, గంధర్వుల పట్టణం లాగానే ఉంది.
ఆధిభౌతికతా నాస్తి రజ్జ్వామ్ ఇవ భుజఙ్గతా । బ్రహ్మాదయః ప్రబుద్ధాస్ తు కథం తిష్ఠన్తు తత్ర తే
ఇక్కడ భౌతికత్వం అసలు లేదు, అది కట్టెలో పాము ఉన్నట్టు ఊహించడమే. అర్థం తెలిసిన బ్రహ్మ మొదలైన వారు అక్కడ ఎలా ఉండగలరు?
ఆతివాహిక ఏవాస్తి న ప్రబుద్ధమతేః కిల । ఆధిభౌతికదేహస్య చర్చైవాత్ర కుతః కథమ్
ఇక్కడ సూక్ష్మశరీరమే ఉంది, కానీ జ్ఞానం కలిగినవారికి అది కూడా ఉండదు. మరి ఇక్కడ భౌతిక శరీరం గురించి ఏమి మాట్లాడాలి?