చిత్తాబ్ధౌ వాసనా వీచిర్ వాసనాబ్ధౌ తు సంసృతిః । సంసారాబ్ధౌ శరీరం చ శరీరాబ్ధౌ చ జీవితమ్
మనస్సు అనే సముద్రంలో ఆశలు అలలవంటివి. ఆశల సముద్రంలో జనన మరణాల చక్రం అలలా ఉప్పొంగుతుంది. ఈ లోక సముద్రంలో శరీరం అలగా ఉంటుంది. శరీర సముద్రంలో జీవితం అలగా ఉప్పొంగుతుంది.
జీవితాబ్ధౌ చ యువతా చఞ్చలే యౌవనార్ణవే । వీచిర్ ఇన్ద్రియసఙ్ఘాతస్ స్పన్దస్ త్వ్ ఇన్ద్రియవారిధౌ
జీవిత సముద్రంలో యవ్వనం చంచలంగా ఉంటుంది. యవ్వన సముద్రంలో ఇంద్రియాల సమూహం అలలా ఉప్పొంగుతుంది. ఇంద్రియాల సముద్రంలో కదలిక అలగా కనిపిస్తుంది.
స్పన్దామ్భోధావ్ అనుభవస్ స్వానుభూత్యామ్బుధౌ తతః । తరఙ్గశ్ చిత్సముల్లాస ఇతీదం సర్గవేదనమ్
కదలిక సముద్రంలో అనుభవం ఉద్భవిస్తుంది. ఆ అనుభవాల సముద్రంలో చైతన్య ఆనందం అలగా వెలుగుతుంది. ఇదే సృష్టిని మనం ఎలా గ్రహిస్తామో అది.
శబ్దసంస్పర్శరూపాది యేనేదమ్ అవబుధ్యతే । తచ్ చిన్మాత్రం జగత్ సర్వం తత్సారత్వాద్ రఘూద్వహ
శబ్దం, స్పర్శ, రూపం మొదలైనవన్నీ మనం గ్రహించేది ఏదివల్లనో, రఘువంశీయుడా, అది చిత్తశుద్ధి మాత్రమే. ఈ జగత్తు అంతా అదే మూలమైనది కనుక, అంతా అదే అనుభూతి.
అక్షుబ్ధో ఽవ్యపదేశ్యో ఽసావ్ అసర్గకరణోన్ముఖః । ఉన్నీయతే చిదమ్భోధిస్ సద్భిర్ బ్రహ్మేతి కేవలమ్
అదే చైతన్య సముద్రం, ఎలాంటి కలకలం లేకుండా, వర్ణించలేనిది, సృష్టికి దూరంగా ఉంటుంది. జ్ఞానులు దానిని బ్రహ్మమనే ఒకటిగా ఎత్తిచూపుతారు.
అక్షుబ్ధమ్ అపి తత్ క్షుబ్ధమ్ ఇవ చేత్ కృతవేదనమ్ । తచ్ చిదంశమ్ ఉపారుహ్య బ్రహ్మ సర్గ ఇతి స్థితమ్
అది ఎంత ప్రశాంతంగా ఉన్నా, దాన్ని గ్రహించగలిగితే అది కలవరంగా కనిపిస్తుంది. ఆ చైతన్యపు భాగాన్ని చేరుకుంటే, అది బ్రహ్మమూ సృష్టియూ అన్నట్లుగా స్థిరపడుతుంది.
అక్షుబ్ధో ఽసావ్ అవాచ్యో హి సమశ్ చితిమహార్ణవః । వక్తుం న కేనచిన్ నామ్నా కలయా వాపి శక్యతే
ఈ ప్రశాంతమైన, వర్ణించలేని, విస్తారమైన చైతన్య సముద్రాన్ని ఎవ్వరూ పేరు ద్వారా గానీ, ఏ విధానంలోనైనా గానీ వివరించలేరు.
న చ తస్య మహాబాహో క్షోభస్ సమ్భవతి క్వచిత్ । పృథక్ తన్మాత్రరూపత్వాత్ సర్వస్య జగతో గతేః
ఓ మహాబాహువా, దానిలో ఎప్పుడూ కలకలం కలగదు. ఎందుకంటే, ఈ లోకమంతా దాని సూక్ష్మ స్వరూపంలోనే కదులుతుంది.
స్వరూపే తస్య దేవస్య కేవలం యా విలాసితా । సైషోక్తా క్షోభశబ్దేన చిచ్ఛబ్దేన చ వానఘ
ఆ పరమేశ్వరుని సహజ స్వరూపంలో కలిగే ఆ ఆటపాటనే 'కలకలం' అని, 'చైతన్యం' అని కూడా పిలుస్తారు, పాపరహితుడా.
పరమార్థమహామ్భోధౌ చిచ్ చేత్యలవరూపిణీ । ఊర్మివత్ స్ఫురతి స్పన్దాత్ తేనేదం జాయతే జగత్
పరమార్థమయమైన మహాసముద్రంలో, చైతన్యం విషయవిషయి భేదరూపాన్ని తీసుకుని, అలలా ఉల్లాసంగా మెరుస్తుంది. అలా ఈ జగత్తు ఉద్భవిస్తుంది.
అక్షుబ్ధో ఽసావ్ అనిర్దేశ్యస్ సమశ్ చిన్మాత్రసాగరః । క్షుబ్ధశ్ చేత్యతరఙ్గస్ తు చిద్ ఇత్య్ ఆకలితో బుధైః
అనిర్వచనీయమైన, సమమయిన, కేవలం చైతన్యమే పరిపూర్ణంగా ఉన్న ఆ సముద్రం, అలలు వస్తే 'కలకలం' అని, జ్ఞానులు గ్రహించినప్పుడు 'చైతన్యం' అని అంటారు.
చిదబ్ధౌ లహరీ చేత్యం సా చ తస్మాన్ న భిద్యతే । తావన్మాత్రైకసారత్వాద్ వారి వీచిర్ ఇవామ్భసః
చైతన్యసముద్రంలో అలే విషయము. అది దాని నుండి వేరుగా లేదు; ఎందుకంటే అది కూడా అదే తత్వంతో ఉంది, నీటిలో అల నీటికి వేరుగా లేనట్లు.
తస్మాద్ భూతాని జాతాని తావన్మాత్రాణి తాని చ । తద్ ఏవాతద్ ఇవాభాతి సకలం చాకలం చ తత్
అందువల్ల, అన్ని జీవులు ఒకే పరిమితిలోనే పుట్టుతాయి; అవన్నీ ఆ పరమార్థ స్వరూపంగానే, లేదా దానికి విరుద్ధంగా, సంపూర్ణంగానో, అసంపూర్ణంగానో కనిపిస్తాయి.
ఏకమ్ ఏవ నకిఞ్చిద్ యత్ కిఞ్చిద్ వా తద్ ఇదం జగత్ । నానానానాతయా చేతో మా మిథ్యాకులతాం నయ
ఈ జగత్తు ఒక్కటే, లేదా ఏమీలేదు, లేదా ఏదైనా కావచ్చు; అనేకత్వమనే తప్పుడు భావనతో మనస్సు కలవరపడనీయకూ.
ఏకస్య వామ్భసో వీచిరూపేణ స్ఫురతో యథా । నాన్యతాస్తి తథా భూతభావేన స్ఫురణాచ్ చితః
ఒకే నీటిలో నుంచి తరంగాలు ఎలా ఉద్భవిస్తాయో, అలాగే చైతన్యంలో నుంచి జీవరూపాలు వెలువడతాయి; కానీ వేరుదనం ఏదీ లేదు.
బీజమ్ ఏవ యథా స్తమ్భḫ పత్త్రం పుష్పం ఫలం రసః । పరిణామాదిరహితం భవత్య్ ఏవం జగన్త్య్ అజః
విత్తనం నుంచి మొక్క, ఆకు, పువ్వు, ఫలం, రసం ఎలా మార్పులేకుండా ఉద్భవిస్తాయో, అలాగే జనించని లోకాలు కూడా ఉంటాయి.
ఫలాన్తా బీజసత్తైవ స్ఫురత్య్ అన్యతయేవ సా । అద్వైతైక్యజగద్రూపా బ్రహ్మసత్తైవ జృమ్భతే
విత్తనం యొక్క అసలు తత్వమే ఫలంగా, వేరే రూపాలుగా కనిపించినా, అవే వెలుగుతుంటాయి. అలాగే, పరబ్రహ్మ తత్వమే ఈ Advaita రూపమైన ప్రపంచంగా విస్తరించి కనిపిస్తుంది.
బీజం సత్తైకసామాన్యేనాఫలాన్తం యథా స్థితమ్ । బ్రహ్మ సత్తైకసామాన్యేనాసర్గాన్తం తథా స్థితమ్
విత్తనం నుండి ఫలానికి వరకు ఒకే తత్వం ఎల్లప్పుడూ ఉండేలా, పరబ్రహ్మ తత్వం కూడా సృష్టి లేకపోయినా, సృష్టి ఉన్నా ఎప్పటికీ అదే తత్వంగా నిలిచిఉంటుంది.
బ్రహ్మైకసత్తాసామాన్యమాత్రమ్ ఏవేదమ్ ఆతతమ్ । సత్యమ్ ఏకం జగద్ ఇతి వ్యాహృతం తరువృక్షవత్
ఈ మొత్తం ప్రపంచం పరబ్రహ్మ తత్వం ఒక్కటే విస్తరించినదిగా ఉంది. 'ప్రపంచం ఒకే నిజం' అని చెప్పడాన్ని, చెట్టు కొమ్మలతో కలిపి చెట్టు ఒక్కటే అని చెప్పడంలా భావించాలి.
య ఏవాచ్ఛశ్ చితస్ స్పన్దస్ స ఏవేత్థం జగద్భ్రమః । యశ్ చాస్పన్దస్ స ఏవాఙ్గ పరమోపశమశ్ శివః
మనస్సులోని అలజడి, అదే ఈ ప్రపంచ మాయ. అలజడి లేకుండా ప్రశాంతంగా ఉన్న స్థితి, ప్రియమైనవాడా, అదే పరమశాంతి, అదే శివత్వం.
అహో మహత్తా స్వచ్ఛాయాశ్ చితో యస్యా జగన్త్య్ అపి । స్పన్దమాత్రాత్ సముద్యన్తి లీయన్తే ఽస్పన్దమాత్రతః
ఓహో! ఎంత విస్తారంగా, ఎంత నిర్మలంగా ఉంది ఆ చైతన్య కాంతి! దాని చిన్నదైన అలజడితోనే ఈ లోకాలు పుట్టి, అదే అలజడిలో మళ్లీ కలిసిపోతున్నాయి.
యస్యోన్మేషనిమేషాభ్యాం భావానాం ప్రలయోదయౌ । నానానానాభమ్ ఇవ యత్ తద్ ఇదం బ్రహ్మ చిద్ఘనః
దాని జ్ఞానం తెరవడంలో, మూసివేయడంలోనే అన్ని వస్తువుల ఉద్భవం, లయం జరుగుతున్నాయి. అనేక రకాల ఆకృతుల్లా కనిపిస్తున్న ఈ సృష్టి, అదే పరబ్రహ్మం — చైతన్యమే గాఢంగా నిండినది.
చిద్ వాతవద్ అభిన్నాత్మా స్పన్దాద్ ఆత్మగతాద్ యథా । తథైవ జగద్ ఏతస్మాత్ తస్మాత్ తత్స్థం తద్ ఏవ చ
చైతన్యం గాలి లాగానే, అసలు స్వరూపంలో ఏకంగా ఉంటుంది. దాని లోపలి అలజడిలో నుంచే ఈ జగత్తు పుట్టి, దానిలోనే నిలిచి, చివరికి అదే అయిపోతుంది.
అతశ్ శుద్ధమ్ అనాభాసం సర్వం చిద్ఘనమ్ అక్షయే । దృశ్యమానే ఽపి నైవ స్తస్ త్వత్తామత్తే భవాభయః
అందుకే, అన్నీ నిర్మలమైనవి, రూపరహితమైనవి, చైతన్యమే నిండినవి, నశించనివి. మనకు కనిపించినా కూడా నిజంగా అవి లేవు — అవగాహనలో neither జననం ఉంది, nor భయమూ లేదు.
నైక్యం న చ ద్వైతమ్ ఇహాస్తి కిఞ్చిన్ న త్వత్త్వమత్త్వాది సద్ అప్య్ అసద్ వా । సర్వం చ సర్వత్ర సదైవ చాస్తి యద్ బుద్ధవాన్ ఏవమ్ అపీహ తత్ తత్
ఇక్కడ ఏకత్వం లేదు, ద్వైతం లేదు, నీవు-నేను అనే భావన లేదు, అది లేదు, ఇది లేదు, ఉన్నదీ కాదు, లేనదీ కాదు. అన్నీ ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా ఉన్నట్టే ఉంటాయి. ఎవరు ఈ సత్యాన్ని తెలుసుకుంటారో, వారికి ఇదే నిజం అవుతుంది.
మదుక్తమ్ ఏతద్ ఆకర్ణ్య నిర్ణీయ శుభమ్ ఇత్య్ అలమ్ । హృదయే చాఖిలం కృత్వా తిష్ఠేత్థం శృణు రాఘవ
నేను చెప్పిన ఈ మాటలు వినిపించి, ఇవి శుభమని నిశ్చయించుకుని, మొత్తం హృదయంలో ఉంచుకుని, అలాగే ఉండాలి. రాఘవా, ఇప్పుడు విను.
సర్వమ్ ఏవ పరిత్యజ్య కాష్ఠమౌనీ భవానఘ । నిర్వాసనో నిర్మననẖ క్షీణచిత్తḫ ప్రశాన్తధీః
అన్నిటినీ వదిలేసి, కలపలా నిశ్శబ్దంగా ఉండి, పాపరహితుడా, ఆశలు లేకుండా, ఆలోచనలు లేకుండా, మనస్సు పూర్తిగా శాంతించిపోవాలి.
అపశ్యన్న్ అప్య్ అగ్రగతాన్ అశృణ్వన్ పటహాన్ అపి । అస్పృశన్న్ అమ్బరమ్ అపి న జిఘ్రఞ్ శ్వసనాద్య్ అపి
ముందుకు వెళ్ళేవారిని చూడకుండా, డప్పులు వినకుండా, ఆకాశాన్ని తాకకుండా, గాలిని కూడా పీల్చకుండా ఉండాలి.
ప్రభుఞ్జానో ఽప్య్ అభుఞ్జానో వ్యోమవద్ విమలాన్తరః । సంవిదైవేదృశస్ తిష్ఠ నిష్ఠామ్ ఆధ్యాత్మికీం గతః
అనుభవిస్తున్నా, అనుభవించకపోయినా, ఆకాశంలా లోపల నిర్మలంగా ఉండి, ఆంతరిక స్థితిలో స్థిరంగా ఉండి, ఈ జ్ఞానంలో నిలబడాలి.
ఆత్మన్య్ ఏవాస్స్వ శాన్తాత్మా మూకాన్ధబధిరోపమః । పుస్తాచ్ ఛైలాద్ ఇవ కృతశ్ చిత్రభిత్తావ్ ఇవార్పితః
తనలోనే శాంతమైన మనసుతో ఉండి, మౌనవాడు, అంధుడు, చెవిటివాడిలా, కొండనుండి వేరుపడ్డట్టు, గోడపై చిత్రంగా వేసినట్టు ఉండాలి.