యావత్ కిఞ్చిత్ ప్రస్ఫురతి సర్గస్ తావత్ కదర్థనామ్ । మా యాతు మాత్స్యన్యాయేన కిలేతి విహితా స్థితిః
సృష్టిలో కొంతైనా కదలిక ఉన్నంతవరకూ గందరగోళం తప్పదు. చేపల న్యాయం ప్రబలించకూడదని, క్రమం కొనసాగాలని నిర్ణయించబడింది.
నిష్పుణ్యపాపం నిశ్చిత్తం నిర్మమో ఽమననక్రియమ్ । కాలాతివాహనాయైవ జీవన్ముక్తో ఽవతిష్ఠతే
జీవన్ముక్తుడు పుణ్యపాపాలకు అతీతంగా, మనస్సు లేకుండా, మమకారం లేకుండా, ఆలోచన లేకుండా, క్రియ లేకుండా, కాలం గడిపేందుకు మాత్రమే జీవిస్తాడు.
మాయాగ్రస్తమతిస్ త్వ్ ఆత్మవాసనావశతḫ ఫలమ్ । ప్రాప్నోతీహాముత్ర చైవ తదర్థం యతతే చ సః
మాయలో చిక్కుకున్న మనసు, తన స్వభావానికి లోబడి, ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ ఫలితాలను పొందుతుంది. ఆ ఫలితాల కోసం ప్రయత్నించడమూ జరుగుతుంది.
ఏతావత్ తావద్ ఆబాలపణ్డితామరమానవమ్ । అవిసంవాది యద్ యాదృక్ చిత్తం తన్మయతాత్మనః
పిల్లవాడి నుండి పండితుడు, దేవుడు నుండి మనిషివరకు, ఎవరి మనసు ఎలా ఉందో, వారి స్థితి కూడా అలానే ఉంటుంది. ఇది ఎప్పుడూ తప్పదు.
స్వసఙ్కల్పైకబీజాయ నరకస్వర్గశాఖినే । ఫలాయాజ్ఞస్య కర్తృత్వమ్ అకర్తృత్వం చ రాఘవ
తన మనసులోని సంకల్పమే నరకం, స్వర్గానికి మూలం. ఓ రాఘవా, అజ్ఞానులకు చేయడమూ, చేయకపోవడమూ ఫలితంగా వస్తాయి.
యత్ తు తజ్జ్ఞస్య కర్తృత్వమ్ అకర్తృత్వం చ వా క్వచిత్ । తత్ ప్రమేయదశామ్ ఏతి న కదాచన కస్యచిత్
జ్ఞానికి చేయడమో, చేయకపోవడమో ఎక్కడ కనిపించినా, అది నిజంగా కాదు, కేవలం కనిపించడమే. ఎప్పుడూ, ఎవరికీ అది నిజంగా ఉండదు.
కర్తా భవత్వ్ అకర్తా వా ముక్త ఏవాఙ్గ తత్త్వవిత్ । భూయో మజ్జతి నాజ్ఞానే పయḫఫేన ఇవామ్భసి
ప్రియమైనవాడా, ఎవడు సత్యాన్ని తెలుసుకున్నాడో, అతడు పని చేసినా, చేయకపోయినా, నిజంగా విముక్తుడే. అతడు మళ్లీ అజ్ఞానంలో మునిగిపోడు, నీటిపై నురుగు ఎలా మునిగిపోదో అలా.
కర్తా భవత్వ్ అకర్తా వా బద్ధ ఏవాయథార్థవిత్ । అరణ్యకూపాచ్ ఛ్వేవాస్మాన్ మోహాన్ నోత్తరతి క్వచిత్
పని చేసినా, చేయకపోయినా, ఎవడు వాస్తవాన్ని గ్రహించలేడో, అతడు బంధించబడి ఉంటాడు. అడవిలోని బావిలో చిక్కుకున్న కుక్కలా, అతడు ఎప్పుడూ మాయ నుండి బయటపడడు.
నిర్దేహో నిర్మనా మౌనీ శాన్తస్ స్వస్థో నిరేషణః । కుర్వన్న్ ఏవ చ కర్మాణి తిష్ఠోత్తిష్ఠస్వ తత్పదే
శరీరం లేనివాడు, మనస్సు లేనివాడు, మౌనంగా, ప్రశాంతంగా, ఆరోగ్యంగా, ఆశలు లేకుండా ఉండి, పనులు చేస్తూనే, ఆ స్థితిలో నిలిచి ఉండుము.
జీవో బ్రహ్మార్ణవే వీచిర్ జీవామ్భోధావ్ అహఙ్కృతిః । అహఙ్కారామ్బుధౌ బుద్ధిర్ బుద్ధ్యబ్ధౌ చిత్తమ్ ఆబిలమ్
జీవుడు పరబ్రహ్మ సముద్రంలో ఒక అల, అహంకారం జీవసముద్రంలో ఒక అల, బుద్ధి అహంకార సముద్రంలో ఒక అల, మనస్సు బుద్ధి సముద్రంలో కలుషితంగా ఉంటుంది.
చిత్తాబ్ధౌ వాసనా వీచిర్ వాసనాబ్ధౌ తు సంసృతిః । సంసారాబ్ధౌ శరీరం చ శరీరాబ్ధౌ చ జీవితమ్
మనస్సు అనే సముద్రంలో ఆశలు అలలవంటివి. ఆశల సముద్రంలో జనన మరణాల చక్రం అలలా ఉప్పొంగుతుంది. ఈ లోక సముద్రంలో శరీరం అలగా ఉంటుంది. శరీర సముద్రంలో జీవితం అలగా ఉప్పొంగుతుంది.
జీవితాబ్ధౌ చ యువతా చఞ్చలే యౌవనార్ణవే । వీచిర్ ఇన్ద్రియసఙ్ఘాతస్ స్పన్దస్ త్వ్ ఇన్ద్రియవారిధౌ
జీవిత సముద్రంలో యవ్వనం చంచలంగా ఉంటుంది. యవ్వన సముద్రంలో ఇంద్రియాల సమూహం అలలా ఉప్పొంగుతుంది. ఇంద్రియాల సముద్రంలో కదలిక అలగా కనిపిస్తుంది.
స్పన్దామ్భోధావ్ అనుభవస్ స్వానుభూత్యామ్బుధౌ తతః । తరఙ్గశ్ చిత్సముల్లాస ఇతీదం సర్గవేదనమ్
కదలిక సముద్రంలో అనుభవం ఉద్భవిస్తుంది. ఆ అనుభవాల సముద్రంలో చైతన్య ఆనందం అలగా వెలుగుతుంది. ఇదే సృష్టిని మనం ఎలా గ్రహిస్తామో అది.
శబ్దసంస్పర్శరూపాది యేనేదమ్ అవబుధ్యతే । తచ్ చిన్మాత్రం జగత్ సర్వం తత్సారత్వాద్ రఘూద్వహ
శబ్దం, స్పర్శ, రూపం మొదలైనవన్నీ మనం గ్రహించేది ఏదివల్లనో, రఘువంశీయుడా, అది చిత్తశుద్ధి మాత్రమే. ఈ జగత్తు అంతా అదే మూలమైనది కనుక, అంతా అదే అనుభూతి.
అక్షుబ్ధో ఽవ్యపదేశ్యో ఽసావ్ అసర్గకరణోన్ముఖః । ఉన్నీయతే చిదమ్భోధిస్ సద్భిర్ బ్రహ్మేతి కేవలమ్
అదే చైతన్య సముద్రం, ఎలాంటి కలకలం లేకుండా, వర్ణించలేనిది, సృష్టికి దూరంగా ఉంటుంది. జ్ఞానులు దానిని బ్రహ్మమనే ఒకటిగా ఎత్తిచూపుతారు.
అక్షుబ్ధమ్ అపి తత్ క్షుబ్ధమ్ ఇవ చేత్ కృతవేదనమ్ । తచ్ చిదంశమ్ ఉపారుహ్య బ్రహ్మ సర్గ ఇతి స్థితమ్
అది ఎంత ప్రశాంతంగా ఉన్నా, దాన్ని గ్రహించగలిగితే అది కలవరంగా కనిపిస్తుంది. ఆ చైతన్యపు భాగాన్ని చేరుకుంటే, అది బ్రహ్మమూ సృష్టియూ అన్నట్లుగా స్థిరపడుతుంది.
అక్షుబ్ధో ఽసావ్ అవాచ్యో హి సమశ్ చితిమహార్ణవః । వక్తుం న కేనచిన్ నామ్నా కలయా వాపి శక్యతే
ఈ ప్రశాంతమైన, వర్ణించలేని, విస్తారమైన చైతన్య సముద్రాన్ని ఎవ్వరూ పేరు ద్వారా గానీ, ఏ విధానంలోనైనా గానీ వివరించలేరు.
న చ తస్య మహాబాహో క్షోభస్ సమ్భవతి క్వచిత్ । పృథక్ తన్మాత్రరూపత్వాత్ సర్వస్య జగతో గతేః
ఓ మహాబాహువా, దానిలో ఎప్పుడూ కలకలం కలగదు. ఎందుకంటే, ఈ లోకమంతా దాని సూక్ష్మ స్వరూపంలోనే కదులుతుంది.
స్వరూపే తస్య దేవస్య కేవలం యా విలాసితా । సైషోక్తా క్షోభశబ్దేన చిచ్ఛబ్దేన చ వానఘ
ఆ పరమేశ్వరుని సహజ స్వరూపంలో కలిగే ఆ ఆటపాటనే 'కలకలం' అని, 'చైతన్యం' అని కూడా పిలుస్తారు, పాపరహితుడా.
పరమార్థమహామ్భోధౌ చిచ్ చేత్యలవరూపిణీ । ఊర్మివత్ స్ఫురతి స్పన్దాత్ తేనేదం జాయతే జగత్
పరమార్థమయమైన మహాసముద్రంలో, చైతన్యం విషయవిషయి భేదరూపాన్ని తీసుకుని, అలలా ఉల్లాసంగా మెరుస్తుంది. అలా ఈ జగత్తు ఉద్భవిస్తుంది.
అక్షుబ్ధో ఽసావ్ అనిర్దేశ్యస్ సమశ్ చిన్మాత్రసాగరః । క్షుబ్ధశ్ చేత్యతరఙ్గస్ తు చిద్ ఇత్య్ ఆకలితో బుధైః
అనిర్వచనీయమైన, సమమయిన, కేవలం చైతన్యమే పరిపూర్ణంగా ఉన్న ఆ సముద్రం, అలలు వస్తే 'కలకలం' అని, జ్ఞానులు గ్రహించినప్పుడు 'చైతన్యం' అని అంటారు.
చిదబ్ధౌ లహరీ చేత్యం సా చ తస్మాన్ న భిద్యతే । తావన్మాత్రైకసారత్వాద్ వారి వీచిర్ ఇవామ్భసః
చైతన్యసముద్రంలో అలే విషయము. అది దాని నుండి వేరుగా లేదు; ఎందుకంటే అది కూడా అదే తత్వంతో ఉంది, నీటిలో అల నీటికి వేరుగా లేనట్లు.
తస్మాద్ భూతాని జాతాని తావన్మాత్రాణి తాని చ । తద్ ఏవాతద్ ఇవాభాతి సకలం చాకలం చ తత్
అందువల్ల, అన్ని జీవులు ఒకే పరిమితిలోనే పుట్టుతాయి; అవన్నీ ఆ పరమార్థ స్వరూపంగానే, లేదా దానికి విరుద్ధంగా, సంపూర్ణంగానో, అసంపూర్ణంగానో కనిపిస్తాయి.
ఏకమ్ ఏవ నకిఞ్చిద్ యత్ కిఞ్చిద్ వా తద్ ఇదం జగత్ । నానానానాతయా చేతో మా మిథ్యాకులతాం నయ
ఈ జగత్తు ఒక్కటే, లేదా ఏమీలేదు, లేదా ఏదైనా కావచ్చు; అనేకత్వమనే తప్పుడు భావనతో మనస్సు కలవరపడనీయకూ.
ఏకస్య వామ్భసో వీచిరూపేణ స్ఫురతో యథా । నాన్యతాస్తి తథా భూతభావేన స్ఫురణాచ్ చితః
ఒకే నీటిలో నుంచి తరంగాలు ఎలా ఉద్భవిస్తాయో, అలాగే చైతన్యంలో నుంచి జీవరూపాలు వెలువడతాయి; కానీ వేరుదనం ఏదీ లేదు.
బీజమ్ ఏవ యథా స్తమ్భḫ పత్త్రం పుష్పం ఫలం రసః । పరిణామాదిరహితం భవత్య్ ఏవం జగన్త్య్ అజః
విత్తనం నుంచి మొక్క, ఆకు, పువ్వు, ఫలం, రసం ఎలా మార్పులేకుండా ఉద్భవిస్తాయో, అలాగే జనించని లోకాలు కూడా ఉంటాయి.
ఫలాన్తా బీజసత్తైవ స్ఫురత్య్ అన్యతయేవ సా । అద్వైతైక్యజగద్రూపా బ్రహ్మసత్తైవ జృమ్భతే
విత్తనం యొక్క అసలు తత్వమే ఫలంగా, వేరే రూపాలుగా కనిపించినా, అవే వెలుగుతుంటాయి. అలాగే, పరబ్రహ్మ తత్వమే ఈ Advaita రూపమైన ప్రపంచంగా విస్తరించి కనిపిస్తుంది.
బీజం సత్తైకసామాన్యేనాఫలాన్తం యథా స్థితమ్ । బ్రహ్మ సత్తైకసామాన్యేనాసర్గాన్తం తథా స్థితమ్
విత్తనం నుండి ఫలానికి వరకు ఒకే తత్వం ఎల్లప్పుడూ ఉండేలా, పరబ్రహ్మ తత్వం కూడా సృష్టి లేకపోయినా, సృష్టి ఉన్నా ఎప్పటికీ అదే తత్వంగా నిలిచిఉంటుంది.
బ్రహ్మైకసత్తాసామాన్యమాత్రమ్ ఏవేదమ్ ఆతతమ్ । సత్యమ్ ఏకం జగద్ ఇతి వ్యాహృతం తరువృక్షవత్
ఈ మొత్తం ప్రపంచం పరబ్రహ్మ తత్వం ఒక్కటే విస్తరించినదిగా ఉంది. 'ప్రపంచం ఒకే నిజం' అని చెప్పడాన్ని, చెట్టు కొమ్మలతో కలిపి చెట్టు ఒక్కటే అని చెప్పడంలా భావించాలి.
య ఏవాచ్ఛశ్ చితస్ స్పన్దస్ స ఏవేత్థం జగద్భ్రమః । యశ్ చాస్పన్దస్ స ఏవాఙ్గ పరమోపశమశ్ శివః
మనస్సులోని అలజడి, అదే ఈ ప్రపంచ మాయ. అలజడి లేకుండా ప్రశాంతంగా ఉన్న స్థితి, ప్రియమైనవాడా, అదే పరమశాంతి, అదే శివత్వం.