తద్ ఏవం ధర్మరాజేన యమేనాశ్వ్ అనుశాసితః । యద్ ఏవ క్రియతే నిత్యం రతిస్ తత్రైవ జాయతే
ధర్మరాజు యముడు చెప్పినట్లు, మనం ఏ పని ఎప్పుడూ చేస్తూ ఉంటే, ఆనందం కూడా అదే పనిలోనే కలుగుతుంది.
బ్రహ్మా కిల పరాకాశవపుర్ ఆక్రమ్యతే కథమ్ । మనోమాత్రమ్ అసఙ్కల్పః పృథ్వ్యాదిరహితాకృతిః
బ్రహ్మకు పరాకాశం రూపం. ఆయనకు భూమి మొదలైన పదార్థాల రూపం లేదు. ఆయన కేవలం మనస్సే, సంకల్పం కూడా లేని వాడు.
యశ్ చిద్వ్యోమచమత్కారః కిలాకాశానుభూతిమాన్ । స చిద్వ్యోమైవ నో తస్య కారణత్వం న కార్యతా
యెవడు ఆ చైతన్యాకాశం యొక్క ఆశ్చర్యాన్ని అనుభవిస్తాడో, వాడే ఆ చైతన్యాకాశమే. వానికి కారణమూ లేదు, ఫలితమూ లేదు.
ఆకాశస్ఫురదాకారస్ సఙ్కల్పపురుషో యథా । పృథ్వ్యాదిరహితో భాతి స్వయమ్భూర్ భాసతే తథా
మన ఊహలోని వ్యక్తి ఆకాశంలో మెరిసే రూపంతో కనిపించునట్లు, స్వయంభూ కూడా భూమి మొదలైనవి లేకుండా తానే ప్రకాశిస్తాడు.
న దృశ్యమ్ అస్తి నో ద్రష్టా పరమాత్మని కేవలే । స్వయం చిత్త్వాత్ తథాప్య్ ఏష స్వయమ్భూర్ ఇతి భాసతే
పరమాత్మలో, అది శుద్ధమైనదిగా ఉన్నప్పుడు, చూడబడేది లేదు, చూసేవాడు కూడా ఉండడు. అయినా, అది స్వయంగా చైతన్య స్వరూపంగా ఉండి, స్వయంగా ప్రబలమైనదిగా కనిపిస్తుంది.
సఙ్కల్పమాత్రమ్ ఏవైతన్ మనో బ్రహ్మేతి కథ్యతే । సఙ్కల్పాకాశపురుషో నాస్య పృథ్వ్యాది విద్యతే
ఈ మనస్సు కేవలం సంకల్పమే. దానిని బ్రహ్మం అని అంటారు. ఈ సంకల్ప ఆకాశపు పురుషునికి భూమి మొదలైన పదార్థాలు లేవు.
యథా చిత్రకృదన్తస్స్థా నిర్దేహా భాతి పుత్రికా । తథైవ భాసతే బ్రహ్మా చిదాకాశాచ్ఛరఞ్జనమ్
ఒక చిత్రకారుడు తన తూతికొమ్ము చివర పెట్టిన బొమ్మ శరీరం లేనట్టుగా కనిపించడంలా, అలాగే బ్రహ్మ కూడా చైతన్య ఆకాశంపై రంగు పూయబడినట్టు ప్రకాశిస్తుంది.
చిద్వ్యోమ కేవలమ్ అనన్తమ్ అనాదిమధ్యం బ్రహ్మేతి భాతి నిజచిత్తవశాత్ స్వయమ్భూః । ఆకారవాన్ ఇవ రసాద్ ఇహ వస్తుతస్ తు వన్ధ్యాతనూజ ఇవ నాస్తి తు తస్య దేహః
చైతన్య ఆకాశమే అనంతమైనది, ఆదియూ మధ్యమూ లేనిది. అది తన స్వంత మనస్సు వల్ల బ్రహ్మంగా వెలుగుతుంది, స్వయంభువుగా కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ అది ఆకారంతో ఉన్నట్టు అనిపించినా, నిజంగా అది ఒంటరాలా, వంద్యా సంతానంలా, దానికి శరీరం ఉండదు.
ఏవమ్ ఏతన్ మనశ్ శుద్ధం పృథ్వ్యాదిరహితం నభః । మునే బ్రహ్మేతి కథితం సత్యం పృథ్వ్యాదివర్జితమ్
ఈ విధంగా, మునివరా, మనస్సు శుద్ధంగా, భూమి మొదలైన పదార్థాలు లేకుండా, ఆకాశంలా ఉంటుంది. ఇదే నిజంగా బ్రహ్మం అని పిలవబడుతుంది. దీనిలో భూమి మొదలైనవి లేవు.
తద్ అత్ర ప్రాక్తనీ నామ స్మృతిః కస్మాన్ న కారణమ్ । యథా మమ తథాన్యస్య భూతానాం చేతి మే వద
అయితే, మునుపటి జన్మ జ్ఞాపకం ఇక్కడ కారణం కాకపోవడానికి ఏమిటి? నాకు ఉన్నట్లే, ఇతరులకు, అన్నీ జీవులకు కూడా అదేనా? దయచేసి చెప్పు.
పూర్వదేహో ఽస్తి యస్యాద్యః పూర్వకర్మసమన్వితః । తస్య స్మృతిస్ సమ్భవతి కారణం సంసృతిస్థితేః
ఎవరికి మునుపటి శరీరం ఉందో, ఎవరి ప్రస్తుత శరీరానికి పూర్వకర్మలు తోడై ఉంటాయో, వారికి ఆ జ్ఞాపకం కలుగుతుంది. ఇదే సంసారం కొనసాగడానికి కారణం.
బ్రహ్మణః ప్రాక్తనం కర్మ యదా కిఞ్చిన్ న విద్యతే । ప్రాక్తనీ సంస్మృతిస్ తస్య తదోదేతి కుతః కథమ్
బ్రహ్మానికి ఏ పూర్వకర్మ కూడా లేనప్పుడు, దానికి మునుపటి జన్మ జ్ఞాపకం ఎలా, ఎక్కడి నుంచి, ఎలా కలుగుతుంది?
తస్మాద్ అకారణం భాతి వా స్వచిత్త్వైకకారణమ్ । స్వకారణాద్ అనన్యాత్మా స్వయమ్భూస్ స్వయమాత్మవాన్
అందువల్ల అది కారణం లేకుండా కనిపిస్తుంది, లేదా దానికి కారణం తన మనస్సే. తనే తనకు కారణమైన స్వయంభూ, తనలో తానే నిలిచివుంటాడు.
ఆతివాహిక ఏవాసౌ దేహో ఽస్త్య్ అస్య స్వయమ్భువః । న త్వ్ ఆధిభౌతికో రామ దేహో ఽజస్యోపపద్యతే
ఓ రామా, స్వయంభువునికి ఉన్న శరీరం సూక్ష్మమైనదే, అది మనస్సుతో కూడినదే. జన్మలేని వానికి భౌతిక శరీరం ఉండదు.
ఆతివాహిక ఏకో ఽస్తి దేహో ఽన్యస్ త్వ్ ఆధిభౌతికః । సర్వాసాం భూతజాతీనాం బ్రహ్మణో ఽస్త్య్ ఏక ఏవ కిమ్
ఒక్కటి మాత్రమే సూక్ష్మశరీరం, మరొకటి భౌతిక శరీరం. అన్ని జీవులలో బ్రహ్మకు ఒక్కటే శరీరం ఉంది, ఇంకేముంది?
సర్వేషామ్ ఏవ దేహౌ ద్వౌ భూతానాం కారణాత్మనామ్ । అజస్య కారణాసత్త్వాద్ ఏక ఏవాతివాహికః
కారణమైన అన్ని భూతాలకు రెండు శరీరాలు ఉంటాయి. కాని జన్మలేనివానికి కారణం లేకపోవడం వల్ల ఒక్క సూక్ష్మశరీరమే ఉంటుంది.
సర్వాసాం భూతజాతీనామ్ ఏకో ఽజః కారణం పరమ్ । అజస్య కారణం నాస్తి తేనాసావ్ ఏకదేహవాన్
ప్రపంచంలోని అన్ని జీవరాశులకు ఒకే ఒక జన్మలేని పరమ కారణం ఉంది. ఆ జన్మలేనిదానికి మరొక కారణం లేదు కనుక, అది ఒక్కటే ఒక శరీరంతో ఉండింది.
నాస్త్య్ ఏవ భౌతికో దేహః ప్రథమస్య ప్రజాపతేః । ఆకాశాత్మావభాత్య్ ఏష ఆతివాహికదేహవాన్
ఆ మొదటి సృష్టికర్తకు భౌతిక శరీరం అసలు లేదు. ఆయన ఆకాశ స్వరూపమైన సూక్ష్మశరీరంతో కనిపిస్తాడు.
చిత్తమాత్రశరీరో ఽసౌ న పృథ్వ్యాదిమయాత్మకః । ఆద్యః ప్రజాపతిర్ వ్యోమతనుః ప్రతనుతే ప్రజాః
ఆయన శరీరం కేవలం మనస్సుతోనే ఏర్పడింది, భూమి మొదలైన పదార్థాలతో కాదు. ఆ మొదటి సృష్టికర్త ఆకాశరూపంగా అన్ని ప్రాణులను ప్రాప్తింపజేస్తాడు.
తాశ్ చ నిర్వాణరూపిణ్యో వినాన్యైః కారణాన్తరైః । యద్ యతస్ తత్ తద్ ఏవేతి సర్వైర్ ఏవానుభూయతే
ఆ ప్రాణులు 모두 విముక్తి స్వరూపంలో ఉంటాయి, వేరే కారణాలు లేవు. ఏది ఏదినుంచి పుట్టిందో, అదే అందరికీ అనుభవంగా తెలుస్తుంది.
నిర్వాణమాత్రం ప్రథమం పరం బోధస్ తద్ ఏవ చ । చిత్తమాత్రం తద్ ఏవాస్తే న యాతి వసుధాదితామ్
మొదటిగా ఉన్నది శుద్ధమైన మోక్షమే, అది పరమమైన జ్ఞానమే, అదే మనస్సు. అది మనస్సుగా మాత్రమే ఉంటుంది, భూమి వంటివాటిగా మారదు.
సర్వేషాం భూతమనసాం సంసారవ్యవహారిణాం । ప్రథమో ఽసౌ ప్రతిచ్ఛన్దశ్ చిత్తదేహస్ స్వతోదయః
ప్రపంచంలో వ్యవహరిస్తున్న అన్ని ప్రాణుల మనస్సులకు, ఆ మొదటి ప్రతిబింబమే మనస్సు రూపమైన శరీరం, అది తానే తానుగా ఉద్భవిస్తుంది.
యస్మాత్ పూర్వాత్ ప్రతిచ్ఛన్దాద్ అనన్యైతత్స్వరూపిణీ । ఇయం ప్రవిసృతా సృష్టిస్ స్పన్దదృష్టిర్ ఇవానిలాత్
తన స్వరూపానికి భిన్నంగా లేని ఆ ముందున్న ప్రతిబింబం నుంచే, ఈ సృష్టి గాలిలో అలజడి కనిపించునట్లు వ్యాపించింది.
ప్రతిభానాకృతేర్ అస్మాత్ ప్రతిభామాత్రరూపధృత్ । విభాత్య్ ఏవమ్ అయం సర్గస్ సత్యానుభవవత్ స్థితః
శుద్ధమైన జ్ఞానరూపాన్ని మాత్రమే ధరించిన ఈ ప్రతిభా స్వరూపం నుంచే, ఈ సృష్టి నిజమైన అనుభూతిలా ప్రకాశిస్తూ నిలిచింది.
దృష్టాన్తో ఽత్ర స్వప్నపురం స్వప్నస్త్రీసురతం తథా । అసద్ అప్య్ అర్థసమ్పత్త్యా సత్యానుభవభాసురమ్
ఇక్కడ కలలో కనిపించే ఊరు, కలలోని స్త్రీతో అనుభవించే ఆనందం ఉదాహరణలు. ఇవి నిజమైనవి కావు, అయినా అనుభవం వల్ల అవి నిజంగా అనిపించేలా ప్రకాశిస్తాయి.
అపృథ్వ్యాదిమయో భాతి వ్యోమాకృతిర్ అదేహకః । సదేహ ఇవ భూతేశస్ స్వాత్మభూః పురుషాకృతిః
ఆయన భూమి మొదలైన పదార్థాలతో కూడినవాడు కాదు, శరీరం లేని వాడు, ఆకాశంలాంటి రూపంతో కనిపిస్తాడు. అయినా శరీరంతో ఉన్న భూతాల అధిపతి లాగా, తనంతట తానే పుట్టినవాడిగా, మనిషి రూపంలో నిలుస్తాడు.
స చిత్సఙ్కల్పరూపత్వాద్ ఉదేత్య్ అప్య్ అథ శామ్యతి । స్వాయత్తత్వాత్ స్వభావస్య నోదేతి న చ శామ్యతి
ఆయన స్వభావం చైతన్యంతో, సంకల్పంతో కూడినదిగా ఉండటం వల్ల, ఒక్కసారి ఉద్భవించి, మళ్లీ లయమవుతాడు. కానీ తన స్వభావం తన చేతిలోనే ఉండటం వల్ల, నిజంగా ఉద్భవించడు, లయమవడమూ కాదు.
బ్రహ్మా సఙ్కల్పరహితః పృథ్వ్యాదిరహితాకృతిః । కేవలశ్ చిత్తమాత్రాత్మా కారణం త్రిజగత్స్థితేః
బ్రహ్మకు సంకల్పం ఉండదు, భూమి మొదలైన పదార్థాల రూపం లేదు. ఆయన స్వరూపం కేవలం చైతన్యమే. మూడు లోకాలకు కారణమైనవాడు ఆయన.
సఙ్కల్ప ఏష కచతి యథా నామ స్వసమ్భవః । వ్యోమాత్మైష తథా భాతి భవత్సఙ్కల్పశైలవత్
ఈ సంకల్పం తన స్వభావానుసారం సంచరిస్తుంది. పేరు ఎలా తనలోనుంచి ఉద్భవిస్తుందో, అంతే ఈ ఆకాశస్వరూపి కూడా నీ సంకల్పపర్వతంలా కనిపిస్తుంది.
ఆతివాహికతైకాన్తవిస్మృత్యా దృఢరూఢయా । ఆధిభౌతికబోధేన ముధా భాతి పిశాచవత్
ఆకాశస్థితిని పూర్తిగా మరచిపోవడం వల్ల, భౌతిక ప్రపంచాన్ని బలంగా గ్రహించడం వల్ల, అది అబద్ధంగా, పిశాచంలా కనిపిస్తుంది.