సిద్ధాన్తో ఽధ్యాత్మశాస్త్రాణాం సర్వాపహ్నవ ఏవ చ । నావిద్యాస్తీహ నో మాయా శాన్తం బ్రహ్మేదమ్ అక్రమమ్
అధ్యాత్మ శాస్త్రాలన్నిటి తాత్పర్యం పూర్తిగా ప్రతిక్షేపమే. ఇక్కడ అవిద్యా లేదు, మాయా లేదు. ఇది శాంతమైన బ్రహ్మం, దీనికి ఏ క్రమం లేదు.
శాన్త ఏవ చిదాభాసే స్వచ్ఛే సమసమాత్మని । సమగ్రశక్తికచితే బ్రహ్మేతి కలితాభిధే
ఇది శాంతంగా, చైతన్య రూపంలో, నిర్మలంగా, సమంగా ఆత్మలో వెలుగుతుంది. అన్ని శక్తులతో నిండినదిగా, దీనిని 'బ్రహ్మం' అని పిలుస్తారు.
నిర్ణీయ కేచిచ్ ఛూన్యత్వం కేచిద్ విజ్ఞానమాత్రతామ్ । కేచిద్ ఈశ్వరరూపత్వం వివదన్తే పరస్పరమ్
కొంతమంది ఖాళీదనమే అని, మరికొందరు కేవలం చైతన్యమే అని, ఇంకొందరు ఈశ్వర స్వరూపమే అని నిర్ణయించి, పరస్పరం వాదిస్తారు.
సఙ్కల్ప్య జగద్ ఉచ్ఛూనం నీత్వా చ శతశాఖతామ్ । చాలయన్తి విచారేణ కేచిత్ సాఙ్ఖ్యమతాదికమ్
కొంతమంది జగత్తును నశించినదిగా ఊహించి, దాన్ని వందల శాఖలుగా విభజించి, తాము తాము విచారంతో సాంఖ్యాదిక మతాలను అనుసరిస్తూ తిరుగుతారు.
కేచిత్ సర్వమ్ ఇదం శాన్తం బ్రహ్మేతి ఘననిశ్చయాః । శుద్ధచిద్వ్యోమతామ్ ఏత్య సన్తో ఽసన్త ఇవ స్థితాః
కొంతమంది, ఈ సర్వం శాంతమైన బ్రహ్మమే అని గట్టి నమ్మకంతో, నిర్మలమైన చైతన్యాకాశ స్థితిని పొందినవారు, ఉన్నట్టూ లేనట్టూ ఉండిపోతారు.
న బ్రహ్మ న జగన్ నాన్యద్ ఇతి నిశ్చిత్య కేచన । ఆకాశవిశదాస్ స్వచ్ఛాస్ సంస్థితాస్ సౌగతాదయః
ఇంకొంతమంది, బ్రహ్మ కూడా లేదు, జగత్తూ లేదు, ఇంకేదీ లేదు అని నిర్ణయించి, ఆకాశంలా నిర్మలంగా, స్వచ్ఛంగా ఉండిపోతారు; బౌద్ధులు మొదలైనవారు ఇలానే ఉంటారు.
కేచిద్ అప్య్ అన్యథా కృత్వా నానాసఙ్కల్పకల్పనమ్ । స్థితాశ్ శామ్యన్తి జాయన్తే సంసరన్తి చ వా న వా
మరికొందరు, వేరే విధంగా అనేక కల్పనలు చేసుకుని, స్థిరంగా ఉండిపోతారు, కొంతసేపు నిశ్చలంగా ఉంటారు, పునర్జన్మలోకి వెళ్తారు లేదా వెళ్ళకపోవచ్చు కూడా.
సమస్తకలనాహీనమ్ ఇతి నిర్ణీయ చిద్ఘనమ్ । సమగ్రశక్తికచితం వివదన్తే హి వాదినః
చైతన్యం అన్నది అన్ని కల్పనలకూ అతీతమని, కానీ అన్ని శక్తులతో కూడినదని నిర్ణయించి, వాదులు పరస్పరం వాదిస్తూనే ఉంటారు.
ఏకత్ర వస్తుని సమస్తకలావిముక్తే సఙ్కల్ప్య సఙ్కలనయా వివిధాభిధాస్ స్వాః । స్వం వాసనావిలసితం సముదాహరన్తో విద్యావివాదవిభవైర్ వివదన్తి వైద్యాః
ఒకే పరమార్థంలో, అన్ని మార్పులనుండి స్వతంత్రంగా ఉన్నదానిలో, మన ఊహలతో ఎన్నో పేర్లు పెట్టుకుంటారు. తమ తమ అభిప్రాయాలను, వాసనలను బయటపెడుతూ, వివిధ సిద్ధాంతాలతో పండితులు వాదనలు చేస్తారు.
శరీరేన్ద్రియబుద్ధ్యాదిచేతసాం స్పన్దనస్య చ । కిం కస్మాత్ సారమ్ ఉదితం వ్యాపకం శ్రేయసే భవేత్
ఈ శరీరం, ఇంద్రియాలు, బుద్ధి, మనస్సు మరియు వాటి కదలికలకు అసలు తత్వం ఏమిటి? అవి ఎందుకు, ఎలా కలిగాయి? అందులోని అంతటా వ్యాపించిన మేలేమిటి?
యద్ ఇదం దృశ్యతే కిఞ్చిజ్ జగత్ త్వమహమాదిమత్ । చిత్తమాత్రం హి తత్ సర్వం జలమాత్రం యథార్ణవః
ఈ జగత్తులో కనిపించే ఏదైనా, 'నేను', 'నీవు' అనే భావాలతో సహా, అన్నీ మనస్సే. అది సముద్రంలో నీరు ఒక్కటే ఉన్నట్టు, అంతా మనస్సే.
దేహేన్ద్రియాదిభావేన చిత్తం జగద్ ఇతి స్థితమ్ । షడ్భిర్ వా పఞ్చభిర్ ద్వారైశ్ చేత్యం పతతి దేహినామ్
ఈ జగత్తు శరీరం, ఇంద్రియాలు మొదలైన రూపంలో మనస్సే అని స్థిరంగా ఉంది. ఆరు లేదా ఐదు ద్వారాల ద్వారా, తెలిసే విషయాలు జీవులలోకి ప్రవేశిస్తాయి.
యతẖ కుతశ్చిత్ సమ్పన్నం చిత్తం ద్వీన్దువిలాసవత్ । యథా నానేవ సమ్పన్నం తద్ ఉక్తం బహుశస్ తవ
మనస్సు ఎక్కడి నుంచైనా ఎలా పుట్టిందో, అది సూర్యుడు, చంద్రుడు వెలిగేలా అనేక రూపాల్లో కనిపించినా, నిజానికి ఒక్కటే అని నీకు ఎన్నోసార్లు చెప్పాను.
జీవాదిసఞ్జ్ఞావలితం ధృతసంసృతివిభ్రమమ్ । యథా తత్ క్షీయతే చిత్తం శ్రేయసే తద్ ఇదం శృణు
‘జీవుడు’ అనే పేరు మొదలైనవాటితో మనస్సు మాయలో పడి సంసారం అనుకుంటుంది. ఆ మనస్సు ఎలా క్షీణించి, మేలు కలిగించగలదో ఇప్పుడు విను.
చేతో భావవికారాఢ్యం పశ్యతీదం శరీరకమ్ । అవిద్యమానం ప్రోచ్ఛూనం మృగతృష్ణామ్బ్వ్ ఇవైణకః
మనస్సు ఎన్నో ఆలోచనలతో నిండిపోయి, నిజంగా లేని ఈ శరీరాన్ని, మృగతృష్ణలో జంతువు నీళ్లు చూస్తున్నట్టు, ఉన్నట్టు ఊహించుకుంటుంది.
తథా పశ్యతి వై చేతశ్ శరీరం స్పన్దచఞ్చలమ్ । అభిన్నమ్ ఏవ స్వాత్మత్వాద్ దధిరూపం యథా పయః
అదే విధంగా, మనస్సు కదిలే ఈ శరీరాన్ని కూడా, తానే అనిపించుకుని, పెరుగు పాలు వలె వేరుగా కానట్టు చూస్తుంది.
ఉత్పత్తిస్థితినాశాన్తం యథానుభవతి స్వయమ్ । పయో దధిత్వమ్ ఏవం హి చేతḫ పశ్యతి దేహకమ్
పెరుగు తాను ఎలా పుట్టి, నిలిచి, చివరికి అంతమవుతుందో అనుభవిస్తుంది, అలాగే మనస్సు కూడా శరీరాన్ని అలా గమనిస్తుంది.
తథా హి భార్గవోదన్తో లవణైన్దవవిభ్రమః । శ్రుతస్ త్వయా మహాబాహో చిత్తరూపనిరూపణే
భార్గవుని కథ, ఉప్పు, చంద్రుని మాయలతో కూడినది, మనస్సు స్వభావాన్ని వివరించడంలో నీవు వినావు, ఓ మహాబాహువా.
ప్రతిభాం జడమ్ అప్య్ ఏతి చిత్తం సర్వగచిచ్చ్యుతమ్ । అనిచ్ఛాయోమణిప్రాప్తమ్ అయḫ ప్రస్పన్దనం యథా
మనస్సు అన్నీ జ్ఞానం లేకుండా పోయినప్పుడు, అది మూడుగా మారుతుంది. అది, ఆకర్షణ లేకుండా పోయిన ఇనుప ముక్క ఎలా కదలదో, అలాగే.
నిత్యోదితామలానన్తచిదాదిత్యాంశురఞ్జనాత్ । చిత్తపద్మో వికసతి పుర్యష్టకదలావలిః
ఎప్పుడూ ప్రకాశించే, నిర్మలమైన, అనంతమైన చైతన్య సూర్యకిరణాల ప్రభావంతో, మనస్సు పద్మం, ఎనిమిది పొరలతో, వికసిస్తుంది.
యథా ముక్తావలీ దృష్టా శూన్యే ఖే సదసన్మయీ । స్ఫురత్య్ ఏవం హి చిత్తత్త్వే చేతస్ స్ఫురతి చఞ్చలమ్
ఎలా ఒక ముత్యాల హారం ఖాళీ ఆకాశంలో కనబడుతుంది, అది ఉంది కూడా లేదు కూడా అనిపిస్తుంది, అలాగే మనస్సు యొక్క అసలు స్వరూపంలో ఈ చంచలమైన మనస్సు కనిపిస్తుంది.
యథా చిత్రోదయశ్ శూన్యే భ్రాన్తిమాత్రమ్ ఉపప్లవః । తథా చేతసి దేహో ఽయం గన్ధర్వపురవత్ స్థితః
ఎలా ఒక చిత్రరూపం ఖాళీ స్థలంలో కేవలం మాయగా కనిపిస్తుంది, అలాగే ఈ శరీరం మనస్సులో గంధర్వ నగరం లాగానే ఉంది.
యథా చేతసి దేహో ఽయం మిథ్యా ద్వీన్దువిలాసవత్ । ఇన్ద్రియాణి తథా దేహే మైవమ్మాత్రపరో భవ
ఎలా మనస్సులో ఈ శరీరం నిజమైనది కాదు, రెండు చంద్రులు కనిపించడంలా మాయగా ఉంటుంది, అలాగే శరీరంలో ఉన్న ఇంద్రియాలు కూడా మాయే. వాటిని నిజమైనవిగా భావించవద్దు.
యథేన్ద్రియాణి దేహస్య బాలకల్పితయక్షవత్ । స్పన్దస్ తథైవేన్ద్రియాణాం జడో మైతత్పరో భవ
ఎలా శరీరానికి చెందిన ఇంద్రియాలు పిల్లవాడు ఊహించుకునే పిశాచిలా ఉంటాయో, అలాగే ఇంద్రియాల కదలిక కూడా చైతన్యం లేని దాంట్లా ఉంటుంది. దాన్ని నిజమైనదిగా అనుకోకూడదు.
యథేన్ద్రియాణాం వాతానామ్ ఇవ స్పన్దో జడాత్మకః । స్పన్దబోద్ధృ తథైవాసత్ స్ఫురత్య్ ఏతచ్ చలం మనః
ఎందుకంటే, మన ఇంద్రియాల కదలికలు గాలుల కదలికలవలెనే చైతన్యరహితంగా ఉంటాయి. అలాగే, ఆ కదలికను గ్రహించేవాడు కూడా వాస్తవంగా ఉండడు. ఈ చంచలమైన మనస్సు కేవలం మెరుపులా కదిలిపోతూ ఉంటుంది.
యథా స్పన్దస్య తు మనో భ్రమాకృతి చలం జడమ్ । మనసో ఽస్య తథా బుద్ధిర్ మృగతృష్ణా విజృమ్భతే
ఎలా అంటే, మనస్సు మాయలోనిది—చంచలంగా, చైతన్యరహితంగా ఉంటుంది. అలాగే, ఆ మనస్సు నుండే బుద్ధి ఉద్భవించి, మృగతృష్ణ వలె విస్తరిస్తుంది.
యథైవ బుద్ధిస్ స్వాన్తస్య తథా బుద్ధేర్ అహఙ్కృతిః । అసద్రూపా ముధోద్భూతా మైవమ్మాత్రపరో భవ
యథావిధంగా బుద్ధి మనస్సులోంచి పుట్టినట్లే, ఆ బుద్ధి నుండే 'నేను' అనే భావన కలుగుతుంది. అది వాస్తవమైనది కాదు, మూర్ఖత్వం వల్ల పుట్టినదే. దాన్ని నిజమైనదిగా భావించవద్దు.
యథా బుద్ధేర్ అహఙ్కారో వల్ల్యాḫ పుష్పమ్ ఇవ స్థితః । తథైవాహఙ్కృతేర్ జీవో మైవమ్మాత్రపరో భవ
ఎలా అంటే, బుద్ధిలో 'నేను' అనే భావన వల్లి మీద పువ్వు నిలిచినట్టు ఉంటుంది. అలాగే, ఆ 'నేను' భావన నుండే జీవుడు పుడతాడు. దాన్ని కూడా నిజమైనదిగా భావించవద్దు.
యథైవాహఙ్కృతేర్ జీవశ్ శూన్యేహావాసనాత్మకః । తథా జీవస్య కలయా యుక్తా చిత్ సచమత్కృతిః
ఎలా అయితే అహంకారం వల్ల జీవుడు శూన్యంలో వాసనల రూపంలో మిగిలిపోతాడో, అలాగే జీవుని చైతన్యం కూడా తన స్వభావంతో కూడి, శుద్ధమైన జ్ఞానం మరియు ఆశ్చర్యంగా ఉంటుంది.
తద్ అప్య్ అనఘ సఙ్కల్పవశాన్ నో వస్తునాపి సత్ । మైతద్ భావయ కిఞ్చిత్ త్వం నైతత్ తేనాస్య వా భవాన్
అలాగే, ఓ పాపరహితుడా, ఇది కూడా వాస్తవమైన వస్తువుతో కాకుండా, కల్పన వల్లనే జరుగుతుంది. దీనిని కొంతసేపు ఆలోచించు; నువ్వు గానీ, ఇది గానీ, దాని వల్ల పుట్టినవే కావు.