యథా ముక్తావలీహంసదర్శనం ఖే స్వభావజమ్ । దృష్టేర్ ఏవం చిదచ్ఛాయాస్ సంవిత్స్పన్దాజ్ జగద్భ్రమః
ఆకాశంలో ముత్యాల దండమో, హంస రూపమో కనిపించడమూ వాటి స్వభావం వల్లే కలిగిన భ్రమ. అలాగే, చైతన్యం ప్రతిబింబంలో స్పందన వల్ల ఈ జగత్తు అనిపించేది కూడా భ్రమే.
యథా నిమీలితే నేత్రే స్వప్రభావేణ దృక్ చలమ్ । తారాకారం పశ్యతీయం చిచ్ చేత్యం దృశ్యవత్ తథా
కళ్లను మూసుకున్నప్పుడు మన దృష్టి స్వయంగా తారల వలె కదిలే రూపాలు చూస్తుంది. అలాగే, చైతన్యం కూడా తెలిసినదిగా, కనిపించేదిగా అనిపిస్తుంది.
సఙ్కల్పకలనాస్ త్యక్త్వా సర్వా ఏవాత్మతాం గతః । పశ్య చిద్ఘన ఏవాచ్ఛẖ కల్పాన్తైకాబ్ధివత్ స్థితః
సంకల్పాలన్నీ వదిలి, అన్నీ ఆత్మస్వరూపంగా మారినప్పుడు, నీవు చూడగలిగేది కేవలం నిర్మలమైన, ఘనమైన చైతన్యమే. అది యుగాంతంలో ఒక్క సముద్రంలా నిలిచిపోతుంది.
అస్మదాదిర్ జనస్ సాధో పారదృశ్వా జగత్స్థితేః । తేనైవాస్మద్వచో గ్రాహ్యమ్ ఓం ఇత్య్ ఏవాస్తసంశయమ్
ఓ సద్గుణసంపన్నుడా! మనలాంటి వారు లోకస్థితిని లోతుగా తెలుసుకున్నారు. అందుకే నా మాటలనే నిస్సందేహంగా 'ఓమ్' అని అంగీకరించాలి.
చోద్యచఞ్చుతయా కిఞ్చిద్ వదామీతి త్యజన్ ధియమ్ । యది తిష్ఠసి మద్వాచి తదా యాస్య్ ఏవ తత్ పదమ్
ప్రశ్నలతో ఏదైనా చెప్పాలనే ఆతురతను వదిలిపెట్టి, నా మాటల్లో నిలబడగలిగితే, నీవు ఆ పరమపదాన్ని తప్పక పొందుతావు.
నో చేత్ తద్ వివిధానేకవికల్పకలనామలైః । శుద్ధతార్కికతామ్ ఏత్య ప్రయాసి తృణగుల్మతామ్
లేకపోతే, ఎన్నో రకాల ఊహాగానాల కలుషితతను ఆశ్రయిస్తే, నీవు కేవలం తర్కంలోనే ఎండిపోయిన గడ్డి, పొదలవలె ఉండిపోతావు.
ఏవం చేత్ తద్ ఇయం బ్రహ్మంస్ త్వత్తామత్తామయాత్మికా । తత్త్వతస్ త్రిజగన్నామ్నీ మన్యే న కలనాస్త్య్ అలమ్
ఓ బ్రహ్మన్, ఇది నిజమేనని తీసుకుంటే, ఈ లోకం నీవే అయిన నీ స్వరూపమే. నిజంగా 'మూడు లోకాలు' అన్న పేరుతో ఏదీ వాస్తవంగా లేదు — దాని slightest చిహ్నం కూడా లేదు అని నేను భావిస్తున్నాను.
లవణైన్దవశుక్రాదివృత్తాన్తవద్ ఉపస్థితమ్ । భ్రాన్తిమాత్రం జగన్ మన్యే సత్యం నాస్తీహ కిఞ్చన
ఉప్పు, చంద్రుడు, వీర్యం మొదలైన కథలవంటి ఈ లోకం కూడా కేవలం మాయ మాత్రమే కనిపిస్తుంది; ఇక్కడ నిజంగా ఏదీ లేదు అని నేను భావిస్తున్నాను.
ఏవం స్థితే మునిశ్రేష్ఠ సర్వాపహ్నవ ఏవ వై । కృతో భవతి తద్ బ్రూహి యుజ్యతే కథమ్ ఈదృశమ్
ఇలా ఉంటే, మునిశ్రేష్ఠా, అన్నీ పూర్తిగా నిరాకరించబడినట్టే. అలాంటిది ఎలా సబబుగా ఉంటుంది? దయచేసి నీవు చెప్పు.
రామ సమ్యక్ప్రబుద్ధో ఽసి జానాస్య్ ఏవ యథాస్థితమ్ । శుద్ధచిద్ఘన ఏవాస్తి తం చ త్వమ్ అవబుద్ధవాన్
రామా, నీవు పూర్తిగా మేల్కొన్నావు, వాస్తవాన్ని యథాతథంగా తెలుసుకున్నావు. శుద్ధమైన, ఘనమైన చైతన్యమే ఉంది; అది నీవు గ్రహించావు.
సిద్ధాన్తో ఽధ్యాత్మశాస్త్రాణాం సర్వాపహ్నవ ఏవ చ । నావిద్యాస్తీహ నో మాయా శాన్తం బ్రహ్మేదమ్ అక్రమమ్
అధ్యాత్మ శాస్త్రాలన్నిటి తాత్పర్యం పూర్తిగా ప్రతిక్షేపమే. ఇక్కడ అవిద్యా లేదు, మాయా లేదు. ఇది శాంతమైన బ్రహ్మం, దీనికి ఏ క్రమం లేదు.
శాన్త ఏవ చిదాభాసే స్వచ్ఛే సమసమాత్మని । సమగ్రశక్తికచితే బ్రహ్మేతి కలితాభిధే
ఇది శాంతంగా, చైతన్య రూపంలో, నిర్మలంగా, సమంగా ఆత్మలో వెలుగుతుంది. అన్ని శక్తులతో నిండినదిగా, దీనిని 'బ్రహ్మం' అని పిలుస్తారు.
నిర్ణీయ కేచిచ్ ఛూన్యత్వం కేచిద్ విజ్ఞానమాత్రతామ్ । కేచిద్ ఈశ్వరరూపత్వం వివదన్తే పరస్పరమ్
కొంతమంది ఖాళీదనమే అని, మరికొందరు కేవలం చైతన్యమే అని, ఇంకొందరు ఈశ్వర స్వరూపమే అని నిర్ణయించి, పరస్పరం వాదిస్తారు.
సఙ్కల్ప్య జగద్ ఉచ్ఛూనం నీత్వా చ శతశాఖతామ్ । చాలయన్తి విచారేణ కేచిత్ సాఙ్ఖ్యమతాదికమ్
కొంతమంది జగత్తును నశించినదిగా ఊహించి, దాన్ని వందల శాఖలుగా విభజించి, తాము తాము విచారంతో సాంఖ్యాదిక మతాలను అనుసరిస్తూ తిరుగుతారు.
కేచిత్ సర్వమ్ ఇదం శాన్తం బ్రహ్మేతి ఘననిశ్చయాః । శుద్ధచిద్వ్యోమతామ్ ఏత్య సన్తో ఽసన్త ఇవ స్థితాః
కొంతమంది, ఈ సర్వం శాంతమైన బ్రహ్మమే అని గట్టి నమ్మకంతో, నిర్మలమైన చైతన్యాకాశ స్థితిని పొందినవారు, ఉన్నట్టూ లేనట్టూ ఉండిపోతారు.
న బ్రహ్మ న జగన్ నాన్యద్ ఇతి నిశ్చిత్య కేచన । ఆకాశవిశదాస్ స్వచ్ఛాస్ సంస్థితాస్ సౌగతాదయః
ఇంకొంతమంది, బ్రహ్మ కూడా లేదు, జగత్తూ లేదు, ఇంకేదీ లేదు అని నిర్ణయించి, ఆకాశంలా నిర్మలంగా, స్వచ్ఛంగా ఉండిపోతారు; బౌద్ధులు మొదలైనవారు ఇలానే ఉంటారు.
కేచిద్ అప్య్ అన్యథా కృత్వా నానాసఙ్కల్పకల్పనమ్ । స్థితాశ్ శామ్యన్తి జాయన్తే సంసరన్తి చ వా న వా
మరికొందరు, వేరే విధంగా అనేక కల్పనలు చేసుకుని, స్థిరంగా ఉండిపోతారు, కొంతసేపు నిశ్చలంగా ఉంటారు, పునర్జన్మలోకి వెళ్తారు లేదా వెళ్ళకపోవచ్చు కూడా.
సమస్తకలనాహీనమ్ ఇతి నిర్ణీయ చిద్ఘనమ్ । సమగ్రశక్తికచితం వివదన్తే హి వాదినః
చైతన్యం అన్నది అన్ని కల్పనలకూ అతీతమని, కానీ అన్ని శక్తులతో కూడినదని నిర్ణయించి, వాదులు పరస్పరం వాదిస్తూనే ఉంటారు.
ఏకత్ర వస్తుని సమస్తకలావిముక్తే సఙ్కల్ప్య సఙ్కలనయా వివిధాభిధాస్ స్వాః । స్వం వాసనావిలసితం సముదాహరన్తో విద్యావివాదవిభవైర్ వివదన్తి వైద్యాః
ఒకే పరమార్థంలో, అన్ని మార్పులనుండి స్వతంత్రంగా ఉన్నదానిలో, మన ఊహలతో ఎన్నో పేర్లు పెట్టుకుంటారు. తమ తమ అభిప్రాయాలను, వాసనలను బయటపెడుతూ, వివిధ సిద్ధాంతాలతో పండితులు వాదనలు చేస్తారు.
శరీరేన్ద్రియబుద్ధ్యాదిచేతసాం స్పన్దనస్య చ । కిం కస్మాత్ సారమ్ ఉదితం వ్యాపకం శ్రేయసే భవేత్
ఈ శరీరం, ఇంద్రియాలు, బుద్ధి, మనస్సు మరియు వాటి కదలికలకు అసలు తత్వం ఏమిటి? అవి ఎందుకు, ఎలా కలిగాయి? అందులోని అంతటా వ్యాపించిన మేలేమిటి?
యద్ ఇదం దృశ్యతే కిఞ్చిజ్ జగత్ త్వమహమాదిమత్ । చిత్తమాత్రం హి తత్ సర్వం జలమాత్రం యథార్ణవః
ఈ జగత్తులో కనిపించే ఏదైనా, 'నేను', 'నీవు' అనే భావాలతో సహా, అన్నీ మనస్సే. అది సముద్రంలో నీరు ఒక్కటే ఉన్నట్టు, అంతా మనస్సే.
దేహేన్ద్రియాదిభావేన చిత్తం జగద్ ఇతి స్థితమ్ । షడ్భిర్ వా పఞ్చభిర్ ద్వారైశ్ చేత్యం పతతి దేహినామ్
ఈ జగత్తు శరీరం, ఇంద్రియాలు మొదలైన రూపంలో మనస్సే అని స్థిరంగా ఉంది. ఆరు లేదా ఐదు ద్వారాల ద్వారా, తెలిసే విషయాలు జీవులలోకి ప్రవేశిస్తాయి.
యతẖ కుతశ్చిత్ సమ్పన్నం చిత్తం ద్వీన్దువిలాసవత్ । యథా నానేవ సమ్పన్నం తద్ ఉక్తం బహుశస్ తవ
మనస్సు ఎక్కడి నుంచైనా ఎలా పుట్టిందో, అది సూర్యుడు, చంద్రుడు వెలిగేలా అనేక రూపాల్లో కనిపించినా, నిజానికి ఒక్కటే అని నీకు ఎన్నోసార్లు చెప్పాను.
జీవాదిసఞ్జ్ఞావలితం ధృతసంసృతివిభ్రమమ్ । యథా తత్ క్షీయతే చిత్తం శ్రేయసే తద్ ఇదం శృణు
‘జీవుడు’ అనే పేరు మొదలైనవాటితో మనస్సు మాయలో పడి సంసారం అనుకుంటుంది. ఆ మనస్సు ఎలా క్షీణించి, మేలు కలిగించగలదో ఇప్పుడు విను.
చేతో భావవికారాఢ్యం పశ్యతీదం శరీరకమ్ । అవిద్యమానం ప్రోచ్ఛూనం మృగతృష్ణామ్బ్వ్ ఇవైణకః
మనస్సు ఎన్నో ఆలోచనలతో నిండిపోయి, నిజంగా లేని ఈ శరీరాన్ని, మృగతృష్ణలో జంతువు నీళ్లు చూస్తున్నట్టు, ఉన్నట్టు ఊహించుకుంటుంది.
తథా పశ్యతి వై చేతశ్ శరీరం స్పన్దచఞ్చలమ్ । అభిన్నమ్ ఏవ స్వాత్మత్వాద్ దధిరూపం యథా పయః
అదే విధంగా, మనస్సు కదిలే ఈ శరీరాన్ని కూడా, తానే అనిపించుకుని, పెరుగు పాలు వలె వేరుగా కానట్టు చూస్తుంది.
ఉత్పత్తిస్థితినాశాన్తం యథానుభవతి స్వయమ్ । పయో దధిత్వమ్ ఏవం హి చేతḫ పశ్యతి దేహకమ్
పెరుగు తాను ఎలా పుట్టి, నిలిచి, చివరికి అంతమవుతుందో అనుభవిస్తుంది, అలాగే మనస్సు కూడా శరీరాన్ని అలా గమనిస్తుంది.
తథా హి భార్గవోదన్తో లవణైన్దవవిభ్రమః । శ్రుతస్ త్వయా మహాబాహో చిత్తరూపనిరూపణే
భార్గవుని కథ, ఉప్పు, చంద్రుని మాయలతో కూడినది, మనస్సు స్వభావాన్ని వివరించడంలో నీవు వినావు, ఓ మహాబాహువా.
ప్రతిభాం జడమ్ అప్య్ ఏతి చిత్తం సర్వగచిచ్చ్యుతమ్ । అనిచ్ఛాయోమణిప్రాప్తమ్ అయḫ ప్రస్పన్దనం యథా
మనస్సు అన్నీ జ్ఞానం లేకుండా పోయినప్పుడు, అది మూడుగా మారుతుంది. అది, ఆకర్షణ లేకుండా పోయిన ఇనుప ముక్క ఎలా కదలదో, అలాగే.
నిత్యోదితామలానన్తచిదాదిత్యాంశురఞ్జనాత్ । చిత్తపద్మో వికసతి పుర్యష్టకదలావలిః
ఎప్పుడూ ప్రకాశించే, నిర్మలమైన, అనంతమైన చైతన్య సూర్యకిరణాల ప్రభావంతో, మనస్సు పద్మం, ఎనిమిది పొరలతో, వికసిస్తుంది.