యన్ మిథ్యా తద్ భ్రమాయాల్పం కాలం స్ఫురతి నో చిరమ్ । మోహాత్మశుక్తిరుప్యాదిమృగతృష్ణాద్విచన్ద్రవత్
అసత్యమైనది మన మాయ వల్ల కొంతసేపు మాత్రమే కనిపిస్తుంది. అది నacreలో వెండి కనిపించడంలా, ఎడారిలో నీటి మాయలాగా, లేదా రెండు చంద్రులు కనిపించడంలా తక్కువసేపే ఉంటుంది.
యన్ మిథ్యా తత్ క్షయం యాతి యత్ సత్యం తన్ న నశ్యతి । ఆబాలమ్ ఏతజ్ జగతి ప్రసిద్ధమ్ అశనాదివత్
అసత్యమైనది ఎప్పటికైనా పోతుంది; సత్యమైనది ఎప్పుడూ మాయమవదు. ఈ విషయం పిల్లలకు కూడా తెలుసు, అన్నం వంటివాటిలా ప్రపంచంలో అందరికీ తెలిసినదే.
నాసతో విద్యతే భావస్ స్నిగ్ధత్వం సికతాస్వ్ ఇవ । సతశ్ చ దృష్టో నాభావో భేకచూర్ణాద్ అణోర్ అపి
అసత్యమైనదిలో నిజమైన ఉనికిలేదు, ఇసుకలో తేమ ఉండనట్టే. అలాగే, సత్యమైనదిలో లేనిది కనబడదు, కప్ప పొడి లోపలున్నంత తక్కువగా కూడా కాదు.
యథా భేకరజో ఽలక్ష్యం యాతి ప్రావృషి భేకతామ్ । యత్ర యత్ర స్థితో జీవస్ తథోదేతి న నశ్యతి
వర్షాకాలంలో కప్ప పొడి కనిపించకుండా కప్పగా మారిపోతుంది. అలాగే, జీవుడు ఎక్కడ ఉన్నా అక్కడే పుట్టి, మాయమవడు.
కేవలం భావనామాత్రం బుద్ధ్యైవాస్య ప్రమార్జయ । ఆత్మత్వాయాఙ్గ తామ్రస్య హేమత్వాయేవ కాలతామ్
ఈ భావన కేవలం మన ఊహ మాత్రమే. ప్రియమైనవాడా, నీవు బుద్ధితో దీన్ని పూర్తిగా తొలగించు. కాలం వల్ల తామ్రం బంగారంగా మారినట్టు, ఆత్మ భావన కూడా అలాంటిదే.
జగద్భావాస్థయా ముక్తḫ ప్రయాతి పరమాత్మతామ్ । జీవో విముక్తం కాలిమ్నా తామ్రం కనకతామ్ ఇవ
ఈ లోకభావన నుండి విముక్తుడైనప్పుడు, జీవుడు పరమాత్మను పొందుతాడు. బంగారంలా మారే తామ్రంలా, మలినతను విడిచిన జీవుడు పరమాత్మను చేరతాడు.
సర్వేషామ్ ఏవ జీవానాం భావనా భవబన్ధనీ । వాగురేవ విహఙ్గానామ్ ఏకావష్టమ్భకారిణీ
ప్రతి జీవికి ఊహే బంధనానికి మూలకారణం. పక్షులకు వల ఎలా బంధనంగా ఉంటుందో, జీవులకు ఊహ కూడా అంతే.
ఆత్మతత్త్వాద్ ఋతే నాస్తి మదీయమ్ అహమ్ ఇత్య్ అలమ్ । యుక్తితో నిశ్చయే రూఢే నూనం గలతి భావనా
ఆత్మతత్వం తప్ప ఇంకేమీ నిజంగా లేదు. 'నేను', 'నాది' అనే భావనలు లేవు. యుక్తితో నిశ్చయంగా తెలుసుకున్నప్పుడు, ఊహ తప్పకుండా కరుగుతుంది.
మాంసాస్థ్యోఘశ్ శవో దేహẖ ఖం ఖమ్ అద్రిగణో జగత్ । బుద్ధ్యాదయో వికల్పాంశాẖ కో ఽహం మమ కథం చ కిమ్
ఈ శరీరం మాంసం, ఎముకలూ కలిసిన శవమే. శరీరం అంతా ఆకాశమే, ప్రపంచం కొండల గుంపే. మనస్సు, బుద్ధి మొదలైనవన్నీ ఊహలే. అయితే, నేను ఎవరు? నాది ఏమిటి? ఎలా? ఏమిటి అన్నదే?
సంవిదో ఽనన్తశుద్ధాయాẖ కిలాకలితచేతసః । ఇయత్తోపశమం యాతి భావనాప్రలయే సతి
ఎవరికి మనస్సు కలుషితం కాకుండా, అవగాహన అనంతంగా, పవిత్రంగా ఉంటుందో, వారి ఊహలు అంతా అంతరించిపోయినప్పుడు, ఆలోచనలు కూడా నిశ్చలమవుతాయి.
సమ్యగ్దర్శనమ్ ఏవాస్యా భావనాయా విశామ్పతే । వినాశం విద్ధ్య్ అనన్తాభం యామిన్యా దివసం యథా
ఓ మహారాజా! ఈ ఊహలు అంతా నశించడానికి నిజమైన జ్ఞానమే కారణం. అది రాత్రిని పోగొట్టే పగలు లాగానే, ఊహలను కూడా అంతం చేస్తుంది.
ప్రశాన్తవాసనో జీవ ఏకతాం యాతి చిద్ఘనే । ఘృతే ఘృతం జలే తోయం క్షీరే క్షీరమ్ ఇవార్పితమ్
మనస్సులో వాసనలు పూర్తిగా శాంతించిపోయినపుడు, జీవుడు చైతన్య సముద్రంలో కలిసిపోతాడు. నెయ్యి నెయ్యిలో, నీరు నీటిలో, పాలుపాలు కలిసినట్లే.
అతదాత్మా తదాత్మా చ జీవḫ ప్రస్ఫురతీశ్వరే । జ్వాలాయాం తు యథాలోకో యథా గన్ధలవẖ క్షితౌ
ఆ పరమాత్మతో ఒకటిగా కాకపోయినా, ఒకటిగానే ఉన్నట్లు జీవుడు పరమేశ్వరునిలో ప్రకాశిస్తాడు. ఇది అగ్నిలో వెలుగు వెలిగినట్లూ, భూమిలో పరిమళం ఉన్నట్లూ ఉంటుంది.
యేనైకతాం భావయతి జీవస్ తద్ భవతి క్షణాత్ । యచ్చిత్తస్ తన్మయో జన్తుẖ కేనైతన్ నానుభూయతే
జీవుడు ఏకత్వాన్ని మనసులో భావిస్తే, వెంటనే అదే అవుతాడు. మనసులో ఏది ఉంటే, ప్రాణి అదే అవుతుంది. ఈ అనుభూతిని ఎవరూ పొందకుండా ఉండలేరు.
బ్రహ్మభావనయా జీవో బ్రహ్మతామ్ ఏతి శాశ్వతీమ్ । అమృతం భావ్యతే యేన సో ఽమృతీభవతి స్వయమ్
బ్రహ్మాన్ని మనసులో ధ్యానిస్తే, జీవుడు నిత్యమైన బ్రహ్మస్థితిని పొందుతాడు. అమృతత్వాన్ని మనసులో ఉంచితే, తానే అమృతుడవుతాడు.
అబ్రహ్మభావనాజ్ జీవో దీనతామ్ ఏత్య నశ్యతి । విషభావనయైవాఙ్గ విషీభవతి మానవః
బ్రహ్మం కానిది మనసులో ఉంచితే, జీవుడు దుఃఖంలో పడి నశిస్తాడు. విషాన్ని మనసులో ఉంచితే, ప్రియమైనవాడా, మనిషి విషపూరితుడవుతాడు.
ఆత్మనస్ సంవిదో ఽచ్ఛస్య సంవేద్యకలనామలమ్ । సమ్ప్రమార్జ్యోదితస్ సంవిదాత్మా వ్యవహరానఘ
పరిశుద్ధమైన ఆత్మజ్ఞానం, ఎలాంటి ఊహలు లేకుండా, తెలిసినదాని గురించి ఉన్న అన్ని భావనలు పూర్తిగా తొలగినప్పుడు వెలుగులోకి వస్తుంది. ఈ జ్ఞానమే అన్ని కార్యాలకు మూలం, ఓ పాపరహితుడా.
స్వేదోత్థదంశయౌకాన్తం భూతజాతం సురాద్య్ అపి । కిం సర్వమ్ ఏవ కర్మోత్థమ్ ఉత కిఞ్చిద్ వదేతి మే
ఒక్కోసారి చెమట, కీటకాల కాటు, భూతాల నుండి పుట్టిన శరీరం లేదా దేవతలు కూడా — ఇవన్నీ కార్యఫలమా, లేక వాటిలో కొన్నేనా? దయచేసి నాకు చెప్పు.
చతుర్దశవిధస్యాస్య భూతజాతస్య రాఘవ । కిఞ్చిత్ సకారణం జాతం ప్రాక్తనైర్ ఆత్మకర్మభిః
ఓ రాఘవా, ఈ పద్నాలుగు రకాల జీవుల్లో, కొంతమంది తమ గత జన్మల కర్మల వల్ల, కారణంతో పుట్టారు.
కిఞ్చిన్ నిష్కారణం జాతం కచనం సుమణేర్ ఇవ । స్వభావతో ఽధునా కర్మ కారణాత్తం భవిష్యతి
కొంతమంది కారణం లేకుండానే, కొంతమణుల్లా సహజంగా పుడతారు. ఇప్పుడు, వారి సహజ స్వభావం వల్ల, భవిష్యత్తులో కర్మమే వారికి కారణమవుతుంది.
హార్దాన్ధకారమార్తాణ్డ సంశయాబ్దానిలప్రభో । జగతాం భూతజాతస్య జాతస్యాథ భవిష్యతః
హృదయంలోని అంధకారాన్ని, సందేహాల మేఘాలను తొలగించే పవనాధిపతి! ఈ మాటలు ఈ లోకంలోని అన్ని జీవులకు — పుట్టినవారికైనా, ఇంకా పుట్టబోయేవారికైనా — వర్తిస్తాయి.
కిం కథం కారణాయాతం కిం కథం చాప్య్ అకారణమ్ । జాతం వా జాయతే వాపి కథం వాపి జనిష్యతే
ఏ కారణంతో, ఎలా, ఎందుకు ఏదైనా వస్తుంది? కారణం లేకుండా ఎలా, ఎందుకు వస్తుంది? అది ఎలా పుట్టింది, ఎలా పుడుతుంది, భవిష్యత్తులో ఎలా పుడుతుంది?
దిక్కాలాద్యనవచ్ఛిన్నం వ్యోమ్న్య్ అవ్యోమ్ని చ సంస్థితమ్ । చిద్వ్యోమానుభవప్రాప్యమ్ ఆమోదḫ పవనే యథా
దిక్కులు, కాలం వంటి పరిమితులు లేవు; ఆ స్థితి ఆకాశంలోనూ, ఆకాశానికి అతీతంగా కూడా ఉంది. ఆ చైతన్యం అనుభవించబడేది మనసు ఆకాశంలో, గాలిలో పరిమళం ఎలా అనిపిస్తుందో అలాగే.
ఖ ఇవార్కో ఽమ్బుదవ్యాప్తో వటబీజ ఇవాఙ్కురః । వాయౌ స్పన్ద ఇవాలక్ష్యం వ్యోమ్న్య్ అవ్యోమ్ని చ చేతనమ్
ఆకాశాన్ని సూర్యుడు ఎలా వ్యాపిస్తాడో, వటవృక్ష బీజంలో మొలక ఎలా దాగి ఉంటుందో, గాలిలో అలజడి ఎలా కనిపించదో, అలాగే చైతన్యం కూడా ఆకాశంలోనూ, ఆకాశానికి అతీతంగా కూడా ఉంటుంది.
తత్ క్వచిన్ నిత్యమ్ అచలం శాన్తం సమసమస్థితి । బ్రహ్మాణ్డపారామ్బరవద్ అనన్తమ్ అవికారి చ
అది కొన్ని సందర్భాల్లో శాశ్వతంగా, అచలంగా, ప్రశాంతంగా, సమభావంతో ఉంటుంది. అది బ్రహ్మాండానికి అవతల అపారమైన ఆకాశంలా, ఎలాంటి మార్పు లేకుండా ఉంటుంది.
క్వచిత్ స్వభావజాత్ స్పన్దాత్ స్ఫురత్య్ అగ్నిర్ ఇవ త్విషా । భూతతన్మాత్రభావేన జగత్తాం సముపేయుషా
కొన్ని సందర్భాల్లో, తన సహజ స్వభావంలోంచి ఉద్భవించిన తడవుతో, అది అగ్నిలా ప్రకాశంతో మెరుస్తూ, భూతతన్మాత్ర రూపాన్ని ధరించి ఈ జగత్తుగా అవతరిస్తుంది.
క్వచిత్ ప్రాక్స్పన్దసమ్పన్నభూతతన్మాత్రరఞ్జనాత్ । భూతత్వం సముపాదత్తే హేమాఙ్గదదశామ్ ఇవ
మరొకసారి, ముందుగా వచ్చిన తడవుతో కూడిన భూతతన్మాత్రల ప్రభావంతో, అది స్థూల భూతాల రూపాన్ని స్వీకరిస్తుంది. ఇది బంగారం ఆభరణంగా మారినట్లే.
యథా సత్త్వమ్ ఉపేక్ష్య స్వం శనైర్ విప్రో దురీహయా । అఙ్గీకరోతి శూద్రత్వం తథా జాడ్యం చిదీశ్వరః
ఎలా ఒక బ్రాహ్మణుడు తన స్వభావాన్ని పట్టించుకోకుండా, తప్పు దారిలో నడిచి, క్రమంగా శూద్రత్వాన్ని అంగీకరిస్తాడో, అలాగే చైతన్యాధిపతి కూడా జడత్వాన్ని స్వీకరిస్తాడు.
భూతాని ద్వివిధాన్య్ ఏవం ప్రతిసర్గం స్ఫురన్తి హి । అద్యచిత్స్పన్దజాతాని చిరచిత్స్పన్దజాని చ
సృష్టికాలంలో భూతాలు రెండు విధాలుగా ప్రబలుతాయి. కొన్నివి తాజాగా చైతన్యపు అలల వల్ల పుట్టినవే, మరికొన్నివి పాత చైతన్యపు అలల వల్ల ఏర్పడినవే.
తత్ర యే చిత్స్వభావోత్థస్పన్దజాస్ తే హి జీవకాః । నిష్కారణం సముత్పన్నా రుచయస్ సన్మణేర్ ఇవ
వాటిలో, చైతన్య స్వభావం నుంచి ఉద్భవించినవే జీవులు. ఇవి కారణం లేకుండా, నిష్కళంక మణి నుంచి వెలువడే కాంతిలా, ఉద్భవిస్తాయి.