మా సాగరే శిలేవ త్వమ్ అధోఽధో గచ్ఛ మోహితః । క్షీరార్ణవేన్దువద్ బోధాద్ ఊర్ధ్వాద్ ఊర్ధ్వతరం వ్రజ
సముద్రంలో రాయి మునిగిపోతున్నట్టు మాయలో పడిపోకూడదు. జ్ఞానంతో, పాలసముద్రంలో చంద్రుడు పైకి ఎక్కినట్టు, నువ్వు ఎప్పటికప్పుడు పైకి ఎదగాలి.
జలఫేనవద్ ఉత్పన్నధ్వంసితామ్ అనుభావయన్ । వీరుత్తృణలతాగుల్మగణనాం మా ప్రపూరయ
నీ మనసు నీటిమీద నురుగు పుట్టి పోయినట్టు, మొక్కలు, గడ్డి, లతలు, పొదలు లెక్కించడంలో నింపుకోకూడదు.
చిత్తేజో యశ్ చిదాదిత్యḫ ప్రసారయతి సర్వతః । తేన ప్రకటితం సార్కచన్ద్రతారం జగద్గృహమ్
మనస్సు వెలుగు అన్నది జ్ఞాన సూర్యుడు లాంటిది, అది అన్నిచోట్ల వ్యాపిస్తుంది. ఆ వెలుగుతోనే సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలతో కూడిన ఈ లోకమంతా కనిపిస్తుంది.
తత్ప్రకాశం స్వమ్ ఆత్మానమ్ అవలమ్బ్యావిలమ్బితమ్ । ఆస్స్వ సమ్పూరితాకాశం దేహాదిం నృప పశ్య హే
ఆ వెలుగును, అంటే నీ స్వరూపాన్ని ఆలంబనగా తీసుకుని ఆలస్యం చేయకుండా ఉండిపో. రాజా, ఆ వెలుగుతో నీ శరీరం మొదలైనవన్నీ ఆకాశంతో నిండినట్టుగా చూడి ఉండు.
యథా తిష్ఠన్ స్వభావేన స్ఫటికẖ కిరతి ప్రభాః । తథా జగన్తి కిరతి చిద్దీప్త్యా చిద్దివాకరః
ఎలా ఒక స్ఫటికం తన స్వభావంతో నిలబడి వెలుగును ప్రసరించునో, అలాగే చైతన్య సూర్యుడు తన జ్ఞాన కాంతితో ఈ లోకాలన్నింటినీ ప్రకాశింపజేస్తాడు.
యద్ ఆత్మనైవ విమలం చిత్త్వేన స్ఫురణం చితః । తద్ ఇదం జగదాభోగి సమ్పన్నం స్ఫారసంవిదః
ఆత్మ నుండే మేధస్సుగా వెలిగే శుద్ధమైన చైతన్యం ఏదైతే ఉద్భవించునో, అదే ఈ జగత్తు అనుభవం, అది విస్తృతమైన జ్ఞానంతో నిండియున్నది.
యదా బ్రహ్మ పరం బ్రహ్మ తత్రైవ బ్రహ్మ బృంహితమ్ । న తత్ర సమ్భవన్త్య్ ఏతా భూతాభూతాదికల్పనాః
బ్రహ్మం పరమ బ్రహ్మంగా తనలో తానే విస్తరించినప్పుడు, అక్కడ ఉన్నది-లేనిదని వంటి ఊహలు ఏవీ కలుగవు.
సర్వశక్తితయా బ్రహ్మ చేతస్త్వాద్ అతియాతయా । సత్త్వశక్త్యా స్థితం యత్ర జీవన్ముక్తం హి తత్ర తత్
అక్కడ బ్రహ్మం సమస్త శక్తులతో, మనస్సును కూడా దాటి, సత్త్వశక్తితో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, అక్కడే జీవన్ముక్తి ఉంటుంది.
యత్ర బ్రహ్మానన్తశక్తిచిత్తశక్త్యా విజృమ్భతే । వివిక్తయా తత్ర నరసురనాగాదితాం గతమ్
బ్రహ్మ యొక్క అనంతమైన శక్తి, ఆత్మజ్ఞాన శక్తితో విస్తరించేది ఎక్కడైతే ఉంటుందో, అక్కడ మనుషులు, దేవతలు, నాగులు వంటి జన్మలు ప్రత్యేకంగా పొందుతారు.
భ్రాన్తయా మూఢయా యత్ర చిత్తశక్త్యా లయే స్థితమ్ । తత్ర తిర్యక్పిశాచాదిభూతతాం సముపాగతమ్
ఎక్కడ మాయతో, మూర్ఖత్వంతో మనస్సు లయమై ఉంటుందో, అక్కడ జంతువులు, పిశాచాలు వంటి జీవుల జన్మను పొందుతారు.
అత్యన్తమూఢయా యత్ర సుషుప్తసమయా స్థితమ్ । చిత్తశక్త్యా గతం తత్ర తరుగుల్మతృణాదితామ్
ఎక్కడ అత్యంత మూర్ఖమైన మనస్సు, గాఢ నిద్రలో ఉన్నట్లు స్థిరంగా ఉంటుందో, అక్కడ వృక్షాలు, పొదలు, గడ్డి వంటి రూపాలను పొందుతారు.
క్షీణదేహసహస్రస్య చిరమూఢస్య చేతసః । శిలాద్య్ అవయవం విద్ధి కస్యచిత్ పర్వతస్య వా
ఎవరైనా అనేక జన్మల తరువాత పూర్తిగా మూర్ఖుడైపోతే, అతని మనస్సు శిలలలో లేదా కొండ భాగాలలో భాగమవుతుంది అని తెలుసుకో.
యథామోదేన కుసుమం మాధుర్యేణ గుడో యథా । వ్యాప్తం సపర్వతాకాశం చిత్తత్త్వేన జగత్ తథా
పువ్వు సువాసనతో నిండిపోయినట్టు, బెల్లం తీపితో నిండినట్టు, ఈ లోకమంతా పర్వతాలు, ఆకాశం సహా, చైతన్యస్వరూపంతో నిండిపోయి ఉంది.
కిఞ్చిత్ క్షుబ్ధం పయẖ కిఞ్చిత్ సోమ్యరూపం యథామ్బుధేః । కిఞ్చిద్ అస్పన్ది కిఞ్చిచ్ చ స్పన్దిరూపం తథా చితః
సముద్రంలో కొంత నీరు అలజడిగా, కొంత ప్రశాంతంగా, కొంత కదలకుండా, మరికొంత కదిలేలా ఉంటుందే, అలాగే చైతన్యం కూడా కొంత భాగంలో స్థిరంగా, కొంత భాగంలో చలనం కలిగి ఉంటుంది.
యదైవైవం చితో రూపం తతం బుద్ధమ్ అఖణ్డితమ్ । తదైవ తీర్ణస్ సంసారḫ పరమేశ్వరతాం గతైః
ఎప్పుడు చైతన్యం అంతటా వ్యాపించి, విడిపోని జ్ఞానరూపంగా కనిపిస్తుందో, అప్పుడే సంసారసాగరాన్ని దాటి, పరమేశ్వర స్థితిని పొందుతారు.
బ్రహ్మేన్ద్రవిష్ణువరుణా యద్ యత్ కర్తుం సముద్యతాః । తద్ అహం చిద్వపుస్ సర్వం కరోమీత్య్ ఏవ భావయేత్
బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, వరుణుడు ఏ పని చేయాలని సంకల్పిస్తారో, ఆ పనిని నేను — చైతన్యమూర్తిని — చేస్తున్నానని మనసులో భావించాలి.
యేషు యేషు యథా యద్ యద్ దర్శనేషు నిగద్యతే । సర్వమ్ ఏవాఙ్గ తత్ సత్యం సర్వమ్ ఏవ హి సర్వగమ్
ఎటువంటి దృశ్యాలలో, ఏ విషయాన్ని ఎలా చెప్పినా, ప్రియమైనవాడా, అది అంతా నిజమే. ఎందుకంటే, అన్నీ విషయాలు అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి ఉంటాయి.
యం యం దేశం విదేశం వా కాలం వా కలనాం చ వా । వేత్సి బ్రహ్మైవ తత్ సర్వం యథేచ్ఛసి తథా కురు
నువ్వు ఎలాంటి ప్రదేశాన్ని, విదేశాన్ని, కాలాన్ని లేదా లెక్కింపును తెలుసుకున్నా, అది అంతా బ్రహ్మమే అని తెలుసుకో. నువ్వు కోరినట్టు చేయు.
యద్ యద్ విభావ్యతే రూపం తత్తామ్ ఏతి చిదీశ్వరః । తాం తామ్ ఇచ్ఛాం పూరయితుం చిన్తామణివద్ ఆతతః
ఏ రూపాన్ని ఊహించినా, ఆ చైతన్యాధిపతి ఆ రూపాన్ని స్వీకరిస్తాడు. ప్రతి కోరికను చింతామణిలా నెరవేర్చుతాడు.
యద్ యద్ విభావ్యతే కిఞ్చిత్ తత్ తత్ తేన వివస్వతా । క్రియతే భూష్యతే సమ్యగ్ యోజ్యతే చానుభూయతే
ఏదైనా ఊహించినప్పుడు, ఆ ప్రకాశవంతుడు అదే వస్తువును సృష్టించి, అలంకరించి, బాగుగా కలిపి, అనుభవింపజేస్తాడు.
చిన్మాత్రత్వం ప్రయాతస్య తీర్ణమృత్యోస్ స్వచేతసః । యో భవేత్ పరమానన్దẖ కేనాసావ్ ఉపమీయతే
తన మనస్సు పూర్తిగా చైతన్యమయమై, మరణాన్ని దాటి, పరమానందంలో నిలిచినవాడిని ఎవరి తోడు పోల్చగలం?
సీమాన్తస్ సర్వదుẖఖానాం మృత్యుర్ ఏవ జగత్త్రయే । తం జిత్వా యḫ పరానన్దస్ స వక్తుం కేన పార్యతే
ఈ మూడు లోకాలలోని అన్ని బాధలకు సరిహద్దు మరణమే. దాన్ని జయించినవాడి పరమానందాన్ని ఎవరు వివరించగలరు?
సర్వాసామ్ ఏవ దృష్టీనాం సర్వాసామ్ ఏవ సమ్పదామ్ । పరిజ్ఞాయ స్వమ్ ఆత్మానమ్ ఉపరి స్థీయతే చిరమ్
అన్ని దృష్టికోణాలు, అన్ని సంపదలు పూర్తిగా తెలుసుకొని, తన ఆత్మలో స్థిరంగా, వాటన్నిటి పై నిలిచి, చాలాకాలం ఉంటాడు.
అప్య్ అనన్తా మహాన్తో ఽపి వజ్రభేదకరా అపి । శుద్ధం ఖమ్ ఇవ బాధన్తే తజ్జ్ఞం దోషా న కేచన
ఎన్ని పెద్దవైనా, ఎంత బలమైనవైనా, వజ్రాన్ని చీల్చగలిగిన దోషాలైనా, ఆ పరమార్థాన్ని తెలిసినవాడిని ఏవీ కలవరపెట్టలేవు. అవి శుద్ధమైన ఆకాశాన్ని ఏమీ చేయలేని విధంగా ఉంటాయి.
జరామరణజన్మాద్యాస్ సమస్తా దోషదృష్టయః । ఆత్మజ్ఞానైకపర్యన్తా యథాబ్ధ్యన్తాస్ సరిద్రయాః
వృద్ధాప్యం, మరణం, జననం మొదలైన అన్ని లోపాలు చివరికి ఆత్మజ్ఞానంతోనే ముగుస్తాయి. ఇవన్నీ నదులు సముద్రాన్ని చేరినట్లే, ఆత్మజ్ఞానంలో కలిసిపోతాయి.
తావత్ ప్రకృతిర్ ఆలోలా యతతే దుẖఖసఙ్క్షయే । యావత్ పశ్యతి నాత్మానం తమ్ ఆలోక్యోపశామ్యతి
ప్రకృతి బాధలు తీరాలని ఎప్పటికీ తపిస్తూనే ఉంటుంది. కానీ ఆత్మను చూసిన తర్వాత మాత్రమే ప్రశాంతమవుతుంది.
యథా పుష్పం సమాసాద్య నశ్యన్తి శరవేణవః । తథాత్మత్వం సమాసాద్య మనోబుద్ధీన్ద్రియాదయః
పువ్వును తాకిన వెంటనే బాణాలు ఎలా కనపడకుండా పోతాయో, అలాగే ఆత్మను తెలుసుకున్నప్పుడు మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియాలు అన్నీ లయమైపోతాయి.
సర్వమ్ ఆదౌ జగచ్ ఛూన్యం శూన్యమ్ అన్తే చ భూపతే । అతశ్ శూన్యాత్మకం హ్య్ ఏతద్ విద్ధి మధ్యే ఽపి శూన్యకమ్
ఓ రాజా! ఈ లోకం మొదట్లో ఖాళీగా ఉంటుంది, చివర్లో కూడా ఖాళీగానే ఉంటుంది. అందుకే మధ్యలో కూడా నిజంగా ఖాళీగానే ఉందని తెలుసుకో.
నాన్తశ్ శూనం చ శూన్యం చ నాచిద్రూపం న చిన్మయమ్ । నాత్మరూపం నాన్యరూపం భువనం భావయన్ భవ
ఈ లోకాన్ని లోపల ఖాళీగా లేదా బయట ఖాళీగా, జడంగా లేదా చైతన్యంగా, ఆత్మ స్వరూపంగా లేదా వేరే రూపంగా ఊహించవద్దు.
ఏతత్ స్వరూపమ్ ఆసాద్య ప్రకృతిḫ పరిశామ్యతి । స్వభావాచ్ చలితం వస్తు క్షోభం కృత్వా క్వ తిష్ఠతు
ఈ నిజమైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు ప్రకృతి నిశ్చలమవుతుంది. ఏదైనా దాని సహజ స్వభావాన్ని వదిలి కలవరపడి పోతే, అది ఎక్కడ నిలవగలదు?