పూర్వం జీవాస్ స్వసఙ్కల్పైర్ యే జగత్సుస్థితిం గతాః । తత్సఙ్గాద్ అద్య జీవత్వం యాన్త్య్ అన్యా బ్రహ్మశక్తయః
ముందుగా, కొన్ని జీవులు తమ సంకల్పంతో ఈ లోకంలో స్థితిని పొందాయి. ఇప్పుడు, ఆ సంసర్గం వల్ల ఇతర బ్రహ్మశక్తులు కూడా జీవత్వాన్ని పొందుతున్నాయి.
యథా తస్కరసంసర్గాద్ బధ్యతే ఽతస్కరో ఽపి హి । తథా ప్రాగ్జీవసంసర్గాత్ ప్రయాత్య్ ఆత్మకలా మితిమ్
ఎలాగైతే దొంగలతో కలిసిపోయిన దొంగ కూడా బంధించబడతాడో, అలాగే పూర్వ జీవులతో కలిసినప్పుడు ఆత్మలోని భాగం పరిమితిని పొందుతుంది.
యావత్ స్వతా స్వదేహాదౌ తావత్ సంసృతిబీజతా । యావద్ విషయభోగాశా జీవాఖ్యా తావద్ ఆత్మనః
మన శరీరం లేదా ఇతర వస్తువులపై స్వంతత్వ భావన ఉన్నంత కాలం పునర్జన్మలకు కారణమైన విత్తనం ఉంటుంది. ఇంద్రియ సుఖాల పట్ల ఆశ ఉన్నంత వరకు ఆత్మను 'జీవుడు' అని పిలుస్తారు.
వివేకవశతో జ్ఞత్వాజ్ జాతే ద్వైతైక్యయోẖ క్షయే । ఆత్మా జీవత్వమ్ ఉత్సృజ్య బ్రహ్మతామ్ ఏత్య్ అనామయః
వివేకంతో ద్వైతం, అద్వైతం రెండింటి భావనలు నశించినప్పుడు, ఆత్మ తన వ్యక్తిత్వాన్ని వదిలిపెట్టి, బాధలేని బ్రహ్మ స్థితిని పొందుతుంది.
జరాజన్మమృతిభ్రాన్తిచక్రే భ్రమతి మోహితా । వాసనాతన్తుబద్ధేయం జనతాతాపభాగినీ
వాసనల తంతువులతో బంధించబడి, జననం, వృద్ధాప్యం, మరణం అనే చక్రంలో మాయలో పడి తిరుగుతూ, జనుల బాధలను అనుభవిస్తుంది.
న కస్యచిద్ అహం నైవ కశ్చిద్ ఏవాహమ్ ఈదృశః । నైవ కశ్చిన్ మమేత్య్ అన్తర్నిశ్చయాత్ త్యజ సంసృతిమ్
నేను ఎవరిదీ కాదు, ఎవ్వరూ నాది కాదు, నేను ఈ విధమైనవాడు కూడా కాదు అని లోపల నిశ్చయంగా తెలుసుకొని, ఈ సంసారాన్ని వదిలిపెట్టు.
సర్వం మమాహం సర్వస్య చైవేతి దృఢనిశ్చయాత్ । త్యజ సంసృతిసంరమ్భం స్వస్థో భవ భవాతిగః
‘ప్రపంచమంతా నాదే, నేనూ అందరిదే’ అనే దృఢమైన నమ్మకంతో, ఈ జనన మరణాల కలకలిని వదిలిపెట్టి, నీవు నీలోనే స్థిరంగా ఉండి, జననమరణాలను దాటి పోయినవాడవు.
ఊర్ధ్వాద్ అధస్ త్వ్ అధస్తాచ్ చ పునర్ ఊర్ధ్వం వ్రజంశ్ చిరమ్ । మా సంసారారఘట్టస్య చిన్తారజ్జ్వాం ఘటో భవ
ఎప్పటికప్పుడు పైకి దిగిపోతూ, దిగిన చోటు నుంచి మళ్లీ పైకి వెళ్ళిపోతూ, ఈ లోకజీవితపు కలకల గురించి ఆందోళన అనే తాడుతో బంధించబడిన మట్టికుండలా మారిపోవద్దు.
ఇదం మమాహమ్ అస్యేతి వ్యవహారఘనభ్రమమ్ । యే మోహాత్ సన్నిషేవన్తే తే ఽధస్తాద్ యాన్త్య్ అధశ్ శఠాః
‘ఇది నాదే, నేనే ఇది, ఇది నాకు చెందింది’ అనే మోహంతో, ఆ భ్రమలో మునిగిపోయి ఉండేవారు, వారు మోసపూరితులు, ఎప్పటికీ దిగజారిపోతారు.
అస్యాహమ్ ఏష మే సో ఽయమ్ అహమ్ ఏవమ్మయాత్మని । మోహే బుద్ధ్యా పరిత్యక్తే ఊర్ధ్వాద్ ఊర్ధ్వం ప్రయాస్య్ అజః
‘నేను ఇతనిదే, ఇది నాదే, ఇతడే నేనే, నేను ఇలానే ఉన్నాను’ అనే మోహాన్ని బుద్ధితో వదిలిపెట్టినప్పుడు, జననం లేని వాడా, నీవు ఎప్పటికీ పైకి పైకి ఎదుగుతావు.
మా సాగరే శిలేవ త్వమ్ అధోఽధో గచ్ఛ మోహితః । క్షీరార్ణవేన్దువద్ బోధాద్ ఊర్ధ్వాద్ ఊర్ధ్వతరం వ్రజ
సముద్రంలో రాయి మునిగిపోతున్నట్టు మాయలో పడిపోకూడదు. జ్ఞానంతో, పాలసముద్రంలో చంద్రుడు పైకి ఎక్కినట్టు, నువ్వు ఎప్పటికప్పుడు పైకి ఎదగాలి.
జలఫేనవద్ ఉత్పన్నధ్వంసితామ్ అనుభావయన్ । వీరుత్తృణలతాగుల్మగణనాం మా ప్రపూరయ
నీ మనసు నీటిమీద నురుగు పుట్టి పోయినట్టు, మొక్కలు, గడ్డి, లతలు, పొదలు లెక్కించడంలో నింపుకోకూడదు.
చిత్తేజో యశ్ చిదాదిత్యḫ ప్రసారయతి సర్వతః । తేన ప్రకటితం సార్కచన్ద్రతారం జగద్గృహమ్
మనస్సు వెలుగు అన్నది జ్ఞాన సూర్యుడు లాంటిది, అది అన్నిచోట్ల వ్యాపిస్తుంది. ఆ వెలుగుతోనే సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలతో కూడిన ఈ లోకమంతా కనిపిస్తుంది.
తత్ప్రకాశం స్వమ్ ఆత్మానమ్ అవలమ్బ్యావిలమ్బితమ్ । ఆస్స్వ సమ్పూరితాకాశం దేహాదిం నృప పశ్య హే
ఆ వెలుగును, అంటే నీ స్వరూపాన్ని ఆలంబనగా తీసుకుని ఆలస్యం చేయకుండా ఉండిపో. రాజా, ఆ వెలుగుతో నీ శరీరం మొదలైనవన్నీ ఆకాశంతో నిండినట్టుగా చూడి ఉండు.
యథా తిష్ఠన్ స్వభావేన స్ఫటికẖ కిరతి ప్రభాః । తథా జగన్తి కిరతి చిద్దీప్త్యా చిద్దివాకరః
ఎలా ఒక స్ఫటికం తన స్వభావంతో నిలబడి వెలుగును ప్రసరించునో, అలాగే చైతన్య సూర్యుడు తన జ్ఞాన కాంతితో ఈ లోకాలన్నింటినీ ప్రకాశింపజేస్తాడు.
యద్ ఆత్మనైవ విమలం చిత్త్వేన స్ఫురణం చితః । తద్ ఇదం జగదాభోగి సమ్పన్నం స్ఫారసంవిదః
ఆత్మ నుండే మేధస్సుగా వెలిగే శుద్ధమైన చైతన్యం ఏదైతే ఉద్భవించునో, అదే ఈ జగత్తు అనుభవం, అది విస్తృతమైన జ్ఞానంతో నిండియున్నది.
యదా బ్రహ్మ పరం బ్రహ్మ తత్రైవ బ్రహ్మ బృంహితమ్ । న తత్ర సమ్భవన్త్య్ ఏతా భూతాభూతాదికల్పనాః
బ్రహ్మం పరమ బ్రహ్మంగా తనలో తానే విస్తరించినప్పుడు, అక్కడ ఉన్నది-లేనిదని వంటి ఊహలు ఏవీ కలుగవు.
సర్వశక్తితయా బ్రహ్మ చేతస్త్వాద్ అతియాతయా । సత్త్వశక్త్యా స్థితం యత్ర జీవన్ముక్తం హి తత్ర తత్
అక్కడ బ్రహ్మం సమస్త శక్తులతో, మనస్సును కూడా దాటి, సత్త్వశక్తితో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, అక్కడే జీవన్ముక్తి ఉంటుంది.
యత్ర బ్రహ్మానన్తశక్తిచిత్తశక్త్యా విజృమ్భతే । వివిక్తయా తత్ర నరసురనాగాదితాం గతమ్
బ్రహ్మ యొక్క అనంతమైన శక్తి, ఆత్మజ్ఞాన శక్తితో విస్తరించేది ఎక్కడైతే ఉంటుందో, అక్కడ మనుషులు, దేవతలు, నాగులు వంటి జన్మలు ప్రత్యేకంగా పొందుతారు.
భ్రాన్తయా మూఢయా యత్ర చిత్తశక్త్యా లయే స్థితమ్ । తత్ర తిర్యక్పిశాచాదిభూతతాం సముపాగతమ్
ఎక్కడ మాయతో, మూర్ఖత్వంతో మనస్సు లయమై ఉంటుందో, అక్కడ జంతువులు, పిశాచాలు వంటి జీవుల జన్మను పొందుతారు.
అత్యన్తమూఢయా యత్ర సుషుప్తసమయా స్థితమ్ । చిత్తశక్త్యా గతం తత్ర తరుగుల్మతృణాదితామ్
ఎక్కడ అత్యంత మూర్ఖమైన మనస్సు, గాఢ నిద్రలో ఉన్నట్లు స్థిరంగా ఉంటుందో, అక్కడ వృక్షాలు, పొదలు, గడ్డి వంటి రూపాలను పొందుతారు.
క్షీణదేహసహస్రస్య చిరమూఢస్య చేతసః । శిలాద్య్ అవయవం విద్ధి కస్యచిత్ పర్వతస్య వా
ఎవరైనా అనేక జన్మల తరువాత పూర్తిగా మూర్ఖుడైపోతే, అతని మనస్సు శిలలలో లేదా కొండ భాగాలలో భాగమవుతుంది అని తెలుసుకో.
యథామోదేన కుసుమం మాధుర్యేణ గుడో యథా । వ్యాప్తం సపర్వతాకాశం చిత్తత్త్వేన జగత్ తథా
పువ్వు సువాసనతో నిండిపోయినట్టు, బెల్లం తీపితో నిండినట్టు, ఈ లోకమంతా పర్వతాలు, ఆకాశం సహా, చైతన్యస్వరూపంతో నిండిపోయి ఉంది.
కిఞ్చిత్ క్షుబ్ధం పయẖ కిఞ్చిత్ సోమ్యరూపం యథామ్బుధేః । కిఞ్చిద్ అస్పన్ది కిఞ్చిచ్ చ స్పన్దిరూపం తథా చితః
సముద్రంలో కొంత నీరు అలజడిగా, కొంత ప్రశాంతంగా, కొంత కదలకుండా, మరికొంత కదిలేలా ఉంటుందే, అలాగే చైతన్యం కూడా కొంత భాగంలో స్థిరంగా, కొంత భాగంలో చలనం కలిగి ఉంటుంది.
యదైవైవం చితో రూపం తతం బుద్ధమ్ అఖణ్డితమ్ । తదైవ తీర్ణస్ సంసారḫ పరమేశ్వరతాం గతైః
ఎప్పుడు చైతన్యం అంతటా వ్యాపించి, విడిపోని జ్ఞానరూపంగా కనిపిస్తుందో, అప్పుడే సంసారసాగరాన్ని దాటి, పరమేశ్వర స్థితిని పొందుతారు.
బ్రహ్మేన్ద్రవిష్ణువరుణా యద్ యత్ కర్తుం సముద్యతాః । తద్ అహం చిద్వపుస్ సర్వం కరోమీత్య్ ఏవ భావయేత్
బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, వరుణుడు ఏ పని చేయాలని సంకల్పిస్తారో, ఆ పనిని నేను — చైతన్యమూర్తిని — చేస్తున్నానని మనసులో భావించాలి.
యేషు యేషు యథా యద్ యద్ దర్శనేషు నిగద్యతే । సర్వమ్ ఏవాఙ్గ తత్ సత్యం సర్వమ్ ఏవ హి సర్వగమ్
ఎటువంటి దృశ్యాలలో, ఏ విషయాన్ని ఎలా చెప్పినా, ప్రియమైనవాడా, అది అంతా నిజమే. ఎందుకంటే, అన్నీ విషయాలు అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి ఉంటాయి.
యం యం దేశం విదేశం వా కాలం వా కలనాం చ వా । వేత్సి బ్రహ్మైవ తత్ సర్వం యథేచ్ఛసి తథా కురు
నువ్వు ఎలాంటి ప్రదేశాన్ని, విదేశాన్ని, కాలాన్ని లేదా లెక్కింపును తెలుసుకున్నా, అది అంతా బ్రహ్మమే అని తెలుసుకో. నువ్వు కోరినట్టు చేయు.
యద్ యద్ విభావ్యతే రూపం తత్తామ్ ఏతి చిదీశ్వరః । తాం తామ్ ఇచ్ఛాం పూరయితుం చిన్తామణివద్ ఆతతః
ఏ రూపాన్ని ఊహించినా, ఆ చైతన్యాధిపతి ఆ రూపాన్ని స్వీకరిస్తాడు. ప్రతి కోరికను చింతామణిలా నెరవేర్చుతాడు.
యద్ యద్ విభావ్యతే కిఞ్చిత్ తత్ తత్ తేన వివస్వతా । క్రియతే భూష్యతే సమ్యగ్ యోజ్యతే చానుభూయతే
ఏదైనా ఊహించినప్పుడు, ఆ ప్రకాశవంతుడు అదే వస్తువును సృష్టించి, అలంకరించి, బాగుగా కలిపి, అనుభవింపజేస్తాడు.