తే దేవనాగగన్ధర్వవిద్యాధరశతాభిధాః । స్ఫురన్త్య్ ఆత్మామృతామ్భోదనిర్మలామృతబిన్దవః
వందలాది దేవతలు, నాగులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు అని పిలవబడే వారు, అమృతమైన ఆత్మసముద్రం నుంచి ఉప్పొంగే స్వచ్ఛమైన అమృతబిందువుల్లా ప్రకాశిస్తారు.
స్వైరసఙ్కల్పజాలేన వలితా బన్ధమ్ ఆగతాః । స్వలాలయేవ తన్తుత్వం గతయా కోశకారకాః
తమ స్వంత ఆలోచనల వలలో చిక్కుకుని, వారు బంధనంలో పడతారు. ఇది పట్టుచిలుకలు తమ దారాలతో తామే గూటిలో చిక్కుకున్నట్టే.
స్వసఙ్కల్పేన భూతాని బద్ధానీతి పరస్పరమ్ । స్వతుషేణేవ ధాన్యాని దుẖఖాన్య్ అనుభవన్త్య్ అతః
ప్రాణులు తమ ఊహల వల్ల పరస్పరం బంధించబడతారు. అది ధాన్యాలు తమ పొట్టు వల్ల కలిగే బాధను అనుభవించడంలా ఉంటుంది.
స స్వసఙ్కల్పనతుషో దహ్యతే జ్ఞానవహ్నినా । యదా తదా భవన్త్య్ అచ్ఛా నవా ముక్తాకణా ఇవ
తమ ఊహల పొట్టు జ్ఞానాగ్ని ద్వారా కాలిపోయినప్పుడు, వారు కొత్త ముత్యాల్లా నిర్మలంగా మారిపోతారు.
భూయో జగతి జాయన్తే న కదాచన కేచన । తే తతాత్మపదారూఢా మూఢత్వాద్ ఉద్ధృతాశయాః
ఈ లోకంలో ఎవరూ మళ్లీ పుట్టరు; ఆత్మ స్థితిని పొందినవారు మాయా భావనలూ, కోరికలూ లేకుండా విముక్తులవుతారు.
జగద్వృత్తావ్ అవయవైర్ మిథẖ కారణతాం గతమ్ । అకారణం జగద్ విద్ధి నాశోత్పత్త్యోస్ స్వభావతః
ఈ జగత్తులోని భాగాలు పరస్పరం కారణాలుగా మారతాయి; కానీ ఈ జగత్తు స్వతహాగా కారణం లేనిది, ఎందుకంటే దాని ఉద్భవం, లయము సహజమే.
యథామ్బుకుమ్భేషు నభో నార్పితం నాప్య్ అనర్పితమ్ । తథాత్మా సర్వదేహేషు న స్థితో నాపి చాస్థితః
నీటి కుండల్లో ఆకాశం ఉంచబడినట్లూ, ఉంచబడనట్లూ కాదు. అలాగే, ఆత్మ కూడా అన్ని శరీరాల్లో ఉండదు, ఉండనట్లూ కాదు.
సతి కుమ్భే సతి చ ఖే కుమ్భాకాశాభిధా యథా । సత్య్ ఆత్మని చ దేహే చ దేహసంవేదనం తథా
కుండ కూడా, ఆకాశం కూడా ఉన్నప్పుడు 'కుండ ఆకాశం' అని అంటారు. అలాగే, ఆత్మ, శరీరం రెండూ ఉన్నప్పుడు శరీర జ్ఞానం కలుగుతుంది.
చేతనాచేతనకలా నృప సన్తి న కాశ్చన । కాచిద్ ఆత్మాభిధా సత్తా దేహే స్ఫురతి కేవలమ్
ఓ రాజా, చైతన్యమూ, అచేతనమూ అనే భాగాలు ఏవీ లేవు. ఈ శరీరంలో 'ఆత్మ' అనే ఒకే ఒక సత్తా మాత్రమే ప్రకాశిస్తుంది.
యథా దృఙ్ నిర్మలే వ్యోమ్ని చిరన్యస్తోల్లసత్య్ అలమ్ । తథా స్ఫురతి దేహాభా సత్తాత్మన్య్ ఆత్మనామికా
ఎలాగైతే నిర్మలమైన ఆకాశంలో చూపు స్పష్టంగా వెలుగుతుందో, అలాగే శరీరం లేని స్థితిలో, ఆత్మలోనే ఆ 'ఆత్మ' అనే సత్తా ప్రకాశిస్తుంది.
పూర్వం జీవాస్ స్వసఙ్కల్పైర్ యే జగత్సుస్థితిం గతాః । తత్సఙ్గాద్ అద్య జీవత్వం యాన్త్య్ అన్యా బ్రహ్మశక్తయః
ముందుగా, కొన్ని జీవులు తమ సంకల్పంతో ఈ లోకంలో స్థితిని పొందాయి. ఇప్పుడు, ఆ సంసర్గం వల్ల ఇతర బ్రహ్మశక్తులు కూడా జీవత్వాన్ని పొందుతున్నాయి.
యథా తస్కరసంసర్గాద్ బధ్యతే ఽతస్కరో ఽపి హి । తథా ప్రాగ్జీవసంసర్గాత్ ప్రయాత్య్ ఆత్మకలా మితిమ్
ఎలాగైతే దొంగలతో కలిసిపోయిన దొంగ కూడా బంధించబడతాడో, అలాగే పూర్వ జీవులతో కలిసినప్పుడు ఆత్మలోని భాగం పరిమితిని పొందుతుంది.
యావత్ స్వతా స్వదేహాదౌ తావత్ సంసృతిబీజతా । యావద్ విషయభోగాశా జీవాఖ్యా తావద్ ఆత్మనః
మన శరీరం లేదా ఇతర వస్తువులపై స్వంతత్వ భావన ఉన్నంత కాలం పునర్జన్మలకు కారణమైన విత్తనం ఉంటుంది. ఇంద్రియ సుఖాల పట్ల ఆశ ఉన్నంత వరకు ఆత్మను 'జీవుడు' అని పిలుస్తారు.
వివేకవశతో జ్ఞత్వాజ్ జాతే ద్వైతైక్యయోẖ క్షయే । ఆత్మా జీవత్వమ్ ఉత్సృజ్య బ్రహ్మతామ్ ఏత్య్ అనామయః
వివేకంతో ద్వైతం, అద్వైతం రెండింటి భావనలు నశించినప్పుడు, ఆత్మ తన వ్యక్తిత్వాన్ని వదిలిపెట్టి, బాధలేని బ్రహ్మ స్థితిని పొందుతుంది.
జరాజన్మమృతిభ్రాన్తిచక్రే భ్రమతి మోహితా । వాసనాతన్తుబద్ధేయం జనతాతాపభాగినీ
వాసనల తంతువులతో బంధించబడి, జననం, వృద్ధాప్యం, మరణం అనే చక్రంలో మాయలో పడి తిరుగుతూ, జనుల బాధలను అనుభవిస్తుంది.
న కస్యచిద్ అహం నైవ కశ్చిద్ ఏవాహమ్ ఈదృశః । నైవ కశ్చిన్ మమేత్య్ అన్తర్నిశ్చయాత్ త్యజ సంసృతిమ్
నేను ఎవరిదీ కాదు, ఎవ్వరూ నాది కాదు, నేను ఈ విధమైనవాడు కూడా కాదు అని లోపల నిశ్చయంగా తెలుసుకొని, ఈ సంసారాన్ని వదిలిపెట్టు.
సర్వం మమాహం సర్వస్య చైవేతి దృఢనిశ్చయాత్ । త్యజ సంసృతిసంరమ్భం స్వస్థో భవ భవాతిగః
‘ప్రపంచమంతా నాదే, నేనూ అందరిదే’ అనే దృఢమైన నమ్మకంతో, ఈ జనన మరణాల కలకలిని వదిలిపెట్టి, నీవు నీలోనే స్థిరంగా ఉండి, జననమరణాలను దాటి పోయినవాడవు.
ఊర్ధ్వాద్ అధస్ త్వ్ అధస్తాచ్ చ పునర్ ఊర్ధ్వం వ్రజంశ్ చిరమ్ । మా సంసారారఘట్టస్య చిన్తారజ్జ్వాం ఘటో భవ
ఎప్పటికప్పుడు పైకి దిగిపోతూ, దిగిన చోటు నుంచి మళ్లీ పైకి వెళ్ళిపోతూ, ఈ లోకజీవితపు కలకల గురించి ఆందోళన అనే తాడుతో బంధించబడిన మట్టికుండలా మారిపోవద్దు.
ఇదం మమాహమ్ అస్యేతి వ్యవహారఘనభ్రమమ్ । యే మోహాత్ సన్నిషేవన్తే తే ఽధస్తాద్ యాన్త్య్ అధశ్ శఠాః
‘ఇది నాదే, నేనే ఇది, ఇది నాకు చెందింది’ అనే మోహంతో, ఆ భ్రమలో మునిగిపోయి ఉండేవారు, వారు మోసపూరితులు, ఎప్పటికీ దిగజారిపోతారు.
అస్యాహమ్ ఏష మే సో ఽయమ్ అహమ్ ఏవమ్మయాత్మని । మోహే బుద్ధ్యా పరిత్యక్తే ఊర్ధ్వాద్ ఊర్ధ్వం ప్రయాస్య్ అజః
‘నేను ఇతనిదే, ఇది నాదే, ఇతడే నేనే, నేను ఇలానే ఉన్నాను’ అనే మోహాన్ని బుద్ధితో వదిలిపెట్టినప్పుడు, జననం లేని వాడా, నీవు ఎప్పటికీ పైకి పైకి ఎదుగుతావు.
మా సాగరే శిలేవ త్వమ్ అధోఽధో గచ్ఛ మోహితః । క్షీరార్ణవేన్దువద్ బోధాద్ ఊర్ధ్వాద్ ఊర్ధ్వతరం వ్రజ
సముద్రంలో రాయి మునిగిపోతున్నట్టు మాయలో పడిపోకూడదు. జ్ఞానంతో, పాలసముద్రంలో చంద్రుడు పైకి ఎక్కినట్టు, నువ్వు ఎప్పటికప్పుడు పైకి ఎదగాలి.
జలఫేనవద్ ఉత్పన్నధ్వంసితామ్ అనుభావయన్ । వీరుత్తృణలతాగుల్మగణనాం మా ప్రపూరయ
నీ మనసు నీటిమీద నురుగు పుట్టి పోయినట్టు, మొక్కలు, గడ్డి, లతలు, పొదలు లెక్కించడంలో నింపుకోకూడదు.
చిత్తేజో యశ్ చిదాదిత్యḫ ప్రసారయతి సర్వతః । తేన ప్రకటితం సార్కచన్ద్రతారం జగద్గృహమ్
మనస్సు వెలుగు అన్నది జ్ఞాన సూర్యుడు లాంటిది, అది అన్నిచోట్ల వ్యాపిస్తుంది. ఆ వెలుగుతోనే సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలతో కూడిన ఈ లోకమంతా కనిపిస్తుంది.
తత్ప్రకాశం స్వమ్ ఆత్మానమ్ అవలమ్బ్యావిలమ్బితమ్ । ఆస్స్వ సమ్పూరితాకాశం దేహాదిం నృప పశ్య హే
ఆ వెలుగును, అంటే నీ స్వరూపాన్ని ఆలంబనగా తీసుకుని ఆలస్యం చేయకుండా ఉండిపో. రాజా, ఆ వెలుగుతో నీ శరీరం మొదలైనవన్నీ ఆకాశంతో నిండినట్టుగా చూడి ఉండు.
యథా తిష్ఠన్ స్వభావేన స్ఫటికẖ కిరతి ప్రభాః । తథా జగన్తి కిరతి చిద్దీప్త్యా చిద్దివాకరః
ఎలా ఒక స్ఫటికం తన స్వభావంతో నిలబడి వెలుగును ప్రసరించునో, అలాగే చైతన్య సూర్యుడు తన జ్ఞాన కాంతితో ఈ లోకాలన్నింటినీ ప్రకాశింపజేస్తాడు.
యద్ ఆత్మనైవ విమలం చిత్త్వేన స్ఫురణం చితః । తద్ ఇదం జగదాభోగి సమ్పన్నం స్ఫారసంవిదః
ఆత్మ నుండే మేధస్సుగా వెలిగే శుద్ధమైన చైతన్యం ఏదైతే ఉద్భవించునో, అదే ఈ జగత్తు అనుభవం, అది విస్తృతమైన జ్ఞానంతో నిండియున్నది.
యదా బ్రహ్మ పరం బ్రహ్మ తత్రైవ బ్రహ్మ బృంహితమ్ । న తత్ర సమ్భవన్త్య్ ఏతా భూతాభూతాదికల్పనాః
బ్రహ్మం పరమ బ్రహ్మంగా తనలో తానే విస్తరించినప్పుడు, అక్కడ ఉన్నది-లేనిదని వంటి ఊహలు ఏవీ కలుగవు.
సర్వశక్తితయా బ్రహ్మ చేతస్త్వాద్ అతియాతయా । సత్త్వశక్త్యా స్థితం యత్ర జీవన్ముక్తం హి తత్ర తత్
అక్కడ బ్రహ్మం సమస్త శక్తులతో, మనస్సును కూడా దాటి, సత్త్వశక్తితో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, అక్కడే జీవన్ముక్తి ఉంటుంది.
యత్ర బ్రహ్మానన్తశక్తిచిత్తశక్త్యా విజృమ్భతే । వివిక్తయా తత్ర నరసురనాగాదితాం గతమ్
బ్రహ్మ యొక్క అనంతమైన శక్తి, ఆత్మజ్ఞాన శక్తితో విస్తరించేది ఎక్కడైతే ఉంటుందో, అక్కడ మనుషులు, దేవతలు, నాగులు వంటి జన్మలు ప్రత్యేకంగా పొందుతారు.
భ్రాన్తయా మూఢయా యత్ర చిత్తశక్త్యా లయే స్థితమ్ । తత్ర తిర్యక్పిశాచాదిభూతతాం సముపాగతమ్
ఎక్కడ మాయతో, మూర్ఖత్వంతో మనస్సు లయమై ఉంటుందో, అక్కడ జంతువులు, పిశాచాలు వంటి జీవుల జన్మను పొందుతారు.