ద్రవం స్వమ్ ఇవ శుద్ధామ్బు స్వాన్తర్లేఖా ఇవోపలః । స్వమ్ ఇక్షుర్ ఇవ మాధుర్యం చిత్ స్వం చేతయతే జగత్
యెలా శుద్ధమైన నీటికి తేమ సహజంగా ఉంటుందో, రాయి లోపల రేఖ ఉండినట్టు, చెరకు లో మాధుర్యం కలిగినట్టు, అలాగే చైతన్యం తన స్వభావాన్ని జగత్తుగా అనుభవిస్తుంది.
యథౌష్ణ్యమ్ అగ్నిస్ తుహినం చ శైత్యం స్పన్దం నభస్వాన్ ద్రవమ్ అబ్ధిర్ ఏవమ్ । అనన్యద్ అప్య్ అన్యద్ ఇవాత్మతత్త్వం విద్ వేత్త్య్ అదస్ తత్ తు న వేత్త్య్ అతజ్జ్ఞః
ఎలా అగ్నికి వేడి, మంచుకు చలిమనం, గాలికి కదలిక, నీటికి ద్రవత్వం సహజంగా ఉంటాయో, అలాగే ఆత్మతత్వం కూడా వేరేదిగా కనిపించినా వేరేది కాదు. దీనిని తెలిసినవాడు గ్రహిస్తాడు, తెలియని వారు గ్రహించరు.
ఆత్మనైవాత్మనో లేపẖ క ఇవ స్యాత్ కథం కిల । అతో నిర్లేప ఏవాత్మా ద్వితీయస్యాత్యసమ్భవాత్
ఆత్మకు తానే మచ్చ పడగలదా? అది ఎలా సాధ్యం? అందువల్ల, రెండవది అసాధ్యమైనందున ఆత్మ ఎప్పుడూ కలంకరహితమే.
వాసనాదివికల్పో ఽస్తి వ్యతిరిక్తశ్ చ నాత్మనః । ఆత్మైవ వాసనాశక్తిర్ జలమ్ ఏవ యథోర్మయః
వాసనల వంటి భేదాలు ఉన్నా, అవి ఆత్మకు వేరయినవి కావు; వాసనాశక్తి కూడా ఆత్మే, అలానే అలలు నీటిలోనే కలిసిపోతాయిగా.
ఆత్మా దేహేన్ద్రియతయా స్ఫురద్భావవికారితామ్ । ధత్తే ఽభావవికారో ఽపి తరఙ్గత్వం యథా పయః
ఆత్మ శరీరం, ఇంద్రియాల రూపంలో కనిపిస్తూ, మార్పులు వచ్చినట్టు అనిపిస్తుంది. కానీ నిజంగా అది మారదు. ఇది నీళ్ళు అలలుగా కనిపించినా, నీళ్ళు మారనట్టే ఉంటుంది.
అవికారో ఽపి సఙ్కల్ప్య వికారకలనాం ముధా । వికారీవ భవత్య్ ఉచ్చైḫ పశ్యత్య్ ఉచ్చైర్ విజృమ్భితమ్
మార్పు లేనిది అయినా, ఊహతో అది మారినట్టు అనిపిస్తుంది. అది ఎన్నో రూపాల్లో విస్తరించినట్టు మనకు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
ఆత్మనో దృశ్యతే రాజన్ యద్ వికారో ఽవికారిణః । సత్యం సత్యమ్ అసత్యం తత్ స్వయమ్ ఏతద్ విచారయ
ఓ రాజా, మార్పు లేని ఆత్మలో ఏ మార్పు కనిపించినా, అది నిజంగా నిజంగా అసత్యమే. ఈ విషయాన్ని నీవు నీలోనే ఆలోచించు.
కటకాది యథా హేమ్నో వివర్తాది తథాత్మనః । న వికారో ఽవికారస్య సమ్భవత్య్ అవినాశతః
బంగారం నుండి కంకణం లాంటి ఆభరణాలు ఎలా ఏర్పడతాయో, అలాగే ఆత్మ నుండీ మార్పులు వచ్చినట్టు అనిపిస్తాయి. కానీ మార్పు లేనిది ఎప్పటికీ మారదు, ఎందుకంటే అది నశించదు.
న వికారో యథోర్మిత్వం వార ఏవం జగచ్ చితః । అసత్యాలోకనాద్ భ్రాన్తిర్ దృష్టేర్ ఏవ న వస్తునః
ఎలా ఒక అల నీటికి మార్పు కాదు, అలాగే ఈ లోకం కూడా మనసుకు మార్పు కాదు. అసలు వాస్తవాన్ని తప్పుగా చూడటం వల్లే ఈ భ్రమ కలుగుతుంది, నిజానికి కాదు.
యథాఙ్గదత్వాద్ దణ్డత్వం గతే హేమ్ని న శోచ్యతే । మృతమ్ అఙ్గదహేమేతి న వికారాద్య్ అపీతి చ
బంగారం కరిగిపోతే, అది గజ్జెలో ఉండేది, లేక రాడులో ఉండేది అన్నదానికీ మనం బాధపడము. గజ్జె పోయిందని, లేక బంగారం పోయిందని ఎవ్వరూ విచారించరు, ఎందుకంటే అవి మారినప్పటికీ అసలు బంగారం మారదు.
తథామ్బరత్వాత్ కుడ్యత్వే స్థితే చిద్వ్యోమ్ని శోచనమ్ । న యుక్తం వ్యోమసంవిద్ వై మృతా సత్య్ ఏవ ధీమతః
అదే విధంగా, ఆకాశం గోడగా కనిపించినా, ఆ గోడ పోయినప్పుడు దానికోసం బాధపడటం సరైంది కాదు. జ్ఞానులు గోడ పోయినా ఆకాశాన్ని తెలుసుకుంటారు.
దేహసంవిత్ ఖసంవిత్త్వం ఖసంవిద్ దేహసంవిదమ్ । యది గచ్ఛతి తద్ ధర్షవిషాదానాం క ఆగమః
దేహాన్ని తెలుసుకునే భావన ఆకాశాన్ని తెలుసుకునే భావనగా మారినా, లేక ఆకాశాన్ని తెలుసుకునే భావన దేహాన్ని తెలుసుకునే భావనగా మారినా, ధైర్యంగా ఉన్నవారికి ఏమి నష్టమూ, లాభమూ ఉండదు.
ప్రత్యక్చేతనమ్ ఆభాసస్ సంవిద్ అస్తీతి నిశ్చయే । భావానాం సవికారాణాం భ్రాన్తిజానామ్ అభావనాత్
మన అంతరాత్మే ఒకటే నిజమైన జ్ఞానం అని స్పష్టంగా తెలిసినప్పుడు, భ్రమ వల్ల కలిగే ఎన్నో మార్పులున్న వస్తువులు వాస్తవంగా లేవు.
బలేన స్వచమత్కృత్యా నూనం నీతే చిరోదయమ్ । నిర్వాసనత్వే హృదయే కుతో జీవస్య సంసృతిః
తన స్వంత ఆశ్చర్యశక్తితో హృదయం పూర్తిగా శాంతమై, ఖాళీగా మారినప్పుడు, ఆత్మకి పునర్జన్మల చక్రం ఎక్కడ ఉంటుంది?
స్వసంవిన్మాత్రవైచిత్ర్యం సాధ్యే సంసృతిసఙ్క్షయే । జన్తూనాం చిత్రమ్ అత్యన్తం యత్ సంరమ్భ ఉపస్థితః
మన స్వీయచైతన్యంలో ఉన్న వైవిధ్యం పోయి, జనన మరణాల చక్రం ముగిసినప్పుడు, జీవుల అద్భుతమైన ప్రదర్శన మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది.
సంవిన్మాత్రోపశమనం జీవో యẖ కురుతే బలాత్ । జడత్వమ్ అవ్రజన్ స్వచ్ఛస్ స తీర్ణో భవసాగరమ్
శుద్ధమైన చైతన్యంలో వచ్చే మార్పులను బలవంతంగా ఆపి, మూర్ఖత్వంలో పడిపోకుండా, స్పష్టంగా ఉండగలిగినవాడు ఈ సంసారసముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళాడు.
సంవిచ్చాపలజేయం వస్ సంసృతిర్ భవబన్ధనీ । శమం తత్ప్రశమాద్ ఏతి తస్మాత్ తత్ప్రశమం కురు
ఈ చంచలమైన చైతన్యం వల్లే సంసారం అనేది బంధనంగా మారుతుంది. అది శాంతించగానే మనసుకు ప్రశాంతత కలుగుతుంది. అందుకే, ఆ చైతన్యాన్ని శాంతింపజేయడానికి ప్రయత్నించు.
యైవ సంవిచ్ ఛమం యాతి సైవ బుద్ధిర్ విలీయతే । యైవ ప్రాలేయకణికా సైవ తాపే విలీయతే
ఏ చైతన్యం ప్రశాంతతను పొందుతుందో, అదే బుద్ధి కూడా కరిగిపోతుంది. అది మంచు తుప్పు వేడిలో కరిగిపోవడం లాంటిది.
న మ్రియే న చ జీవామి నాహం సన్ నాప్య్ అసన్ న ఖమ్ । అహం నకిఞ్చిచ్ చిద్ ఇతి మత్వా జీవో న శోచతి
నేను చనిపోవడం లేదు, బ్రతకడం లేదు; నేను ఉన్నవాడిని కాదు, లేనివాడిని కాదు, ఆకాశం కూడా కాదు. 'నేను కేవలం చైతన్యమే' అని తెలుసుకున్నవాడు దుఃఖించడు.
అలేపకో ఽహమ్ అజరో నీరాగశ్ శాన్తవాసనః । నిర్మలో ఽస్మి చిదాకాశమ్ ఇతి మత్వా న శోచతి
నేను మచ్చలు లేనివాడిని, వృద్ధాప్యం లేనివాడిని, రాగద్వేషాలు లేనివాడిని, శాంతమైన వాసనలతో ఉన్నవాడిని. నేను నిర్మలమైన చైతన్యాకాశాన్ని. ఇలా తెలుసుకున్నవాడు దుఃఖించడు.
అహమ్ అన్తాదిరహితశ్ శుద్ధో బుద్ధో ఽజరామరః । శాన్తస్ సమసమాభాస ఇతి మత్వా న శోచతి
నేను ఆది అంతములేని వాడిని, నిర్మలుడిని, జ్ఞానంతో నిండిన వాడిని, వృద్ధాప్యమూ మరణమూ లేని వాడిని, శాంతుడిని, సమంగా కనిపించే వాడిని — ఈ సంగతిని తెలుసుకుంటే ఎవరికీ బాధ ఉండదు.
జగత్సర్వపదార్థానాం చిద్దీపో ఽహం ప్రకాశనమ్ । కే తే మే జన్మమరణే ఇతి మత్వా న శోచతి
ఈ లోకంలోని సమస్త పదార్థాలకు నేను చైతన్యమనే వెలుగును, ప్రకాశాన్ని. 'పుట్టుక మరణాలు నాకు ఏమిటి?' అని తెలుసుకున్నవాడు బాధపడడు.
తృణే ఽగ్నావ్ అమ్బరే భానౌ నరనాగామరేషు చ । యచ్ చిద్ అస్మి తద్ ఏవేతి మత్వా క ఇవ శోచతి
పుల్లలోనూ, అగ్నిలోనూ, ఆకాశంలోనూ, సూర్యునిలోనూ, మనుషుల్లోనూ, ఏనుగుల్లోనూ, దేవతల్లోనూ — నేను ఏ చైతన్యమో అదే ఉందని తెలుసుకుంటే, ఎవరు బాధపడతారు?
తిర్యగ్ ఊర్ధ్వమ్ అధస్తాన్ మే వ్యాపకో మహిమా చితః । అస్యానన్తవిలాసస్య జ్ఞాత్వేతి క ఇవ క్షయీ
నా చైతన్యం అడ్డంగా, పైకి, కిందకి అన్నీ వ్యాపించి ఉంది. దీని అనంతమైన లీలను తెలుసుకున్నవాడికి ఏదైనా తగ్గిపోతుందా?
ఉపశాన్తమహాతాపాం పరాం నిష్ఠామ్ అహం గతః । అథ కో ఽయమ్ అహం నామ మిథ్యైవ ప్రత్యయోదితః
నేను పరిపూర్ణమైన శాంతి, మహా ప్రశాంతతను పొందాను. అయితే, ఈ 'నేను' అనే భావన ఏమిటి? ఇది కేవలం తప్పుడు ఊహగా మాత్రమే ఉద్భవిస్తుంది.
అజేనాత్మా కిల జ్ఞాతో యద్ అహం బుద్ధ ఈశ్వరః । ఆత్మనాత్మని విశ్రాన్తం జలేనేవ జలార్ణవే
అజన్ముడైన ఆత్మ ద్వారానే ఆత్మను తెలుసుకోవచ్చని అంటారు. నేను బోధించిన పరమేశ్వరుడను. ఆత్మ, ఆత్మలోనే విశ్రాంతి పొందుతుంది. అది నీరు, నీటి సముద్రంలో కలిసిపోయినట్లే.
బ్రహ్మ బ్రహ్మైవ సమ్పన్నమ్ అక్షోభం సమతాం గతమ్ । జలమ్ ఊర్మివపుస్ త్యక్త్వా స్వం సోమ్యత్వమ్ ఇవాగతమ్
బ్రహ్మ బ్రహ్మగా మారింది. అది కలత లేకుండా సమత్వంలో నిలిచింది. అలగా ఉన్న నీరు తన రూపాన్ని వదిలి, మళ్లీ తన సహజ ప్రశాంతతను పొందినట్లే.
నిరహఙ్కారరూపో ఽస్మి గలితో ఽస్మ్య్ అస్మి శాశ్వతః । అన్తశ్శీతో ఽస్మి శామ్యామి మృగతృష్ణేవ ప్రావృషి
నేను అహంకారరహిత స్వరూపుడను. నేను లీనమయ్యాను. నేను శాశ్వతుడను. లోపల చల్లగా, నాలో శాంతి నెలకొంది. వర్షాకాలంలో మాయమయ్యే మృగతృష్ణ వలె నేను నిశ్చలుడనైపోయాను.
నిర్వృతో ఽస్మి చిరాయైవ జాతో ఽస్మ్య్ అజవపుర్ మహాన్ । ఇతి జానన్ భృశం జీవో బద్ధో ఽపి న నిబధ్యతే
నేను చాలా కాలంగా విముక్తుడినయ్యాను, నేను జన్మించనివాడిగా, గొప్ప రూపంగా అవతరించాను అని తెలుసుకున్న జీవుడు, బంధంలో ఉన్నా నిజంగా బంధించబడడు.
న మే బన్ధో న మే మోక్షో నాహమ్ అస్మి న చేతరత్ । యథాభూతార్థదర్శిత్వాద్ ఇతి పశ్యన్ న శోచతి
నాకు బంధమూ లేదు, మోక్షమూ లేదు, నేనూ లేను, ఇంకేదీ కూడా లేదు. వాస్తవాన్ని అర్థం చేసుకుని ఇలా చూసేవాడు ఎప్పుడూ దుఃఖించడు.