అహమర్థవిముక్తేన భావేనాభావరూపిణా । సర్వం శూన్యం నిరాలమ్బం చిచ్ఛాన్తమ్ ఇతి భావయేత్
నాకు అనే భావన లేకుండా, శూన్య స్వరూపంతో, ఈ జగత్తంతా శూన్యమే, ఆధారం లేనిది, చైతన్యం ప్రశాంతంగా ఉంది అని మనసులో భావించాలి.
ఇదం రమ్యమ్ ఇదం నేతి బీజం తే దుẖఖసన్తతేః । తస్మిన్ సామ్యాగ్నినా దగ్ధే దుẖఖస్యావసరẖ కుతః
‘ఇది ఆనందదాయకం, ఇది కాదు’ అనే తేడా భావనే నీ బాధలకు మూలం. ఆ తేడా సమత్వం అనే అగ్ని ద్వారా కాలిపోయినప్పుడు, బాధలకు చోటే ఉండదు.
రాజన్ భావనమాత్రేణ రమ్యారమ్యవిభాగితా । పౌరుషాతిశయేనాన్తస్ స్వేనైవాశు విలీయతే
ఓ రాజా, మనసులో ఊహించడంవల్లే మనకు ఇష్టమైనదీ, ఇష్టంకాని దీయీ అనే భేదాలు కనిపిస్తాయి. కానీ మన అంతరబలంతో ఆ భేదభావం తానే తానుగా త్వరగా కరిగిపోతుంది.
అభావనేన భావానాం కర్తిత్వా కర్మకాననమ్ । పరం సమేత్య రాజేన్ద్ర విశోకతర ఆస్స్వ భోః
కర్మలకు నేనే చేయించాననే భావన లేకుండా ఉండగలిగితే, ఆ కర్మల అరణ్యం దాటి పోవచ్చు. పరమపదాన్ని పొందినవాడవు కాబట్టి, ఓ రాజేంద్రా, దుఃఖం లేని స్థితిలో ఉండు.
భరితభువనాభోగో భూత్వా విభాగబహిష్కృతో గలితకలనోల్లాసోల్లాసీ వికాసవిలాసవాన్ । నవనవమ్ అజో వృద్ధో ఽత్యన్తం చిరాయ నిరామయస్ సమసమసితస్వచ్ఛాభోగో భవాభయచిద్వపుః
అన్ని లోకాలకు ఆధారంగా, భేదాలు లేని స్థితిలో, లెక్కలు, ఆనందాలు అన్నీ విడిచిపెట్టి, ఎప్పుడూ కొత్తగా, జన్మించని వాడిగా, పురాతనుడిగా, ఎలాంటి రోగమూ లేని వాడిగా, సమంగా, స్వచ్ఛంగా, భయమేమీ లేని పరిపూర్ణమైన చైతన్యమయమైన స్వరూపంతో ఉన్నవాడవు.
యథావర్తా జలభరే ప్రతిబిమ్బాని వా మణౌ । యథేన్ద్రియేషు విషయా యథాలోకశ్ చ తేజసి
ఎలా నీటిలో అలలు ఏర్పడతాయో, మణిలో ప్రతిబింబాలు కనిపిస్తాయో, ఇంద్రియాల్లో విషయాలు అనుభూతి చెందబడతాయో, వెలుగులో కాంతి కనిపిస్తుందో, అలాగే...
యథా తృణాని వా వాయౌ దుర్లక్ష్యస్పన్దరూపిణి । త్రిజగన్తి స్ఫురన్త్య్ ఏవం దుర్లక్ష్యే ఽనుభవాత్మని
ఎలా గాలిలోని కదలిక మనకు కనిపించదు కానీ ఆ గాలిలో గడ్డి తుప్పలు ఊగిపోతున్నట్టు కనిపిస్తాయో, అలాగే అనుభూతి స్వరూపమైన ఆత్మను మనం గ్రహించలేకపోయినా, ఆత్మలోనే ఈ మూడు లోకాలు కంపించునట్టు అనిపిస్తాయి.
యథా ద్రవాదయో ఽమ్బ్వాదౌ తాపే వా త్రసరేణవః । సన్నివేశాḫ పదార్థాఙ్గే సర్గౌఘాశ్ చిద్ఘనే తథా
ఎలా నీటిలో ద్రవాలు, ఇతర పదార్థాలు కలిసిపోతాయో, లేదా వేడిలో ధూళికణాలు ఉండిపోతాయో, అలాగే సృష్టిలోని అనేక వస్తువులు చైతన్య సముదాయంలో భాగాలుగా ఏర్పడి ఉంటాయి.
తదాత్మకా అతద్రూపాస్ తత్స్థాస్ తత్సత్తయా స్థితాః । అనన్తే నాశినస్ సర్గా బుద్బుదా జలధావ్ ఇవ
అవి ఆత్మ స్వరూపమే అయినా, ఆత్మ రూపాన్ని కలిగి ఉండవు. అవి ఆత్మలోనే నిలిచి, ఆత్మ ఆధారంగా ఉంటాయి. అనంతమైన ఆత్మలో నశ్వరమైన సృష్టి, సముద్రంలో బుడగలవలె ఉంటుంది.
కృష్ణే కృష్ణస్ సితే శుక్లో రక్తే రక్తో యథా మణిః । వర్ణే నిర్వాసనాచ్ఛత్వాన్ న త్వ్ అసావ్ ఏతి రఞ్జనామ్
ఎలా ఒక రత్నం నలుపు వెలుతురులో నలుపుగా, తెలుపు వెలుతురులో తెలుపుగా, ఎరుపు వెలుతురులో ఎరుపుగా కనిపించినా, అది నిజంగా ఆ రంగులను స్వీకరించదు; ఎందుకంటే అది సహజంగా రంగు లేనిది.
మూఢే మూఢో హతే భగ్నో హృష్టే హృష్టస్ తథేశ్వరః । చిత్తే నిర్వాసనాచ్ఛత్వాన్ న త్వ్ అసావ్ ఏతి రఞ్జనామ్
మూఢులతో కలిసి ఉన్నప్పుడు భగవంతుడు కూడా మూఢుడిలా కనిపిస్తాడు, ఓడిపోయినవారితో ఉన్నప్పుడు ఓడిపోయినవాడిలా, ఆనందంగా ఉన్నవారితో ఉన్నప్పుడు ఆనందంగా కనిపిస్తాడు. అయినా, ఆయన మనస్సు లోపల ఎలాంటి వాసనలు లేక స్వచ్ఛంగా ఉండటం వల్ల, నిజంగా ఏమీ అతనికి అంటుకోదు.
వాసనాతో జగజ్జన్మ సా చ సఙ్కేతమాత్రకమ్ । ఇదం మమేతి మిథ్యైవ భావనం తత్ పరిత్యజ
ఈ ప్రపంచం జననం వాసనల వల్లే వస్తుంది. అవి కూడా కేవలం ఊహలు మాత్రమే. 'ఇది నాది' అనే భావన అసలు నిజమైనది కాదు — ఆ భావనను పూర్తిగా వదిలేయి.
రజోధూమాన్ధ్యతేజోఽభ్రైర్ యథాకాశో న లిప్యతే । తథా ప్రకృతిసఙ్కల్పైశ్ చిత్సారం ఖమ్ అలేపకమ్
ఎలా పొగ, ధూళి, చీకటి, మేఘాలు ఆకాశాన్ని కలుషితం చేయలేవో, అలాగే ప్రకృతి సంకల్పాలు కూడా ఆ చైతన్య స్వరూపమైన ఆకాశాన్ని ఏమీ మోసం చేయవు.
యథా భూమిగతా భాసో రవిర్ ఏవాఙ్గ నేతరత్ । తథా చిద్ ఏవ సఙ్కల్పాస్ తన్మయత్వేన నేతరత్
భూమిపై కనిపించే వెలుగు సూర్యుడే తప్ప మరొకటి కాకుండా ఉన్నట్లే, అలాగే అన్ని సంకల్పాల మధ్య కూడా నిజంగా ఉన్నది ఒక్క చైతన్యమే, మిగతావన్నీ దానికి వేరయినవిగా లేవు.
పరమ్ అవ్యపదేశ్యాత్మా నిస్స్పన్దḫ పవనో యథా । స్వవేదనాత్మనస్ స్పన్దాద్ ఆత్మనైవోపలభ్యతే
పరమమైన, వర్ణించలేని ఆత్మ శాంతంగా, కదలకుండా ఉన్న గాలిలా ఉంటుంది. కానీ, ఆత్మజ్ఞానం కలిగిన ఆత్మ స్వయంగా తనను తాను గ్రహిస్తుంది.
అసద్ వేద్యం వేద్యమ్ ఇవ చిద్రూపత్వాచ్ చినోతి యత్ । చిన్నామయోగ్యతా సాస్య సేయం సంసృతిర్ ఉత్థితా
నిజంగా లేనిది కూడా, చైతన్య స్వభావం వల్ల తెలిసే వస్తువులా కనిపిస్తుంది. చైతన్యానికి తెలిసేలా ఉండడమే ఈ సంసారం ఉద్భవించడానికి కారణం.
యథా స్ఫురత్ ప్రసన్నామ్బు నాన్యత్ సలిలమాత్రతః । తథా బ్రహ్మ చిదచ్ఛాత్మ నేతరద్ బ్రహ్మమాత్రతః
ఎలా నిర్మలమైన నీరు మెరిసినా, అది నీరే తప్ప వేరేది కాకపోవడంలా, అలాగే స్వచ్ఛమైన చైతన్య స్వరూపమైన బ్రహ్మ కూడా బ్రహ్మమే తప్ప వేరేది కాదు.
పరమ్ అవ్యపదేశ్యాత్మ యాస్య తు వ్యపదేశ్యతా । సైషా చిన్ నామ సైవేహ ద్రష్టృదృశ్యపదం గతా
పరమమైన, వర్ణించలేని ఆత్మ వర్ణించదగినదిగా మారిన చోట, అదే చైతన్యమని పిలుస్తారు. ఇక్కడ అది దర్శించేవాడిగా, దర్శించబడేదిగా మారుతుంది.
నోదయ్య్ అప్య్ ఉదితం స్పన్దాద్ ఆవర్తాది యథామ్భసః । తథానుదయ్య్ అప్య్ ఉదితమ్ ఇవ విత్త్వాత్ పరే జగత్
నీటిలో ఒక కదలిక వల్ల ఊహించని విధంగా చక్రవాతం ఎలా ఏర్పడుతుందో, అలాగే పరమాత్మలో ఈ లోకం ముందుగా లేనప్పటికీ, తెలుసుకోవడం వల్ల ఏర్పడినట్టు కనిపిస్తుంది.
బ్రహ్మ నవ్యపదేశ్యాత్మ నిస్స్పన్దḫ పవనో యథా । చిచ్ఛబ్దార్థాత్మతా యాత్ర తద్ అహన్తాదిమజ్ జగత్
వర్ణించలేని స్వరూపమున్న బ్రహ్మ పరమ శాంతంగా, కదలని గాలిలా ఉంటుంది. ఎక్కడైతే 'చైతన్యం' అనే భావం కలుగుతుందో, అక్కడనే 'నేను' అనే భావంతో మొదలయ్యే ఈ లోకం ఉద్భవిస్తుంది.
స్వచ్ఛే ఽమ్భసి ద్రవస్పన్దాద్ యథావర్తాదితా మతా । అనిర్దేశ్యే పరే విత్త్వాత్ తథా చిత్తా జగన్మయీ
స్వచ్ఛమైన నీటిలో ప్రవాహం, కదలిక వల్ల చక్రవాతం ఏర్పడినట్టు అనిపించడంలా, వర్ణించలేని పరమాత్మను తెలుసుకోవడం వల్ల మనస్సు లోకంగా మారుతుంది.
సర్గస్యాద్యన్తయోర్ ఉక్తో యẖ క్రమో వేదనాత్మకః । స ఉన్మేషనిమేషాభ్యాం నిమేషం ప్రతి చిద్దృశః
సృష్టికి ఆది, అంత్యాల్లో ఉండే క్రమం అనుభూతి రూపంలో ఉంటుంది. అది చైతన్యానికి తెరుచుట, మూయుట ద్వారా జరుగుతుంది. ప్రతి మూయుట కూడా చైతన్య స్వరూపుడైన దర్శికునికే జరుగుతుంది.
ప్రసరన్తి యథా స్పన్దాత్ సలిలే చక్రకాదయః । ప్రసరన్తి పరే విత్త్వాత్ తథాహన్తాదితాదయః
ఎలా నీటిలో ఒక అల తాకినప్పుడు అలలు మొదలైనవి వ్యాపించునో, అలాగే పరమాత్మ జ్ఞానం వల్ల 'నేను' అనే భావన మొదలైనవి వ్యాపిస్తాయి.
అవేదనం పరం విద్ధి వేదనం సర్గ ఉచ్యతే । అసత్ సద్వేదనాద్ దృశ్యం సద్ అప్య్ అసదవేదనాత్
పరమాత్మ అనుభూతి లేనిదిగా తెలుసుకో. అనుభూతి కలిగినదే సృష్టి అంటారు. అసత్యాన్ని సత్యంగా అనుభవించినప్పుడు కనిపించేది ఉత్పన్నమవుతుంది; అలాగే సత్యమైనదైనా అనుభవం లేకపోతే అది కూడా అసత్యంగా కనిపిస్తుంది.
చితేర్ దృశ ఇవోన్మేషాద్ అసత్సర్గో ఽవభాసతే । చితీక్షణనిమేషాత్ తు సన్న్ అప్య్ ఏవ న భాసతే
మన కళ్ళు తెరిచినప్పుడు అసత్యమైన సృష్టి కనిపించునట్లు, మనసు చూస్తేనే సృష్టి అనిపిస్తుంది. మనసు చూపు లేకపోతే, ఉన్నదైనా కనిపించదు.
మాయాచూర్ణపరిక్షేపాద్ ఇన్ద్రజాలజగద్ యథా । ఖ ఏవోదేతి చిచ్చూర్ణచమత్కారాద్ ఇదం తథా
మాయా పొడి చల్లినప్పుడు మాయా లోకం కనిపించునట్లు, చైతన్యపు అద్భుతం వల్ల ఈ లోకం ఆకాశంలో ఉద్భవిస్తుంది.
యథా స్పన్దాన్ నిమేషే ఽపి జలమ్ ఆవర్తలక్షవత్ । తథా విత్త్వాత్ క్షణాద్ ఈశే సర్గప్రలయవిభ్రమాః
ఎలా ఒక చిన్న అలికడుపు లేదా కన్ను మూసినంతలో నీటికి చక్రంలా రూపం వస్తుందో, అలాగే ఒక క్షణికమైన జ్ఞానంతో సృష్టి, లయమనే మాయలు కలుగుతాయి.
చిద్రూపస్య చిరక్షీణవాసనస్యాపి జీవతః । అవేదనమయీ సత్తా యస్యాసౌ ముక్త ఉచ్యతే
ఎవరికి చైతన్యమే స్వరూపంగా ఉంటుందో, ఎవరి వాసనలు చాలాకాలంగా పోయాయో, ఎవరు అనుభూతి లేని స్థితిలో జీవించేవారో, వారు నిజంగా ముక్తులు.
అవాసనమ్ అసఙ్కల్పం ప్రవాహాపతితక్రియాః । తిష్ఠన్తి సమ్ప్రబుద్ధా యే తే హ్య్ అవేదనసన్మయాః
ఎవరికి వాసనలు లేవో, సంకల్పాలు లేవో, వారి కార్యాలు జీవన ప్రవాహంలో కలిసిపోయాయో, అలాంటి మేలుకున్నవారు నిజంగా అనుభూతి లేని స్థితిలో ఉంటారు.
క్రియావన్తో ఽప్య్ అసఙ్కల్పవాసనాస్ స్తిమితాశయాః । నిత్యం కాష్ఠసమాధానాస్ తే శిలోదరసన్నిభాః
కార్యాలు చేస్తూ ఉన్నా, ఎవరి వాసనలు, సంకల్పాలు నిశ్చలంగా ఉంటాయో, ఎవరి మనస్సు ఎప్పుడూ కలప మాదిరిగా స్థిరంగా ఉంటుందో, వారు రాయి లోపలిలా ఉంటారు.