అణ్డం తత్ పాద్మజం భూత్వా సమ్పన్నే పశ్య రోదసీ । తత్ర త్వ్ అవయవాభాసం మేర్వాదీదం మహత్ స్థితమ్
ఆ బ్రహ్మాండం, పద్మాసనుడి నుండి పుట్టి, సంపూర్ణమై ఉన్నప్పుడు, ఆకాశాన్ని చూడు. అందులో, మెరు పర్వతం మొదలుకొని విశాలమైన ప్రపంచం అంతా దాని అవయవాల్లా కనిపిస్తుంది.
జగత్తయేతి బ్రహ్మైవ పరిపూర్ణం విలోక్యతే । స్పన్దైర్ భావవికారాద్యైస్ సవికారమ్ ఇవ స్థితమ్
ఈ మూడు లోకాలు అన్నీ పరిపూర్ణమైన బ్రహ్మమే అని తెలుస్తుంది. జీవనంలో కలిగే కదలికలు, మార్పుల వల్ల ఇవి మారినట్టుగా కనిపిస్తాయి.
ఏకైవానేకరూపేవ దేశకాలాన్తరే యథా । సరిత్ తథైవ వల్లీత్వే స్థితా స్వస్థైవ బీజతా
ఒకే నది, కాలం ప్రదేశం బట్టి ఎన్నో రూపాల్లో కనిపించగలదని ఎలా ఉంటుందో, అలాగే విత్తనం దాని స్వరూపంలోనే ఉండి, దారిగా పెరిగినా అసలు మారదు.
పాలీవతాని తిష్ఠన్తి యథా కుమ్భస్య కోటరే । తథాపారస్య చిద్వ్యోమ్నో జగన్త్య్ అన్తస్ స్థితాని హి
ఒక మట్టి కుండలో లోపల గుబురు భాగాలు ఎలా ఉంటాయో, అలాగే అనంతమైన చైతన్యాకాశంలో లోకాలు అంతర్గతంగా ఉంటాయి.
చిద్బ్రహ్మకోటరగతా ఇమాస్ సర్గపరమ్పరాః । స్ఫురన్తి పరిణామిన్యో జలకోశే యథోర్మయః
చైతన్యబ్రహ్మం అనే లోతులో ఈ సృష్టుల పరంపరలు, నీటిలో అలలు ఎలా మెరుస్తూ మారిపోతాయో అలా వెలుగుతూ మారుతూ కనిపిస్తాయి.
యథా పతన్త్యా తమసి దృష్ట్యా కిమ్ అపి దృశ్యతే । తథా జగద్ అహం చేతి చితాసత్ ప్రతిభాసతే
ఎలా చీకటిలో పడిపోతూ చూస్తే ఏదో ఒకటి కనిపించగలదో, అలాగే ఈ లోకమూ, 'నేను' అనే భావన కూడా చైతన్యంలో వాస్తవం కానివిగా ప్రతిబింబంలా కనిపిస్తాయి.
యథా దృష్ట్యా తమస్య్ అన్ధే చక్రకాద్య్ అపి దృశ్యతే । తథాదిసర్గే ఽయమ్ అహమ్ ఇత్య్ అసత్యం చితోహ్యతే
ఎలా చీకటిలో, అంధుడు కూడా తన చూపుతో వలయాలు వంటివి చూస్తాడో, అలాగే సృష్టి ఆరంభంలో 'నేను' అనే భావన కూడా చైతన్యంలో అసత్యంగా కలుగుతుంది.
చిద్ఘనస్య మహాశక్తేర్ యద్ ఏవ ప్రతిభాసనమ్ । తత్ ప్రకృత్యాదినామేహ న సన్ నాసన్న్ అతచ్ చ తత్
చైతన్యరూపమైన మహాశక్తికి ఏది ఎలా కనిపిస్తుందో, అది 'ప్రకృతి' మొదలైన పేర్లతో ఉన్నా, అది నిజమైనది కాదు, అబద్ధం కాదు, మరేదీ కూడా కాదు.
బృంహితా భరితాకారా సత్తైకా పారమాత్మికీ । ఆభాసైḫ ప్రస్ఫురత్య్ ఏవమ్ అబ్ధిర్ ఊర్మ్యాదిభిర్ యథా
అంతటా వ్యాపించి, పరిపూర్ణంగా ఉన్న పరమాత్మ తాను అనేక రూపాల్లో కనిపిస్తుంది. అది సముద్రం తన అలల ద్వారా ఎలా బయటపడుతుందో అలా.
చిదాకాశమయం సర్వం జగద్ ఇత్య్ ఏవ భావయన్ । యస్ తిష్ఠత్య్ ఉపశాన్తేచ్ఛం స బ్రహ్మకవచస్ సుఖీ
ఈ లోకమంతా చైతన్యమే అని మనసులో భావిస్తూ, కోరికలు శాంతించిపోయినవాడు బ్రహ్మకవచంతో కాపాడబడి, సుఖంగా ఉంటాడు.
అహమర్థవిముక్తేన భావేనాభావరూపిణా । సర్వం శూన్యం నిరాలమ్బం చిచ్ఛాన్తమ్ ఇతి భావయేత్
నాకు అనే భావన లేకుండా, శూన్య స్వరూపంతో, ఈ జగత్తంతా శూన్యమే, ఆధారం లేనిది, చైతన్యం ప్రశాంతంగా ఉంది అని మనసులో భావించాలి.
ఇదం రమ్యమ్ ఇదం నేతి బీజం తే దుẖఖసన్తతేః । తస్మిన్ సామ్యాగ్నినా దగ్ధే దుẖఖస్యావసరẖ కుతః
‘ఇది ఆనందదాయకం, ఇది కాదు’ అనే తేడా భావనే నీ బాధలకు మూలం. ఆ తేడా సమత్వం అనే అగ్ని ద్వారా కాలిపోయినప్పుడు, బాధలకు చోటే ఉండదు.
రాజన్ భావనమాత్రేణ రమ్యారమ్యవిభాగితా । పౌరుషాతిశయేనాన్తస్ స్వేనైవాశు విలీయతే
ఓ రాజా, మనసులో ఊహించడంవల్లే మనకు ఇష్టమైనదీ, ఇష్టంకాని దీయీ అనే భేదాలు కనిపిస్తాయి. కానీ మన అంతరబలంతో ఆ భేదభావం తానే తానుగా త్వరగా కరిగిపోతుంది.
అభావనేన భావానాం కర్తిత్వా కర్మకాననమ్ । పరం సమేత్య రాజేన్ద్ర విశోకతర ఆస్స్వ భోః
కర్మలకు నేనే చేయించాననే భావన లేకుండా ఉండగలిగితే, ఆ కర్మల అరణ్యం దాటి పోవచ్చు. పరమపదాన్ని పొందినవాడవు కాబట్టి, ఓ రాజేంద్రా, దుఃఖం లేని స్థితిలో ఉండు.
భరితభువనాభోగో భూత్వా విభాగబహిష్కృతో గలితకలనోల్లాసోల్లాసీ వికాసవిలాసవాన్ । నవనవమ్ అజో వృద్ధో ఽత్యన్తం చిరాయ నిరామయస్ సమసమసితస్వచ్ఛాభోగో భవాభయచిద్వపుః
అన్ని లోకాలకు ఆధారంగా, భేదాలు లేని స్థితిలో, లెక్కలు, ఆనందాలు అన్నీ విడిచిపెట్టి, ఎప్పుడూ కొత్తగా, జన్మించని వాడిగా, పురాతనుడిగా, ఎలాంటి రోగమూ లేని వాడిగా, సమంగా, స్వచ్ఛంగా, భయమేమీ లేని పరిపూర్ణమైన చైతన్యమయమైన స్వరూపంతో ఉన్నవాడవు.
యథావర్తా జలభరే ప్రతిబిమ్బాని వా మణౌ । యథేన్ద్రియేషు విషయా యథాలోకశ్ చ తేజసి
ఎలా నీటిలో అలలు ఏర్పడతాయో, మణిలో ప్రతిబింబాలు కనిపిస్తాయో, ఇంద్రియాల్లో విషయాలు అనుభూతి చెందబడతాయో, వెలుగులో కాంతి కనిపిస్తుందో, అలాగే...
యథా తృణాని వా వాయౌ దుర్లక్ష్యస్పన్దరూపిణి । త్రిజగన్తి స్ఫురన్త్య్ ఏవం దుర్లక్ష్యే ఽనుభవాత్మని
ఎలా గాలిలోని కదలిక మనకు కనిపించదు కానీ ఆ గాలిలో గడ్డి తుప్పలు ఊగిపోతున్నట్టు కనిపిస్తాయో, అలాగే అనుభూతి స్వరూపమైన ఆత్మను మనం గ్రహించలేకపోయినా, ఆత్మలోనే ఈ మూడు లోకాలు కంపించునట్టు అనిపిస్తాయి.
యథా ద్రవాదయో ఽమ్బ్వాదౌ తాపే వా త్రసరేణవః । సన్నివేశాḫ పదార్థాఙ్గే సర్గౌఘాశ్ చిద్ఘనే తథా
ఎలా నీటిలో ద్రవాలు, ఇతర పదార్థాలు కలిసిపోతాయో, లేదా వేడిలో ధూళికణాలు ఉండిపోతాయో, అలాగే సృష్టిలోని అనేక వస్తువులు చైతన్య సముదాయంలో భాగాలుగా ఏర్పడి ఉంటాయి.
తదాత్మకా అతద్రూపాస్ తత్స్థాస్ తత్సత్తయా స్థితాః । అనన్తే నాశినస్ సర్గా బుద్బుదా జలధావ్ ఇవ
అవి ఆత్మ స్వరూపమే అయినా, ఆత్మ రూపాన్ని కలిగి ఉండవు. అవి ఆత్మలోనే నిలిచి, ఆత్మ ఆధారంగా ఉంటాయి. అనంతమైన ఆత్మలో నశ్వరమైన సృష్టి, సముద్రంలో బుడగలవలె ఉంటుంది.
కృష్ణే కృష్ణస్ సితే శుక్లో రక్తే రక్తో యథా మణిః । వర్ణే నిర్వాసనాచ్ఛత్వాన్ న త్వ్ అసావ్ ఏతి రఞ్జనామ్
ఎలా ఒక రత్నం నలుపు వెలుతురులో నలుపుగా, తెలుపు వెలుతురులో తెలుపుగా, ఎరుపు వెలుతురులో ఎరుపుగా కనిపించినా, అది నిజంగా ఆ రంగులను స్వీకరించదు; ఎందుకంటే అది సహజంగా రంగు లేనిది.
మూఢే మూఢో హతే భగ్నో హృష్టే హృష్టస్ తథేశ్వరః । చిత్తే నిర్వాసనాచ్ఛత్వాన్ న త్వ్ అసావ్ ఏతి రఞ్జనామ్
మూఢులతో కలిసి ఉన్నప్పుడు భగవంతుడు కూడా మూఢుడిలా కనిపిస్తాడు, ఓడిపోయినవారితో ఉన్నప్పుడు ఓడిపోయినవాడిలా, ఆనందంగా ఉన్నవారితో ఉన్నప్పుడు ఆనందంగా కనిపిస్తాడు. అయినా, ఆయన మనస్సు లోపల ఎలాంటి వాసనలు లేక స్వచ్ఛంగా ఉండటం వల్ల, నిజంగా ఏమీ అతనికి అంటుకోదు.
వాసనాతో జగజ్జన్మ సా చ సఙ్కేతమాత్రకమ్ । ఇదం మమేతి మిథ్యైవ భావనం తత్ పరిత్యజ
ఈ ప్రపంచం జననం వాసనల వల్లే వస్తుంది. అవి కూడా కేవలం ఊహలు మాత్రమే. 'ఇది నాది' అనే భావన అసలు నిజమైనది కాదు — ఆ భావనను పూర్తిగా వదిలేయి.
రజోధూమాన్ధ్యతేజోఽభ్రైర్ యథాకాశో న లిప్యతే । తథా ప్రకృతిసఙ్కల్పైశ్ చిత్సారం ఖమ్ అలేపకమ్
ఎలా పొగ, ధూళి, చీకటి, మేఘాలు ఆకాశాన్ని కలుషితం చేయలేవో, అలాగే ప్రకృతి సంకల్పాలు కూడా ఆ చైతన్య స్వరూపమైన ఆకాశాన్ని ఏమీ మోసం చేయవు.
యథా భూమిగతా భాసో రవిర్ ఏవాఙ్గ నేతరత్ । తథా చిద్ ఏవ సఙ్కల్పాస్ తన్మయత్వేన నేతరత్
భూమిపై కనిపించే వెలుగు సూర్యుడే తప్ప మరొకటి కాకుండా ఉన్నట్లే, అలాగే అన్ని సంకల్పాల మధ్య కూడా నిజంగా ఉన్నది ఒక్క చైతన్యమే, మిగతావన్నీ దానికి వేరయినవిగా లేవు.
పరమ్ అవ్యపదేశ్యాత్మా నిస్స్పన్దḫ పవనో యథా । స్వవేదనాత్మనస్ స్పన్దాద్ ఆత్మనైవోపలభ్యతే
పరమమైన, వర్ణించలేని ఆత్మ శాంతంగా, కదలకుండా ఉన్న గాలిలా ఉంటుంది. కానీ, ఆత్మజ్ఞానం కలిగిన ఆత్మ స్వయంగా తనను తాను గ్రహిస్తుంది.
అసద్ వేద్యం వేద్యమ్ ఇవ చిద్రూపత్వాచ్ చినోతి యత్ । చిన్నామయోగ్యతా సాస్య సేయం సంసృతిర్ ఉత్థితా
నిజంగా లేనిది కూడా, చైతన్య స్వభావం వల్ల తెలిసే వస్తువులా కనిపిస్తుంది. చైతన్యానికి తెలిసేలా ఉండడమే ఈ సంసారం ఉద్భవించడానికి కారణం.
యథా స్ఫురత్ ప్రసన్నామ్బు నాన్యత్ సలిలమాత్రతః । తథా బ్రహ్మ చిదచ్ఛాత్మ నేతరద్ బ్రహ్మమాత్రతః
ఎలా నిర్మలమైన నీరు మెరిసినా, అది నీరే తప్ప వేరేది కాకపోవడంలా, అలాగే స్వచ్ఛమైన చైతన్య స్వరూపమైన బ్రహ్మ కూడా బ్రహ్మమే తప్ప వేరేది కాదు.
పరమ్ అవ్యపదేశ్యాత్మ యాస్య తు వ్యపదేశ్యతా । సైషా చిన్ నామ సైవేహ ద్రష్టృదృశ్యపదం గతా
పరమమైన, వర్ణించలేని ఆత్మ వర్ణించదగినదిగా మారిన చోట, అదే చైతన్యమని పిలుస్తారు. ఇక్కడ అది దర్శించేవాడిగా, దర్శించబడేదిగా మారుతుంది.
నోదయ్య్ అప్య్ ఉదితం స్పన్దాద్ ఆవర్తాది యథామ్భసః । తథానుదయ్య్ అప్య్ ఉదితమ్ ఇవ విత్త్వాత్ పరే జగత్
నీటిలో ఒక కదలిక వల్ల ఊహించని విధంగా చక్రవాతం ఎలా ఏర్పడుతుందో, అలాగే పరమాత్మలో ఈ లోకం ముందుగా లేనప్పటికీ, తెలుసుకోవడం వల్ల ఏర్పడినట్టు కనిపిస్తుంది.
బ్రహ్మ నవ్యపదేశ్యాత్మ నిస్స్పన్దḫ పవనో యథా । చిచ్ఛబ్దార్థాత్మతా యాత్ర తద్ అహన్తాదిమజ్ జగత్
వర్ణించలేని స్వరూపమున్న బ్రహ్మ పరమ శాంతంగా, కదలని గాలిలా ఉంటుంది. ఎక్కడైతే 'చైతన్యం' అనే భావం కలుగుతుందో, అక్కడనే 'నేను' అనే భావంతో మొదలయ్యే ఈ లోకం ఉద్భవిస్తుంది.