దేశకాలాన్తరగతో ఽప్య్ ఏక ఏవ యథా గిరిః । బీజం ఫలాన్తమ్ అప్య్ ఏవమ్ ఏకమ్ అత్రాన్యతాస్తి నో
పర్వతం ఒక చోటా, ఇంకొక కాలంలోనైనా, ఎక్కడ ఉన్నా అదేలా ఉంటుందిలా, విత్తనం నుంచి పండువరకు కూడా ఇక్కడ ఒక్కటే నిజం ఉంది, వేరొకటి లేదు.
వటతా వటధానాయాం యాదృక్కాలోదయా యథా । తథా జడాజడేయం శ్రీస్ సంస్థితా చిన్మయాత్మని
వటవృక్షం లక్షణాలు వటబీజంలో సరైన సమయంలో ఎలా ఉద్భవిస్తాయో, అలాగే జడమైనది, అజడమైనది అన్నీ చైతన్య స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉంటాయి.
ఆకారరాశిరూపేణ భూరిభావవికారిణా । ఆభాస ఏవ స్ఫురతి స్వప్నేనేవ మనో నృప
ఓ రాజా, మనస్సు అనేక రూపాలతో, ఎన్నో మార్పులకు లోనై, కేవలం ఒక కలలా, వెలుగులా కనిపించేది మాత్రమే. నిజంగా అది ఉన్నదేమీ కాదు.
శైలాద్యాకారతా స్థూలా యథాస్య పరమాత్మనః । స్ఫురత్య్ అసత్యా సత్యా వా తథా వద పునర్ మమ
పర్వతం లాంటి స్థూలమైన రూపం పరమాత్మ నుండి ఉద్భవించినట్లే, అది నిజమైనదా, అబద్ధమా అయినా, అలాగే కనిపిస్తుంది. దీనిని మరొక్కసారి నాకు వివరించు.
ఇతి సర్వం సమం శాన్తం చిద్వ్యోమ తతమ్ అవ్యయమ్ । అపర్యన్తమ్ అనాభాసమ్ ఆసీద్ అస్తి భవిష్యతి
అంతా సమంగా, శాంతంగా, చైతన్యాకాశంతో నిండిపోయి, నశించని, అంతులేని, రూపం లేని స్వరూపంగా ఉంది, ఉంది, ఉండబోతుంది.
యన్ నోర్ధ్వం నాప్య్ అధో నాశా న తమో న ప్రకాశనమ్ । నేతరత్ కిఞ్చిద్ అపి చ సర్వమ్ ఏవ సదైవ చ
అది పైకి కాదు, కిందకాదు, నాశనం కాదు, చీకటి కాదు, వెలుగు కాదు, మరేదీ కాదు. అయినా, అది అన్నీ, ఎప్పుడూ, ఎప్పటికీ ఉంది.
చిన్మాత్రైకాత్మనా తేన పరమేణేశ్వరేణ నః । ఆద్యన్తమధ్యముక్తేన సఙ్కల్పశ్ చేతితస్ స్వయమ్
ఆ పరమేశ్వరుడు, స్వచ్ఛమైన చైతన్య స్వరూపుడై, మొదలు, మధ్య, ముగింపు లేని వాడై, తన సంకల్పంతో ఈ సృష్టిని తనలో తానే ఊహించుకున్నాడు.
స్థితస్ సఙ్కల్పరూపాత్మా మనోమూర్తిర్ అజస్ తతః । తేన సఙ్కల్పితం వ్యోమ మనసేదం బృహద్వపుః
ఆ అనంతమైన మనస్సు సంకల్పరూపంగా నిలిచి, తన సంకల్పంతో ఈ విశాలమైన మనోమండలాన్ని ఊహించింది.
మనోవ్యోమ్నోర్ ఘనతయా సమ్పన్నḫ పవనస్ స్ఫురన్ । మనోవ్యోమానిలాశ్లేషాత్ ప్రకాశం బుద్ధవాంస్ తతః
మనస్సు, ఆకాశం ఘనత కలిగి కలిసినప్పుడు గాలి పుట్టింది; ఆ మనస్సు, ఆకాశం, గాలి కలిసినప్పుడు వెలుగు ఉద్భవించింది.
తేజోఽంశభావసఙ్కల్పరూపం పశ్చాత్ పయస్ స్థితమ్ । స చతుష్టయపిణ్డో ఽథ మనసో ఽణ్డతయేక్షితః
తర్వాత, వెలుగులోని భాగంగా, సంకల్పంతో నీరు ఏర్పడింది; ఆ నాలుగు పదార్థాలు కలిసినప్పుడు, మనస్సు వాటిని బ్రహ్మాండంగా చూచింది.
అణ్డం తత్ పాద్మజం భూత్వా సమ్పన్నే పశ్య రోదసీ । తత్ర త్వ్ అవయవాభాసం మేర్వాదీదం మహత్ స్థితమ్
ఆ బ్రహ్మాండం, పద్మాసనుడి నుండి పుట్టి, సంపూర్ణమై ఉన్నప్పుడు, ఆకాశాన్ని చూడు. అందులో, మెరు పర్వతం మొదలుకొని విశాలమైన ప్రపంచం అంతా దాని అవయవాల్లా కనిపిస్తుంది.
జగత్తయేతి బ్రహ్మైవ పరిపూర్ణం విలోక్యతే । స్పన్దైర్ భావవికారాద్యైస్ సవికారమ్ ఇవ స్థితమ్
ఈ మూడు లోకాలు అన్నీ పరిపూర్ణమైన బ్రహ్మమే అని తెలుస్తుంది. జీవనంలో కలిగే కదలికలు, మార్పుల వల్ల ఇవి మారినట్టుగా కనిపిస్తాయి.
ఏకైవానేకరూపేవ దేశకాలాన్తరే యథా । సరిత్ తథైవ వల్లీత్వే స్థితా స్వస్థైవ బీజతా
ఒకే నది, కాలం ప్రదేశం బట్టి ఎన్నో రూపాల్లో కనిపించగలదని ఎలా ఉంటుందో, అలాగే విత్తనం దాని స్వరూపంలోనే ఉండి, దారిగా పెరిగినా అసలు మారదు.
పాలీవతాని తిష్ఠన్తి యథా కుమ్భస్య కోటరే । తథాపారస్య చిద్వ్యోమ్నో జగన్త్య్ అన్తస్ స్థితాని హి
ఒక మట్టి కుండలో లోపల గుబురు భాగాలు ఎలా ఉంటాయో, అలాగే అనంతమైన చైతన్యాకాశంలో లోకాలు అంతర్గతంగా ఉంటాయి.
చిద్బ్రహ్మకోటరగతా ఇమాస్ సర్గపరమ్పరాః । స్ఫురన్తి పరిణామిన్యో జలకోశే యథోర్మయః
చైతన్యబ్రహ్మం అనే లోతులో ఈ సృష్టుల పరంపరలు, నీటిలో అలలు ఎలా మెరుస్తూ మారిపోతాయో అలా వెలుగుతూ మారుతూ కనిపిస్తాయి.
యథా పతన్త్యా తమసి దృష్ట్యా కిమ్ అపి దృశ్యతే । తథా జగద్ అహం చేతి చితాసత్ ప్రతిభాసతే
ఎలా చీకటిలో పడిపోతూ చూస్తే ఏదో ఒకటి కనిపించగలదో, అలాగే ఈ లోకమూ, 'నేను' అనే భావన కూడా చైతన్యంలో వాస్తవం కానివిగా ప్రతిబింబంలా కనిపిస్తాయి.
యథా దృష్ట్యా తమస్య్ అన్ధే చక్రకాద్య్ అపి దృశ్యతే । తథాదిసర్గే ఽయమ్ అహమ్ ఇత్య్ అసత్యం చితోహ్యతే
ఎలా చీకటిలో, అంధుడు కూడా తన చూపుతో వలయాలు వంటివి చూస్తాడో, అలాగే సృష్టి ఆరంభంలో 'నేను' అనే భావన కూడా చైతన్యంలో అసత్యంగా కలుగుతుంది.
చిద్ఘనస్య మహాశక్తేర్ యద్ ఏవ ప్రతిభాసనమ్ । తత్ ప్రకృత్యాదినామేహ న సన్ నాసన్న్ అతచ్ చ తత్
చైతన్యరూపమైన మహాశక్తికి ఏది ఎలా కనిపిస్తుందో, అది 'ప్రకృతి' మొదలైన పేర్లతో ఉన్నా, అది నిజమైనది కాదు, అబద్ధం కాదు, మరేదీ కూడా కాదు.
బృంహితా భరితాకారా సత్తైకా పారమాత్మికీ । ఆభాసైḫ ప్రస్ఫురత్య్ ఏవమ్ అబ్ధిర్ ఊర్మ్యాదిభిర్ యథా
అంతటా వ్యాపించి, పరిపూర్ణంగా ఉన్న పరమాత్మ తాను అనేక రూపాల్లో కనిపిస్తుంది. అది సముద్రం తన అలల ద్వారా ఎలా బయటపడుతుందో అలా.
చిదాకాశమయం సర్వం జగద్ ఇత్య్ ఏవ భావయన్ । యస్ తిష్ఠత్య్ ఉపశాన్తేచ్ఛం స బ్రహ్మకవచస్ సుఖీ
ఈ లోకమంతా చైతన్యమే అని మనసులో భావిస్తూ, కోరికలు శాంతించిపోయినవాడు బ్రహ్మకవచంతో కాపాడబడి, సుఖంగా ఉంటాడు.
అహమర్థవిముక్తేన భావేనాభావరూపిణా । సర్వం శూన్యం నిరాలమ్బం చిచ్ఛాన్తమ్ ఇతి భావయేత్
నాకు అనే భావన లేకుండా, శూన్య స్వరూపంతో, ఈ జగత్తంతా శూన్యమే, ఆధారం లేనిది, చైతన్యం ప్రశాంతంగా ఉంది అని మనసులో భావించాలి.
ఇదం రమ్యమ్ ఇదం నేతి బీజం తే దుẖఖసన్తతేః । తస్మిన్ సామ్యాగ్నినా దగ్ధే దుẖఖస్యావసరẖ కుతః
‘ఇది ఆనందదాయకం, ఇది కాదు’ అనే తేడా భావనే నీ బాధలకు మూలం. ఆ తేడా సమత్వం అనే అగ్ని ద్వారా కాలిపోయినప్పుడు, బాధలకు చోటే ఉండదు.
రాజన్ భావనమాత్రేణ రమ్యారమ్యవిభాగితా । పౌరుషాతిశయేనాన్తస్ స్వేనైవాశు విలీయతే
ఓ రాజా, మనసులో ఊహించడంవల్లే మనకు ఇష్టమైనదీ, ఇష్టంకాని దీయీ అనే భేదాలు కనిపిస్తాయి. కానీ మన అంతరబలంతో ఆ భేదభావం తానే తానుగా త్వరగా కరిగిపోతుంది.
అభావనేన భావానాం కర్తిత్వా కర్మకాననమ్ । పరం సమేత్య రాజేన్ద్ర విశోకతర ఆస్స్వ భోః
కర్మలకు నేనే చేయించాననే భావన లేకుండా ఉండగలిగితే, ఆ కర్మల అరణ్యం దాటి పోవచ్చు. పరమపదాన్ని పొందినవాడవు కాబట్టి, ఓ రాజేంద్రా, దుఃఖం లేని స్థితిలో ఉండు.
భరితభువనాభోగో భూత్వా విభాగబహిష్కృతో గలితకలనోల్లాసోల్లాసీ వికాసవిలాసవాన్ । నవనవమ్ అజో వృద్ధో ఽత్యన్తం చిరాయ నిరామయస్ సమసమసితస్వచ్ఛాభోగో భవాభయచిద్వపుః
అన్ని లోకాలకు ఆధారంగా, భేదాలు లేని స్థితిలో, లెక్కలు, ఆనందాలు అన్నీ విడిచిపెట్టి, ఎప్పుడూ కొత్తగా, జన్మించని వాడిగా, పురాతనుడిగా, ఎలాంటి రోగమూ లేని వాడిగా, సమంగా, స్వచ్ఛంగా, భయమేమీ లేని పరిపూర్ణమైన చైతన్యమయమైన స్వరూపంతో ఉన్నవాడవు.
యథావర్తా జలభరే ప్రతిబిమ్బాని వా మణౌ । యథేన్ద్రియేషు విషయా యథాలోకశ్ చ తేజసి
ఎలా నీటిలో అలలు ఏర్పడతాయో, మణిలో ప్రతిబింబాలు కనిపిస్తాయో, ఇంద్రియాల్లో విషయాలు అనుభూతి చెందబడతాయో, వెలుగులో కాంతి కనిపిస్తుందో, అలాగే...
యథా తృణాని వా వాయౌ దుర్లక్ష్యస్పన్దరూపిణి । త్రిజగన్తి స్ఫురన్త్య్ ఏవం దుర్లక్ష్యే ఽనుభవాత్మని
ఎలా గాలిలోని కదలిక మనకు కనిపించదు కానీ ఆ గాలిలో గడ్డి తుప్పలు ఊగిపోతున్నట్టు కనిపిస్తాయో, అలాగే అనుభూతి స్వరూపమైన ఆత్మను మనం గ్రహించలేకపోయినా, ఆత్మలోనే ఈ మూడు లోకాలు కంపించునట్టు అనిపిస్తాయి.
యథా ద్రవాదయో ఽమ్బ్వాదౌ తాపే వా త్రసరేణవః । సన్నివేశాḫ పదార్థాఙ్గే సర్గౌఘాశ్ చిద్ఘనే తథా
ఎలా నీటిలో ద్రవాలు, ఇతర పదార్థాలు కలిసిపోతాయో, లేదా వేడిలో ధూళికణాలు ఉండిపోతాయో, అలాగే సృష్టిలోని అనేక వస్తువులు చైతన్య సముదాయంలో భాగాలుగా ఏర్పడి ఉంటాయి.
తదాత్మకా అతద్రూపాస్ తత్స్థాస్ తత్సత్తయా స్థితాః । అనన్తే నాశినస్ సర్గా బుద్బుదా జలధావ్ ఇవ
అవి ఆత్మ స్వరూపమే అయినా, ఆత్మ రూపాన్ని కలిగి ఉండవు. అవి ఆత్మలోనే నిలిచి, ఆత్మ ఆధారంగా ఉంటాయి. అనంతమైన ఆత్మలో నశ్వరమైన సృష్టి, సముద్రంలో బుడగలవలె ఉంటుంది.
కృష్ణే కృష్ణస్ సితే శుక్లో రక్తే రక్తో యథా మణిః । వర్ణే నిర్వాసనాచ్ఛత్వాన్ న త్వ్ అసావ్ ఏతి రఞ్జనామ్
ఎలా ఒక రత్నం నలుపు వెలుతురులో నలుపుగా, తెలుపు వెలుతురులో తెలుపుగా, ఎరుపు వెలుతురులో ఎరుపుగా కనిపించినా, అది నిజంగా ఆ రంగులను స్వీకరించదు; ఎందుకంటే అది సహజంగా రంగు లేనిది.