శక్తయస్ సకలా ఏవ చిన్మాత్రే బ్రహ్మణి స్థితాః । వటబీజే వటలతాపత్త్రపుష్పఫలాదివత్
అన్ని శక్తులు నిజంగా పరిపూర్ణమైన చైతన్యంలో, అంటే బ్రహ్మంలోనే ఉంటాయి. ఇవి వటవృక్షం గింజలో వృక్షం, ఆకులు, పువ్వులు, ఫలాలు ఎలా ఉండునో అలా దాగి ఉంటాయి.
జడాజడాభిధే శక్తీ సర్వశక్తేస్ స్త ఆత్మనః । శక్తీనామ్ ఉత్తమే హేమ్ని కాఠిన్యద్రవతే యథా
జడమైనవి, అజడమైనవి అన్నీ ఆత్మ యొక్క శక్తులే. బంగారంలో గట్టి, ద్రవమైన లక్షణాలు ఉన్నట్లే, ఇవి ఆత్మలో ఉన్న అత్యుత్తమ శక్తులు.
రూపాలోకమనస్కారవిషయత్వమ్ ఉపాగతా । జాడ్యనామ్నీ తయోర్ ఏకా యాసౌ భూమ్యాదిరూపిణీ
ఈ శక్తుల్లో ఒకటి 'జడత్వం' అని పిలవబడుతుంది. ఇది భూమి మొదలైన రూపాలను ధరించి, రూపం, వెలుగు, మనస్సు గ్రహించే వస్తువుగా మారుతుంది.
నైషా ప్రజాయతే నాపి కదాచిత్ ప్రవిలీయతే । స్వాఙ్గభూతా సతో నిత్యమ్ ఆకాశకోశవత్ స్థితా
ఇది ఎప్పుడూ పుట్టదు, ఎప్పుడూ లయమవదు కూడా. ఇది సత్య స్వరూపమైనదిగా, ఎప్పుడూ ఉండేలా, గడిలో ఉన్న ఆకాశంలా స్థిరంగా ఉంటుంది.
బ్రహ్మణో ఽవ్యతిరిక్తేయమ్ ఇతి యస్ సర్పరజ్జువత్ । అసదభ్యుదితో మోహస్ స బోధేన విలీయతే
బ్రహ్మతో వేరుగా ఏదో ఉందని మనసులో కలిగే మాయా భ్రమ, పాము అనుకుని తాడును భ్రమించటంలా, జ్ఞానంతో పూర్తిగా పోతుంది.
నైషా భావవికారాఖ్యామ్ ఏతి శుద్ధచిదాత్మని । ఏషా కిల కణోర్మ్యమ్బు పయసీవ చితి స్థితా
ఈ మాయా భ్రమ శుద్ధమైన చైతన్యానికి తాకదు; అది అలజడి లేకుండా ఉన్న జ్ఞానంలో, నీటిలో అల లేదా చిన్ని బొట్టు లాగానే ఉంటుంది.
యత్ సతో ఽసత్త్వమ్ అసతస్ సత్త్వం వా వికృతిర్ హి సా । అత్యన్తాన్యస్వరూపత్వాన్ నాస్తి తత్ పరమాత్మని
ఏది ఉన్నదనిపించే లేనిదో, లేదా లేనిదనిపించే ఉన్నిదో, అవన్నీ మార్పులే; అవి పరమాత్మ స్వరూపానికి పూర్తిగా భిన్నమైనవి కనుక, అక్కడ అలాంటివి ఉండవు.
అసత్తయా సతో రాజన్న్ అసతశ్ చైవ సత్తయా । వినష్టాకృతిర్ అస్యేతి వికారాద్య్ అభిధీయతే
ఓ రాజా! ఉన్నదాన్ని లేనిదిగా, లేనిదాన్ని ఉన్నదిగా భావించినప్పుడు, దాని స్వరూపం పోయినట్టవుతుంది; దీనినే మార్పు అని అంటారు.
యత్ త్వ్ అఙ్కురే ఫలాదిత్వం క్షీరాదౌ వా ఘృతాదితా । సత్తావభాసమాత్రం తత్ స్ఫురత్య్ అమ్బ్వ్ ఇవ వీచిభిః
మొక్కలో పండు కనిపించడమో, పాలలో నెయ్యి ఉండడమో, ఇవన్నీ కేవలం ఉనికిని చూపించే రూపాలే. ఇవి నీటిపై అలలు మెరుస్తున్నట్టు వెలుగుతాయి.
యద్ యథా దృశ్యతే యత్ర తత్ తథా తత్ర విద్యతే । దేశకాలవిభాగాత్మ తథా సంవేదనాత్మకం
ఏది ఎక్కడ ఎలా కనిపిస్తుందో, అక్కడ అదే విధంగా ఉంటుంది. అది స్థలం, కాలం ప్రకారం విభజించబడినదిగా అనుభవించబడుతుంది.
దేశకాలాన్తరగతో ఽప్య్ ఏక ఏవ యథా గిరిః । బీజం ఫలాన్తమ్ అప్య్ ఏవమ్ ఏకమ్ అత్రాన్యతాస్తి నో
పర్వతం ఒక చోటా, ఇంకొక కాలంలోనైనా, ఎక్కడ ఉన్నా అదేలా ఉంటుందిలా, విత్తనం నుంచి పండువరకు కూడా ఇక్కడ ఒక్కటే నిజం ఉంది, వేరొకటి లేదు.
వటతా వటధానాయాం యాదృక్కాలోదయా యథా । తథా జడాజడేయం శ్రీస్ సంస్థితా చిన్మయాత్మని
వటవృక్షం లక్షణాలు వటబీజంలో సరైన సమయంలో ఎలా ఉద్భవిస్తాయో, అలాగే జడమైనది, అజడమైనది అన్నీ చైతన్య స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉంటాయి.
ఆకారరాశిరూపేణ భూరిభావవికారిణా । ఆభాస ఏవ స్ఫురతి స్వప్నేనేవ మనో నృప
ఓ రాజా, మనస్సు అనేక రూపాలతో, ఎన్నో మార్పులకు లోనై, కేవలం ఒక కలలా, వెలుగులా కనిపించేది మాత్రమే. నిజంగా అది ఉన్నదేమీ కాదు.
శైలాద్యాకారతా స్థూలా యథాస్య పరమాత్మనః । స్ఫురత్య్ అసత్యా సత్యా వా తథా వద పునర్ మమ
పర్వతం లాంటి స్థూలమైన రూపం పరమాత్మ నుండి ఉద్భవించినట్లే, అది నిజమైనదా, అబద్ధమా అయినా, అలాగే కనిపిస్తుంది. దీనిని మరొక్కసారి నాకు వివరించు.
ఇతి సర్వం సమం శాన్తం చిద్వ్యోమ తతమ్ అవ్యయమ్ । అపర్యన్తమ్ అనాభాసమ్ ఆసీద్ అస్తి భవిష్యతి
అంతా సమంగా, శాంతంగా, చైతన్యాకాశంతో నిండిపోయి, నశించని, అంతులేని, రూపం లేని స్వరూపంగా ఉంది, ఉంది, ఉండబోతుంది.
యన్ నోర్ధ్వం నాప్య్ అధో నాశా న తమో న ప్రకాశనమ్ । నేతరత్ కిఞ్చిద్ అపి చ సర్వమ్ ఏవ సదైవ చ
అది పైకి కాదు, కిందకాదు, నాశనం కాదు, చీకటి కాదు, వెలుగు కాదు, మరేదీ కాదు. అయినా, అది అన్నీ, ఎప్పుడూ, ఎప్పటికీ ఉంది.
చిన్మాత్రైకాత్మనా తేన పరమేణేశ్వరేణ నః । ఆద్యన్తమధ్యముక్తేన సఙ్కల్పశ్ చేతితస్ స్వయమ్
ఆ పరమేశ్వరుడు, స్వచ్ఛమైన చైతన్య స్వరూపుడై, మొదలు, మధ్య, ముగింపు లేని వాడై, తన సంకల్పంతో ఈ సృష్టిని తనలో తానే ఊహించుకున్నాడు.
స్థితస్ సఙ్కల్పరూపాత్మా మనోమూర్తిర్ అజస్ తతః । తేన సఙ్కల్పితం వ్యోమ మనసేదం బృహద్వపుః
ఆ అనంతమైన మనస్సు సంకల్పరూపంగా నిలిచి, తన సంకల్పంతో ఈ విశాలమైన మనోమండలాన్ని ఊహించింది.
మనోవ్యోమ్నోర్ ఘనతయా సమ్పన్నḫ పవనస్ స్ఫురన్ । మనోవ్యోమానిలాశ్లేషాత్ ప్రకాశం బుద్ధవాంస్ తతః
మనస్సు, ఆకాశం ఘనత కలిగి కలిసినప్పుడు గాలి పుట్టింది; ఆ మనస్సు, ఆకాశం, గాలి కలిసినప్పుడు వెలుగు ఉద్భవించింది.
తేజోఽంశభావసఙ్కల్పరూపం పశ్చాత్ పయస్ స్థితమ్ । స చతుష్టయపిణ్డో ఽథ మనసో ఽణ్డతయేక్షితః
తర్వాత, వెలుగులోని భాగంగా, సంకల్పంతో నీరు ఏర్పడింది; ఆ నాలుగు పదార్థాలు కలిసినప్పుడు, మనస్సు వాటిని బ్రహ్మాండంగా చూచింది.
అణ్డం తత్ పాద్మజం భూత్వా సమ్పన్నే పశ్య రోదసీ । తత్ర త్వ్ అవయవాభాసం మేర్వాదీదం మహత్ స్థితమ్
ఆ బ్రహ్మాండం, పద్మాసనుడి నుండి పుట్టి, సంపూర్ణమై ఉన్నప్పుడు, ఆకాశాన్ని చూడు. అందులో, మెరు పర్వతం మొదలుకొని విశాలమైన ప్రపంచం అంతా దాని అవయవాల్లా కనిపిస్తుంది.
జగత్తయేతి బ్రహ్మైవ పరిపూర్ణం విలోక్యతే । స్పన్దైర్ భావవికారాద్యైస్ సవికారమ్ ఇవ స్థితమ్
ఈ మూడు లోకాలు అన్నీ పరిపూర్ణమైన బ్రహ్మమే అని తెలుస్తుంది. జీవనంలో కలిగే కదలికలు, మార్పుల వల్ల ఇవి మారినట్టుగా కనిపిస్తాయి.
ఏకైవానేకరూపేవ దేశకాలాన్తరే యథా । సరిత్ తథైవ వల్లీత్వే స్థితా స్వస్థైవ బీజతా
ఒకే నది, కాలం ప్రదేశం బట్టి ఎన్నో రూపాల్లో కనిపించగలదని ఎలా ఉంటుందో, అలాగే విత్తనం దాని స్వరూపంలోనే ఉండి, దారిగా పెరిగినా అసలు మారదు.
పాలీవతాని తిష్ఠన్తి యథా కుమ్భస్య కోటరే । తథాపారస్య చిద్వ్యోమ్నో జగన్త్య్ అన్తస్ స్థితాని హి
ఒక మట్టి కుండలో లోపల గుబురు భాగాలు ఎలా ఉంటాయో, అలాగే అనంతమైన చైతన్యాకాశంలో లోకాలు అంతర్గతంగా ఉంటాయి.
చిద్బ్రహ్మకోటరగతా ఇమాస్ సర్గపరమ్పరాః । స్ఫురన్తి పరిణామిన్యో జలకోశే యథోర్మయః
చైతన్యబ్రహ్మం అనే లోతులో ఈ సృష్టుల పరంపరలు, నీటిలో అలలు ఎలా మెరుస్తూ మారిపోతాయో అలా వెలుగుతూ మారుతూ కనిపిస్తాయి.
యథా పతన్త్యా తమసి దృష్ట్యా కిమ్ అపి దృశ్యతే । తథా జగద్ అహం చేతి చితాసత్ ప్రతిభాసతే
ఎలా చీకటిలో పడిపోతూ చూస్తే ఏదో ఒకటి కనిపించగలదో, అలాగే ఈ లోకమూ, 'నేను' అనే భావన కూడా చైతన్యంలో వాస్తవం కానివిగా ప్రతిబింబంలా కనిపిస్తాయి.
యథా దృష్ట్యా తమస్య్ అన్ధే చక్రకాద్య్ అపి దృశ్యతే । తథాదిసర్గే ఽయమ్ అహమ్ ఇత్య్ అసత్యం చితోహ్యతే
ఎలా చీకటిలో, అంధుడు కూడా తన చూపుతో వలయాలు వంటివి చూస్తాడో, అలాగే సృష్టి ఆరంభంలో 'నేను' అనే భావన కూడా చైతన్యంలో అసత్యంగా కలుగుతుంది.
చిద్ఘనస్య మహాశక్తేర్ యద్ ఏవ ప్రతిభాసనమ్ । తత్ ప్రకృత్యాదినామేహ న సన్ నాసన్న్ అతచ్ చ తత్
చైతన్యరూపమైన మహాశక్తికి ఏది ఎలా కనిపిస్తుందో, అది 'ప్రకృతి' మొదలైన పేర్లతో ఉన్నా, అది నిజమైనది కాదు, అబద్ధం కాదు, మరేదీ కూడా కాదు.
బృంహితా భరితాకారా సత్తైకా పారమాత్మికీ । ఆభాసైḫ ప్రస్ఫురత్య్ ఏవమ్ అబ్ధిర్ ఊర్మ్యాదిభిర్ యథా
అంతటా వ్యాపించి, పరిపూర్ణంగా ఉన్న పరమాత్మ తాను అనేక రూపాల్లో కనిపిస్తుంది. అది సముద్రం తన అలల ద్వారా ఎలా బయటపడుతుందో అలా.
చిదాకాశమయం సర్వం జగద్ ఇత్య్ ఏవ భావయన్ । యస్ తిష్ఠత్య్ ఉపశాన్తేచ్ఛం స బ్రహ్మకవచస్ సుఖీ
ఈ లోకమంతా చైతన్యమే అని మనసులో భావిస్తూ, కోరికలు శాంతించిపోయినవాడు బ్రహ్మకవచంతో కాపాడబడి, సుఖంగా ఉంటాడు.