స్పన్దప్రభాం చిదాదిత్యḫ ప్రసార్యాలోకకారిణీమ్ । జగద్దినాని రచయన్ న కదాచన ఖిద్యతే
అవగాహన సూర్యుడిలా, చైతన్యపు కాంతిని వ్యాపింపజేస్తూ, లోకంలో రోజులను సృష్టిస్తూ, ఆత్మ ఎప్పుడూ అలసిపోదు.
స్పన్దమాత్రాత్మచిద్ధాతోర్ దేహ ఏవ జగత్క్రమః । సన్నివేశో ఽప్య్ అభిన్నాత్మా పదార్థస్యేవ సంస్థితః
కేవలం చైతన్యపు తరంగాల నుంచే ఈ లోకవ్యవస్థ, శరీర నిర్మాణం ఉద్భవిస్తాయి; వాటి ఏర్పాటూ, ఒక వస్తువు స్థితిలా, విడిపోని ఆత్మలోనే నిలిచి ఉంటుంది.
స్పన్దమాత్రాత్ స్వభావేన చిత్ కరోతి జగత్క్రియామ్ । సంహరత్య్ అపరిస్పన్దాద్ వార్ వీచిరచనామ్ ఇవ
స్వభావంగా కేవలం అలలాంటిదైన చైతన్యం ప్రపంచాన్ని నడిపిస్తుంది; అలానే, అలలు ఆగిపోతే వాటి కదలికలు మాయమయ్యేలా, కదలిక లేకపోతే ప్రపంచాన్ని కూడా మాయ చేస్తుంది.
పదార్థాన్ అవిభాగేన పశ్యన్ బుద్ధ్యాదివర్జితః । చిన్మాత్రబాలో రమతే సర్గక్రీడనకైస్ స్వయమ్
బుద్ధి మొదలైనవి లేని, భేదం తెలియని చిత్తశుద్ధి కలిగిన బాలుడు సృష్టి ఆటపాటలతో తనలో తాను ఆనందిస్తాడు.
బాలẖ క్రీడనకే జాతరతిశ్ శోచతి తత్క్షయే । స్వరూపే విస్మృతే యద్వత్ తద్వద్ ఆత్మేహ సంసృతౌ
బాలుడు తన ఆటబొమ్మ పోయినప్పుడు, తన అసలు స్వరూపం మరిచిపోయి బాధపడినట్టు, ఇక్కడ ఆత్మ కూడా తనను తాను మరిచిపోయి సంసారంలో బాధపడుతుంది.
నిస్స్పన్దాస్పన్దసంవిత్తేస్ స్వయం సా స్మరణేన చిత్ । విత్త్వమ్ అస్యా విదుస్ స్పన్దం యది వేద్యోన్ముఖం చ తత్
కదలిక ఉన్నా, లేకపోయినా, ఆ చైతన్యం తనను తాను గుర్తు చేసుకుంటే, తన సంపదను తెలుసుకుంటుంది; ఆ కదలికను తెలుసుకుంటే, అది జ్ఞానానికి యోగ్యమైనదిగా చెప్పబడుతుంది.
అస్పన్దా స్పన్దవిద్భ్రాన్త్యా చిద్ విస్మృత్యైవ శోచతి । ఝగిత్య్ అస్పన్దనామానం మోక్షమ్ ఏత్యోపశామ్యతి
తన అసలు స్వరూపాన్ని మరిచిపోయి, చైతన్యం కదలిక ఉందని భ్రమతో బాధపడుతుంది. కానీ వెంటనే 'అకదలిక' అనే స్థితిని పొందినప్పుడు, అది ముక్తిలో ప్రశాంతమవుతుంది.
నిజమ్ అస్పన్దనం తుర్యం జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్తకైః । ఆచ్ఛాద్య శోచతి ముధా తద్ అకృత్వా న శోచతి
తన అసలైన 'అకదలిక' స్థితిని, అంటే తురీయాన్ని, మేల్కొనడం, కలలు, గాఢనిద్రతో కప్పిపుచ్చుకుంటే, అది వృథాగా బాధపడుతుంది. అలా చేయకుండా ఉంటే, బాధ ఉండదు.
జగజ్జాలాయ చిత్స్పన్దా మనోబుద్ధీన్ద్రియాదయః । సముద్యన్తి జలస్పన్దా ఇవోర్మ్యోఘకణాదయః
ఈ లోకమంతా ఒక వలయిలా ఉంది. మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియాలు మొదలైనవి చైతన్య కదలికలే. ఇవన్నీ నీటిలో అలలు, తరంగాలు, చిన్ని చిన్ని బిందువుల్లా ఉద్భవిస్తాయి.
సఙ్కల్పనం హి చిత్స్పన్దో ఽస్పన్దో ఽసఙ్కల్పనం స్మృతమ్ । బ్రహ్మాసఙ్కల్పనం విద్ధి నకిఞ్చిద్ ఇవ యచ్ చ తత్
సంకల్పమే చైతన్య కదలిక. కదలిక లేకపోవడమే అసంకల్పం అని అంటారు. బ్రహ్మం అనగా అసంకల్పమే, అది ఏదీ లేనట్టుగా ఉంటుంది అని తెలుసుకో.
యథా వారి పరిస్పన్దాన్ నానాకారం విలోక్యతే । తదద్వితీయమ్ ఏవైవం చిద్బ్రహ్మ పరిబృంహితమ్
ఎలా నీటిలో ఎన్నో తరంగాలు వేర్వేరు ఆకారాల్లో కనిపిస్తాయో, అలాగే అద్వితీయమైన చైతన్యబ్రహ్మ కూడా అనేక రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.
చితో ఽస్పన్దస్ త్వ్ అసఙ్కల్పస్ తత్ తుర్యం బ్రహ్మ తద్ భవేత్ । తం మోక్షమ్ ఆహుస్ తస్మింస్ త్వం నృప బద్ధపదో భవ
చైతన్యంలో కల్పనలు లేకుండా ఉండే స్థితి, అదే తురీయ స్థితి, అదే బ్రహ్మం. దానినే మోక్షం అంటారు. రాజా! నీవు ఆ స్థితిలో స్థిరంగా ఉండి పో.
సఙ్కల్పేన విహీనశ్ చేత్ స్పన్ద ఏవ చితేర్ నృప । సా తద్ అస్పన్దనా చిత్ స్యాత్ సఙ్కల్పస్ స్పన్ద ఉచ్యతే
రాజా! చైతన్యంలో కల్పనలు లేకపోతే, కేవలం ఆ చైతన్యపు తరంగమే మిగులుతుంది. అదే చైతన్యానికి తరంగం లేని స్థితి. కల్పనలే తరంగాలు అంటారు.
సంస్థాప్య సఙ్కల్పవికల్పముక్తం చిత్తత్త్వమ్ ఆత్మన్య్ ఉపశాన్తశఙ్కః । స్పన్దే ఽప్య్ అపస్పన్దచిదీశ్వరాత్మా స్వస్థస్ సుఖీ రాజ్యమ్ ఇదం ప్రశాధి
మనస్సు యొక్క సారాన్ని, కల్పనల నుండి విముక్తమై, నీలోనే స్థాపించి, అన్ని సందేహాలు శాంతించగా, తరంగాల మధ్యనైనా, తరంగాలకు అతీతమైన చైతన్యస్వరూపుడిగా, సుఖంగా నీ రాజ్యాన్ని పాలించు.
సర్గాత్మభిర్ విభుస్ స్పన్దక్రీడితైర్ బాలవన్ నిజామ్ । సత్తాం మోహయతీవాన్తస్ సావధానో భవాత్ర భోః
సృష్టి యొక్క మూలంగా ఉన్న ఆ పరిపూర్ణత, తనదైన ప్రకంపనల ఆటలో, చిన్నపిల్లలా తన సొంత స్వరూపాన్ని మాయలో పడేస్తున్నట్టు అనిపిస్తుంది. అందుకే, స్నేహితా! ఇక్కడ జాగ్రత్తగా ఉండు.
సఙ్కల్ప్యాత్మా స్వయం ద్వైతం చిరం శోచతి యోనిషు । స్వయమ్ అద్వైతసఙ్కల్పాత్ కాలేనాయాతి నిర్వృతిమ్
మనసు తానే ద్వైతాన్ని ఊహించుకుని, ఆ ద్వంద్వ జన్మల్లో చాలా కాలం బాధపడుతుంది. కాని, తానే అద్వైత భావనను కలిగి, కాలక్రమంలో శాంతిని పొందుతుంది.
స్వయమ్ అస్య తథా శక్తిర్ ఉదేత్య్ ఆబధ్యతే యథా । స్వయమ్ అస్య తథా శక్తిర్ ఉదేత్య్ ఆముచ్యతే యథా
దానికి తానే కలిగిన శక్తి ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడు బంధించేస్తుంది; అదే శక్తి ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడు విముక్తి కూడా ఇస్తుంది.
న లభ్యతే ప్రవచనైర్ న ధియా న తపశ్శ్రుతైః । యదోదయేచ్ఛామ్ ఆయాతి తద్ ఆత్మాత్మానమ్ ఈక్షతే
ఈ స్వరూపాన్ని ఉపన్యాసాలతో, బుద్ధితో, తపస్సుతో లేదా చదువుతో పొందలేరు. దానిని తెలుసుకోవాలనే కోరిక కలిగినప్పుడు, ఆ ఆత్మ తానే తనను తాను దర్శిస్తుంది.
అహో ను చిత్రా మాయేయం బత విష్వగ్ విమోహినీ । సర్వాఙ్గప్రోతమ్ అప్య్ ఆత్మా యద్ ఆత్మానం న పశ్యతి
అయ్యో, ఈ మాయ ఎంత అద్భుతంగా ఉందో చూడండి! అన్ని చోట్లను మాయ మనల్ని మోసం చేస్తుంది. ఆత్మ అన్నిటిలోనూ వ్యాపించి ఉన్నా, తాను తన్ను తాను చూడదు.
దృష్ట్వా సర్వగమ్ ఆత్మానమ్ అనన్తమ్ అవనీశ్వర । నివర్తతే శరీరాస్థా తతో దుẖఖైర్ న లిప్యతే
ఓ భూమిపాలకా, ఎవడు ఆత్మను అన్నింటిలోనూ వ్యాపించినదిగా, అనంతమైనదిగా చూస్తాడో, అతడు శరీర జీవనాన్ని వదిలిపెట్టి, బాధలకు లోనవడంలేదు.
చన్ద్రార్కవహ్నితప్తాయోరత్నాదీనాం యథార్చిషః । యథా పత్త్రాది వృక్షాణాం నిర్ఝరాణాం యథా కణాః
ఎలా రత్నాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని నుండి వెలుగు వెలుస్తుందో, ఎలా చెట్ల నుండి ఆకులు, జలపాతాల నుండి నీటి చినుకులు ఉద్భవిస్తాయో,
తథేదం బ్రహ్మణి స్ఫారే జగద్ బుద్ధ్యాది కల్పితమ్ । దుẖఖప్రదమ్ అతజ్జ్ఞానాం తద్ ఏవాతద్ ఇవ స్థితమ్
అలాగే, పరబ్రహ్మంలో ఈ జగత్తూ, మనస్సూ ఊహించబడ్డవే. నిజాన్ని తెలియని వారికి ఇవి బాధను కలిగిస్తాయి, అయినా అవి వాస్తవంగా లేనట్టే ఉంటాయి.
యథా వాహవశాద్ వారి దామాదిరచనాం వహేత్ । ప్రకృతిర్ యాతి నానాత్వం తథా స్పన్దవశాద్ ఇయమ్
ఎలా నీరు ప్రవాహం వల్ల తాడులు లేదా ఇతర ఆకారాలు దాల్చుతుందో, అలాగే ప్రకృతి కూడా కంపనం వల్ల ఎన్నో రూపాలు పొందుతుంది.
యథా సరిత్పయẖకోశే వాహస్ స్పన్దీ న లక్ష్యతే । తథాజస్రం విరచయన్ సర్గమ్ ఆత్మా న లక్ష్యతే
ఎలా నదీ జలాశయంలో నీటి ప్రవాహం కనబడదు, అలాగే ఈ ఆత్మ జగత్తును ఎప్పటికప్పుడు సృష్టిస్తూ కనిపించదు.
యథా స్వచ్ఛస్య సోమ్యస్య మహతో ఽవహతో ఽనిశమ్ । వారిణో ఽప్య్ అంశుభిన్నస్య కోశస్పన్దో న లక్ష్యతే
ఎలా నిర్మలమైన, మృదువైన, విస్తారమైన, ఎప్పుడూ ప్రవహించే నీటిలోని సూక్ష్మమైన కదలిక కనబడదు,
తథా సర్వగతస్యాపి దామ్ని వ్యోమ్న్య్ అథ వాశ్మని । అనావృతస్యానన్తస్య సతస్ సత్తా న లక్ష్యతే
అలాగే, తాడులోనైనా, ఆకాశంలోనైనా, గృహంలోనైనా, అన్ని చోట్ల వ్యాపించిన, నిరోధం లేని, అనంతమైన ఆ సత్య స్వరూపం మనకు కనిపించదు.
సోమ్యస్యావహతో వారేẖ కోశస్పన్దో యథాత్మగః । న సన్ నాసన్ న చ పృథక్ సత్తా చిద్వపుషస్ తథా
ఎలా ఒక నీటి బుడగలోని సూక్ష్మమైన కదలిక, అది ఉన్నదో లేనిదో కాకుండా, దానికి వేరుగా ఎలాంటి స్వతంత్ర స్థితి ఉండదో, అలాగే చైతన్య స్వరూపమైన జీవుడి స్థితి కూడా అంతే.
స్వసఙ్కల్పాత్మికాం యత్ర సర్వశక్తితయా స్వయమ్ । చిత్తతామ్ ఏతి తత్రైతత్ తత్ ప్రస్ఫురద్ ఇవ స్థితమ్
ఎక్కడ మనస్సు తన స్వంత సంకల్పంతో, అన్ని శక్తులతో కూడి, చైతన్య స్థితిని పొందుతుందో, అక్కడ అది ప్రకాశిస్తూ స్థిరంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది.
స్వసఙ్కల్పాత్మికాం యత్ర సర్వశక్తితయా స్వయమ్ । జహాతి చిత్తతాం తత్ర సత్ సంశాన్తమ్ ఇవ స్థితమ్
ఎక్కడ మనస్సు తన స్వంత సంకల్పంతో, అన్ని శక్తులను వదిలిపెట్టి, చైతన్య స్థితిని విడిచిపెడుతుందో, అక్కడ అది ప్రశాంతంగా ఉన్న సత్తగా కనిపిస్తుంది.
ఏవం చేత్ తన్ మహాభాగ దృషదాదిర్ మహాకృతిః । పార్థివో ఽయం బృహద్భాగẖ కిమ్ ఉత్థో ఽథ కిమాత్మకః
ఇలా అయితే, ఓ మహానుభావా, ఈ పెద్ద రూపం, రాయి మొదలైనవి, ఈ విశాలమైన భూమి సముదాయం ఎలా ఏర్పడింది? దీని అసలు స్వరూపం ఏమిటి?