మూఢే జీవే మనశ్ చిత్తమ్ ఇత్యాదికలనం విదుః । యథాభూతార్థతత్త్వజ్ఞే సత్త్వమ్ ఏతద్ ఉదాహృతమ్
మూఢుడైన జీవునికి మనస్సు, బుద్ధి మొదలైనవి వేరువేరుగా కనిపిస్తాయి. కానీ యథార్థాన్ని తెలిసినవానికి ఇది కేవలం శుద్ధమైన సత్తగా భావించబడుతుంది.
దేహాద్ అనన్తరం సత్త్వం వ్యోమతామ్ ఏతి కేవలమ్ । న జరామరణార్తీనాం భూయో భవతి కారణమ్
శరీరం విడిచిన తర్వాత ఆ శుద్ధ సత్త స్వరూపం ఆకాశంలా మారుతుంది. అది ఇకపై మళ్లీ వృద్ధాప్యం, మరణం లేదా బాధలకు కారణం కాదు.
యథాస్ఫురత్ స్ఫురద్ ఇవ ప్రతిబిమ్బం గిరేర్ భవేత్ । తథాకర్తైవ కర్తేవ లక్ష్యతే చేతనస్ తనౌ
ఎలా నీరు కదిలితే పర్వత ప్రతిబింబం కదిలినట్లు అనిపిస్తుందో, అలాగే చేయని చైతన్యం కూడా శరీరంలో కర్తగా కనిపిస్తుంది.
శారీరేషు విలాసేషు సోమ్య ఏవాశయేశ్వరః । ప్రతిబిమ్బం వికారేషు ముఖస్యేవానువర్తతే
శరీరాలలోని క్రియాకలాపాల్లో హృదయాధిపతి ప్రశాంతంగా ఉంటాడు. ముఖం ప్రతిబింబం ఎలా మార్పులకు అనుసరిస్తుందో, ఆయన కూడా అవి ఎలా ఉన్నా అలాగే అనుసరిస్తాడు.
యథార్కశ్ చఞ్చలో వారి దృశ్యతే న తు చఞ్చలః । తథాత్మా చఞ్చలో దేహే దృశ్యతే న తు చఞ్చలః
ఎలాగైతే సూర్యుడు నీటిపై కదులుతున్నట్టు కనిపిస్తాడు కానీ నిజంగా కదలడు, అలాగే ఆత్మ ఈ శరీరంలో చంచలంగా కనిపించినా, అసలు చంచలత లేదు.
యథా ఘటేషు నష్టేషు ఘటాకాశం న నశ్యతి । తథా నష్టేషు దేహేషు నాత్మా నశ్యతి కస్యచిత్
ఒక గడిపోత బద్దలయినప్పుడు అందులోని ఆకాశం పోదు కదా, అలాగే శరీరాలు నశించినా ఎవరికీ ఆత్మ నశించదు.
రూపాలోకమనస్కారరహితో ఽర్థానురఞ్జనమ్ । యథామలో మణిర్ ధత్తే ధత్తే దేహం తథేశ్వరః
రూపం, చూపు, మనస్సు లేని ఆత్మ, ఎలా మణి తన ప్రకాశంతో వస్తువులను రంగులుగా చూపిస్తుందో, అలాగే ఆ పరమాత్మ శరీరాన్ని నిలబెడతాడు.
రూపాలోకమనస్కారైẖ కిం వా మధురసస్ తరుమ్ । యథోల్లాసయతి ప్రోచ్చైస్ తథా చిద్ దృశ్యమణ్డలమ్
ఒక తీపి మొక్కకు రూపాలు, చూపులు, మనస్సు అవసరం ఏముంది? అది సహజంగా పెరిగిపోతుంది కదా. అలాగే చైతన్యం కూడా ప్రకాశిస్తుంది.
త్రైలోక్యవర్తిని యథా మధురద్రవ్యసఞ్చయే । స్థితం మాధుర్యమ్ అఖిలే తథాత్మా వస్తుజాలకే
ఎలాగైతే మూడు లోకాలలో ఎక్కడైనా తీపి పదార్థాలు ఉన్నాయో అక్కడ మొత్తం తీపి వ్యాపించి ఉంటుంది. అలాగే అన్ని వస్తువుల మధ్యలో ఆత్మ కూడా అంతటా వ్యాపించి ఉంటుంది.
యథార్కో గచ్ఛతో యాతి జన్తోస్ తిష్ఠతి తిష్ఠతః । మిథ్యైవ న తు సత్యేన తథాత్మా వపుషామ్ ఇహ
ప్రాణి నడిచినప్పుడు సూర్యుడు కదులుతున్నట్టు, ఆగినప్పుడు నిలిచినట్టు అనిపిస్తుంది. ఇది నిజం కాదు, మాయ మాత్రమే. ఇక్కడ శరీరాల్లో ఆత్మ కూడా ఇలానే కనిపిస్తుంది.
ప్రతిబిమ్బవినాశేషు యథా న మకురాదయః । నశ్యన్తి తద్వద్ దేహస్య నాశే నాత్మా వినశ్యతి
ప్రతిబింబాలు పోయినప్పుడు అద్దాలు పోయిపోవు. అలాగే శరీరం నశించినా ఆత్మ నశించదు.
అఙ్గారాదిషు దగ్ధేషు యథా హేమ న దహ్యతే । తథా దేహేషు నష్టేషు చిన్మాత్రం న వినశ్యతి
బ్రసలు లేదా కోయిలలు కాలిపోయినప్పుడు బంగారం కాలిపోదు. అలాగే శరీరాలు నశించినా చైతన్యం మాత్రం నశించదు.
అదృశ్యో దృశ్యతే రాహుర్ గృహీతేన యథేన్దునా । తథానుభవమాత్రాత్మా చేత్యేనాత్మావలోక్యతే
ఎలా రాహువు కనిపించకపోయినా, చంద్రుడిని పట్టుకున్నప్పుడు మనకు కనిపిస్తుందో, అలాగే అనుభూతి స్వరూపమైన ఆత్మ కూడా, అది వెలిగించే వస్తువుల ద్వారా మనకు గ్రహించబడుతుంది.
యద్వత్ ప్రకటతామ్ ఏతి ప్రతిబిమ్బార్హతా మణౌ । ప్రతిబిమ్బేన తద్వద్ వై చిత్త్వం చేత్యేన చేత్యతే
రత్నంలో ప్రతిబింబం పడగలిగితే అది స్పష్టంగా కనిపించడంలా, మనస్సు కూడా అది గ్రహించే వస్తువుల ద్వారా మనకు తెలుస్తుంది.
సఙ్కల్పజాలముక్తాయాశ్ చితో యత్ స్వస్థమ్ ఆస్థితమ్ । క్షయాతిశయనిర్ముక్తం తద్ విద్ధి పరమం పదమ్
ఆలోచనల వలయం నుండి విముక్తమై, ఏ పెరుగుదల లేదా తగ్గుదల లేకుండా, నిశ్చలంగా తనలో తానే నిలిచిన స్థితిని పరమ పదంగా తెలుసుకో.
సత్త్వస్థే బుద్ధితత్త్వే ఽన్తస్ స్వయమ్ ఆత్మోపలభ్యతే । ఆదర్శే మలముక్తే హి ప్రతిబిమ్బం ప్రవర్తతే
శుద్ధమైన బుద్ధి తత్త్వంలో స్థిరమైనప్పుడు, మనలోనే ఆత్మను తెలుసుకోవచ్చు. మలినాలు లేని అద్దంలో ప్రతిబింబం కనిపించడంలా అది స్పష్టంగా అనుభూతి అవుతుంది.
న శాస్త్రైర్ నాపి గురుణా దృశ్యతే పరమేశ్వరః । దృశ్యతే స్వయమ్ ఏవాత్మా స్వయా సత్త్వస్థయా ధియా
పరమేశ్వరుడు గ్రంథాల ద్వారానో, గురువు ద్వారా కూడా కనబడడు. స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో మనిషి తనను తానే తెలుసుకుంటాడు.
ఇమే దేహాదయస్ సర్వే భావాḫ ప్రకృతిరూపిణః । నాప్య్ అసన్తో న సన్తో ఽపి భ్రమమాత్రాద్ ఋతే ఽనఘ
ఈ శరీరం మొదలైనవన్నీ ప్రకృతి స్వరూపాలు. ఇవి నిజమైనవీ కావు, అబద్ధమైనవీ కావు, పాపరహితుడా, ఇవన్నీ మాయ మాత్రమే.
పథికాḫ పథి దృశ్యన్తే రాగద్వేషవిముక్తయా । యథా ధియా తథైవైతే ద్రష్టవ్యాస్ స్వేన్ద్రియాదయః
మనస్సు రాగద్వేషాల నుండి విముక్తమై ఉన్నప్పుడు, మార్గంలో ప్రయాణికులను చూసినట్లే, మన ఇంద్రియాదులను కూడా అలానే తటస్థంగా చూడాలి.
ఏతేషు నాదరẖ కార్యస్ సతా నైవావధీరణమ్ । పదార్థమాత్రతానిష్ఠాస్ తిష్ఠన్త్వ్ ఏతే యథాస్థితమ్
ఇవన్నీ కేవలం పదార్థాలే అని భావించి, వాటిని ఆశించకూడదు, తక్కువచేయకూడదు. ఇవి ఎలా ఉన్నాయో అలా ఉండనివ్వాలి.
యద్ అస్తి తన్మయేనైవ భవితవ్యం విజానతా । ఆత్మైవ జగతామ్ అస్తి న దేహాద్యర్థజాలకమ్
ఏది నిజంగా ఉన్నదో తెలిసినవాడు, దానితోనే పూర్తిగా ఏకమవాలి. ఈ లోకాల్లో నిజంగా ఉన్నది ఒక్క ఆత్మ మాత్రమే; శరీరం మొదలైన వస్తువుల గుంపు కాదు.
పదార్థజాతం దేహాది విదా సన్త్యజ్య దూరతః । ఆశీతలాన్తẖకరణో నిత్యమ్ ఆత్మమయో భవ
శరీరం మొదలైన పదార్థాలన్నింటినీ పూర్తిగా వదిలిపెట్టి, మనస్సు చల్లగా, ప్రశాంతంగా ఉంచి, ఎప్పుడూ ఆత్మతోనే ఒకటై ఉండాలి.
ఆత్మైవ హ్య్ ఆత్మనో బన్ధుర్ ఆత్మన్య్ ఆత్మైవ విద్యతే । ఆత్మాత్మనైవాహ్రియతే సర్వాత్మాత్మానుభూతితః
ఆత్మకే ఆత్మ స్నేహితుడు, ఆత్మలోనే ఆత్మ కనిపిస్తుంది. ఆత్మను ఆత్మతోనే పొందగలుగుతారు; సర్వత్రా ఉన్న ఆత్మను ఆత్మ అనుభవించగలదు.
యథా జలాద్ ఋతే నాస్తి సముద్రత్వం మహామ్బుధేః । ఆత్మతత్త్వాద్ ఋతే నాస్తి జగత్త్వం జగతస్ తథా
నీరు లేకుండా సముద్రానికి సముద్రత్వం ఉండదు. అలాగే, ఆత్మతత్వం లేకుండా జగత్తుకు జగత్తు అనే లక్షణం ఉండదు.
యథార్కẖ కుమ్భలక్షేషు తథాత్మా దేహపఙ్క్తిషు । నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి నష్టానష్టాసు తాస్వ్ అసౌ
ఎలా ఒకే సూర్యుడు అనేక కుండీల్లోని నీటిలో ప్రతిబింబించునో, అలాగే ఆత్మ కూడా ఎన్నో శరీరాల్లో కనబడుతుంది. శరీరాలు నశించినా లేక మిగిలినా, ఆ ఆత్మకు అస్తమయం లేదు, ఉదయం లేదు.
అనాత్మధీẖ క్వచిద్ అపి శుక్తౌ రజతతా యథా । యోదేత్య్ అనఘ మిథ్యా సా సర్వగత్వాద్ ఇహాత్మనః
ఎలా ఒక పుప్పుసెప్తిలో వెండి ఉందని మనం పొరపాటుగా భావించామో, అలాగే ఆత్మ కాకపోవడం అనే భావన కూడా పొరపాటే. ఎందుకంటే, ఆత్మ అన్నిచోట్లా వ్యాపించి ఉంది, పాపరహితుడా.
దేహో ఽహమ్ ఇతి యా బుద్ధిస్ సా సంసారనిబన్ధనీ । దేహదుẖఖానుపాతిత్వాద్ అసారత్వాచ్ చ వస్తునః
నేను శరీరమే అని భావించడమే జన్మ మరణాల బంధానికి కారణం. ఎందుకంటే, శరీరానికి బాధలు ఉంటాయి, నిజమైన విలువ లేదు.
నకిఞ్చిన్మాత్రరూపో ఽస్మి యథైతే గగనాదయః । ఇతి యా శాశ్వతీ బుద్ధిస్ సా న సంసారబన్ధనీ
నేను ఖాళీ ఆకాశంలా ఏమీ లేని స్వరూపుడిని అని ఎప్పుడూ భావిస్తే, అది జన్మ మరణాల బంధానికి కారణం కాదు.
యథా విమలతోయాన్తర్ బహిర్ అన్తశ్ చ భానుజమ్ । తేజస్ తిష్ఠతి సర్వత్ర తథాత్మా సర్వవస్తుషు
ఎలా శుద్ధమైన నీటిలో, లోపల మరియు బయట, సూర్యుని కాంతి ఎక్కడైనా ఉంటుందో, అట్లే ఆత్మ కూడా ప్రతీ వస్తువులో ఉంటుంది.
భిత్తౌ నభసి పాతాలే పురో దూరే చ సంస్థితః । ఆత్మా త్రిష్వ్ అపి కాలేషు నాసౌ నశ్యతి కర్హిచిత్
గోడలోనైనా, ఆకాశంలోనైనా, పాతాళంలోనైనా, దగ్గరగానో, దూరంగానో ఉన్నా, మూడు కాలాల్లోనూ ఆత్మ ఎప్పుడూ నశించదు.