న బన్ధో ఽస్తి న మోక్షో ఽస్తి బ్రహ్మైవాస్తి నిరామయమ్ । నైక్యమ్ అస్తి న చ ద్విత్వం సంవిద్భానం విజృమ్భతే
బంధమూ లేదు, మోక్షమూ లేదు; బాధలేమిగా బ్రహ్మమే ఉంది. ఏకత్వమూ లేదు, ద్వైతమూ లేదు; చైతన్యమే ప్రకాశిస్తుంది.
ఏకం యథా స్ఫురతి వారి తరఙ్గభఙ్గైర్ ఏవం పరిస్ఫురతి చిత్తమ్ అకిఞ్చిద్ ఏతత్ । త్వం బన్ధమోక్షకలనే ప్రవిముచ్య దూరే స్వస్థో భవాభయతయోదయసార ఏవ
నీటిలో తరంగాలు ఎలా ఉద్భవిస్తాయో, మనస్సు కూడా అనేక విధాలుగా కదిలిపోతుంది. బంధనమూ, మోక్షమూ పూర్తిగా పరిశీలించి, వాటి నుంచి దూరంగా, భయరహితమైన జ్ఞానస్వరూపంలో నిశ్చలంగా ఉండు.
సఙ్కల్పోన్ముఖతాం యాతాస్ సత్యాశ్ చిన్మాత్రసంవిదః । ఆపస్ తరఙ్గత్వమ్ ఇవ యాన్తి భూమిప జీవతామ్
ఓ రాజా, శుద్ధమైన చైతన్య స్వరూపులు, ఊహాశక్తికి లోనై, నీటికి అలలు వచ్చే విధంగా, జీవుల రూపంలోకి మారిపోతారు.
తే జీవాస్ సంసరన్తీహ సంసారే పూర్వమ్ ఉత్థితే । స్వకర్మకరణాద్ దేహేష్వ్ అబ్జేష్వ్ ఇవ మధువ్రతాః
ఆ జీవులు ఇక్కడ సంసారంలో తిరుగుతూ, గత కారణాల వలన జన్మించి, తమ స్వంత క్రియలతో శరీరాల మధ్య తేనెటీగలు కమలాల మధ్య తిరిగినట్లు సంచరిస్తారు.
సర్వాత్మాపి పరం బ్రహ్మ కుర్వద్ ఏవ కరోతి నో । జననిష్ఠాని దివసకర్మాణీవ దివాకరః
అన్ని జీవులకు పరమాత్మ అయిన పరబ్రహ్మ తాను చేసే పనిలో కూడా నిజంగా ఏమీ చేయదు; అది సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు రోజువారీ పనులు చేయనట్టు ఉంటుంది.
చలత్య్ అచేతనమ్ అయో యథాయస్కాన్తసన్నిధౌ । తథా స్ఫురతి సర్గో ఽయం స్వస్థితే పరమాత్మని
ఎలా అయస్కాంతం సమీపంలో ఇనుపు కదిలేలా అవుతుంది, అలాగే పరమాత్మ స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు ఈ సృష్టి ఉల్లాసంగా కదలుతుంది.
స్వపరిస్పన్దజో వారి యథావర్తḫ ప్రవర్తతే । తథాయం చిన్మయే జీవే దేహస్ సమ్పద్యతే స్వయమ్
ఎలా నీటిలో తానే తాను కదిలినప్పుడు ఒక చక్రం ఏర్పడుతుందో, అలాగే చైతన్య స్వరూపమైన జీవునికి ఈ శరీరం తానే తాను ఏర్పడుతుంది.
యథాలాతపరిస్పన్దాద్ ధేమచక్రం ప్రదృశ్యతే । ఏవం స్వచేతనస్పన్దాద్ దేహో ఽయమ్ అవలోక్యతే
ఎలా ఒక అగ్ని కడ్డీ వేగంగా తిప్పితే అగ్నిచక్రంలా కనిపిస్తుందో, అలాగే మనసులోని చైతన్య కదలిక వల్ల ఈ శరీరం కనిపిస్తుంది.
యథా నదనదీభేదాద్ బహుత్వం కల్ప్యతే ఽమ్భసః । ఏవమ్ ఆకారభేదేన నానాత్వం పరమాత్మనః
ఎలా నదులు, వాగులు వేర్వేరుగా కనిపించినా నీటికి తేడా లేదని ఊహిస్తామో, అలాగే పరమాత్మలో రూప భేదాల వల్ల అనేకత్వం కలిగినట్టు భావిస్తారు.
సుఖదుẖఖదశామోహో మనస్య్ ఏవాస్తి నాత్మని । కేయూరకటకాదిత్వం సఙ్కల్పే ఽస్తి న హేమని
సుఖం, దుఃఖం, మాయ వంటి స్థితులు మనసులోనే ఉంటాయి, ఆత్మలో కాదు. ఎలా వడ్రంగి, కంకణం అనే భావనలు మన ఊహలో ఉంటాయే గాని బంగారంలో ఉండవో, అలాగే.
మూఢే జీవే మనశ్ చిత్తమ్ ఇత్యాదికలనం విదుః । యథాభూతార్థతత్త్వజ్ఞే సత్త్వమ్ ఏతద్ ఉదాహృతమ్
మూఢుడైన జీవునికి మనస్సు, బుద్ధి మొదలైనవి వేరువేరుగా కనిపిస్తాయి. కానీ యథార్థాన్ని తెలిసినవానికి ఇది కేవలం శుద్ధమైన సత్తగా భావించబడుతుంది.
దేహాద్ అనన్తరం సత్త్వం వ్యోమతామ్ ఏతి కేవలమ్ । న జరామరణార్తీనాం భూయో భవతి కారణమ్
శరీరం విడిచిన తర్వాత ఆ శుద్ధ సత్త స్వరూపం ఆకాశంలా మారుతుంది. అది ఇకపై మళ్లీ వృద్ధాప్యం, మరణం లేదా బాధలకు కారణం కాదు.
యథాస్ఫురత్ స్ఫురద్ ఇవ ప్రతిబిమ్బం గిరేర్ భవేత్ । తథాకర్తైవ కర్తేవ లక్ష్యతే చేతనస్ తనౌ
ఎలా నీరు కదిలితే పర్వత ప్రతిబింబం కదిలినట్లు అనిపిస్తుందో, అలాగే చేయని చైతన్యం కూడా శరీరంలో కర్తగా కనిపిస్తుంది.
శారీరేషు విలాసేషు సోమ్య ఏవాశయేశ్వరః । ప్రతిబిమ్బం వికారేషు ముఖస్యేవానువర్తతే
శరీరాలలోని క్రియాకలాపాల్లో హృదయాధిపతి ప్రశాంతంగా ఉంటాడు. ముఖం ప్రతిబింబం ఎలా మార్పులకు అనుసరిస్తుందో, ఆయన కూడా అవి ఎలా ఉన్నా అలాగే అనుసరిస్తాడు.
యథార్కశ్ చఞ్చలో వారి దృశ్యతే న తు చఞ్చలః । తథాత్మా చఞ్చలో దేహే దృశ్యతే న తు చఞ్చలః
ఎలాగైతే సూర్యుడు నీటిపై కదులుతున్నట్టు కనిపిస్తాడు కానీ నిజంగా కదలడు, అలాగే ఆత్మ ఈ శరీరంలో చంచలంగా కనిపించినా, అసలు చంచలత లేదు.
యథా ఘటేషు నష్టేషు ఘటాకాశం న నశ్యతి । తథా నష్టేషు దేహేషు నాత్మా నశ్యతి కస్యచిత్
ఒక గడిపోత బద్దలయినప్పుడు అందులోని ఆకాశం పోదు కదా, అలాగే శరీరాలు నశించినా ఎవరికీ ఆత్మ నశించదు.
రూపాలోకమనస్కారరహితో ఽర్థానురఞ్జనమ్ । యథామలో మణిర్ ధత్తే ధత్తే దేహం తథేశ్వరః
రూపం, చూపు, మనస్సు లేని ఆత్మ, ఎలా మణి తన ప్రకాశంతో వస్తువులను రంగులుగా చూపిస్తుందో, అలాగే ఆ పరమాత్మ శరీరాన్ని నిలబెడతాడు.
రూపాలోకమనస్కారైẖ కిం వా మధురసస్ తరుమ్ । యథోల్లాసయతి ప్రోచ్చైస్ తథా చిద్ దృశ్యమణ్డలమ్
ఒక తీపి మొక్కకు రూపాలు, చూపులు, మనస్సు అవసరం ఏముంది? అది సహజంగా పెరిగిపోతుంది కదా. అలాగే చైతన్యం కూడా ప్రకాశిస్తుంది.
త్రైలోక్యవర్తిని యథా మధురద్రవ్యసఞ్చయే । స్థితం మాధుర్యమ్ అఖిలే తథాత్మా వస్తుజాలకే
ఎలాగైతే మూడు లోకాలలో ఎక్కడైనా తీపి పదార్థాలు ఉన్నాయో అక్కడ మొత్తం తీపి వ్యాపించి ఉంటుంది. అలాగే అన్ని వస్తువుల మధ్యలో ఆత్మ కూడా అంతటా వ్యాపించి ఉంటుంది.
యథార్కో గచ్ఛతో యాతి జన్తోస్ తిష్ఠతి తిష్ఠతః । మిథ్యైవ న తు సత్యేన తథాత్మా వపుషామ్ ఇహ
ప్రాణి నడిచినప్పుడు సూర్యుడు కదులుతున్నట్టు, ఆగినప్పుడు నిలిచినట్టు అనిపిస్తుంది. ఇది నిజం కాదు, మాయ మాత్రమే. ఇక్కడ శరీరాల్లో ఆత్మ కూడా ఇలానే కనిపిస్తుంది.
ప్రతిబిమ్బవినాశేషు యథా న మకురాదయః । నశ్యన్తి తద్వద్ దేహస్య నాశే నాత్మా వినశ్యతి
ప్రతిబింబాలు పోయినప్పుడు అద్దాలు పోయిపోవు. అలాగే శరీరం నశించినా ఆత్మ నశించదు.
అఙ్గారాదిషు దగ్ధేషు యథా హేమ న దహ్యతే । తథా దేహేషు నష్టేషు చిన్మాత్రం న వినశ్యతి
బ్రసలు లేదా కోయిలలు కాలిపోయినప్పుడు బంగారం కాలిపోదు. అలాగే శరీరాలు నశించినా చైతన్యం మాత్రం నశించదు.
అదృశ్యో దృశ్యతే రాహుర్ గృహీతేన యథేన్దునా । తథానుభవమాత్రాత్మా చేత్యేనాత్మావలోక్యతే
ఎలా రాహువు కనిపించకపోయినా, చంద్రుడిని పట్టుకున్నప్పుడు మనకు కనిపిస్తుందో, అలాగే అనుభూతి స్వరూపమైన ఆత్మ కూడా, అది వెలిగించే వస్తువుల ద్వారా మనకు గ్రహించబడుతుంది.
యద్వత్ ప్రకటతామ్ ఏతి ప్రతిబిమ్బార్హతా మణౌ । ప్రతిబిమ్బేన తద్వద్ వై చిత్త్వం చేత్యేన చేత్యతే
రత్నంలో ప్రతిబింబం పడగలిగితే అది స్పష్టంగా కనిపించడంలా, మనస్సు కూడా అది గ్రహించే వస్తువుల ద్వారా మనకు తెలుస్తుంది.
సఙ్కల్పజాలముక్తాయాశ్ చితో యత్ స్వస్థమ్ ఆస్థితమ్ । క్షయాతిశయనిర్ముక్తం తద్ విద్ధి పరమం పదమ్
ఆలోచనల వలయం నుండి విముక్తమై, ఏ పెరుగుదల లేదా తగ్గుదల లేకుండా, నిశ్చలంగా తనలో తానే నిలిచిన స్థితిని పరమ పదంగా తెలుసుకో.
సత్త్వస్థే బుద్ధితత్త్వే ఽన్తస్ స్వయమ్ ఆత్మోపలభ్యతే । ఆదర్శే మలముక్తే హి ప్రతిబిమ్బం ప్రవర్తతే
శుద్ధమైన బుద్ధి తత్త్వంలో స్థిరమైనప్పుడు, మనలోనే ఆత్మను తెలుసుకోవచ్చు. మలినాలు లేని అద్దంలో ప్రతిబింబం కనిపించడంలా అది స్పష్టంగా అనుభూతి అవుతుంది.
న శాస్త్రైర్ నాపి గురుణా దృశ్యతే పరమేశ్వరః । దృశ్యతే స్వయమ్ ఏవాత్మా స్వయా సత్త్వస్థయా ధియా
పరమేశ్వరుడు గ్రంథాల ద్వారానో, గురువు ద్వారా కూడా కనబడడు. స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో మనిషి తనను తానే తెలుసుకుంటాడు.
ఇమే దేహాదయస్ సర్వే భావాḫ ప్రకృతిరూపిణః । నాప్య్ అసన్తో న సన్తో ఽపి భ్రమమాత్రాద్ ఋతే ఽనఘ
ఈ శరీరం మొదలైనవన్నీ ప్రకృతి స్వరూపాలు. ఇవి నిజమైనవీ కావు, అబద్ధమైనవీ కావు, పాపరహితుడా, ఇవన్నీ మాయ మాత్రమే.
పథికాḫ పథి దృశ్యన్తే రాగద్వేషవిముక్తయా । యథా ధియా తథైవైతే ద్రష్టవ్యాస్ స్వేన్ద్రియాదయః
మనస్సు రాగద్వేషాల నుండి విముక్తమై ఉన్నప్పుడు, మార్గంలో ప్రయాణికులను చూసినట్లే, మన ఇంద్రియాదులను కూడా అలానే తటస్థంగా చూడాలి.
ఏతేషు నాదరẖ కార్యస్ సతా నైవావధీరణమ్ । పదార్థమాత్రతానిష్ఠాస్ తిష్ఠన్త్వ్ ఏతే యథాస్థితమ్
ఇవన్నీ కేవలం పదార్థాలే అని భావించి, వాటిని ఆశించకూడదు, తక్కువచేయకూడదు. ఇవి ఎలా ఉన్నాయో అలా ఉండనివ్వాలి.