నిత్యోదితం విమలరూపమ్ అనన్తమ్ ఆద్యం బ్రహ్మాస్తి నేతరకలాకలనం హి కిఞ్చిత్ । ఇత్య్ ఏవ భావయ నిరఞ్జనతామ్ ఉపేతో నిర్వాణమ్ ఏహి సకలామలశాన్తవృత్తిః
ఎప్పుడూ ప్రకాశించే, నిర్మలమైన, అనంతమైన, ఆద్యమైన బ్రహ్మమే ఉంది; వేరే ఏదీ లెక్కించాల్సిన అవసరం లేదు. ఇలా ధ్యానించు, నిష్కళంకుడవై, అశుద్ధతలేని, శాంతమైన స్వభావంతో మోక్షాన్ని పొందు.
అనామయం బ్రహ్మ సమస్తకల్పకార్యైకబీజం పరమాణురూపమ్ । బృహచ్ చ తద్ బృంహితసర్వభావం ఖమ్ అస్తి నాస్తీవ యద్ అస్తి కిఞ్చిత్
బ్రహ్మం అనారోగ్యములేని, అన్ని ఊహిత ఫలితాలకు మూలబీజం, పరమసూక్ష్మమైన రూపంలో ఉన్నా, విస్తృతమైనది, అన్ని భూతాలను వ్యాపించినది. అది ఆకాశంలా, దాని వెలుపల ఏదీ వాస్తవంగా ఉండదు.
అన్యత్ క్వచిత్ కిఞ్చిద్ ఇదం కదాచిన్ న సమ్భవత్య్ ఏవ సద్ అప్య్ అసచ్ చ । ఇత్య్ ఏవ సాధో దృఢనిశ్చయో ఽన్తస్ స్థిత్వా గతాశఙ్కవిలాసమ్ ఆస్స్వ
ఇక్కడో, ఎక్కడో, ఎప్పుడో ఏదో వస్తుందో రాదో — ఉన్నదే అయినా లేనట్టే ఉంటుంది. అందుకే, ఓ మేలైనవాడా, నీవు మనస్సులో ధృఢంగా నమ్మకంతో నిలిచి, సందేహాల ఆటలు లేకుండా ప్రశాంతంగా ఉండు.
అన్తర్ముఖస్ సన్ సతతం సమస్తం కుర్వన్ బహిస్స్థం ఖలు కార్యజాతమ్ । న ఖేదమ్ ఆయాసి కదాచిద్ ఏవ వ్యోమ్నస్ సమాం సంస్థితిమ్ అభ్యుపైషి
నీవు లోపలికి దృష్టి మళ్లించి, బయట జరిగే పనులన్నీ చేస్తూ, ఎప్పుడూ అలసట అనుభవించవు. అలా చేస్తే, నీవు ఆకాశం లాంటి స్థితిని పొందుతావు.
రామాహఙ్కారసత్తాన్తḫ ప్రసూతే సంసృతిభ్రమమ్ । బాలస్య భావితా యక్షభావనేవోగ్రయక్షకమ్
ఓ రామా, అహంకారం ఉన్నంతవరకు, జన్మ మరణాల భ్రమ కలుగుతుంది. అది చిన్నపిల్లాడు యక్షుడిని ఊహించుకుంటే, తన మనస్సులో భయంకరమైన యక్షుడు కనిపించడంలాంటిది.
అహఙ్కారోపశాన్తౌ తు శామ్యతీయం హి సంసృతిః । మోహదా మిహికేవాఙ్గ ప్రావృట్కాలపరిక్షయే
అహంకారం శాంతించిపోయినప్పుడు, ఈ సంసారం కూడా మాయమవుతుంది. వానకాలం అయిపోయిన తర్వాత మబ్బు ఎలా కరిగిపోతుందో, అలాగే, ఓ ప్రియమైనవాడా!
రజ్జ్వాం సర్పభ్రమో బన్ధోర్ వాక్యేనైతి యథా క్షయమ్ । న సర్పో ఽయమ్ ఇయం రజ్జుర్ ఇత్యాద్యేన జనస్య వై
ఒక తాడు దగ్గర పాము ఉందని మనసులో భ్రమ కలిగినప్పుడు, మంచి మిత్రుడు 'ఇది పాము కాదు, ఇది తాడే' అని చెప్పిన మాట విని ఆ భ్రమ పోయిపోతుంది. అలాగే, ప్రజల్లో ఉన్న అయోమయం కూడా ఇలానే తొలగిపోతుంది.
తథా గురోర్ గిరా శాన్తిమ్ ఏత్య్ అహమ్భావవిభ్రమః । మాహఙ్కారమ్ అసద్రూపం భావయేత్యాదిరూపయా
అదే విధంగా, గురువు చెప్పిన మాట వలన 'నిజమైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకో, అహంకారాన్ని ఊహించకు' అని ఉపదేశించడంతో, మనలోని అహంకార భ్రమ శాంతిస్తుంది.
అభ్యాసాజ్ జ్ఞానశాస్త్రాణాం సత్సఙ్గమకథాక్రమైః । అహమ్భ్రమశ్ శమం యాతి జన్తోర్ ఆన్ధ్యమ్ ఇవాఞ్జనైః
జ్ఞానశాస్త్రాలను పదే పదే చదవడం, మంచి వారితో సత్సంగం చేయడం, వారి ఉపదేశాలను వినడం వలన మనలోని అహంకార భ్రమ క్రమంగా తగ్గిపోతుంది. ఇది అంధుడికి కాజలం వేసినట్టు చీకటి తొలగిపోవడం లాంటిది.
విద్యమానమ్ అపి స్థూలం యత్ తత్ క్షయి నిఘర్షణైః । ఉదపానశిలాప్య్ అఙ్గ క్షీయతే ఘటఘర్షణైః
ప్రియమైనవాడా, ఎంత పెద్దదైనా, ఎంత బలమైనదైనా పదే పదే రుద్దడం వలన తగ్గిపోతుంది. బావిలో ఉన్న రాయి, గడలతో మళ్లీ మళ్లీ తాకడం వలన క్రమంగా మసకబారిపోతుందిగా.
అహఙ్కృతేర్ అవిద్యాయా భావితాయా అకారణమ్ । నాశే క ఇవ సన్దేహో విచారైర్ నాశహేతుభిః
అహంకారం అనేది అజ్ఞానం. అది కారణం లేకుండా పోయినప్పుడు, దాని నాశనం గురించి ఇంకేమీ సందేహం ఉండదు. ఎందుకంటే విచారణే దాని నాశనానికి కారణం.
భగవన్ సర్వతత్త్వజ్ఞ చిత్తే ఽహఙ్కారనామని । గలితే వా గలద్రూపే లిఙ్గం సత్త్వస్య కిం భవేత్
సర్వతత్త్వాలను తెలిసిన ప్రభూ, మనసులో 'నేను' అనే అహంకారం కరిగిపోతే లేదా దాని రూపం పోయినప్పుడు, ఆ జీవుడికి ఉన్నట్టు ఏ గుర్తు మిగిలి ఉంటుంది?
వివేకాబ్దోదయేనాఙ్గ శామ్యన్త్యాం దేహధన్వని । స్వచిత్తమృగతృష్ణాయాం న సంసృత్యాతపో భవేత్
ప్రియమైనవాడా, వివేకం అనే సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు, ఈ శరీరమనే ఎడారి శాంతించిపోతుంది. అప్పుడు మనసులో కలిగే మరీచికలో, జనన మరణాల బాధలు కలుగవు.
ఉరవో ఽపి హి సఞ్జాతా న స్పృశన్త్య్ ఆశయం సితమ్ । లోభమోహాదయో దోషాḫ పయాంసీవ సరోరుహమ్
బలమైన కోరికలు వచ్చినా, అవి శుద్ధమైన మనసును తాకవు. అది సరస్సులోని కమలాన్ని నీరు తాకని విధంగా ఉంటుంది.
ముదితాద్యాశ్ శ్రియో వక్త్రం న ముఞ్చన్తి కదాచన । సౌభాగ్యసుఖదాయిన్యḫ పుష్పలక్ష్మ్యో మధుం యథా
సంతోషం వంటి ఆనందాలు ఎప్పుడూ ఐశ్వర్యం ముఖాన్ని విడిచిపోవు. ఈ భాగ్యదేవతలు, సుఖం, శుభం ఇచ్చేవి, పుష్పాలపై తేనెటీగలు ఎలా అంటిపడతాయో అలాగే ఉంటాయి.
కథం సంసృతిర్ ఇత్య్ ఏవ విచారే ముదితోదయే । ఉదేతి సత్త్వం చిత్తం చ గలనాయ ప్రవర్తతే
ఈ జనన మరణ చక్రం ఎలా జరుగుతుందో అని విచారణ మొదలై, ఆనందం కలిగినప్పుడు, మనస్సు, జీవం క్రమంగా లయవైపు సాగిపోతాయి.
గలత్య్ అహఙ్కారమయే చిత్తే చలతి దుష్కృతే । వాసనాగ్రన్థయẖ ఖిన్నా ఇవ త్రుట్యన్త్య్ అలం శనైః
అహంకారంతో కూడిన మనస్సు కరిగిపోతూ, చెడు పనులు తగ్గిపోతే, అలసిపోయిన వాసనల గంతులు మెల్లగా పూర్తిగా విడిపోతాయి.
కోపస్ తానవమ్ ఆయాతి శరదీవ పయోధరః । మోహో మాన్ద్యమ్ ఉపాదత్తే ప్రభాతే తిమిరం యథా
కోపం శరదృతువులోని మేఘంలా పలుచగా మారుతుంది. మోసం ఉదయపు చీకటి ఎలా క్రమంగా తగ్గిపోతుందో అలాగే బలహీనమవుతుంది.
కామẖ క్లమం గచ్ఛతి చ దీర్ఘాధ్వగ ఇవాతపే । లోభḫ పలాయతే క్వాపి వ్యాలో దృష్ట్వేవ బర్హిణమ్
కోరికలు ఎండలో పొడవైన దారిలో నడిచే ప్రయాణికుడిలా అలసిపోతాయి; లోభం నెమలి కనిపించిన పాము లాగెక్కడికో పారిపోతుంది.
నోల్లసన్తీన్ద్రియాణ్య్ ఉచ్చైర్ అహనీవ నిశాచరాః । న స్ఫురత్య్ ఉచ్చకైẖ ఖేదḫ ప్రావృషీవాకులం రజః
ఇంద్రియాలు పగటి వేళ రాత్రివేళ జీవులు బయటికి రాని విధంగా, బలంగా ఉప్పొంగవు; అలసట వానపాటలో మట్టికణాలు కట్టుబడి పోయినట్టు, తీవ్రమైనదిగా బయటపడదు.
న దుẖఖాన్య్ ఉపగర్జన్తి గజా ఇవ వియౌవనాః । న సుఖాన్య్ ఉపధావన్తి పయాంసీవోగ్రసేతునా
బలహీనమైన ఏనుగులా బాధలు గట్టిగా బయటపడవు; గొప్ప అడ్డంకితో నీరు ఆగిపోయినట్టు, సుఖాలు కూడా పరుగెత్తి రవు.
సుఖదుẖఖాదయశ్ చైతే దృశ్యన్తే యది వా ముఖే । దృశ్యన్తే ఏవ తత్ సాధో న తు లిమ్పన్తి తే మనః
సుఖం, దుఃఖం వంటి అనుభూతులు బయట కనిపించవచ్చు, కనిపించకపోవచ్చు; ఓ మేలైనవాడా, అవి కనబడినా మనసును మచ్చపెట్టవు.
చిత్తే గలతి గీర్వాణగణస్య స్పృహణీయతామ్ । సాధుర్ గచ్ఛత్య్ ఉదేత్య్ అస్య సమతాశీతచన్ద్రికా
మనస్సులో ఇలాంటి స్థితి కలిగినప్పుడు, దేవతలకూ అభిలాషపడదగ్గదిగా మారుతుంది. అప్పుడు ఆ ముని సమత్వం అనే చల్లని చంద్రకాంతిని పొందుతాడు.
ఇదం శాన్తం చ కాన్తం చ దీప్తమ్ అప్రతిఘాతి చ । నిభృతం చోర్జితం స్వచ్ఛం భవతీన్ద్వమలం వపుః
ఈ స్థితి శాంతంగా, మధురంగా, ప్రకాశవంతంగా, ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా ఉంటుంది. అది నిశ్శబ్దంగా ఉండినా, బలంగా, నిర్మలంగా, పాపరహిత చంద్రుడిలా మెరిసిపోతుంది.
భావాభావవిభుగ్నో ఽపి విచిత్రో ఽపి మహాన్ అపి । నానన్దాయ న ఖేదాయ సతాం సంసృతివిభ్రమః
వస్తువుల ఉనికి లేదా లేనితనంతో ఈ లోకజీవితం మారిపోతూ, విచిత్రంగా, విస్తృతంగా ఉన్నా, జ్ఞానులకు ఇది ఆనందం కానీ, బాధ కానీ కలిగించదు.
బుద్ధ్యాలోకనసాధ్యే ఽస్మిన్ వస్తున్య్ అస్తమితాపది । ప్రవర్తతే న యో మోహాత్ తం ధిగ్ అస్తు నరాధమమ్
ఈ సత్యాన్ని బుద్ధి వెలుతురుతో తెలుసుకోవాలి; ఇది ఎప్పుడూ మారిపోని స్థితి. అయినా ఎవడు మోహంతో వ్యవహరించడో, అలాంటి దుర్బుద్ధి మనిషిని నిందించాలి.
విశ్రాన్తిమ్ ఆప్తుమ్ ఉచితాం చిరమ్ అఙ్గ దుẖఖరత్నాకరం జననసాగరమ్ ఉత్తితీర్షోః । కో ఽహం కథం జగద్ ఇదం చ పరశ్ చ కస్ స్యాత్ కిం భోగకైర్ ఇతి మతిḫ పరమో ఽభ్యుపాయః
ప్రియమైనవాడా, జననమనే బాధల సముద్రాన్ని దాటి, నిజమైన విశ్రాంతిని పొందాలని కోరుకునేవారికి, మనసులో ఇలా విచారించడం అత్యుత్తమ మార్గం: 'నేను ఎవరు? ఈ లోకం, పరలోకం ఎలా ఏర్పడ్డాయి? ఇవి ఎవరివి? ఎవరికి ఏమి అనుభవించాలి?' అని ప్రశ్నించడమే.
భవతామ్ ఆదిపురుష ఇక్ష్వాకుర్ నామ భూపతిః । ఇక్ష్వాకువంశప్రభవో యథా ముక్తస్ తథా శృణు
మీ మధ్య ఆదిపురుషుడైన ఇక్ష్వాకువు అనే రాజు ఉండేవాడు. ఇక్ష్వాకువంశానికి ఆదిగమనిగా ఆయన ఎలా ముక్తిని పొందాడో విను.
ఇక్ష్వాకుర్ ఇతి విఖ్యాతో భూపో భాస్కరవంశజః । ఆసీత్ పతిర్ మహీపానాం పితౄణామ్ ఇవ ధర్మరాట్
ఇక్ష్వాకువు అని ప్రసిద్ధి చెందిన ఆ రాజు, భాస్కర వంశంలో జన్మించాడు. భూమిపై రాజులందరిలో ఆయన అధిపతి, పితృదేవతల్లో యమధర్మరాజు లాగా ఉండేవాడు.
హిమశీతస్వభావో ఽపి పదార్థాన్ అన్తర్ అస్పృశన్ । మధ్యాహ్నే సూర్యకాన్తాద్రిర్ ఇవ జ్వలతి యో ఽరిషు
ఆయన స్వభావం మంచు లాంటి చల్లదనమైనదైనా, లోపల విషయాలను అస్సలు తాకడు. కానీ శత్రువులతో యుద్ధంలో మధ్యాహ్నపు సూర్యకాంతి పర్వతంలా ప్రకాశించేవాడు.