అమహాత్మా హి వేదాన్తసిద్ధాన్తావగతావ్ ఇతః । సర్వం బ్రహ్మేతి సంయాతి కర్మాద్వైతవశాద్ అధః
ఎవరైతే మహాత్ములు కాకపోతారో, వారు వేదాంత సిద్ధాంతాన్ని తెలుసుకున్న తర్వాత కూడా 'అన్నీ బ్రహ్మమే' అని భావించి, కర్మలలో తప్పుగా ద్వైతాన్ని కలిగి ఉండటం వల్ల దిగజారిపోతారు.
క్షమాదిగుణపూతాత్మా మహాత్మా త్వాదృశస్ తు యః । సర్వం బ్రహ్మేతి నిర్ణీయ స్వభావాద్వైతమ్ ఏత్య్ అలమ్
కానీ నీవంటి మహాత్ముడు, క్షమాదిగుణాలతో హృదయం పవిత్రమై, 'అన్నీ బ్రహ్మమే' అని నిశ్చయంగా గ్రహించి, సహజంగా నిజమైన అద్వైతాన్ని పొందుతాడు.
కర్మాద్వైతమ్ అనాదృత్య నాభివాఞ్ఛతి నోజ్ఝతి । ఆత్మతత్త్వైకభావిత్వాత్ సమతామ్ ఏతి కేవలమ్
కార్యాలలో తప్పుగా భావించే ద్వైతాన్ని పట్టించుకోకుండా, అతడు ఏదీ కోరడు, ఏదీ త్రోసిపెట్టడు. ఆత్మతత్వంలో మాత్రమే మనస్సు లీనమై ఉండటం వలన, అతడు సమభావాన్ని పొందుతాడు.
సర్వేషామ్ ఏవ శాస్త్రాణాం సర్వాసామ్ అభితో దృశామ్ । శృణు రాఘవ సిద్ధాన్తమ్ ఆత్మజ్ఞానైకదీపకమ్
రాఘవా, అన్ని శాస్త్రాలూ, అన్ని దృష్టికోణాల సారాన్ని, ఆత్మజ్ఞానమే ఒకే దీపంగా వెలిగించే తుది నిర్ణయాన్ని విను.
జన్తుర్ న జాయతే యేన భావితేన మనాగ్ అపి । భవ్య ఏవాఙ్గ నాభవ్యో భృష్టం బీజమ్ ఇవోషరే
ప్రియమైనవాడా, ఏదివల్ల జీవి కాస్త కూడా జనించదు, అదే నిజంగా జరగబోయేదిగా ఉంటుంది. జరగనిది, జరగదు — ఎండిన విత్తనం పొడి నేలలో మొలకెత్తనట్టు.
ఇదం హి కథయన్త్య్ ఉచ్చైర్ బోధం పరమ్ ఉపాగతాః । వయం స్వయం చ జానీమశ్ శాస్త్రమ్ ఏవం చ సంస్థితమ్
పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని పొందినవారు ఇదే స్పష్టంగా చెబుతారు. మేము కూడా ఇదే తెలుసుకున్నాము. శాస్త్రంలో కూడా ఇదే స్థిరంగా ఉంది.
న తత్త్వాతత్త్వయోర్ భేదస్ తరఙ్గపయసోర్ ఇవ । న సత్యాసత్యయోర్ భేదో జాగ్రత్స్వప్నార్కయోర్ ఇవ
నిజమైనదీ, అబద్ధమైనదీ వేరు కాదు; అలలు, నీటిలో తేడా లేనట్టే. నిజం, అబద్ధం వేరు కాదు; మేలులో, కలలో తేడా లేనట్టే.
సత్తాయాం న తు భేదో ఽస్తి భేదో యẖ కల్పితస్ త్వ్ అయమ్ । వికల్పో న క్వచిత్ సత్యస్ సత్తామాత్రమ్ అతో ఽఖిలమ్
ఉండటంలో ఎలాంటి భేదం లేదు; ఈ తేడా అన్నది మన ఊహ మాత్రమే. ఎక్కడా ఈ భేదభావం నిజంగా ఉండదు, ఎందుకంటే అన్నీ కేవలం ఉండటమే.
న సత్యాసత్యయోర్ భేదస్ సత్తాయామ్ అఙ్గ దృశ్యతే । సఙ్కల్పాన్తరశైలేన్ద్రబాహ్యశైలేన్ద్రయోర్ ఇవ
నిజం, అబద్ధం అన్నీ ఉండటంలో వేరుగా కనిపించవు, స్నేహితా! మన ఊహలో పర్వతం, బయట ఉన్న పర్వతం వేరుగా లేనట్టే.
సంవిన్మాత్రం హి పురుషో దేహో నామ న విద్యతే । అర్థక్రియా తదర్థా చ సంవిదర్థేన పూర్యతే
మనిషి అనేది కేవలం చైతన్యమే; శరీరం అనే దాని వాస్తవికత లేదు. అన్ని పనులూ, వాటి ప్రయోజనాలూ చైతన్యంతోనే నిండిపోతాయి.
తద్ ఏవ కల్పితాకారమ్ అగేన్ద్రాదీవ దృశ్యతే । అసద్రూపశరీరార్థమ్ అర్థẖ క ఇతరైẖ క్రమైః
అదే చైతన్యం ఊహించిన రూపాలతో, కలలో కనబడే కొండలా కనిపిస్తుంది. ఈ అసత్యమైన శరీరానికి అవసరమైన ప్రయోజనం ఇతర మార్గాల ద్వారా నెరవేరుతుంది.
అన్తస్స్వానుభవానన్దఫలా నిశ్శేషతẖ క్రియాః । సమగ్రాణాం పదార్థానామ్ ఆసవాద్యనుభూతివత్
అంతర్గతంగా అనుభవించే ఆనందమే అన్ని క్రియలకు ఫలం. ఇవన్నీ పూర్తిగా లోపలే జరుగుతాయి, అన్ని పదార్థాల్లో రుచి అనుభవించడంలా.
అస్తీహ కిఞ్చిద్ ఏవైకం న ద్వితీయాస్తి కల్పనా । నిర్మలో నిత్య ఆత్మాస్తి యో నాస్తీవ వ్యవస్థితః
ఇక్కడ నిజంగా ఒక్కటే ఉంది; రెండవదీ ఊహించబడినదీ లేదు. కలుషరహితమైన, నిత్యమైన ఆత్మ మాత్రమే ఉంది, అది ఉన్నదా లేదా అన్నది స్థిరంగా చెప్పలేము.
నైవ తస్య మలం నాఙ్కో న విచ్ఛేదో న వస్తుతా । న సత్తా నాపి చాసత్తా త్వత్తా మత్తా న చైవ చ
దానికి మలినమూ, ముద్రా, విఘాతం, వాస్తవికత ఏదీ లేదు; ఉండడమూ, లేకపోవడమూ, నీదీ, నాదీ, ఇంకేదీ కూడా కాదు.
ఆత్మైవాస్తీహ నాన్యో ఽస్తి త్యజ రామేతరాం ధియమ్ । నిర్ద్విత్వో ఽథ నిరేకత్వస్ సమో నిత్యోదితో భవ
ఈ లోకంలో ఆత్మ మాత్రమే ఉంది, వేరే ఏదీ లేదు. రామా, ఇతర ఆలోచనలను వదిలిపెట్టు. ద్వంద్వ భావం లేకుండా, వేరుపాటు లేకుండా, సమంగా, ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండు.
తద్ ఏతే భగవన్ బ్రూహి మనోబుద్ధ్యాదయẖ కథమ్ । సంస్థితా యైర్ ఇహ ప్రోక్తమ్ ఇదం శాస్త్రం త్వయా మయి
భగవంతుడా, మనసు, బుద్ధి మొదలైనవి ఎలా ఉన్నాయి? వాటి ద్వారా మీరు నాకు ఈ శాస్త్రాన్ని వివరించగలిగారు, దయచేసి చెప్పండి.
శాస్త్రసంవ్యవహారార్థం శబ్దరాశిḫ ప్రకల్పితః । మిథ్యైష చిత్తబుద్ధ్యాద్యో న రామ పరమార్థతః
శాస్త్రాల విషయాలు చెప్పేందుకు పదాలను కలిపారు. కానీ రామా, ఈ మనసు, బుద్ధి మొదలైనవి నిజంగా లేవు, అవి ఊహ మాత్రమే.
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... । చిత్సత్తామాత్రమ్ ఏవైతత్ పరాకాశాత్మకం తథా
ఇది కేవలం చైతన్య స్వరూపమే, అలాగే పరాకాశ స్వభావమూ కలిగినదే.
అప్సత్తామాత్రమ్ ఏవైతద్ వీచ్యావర్తాదికం యథా । సర్వో జగత్పదార్థౌఘశ్ చిదాకాశాత్మకస్ తథా
ఎలా వలయాలు, అలలు అన్నీ నీటిలోనే కలిసిపోతాయో, అలాగే ఈ లోకంలోని అన్ని వస్తువులూ చైతన్యమయమైన ఆకాశంలోనే కలిసిపోతాయి.
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... । యథా స్వప్నే పురానీకం స్పన్దనే వా యథానిలః
ఎలా కలలో ఒక పట్టణం కనిపించడమో, లేదా గాలిలో అలజడిగా కదలికలు రావడమో, అలాగే...
నిత్యోదితం విమలరూపమ్ అనన్తమ్ ఆద్యం బ్రహ్మాస్తి నేతరకలాకలనం హి కిఞ్చిత్ । ఇత్య్ ఏవ భావయ నిరఞ్జనతామ్ ఉపేతో నిర్వాణమ్ ఏహి సకలామలశాన్తవృత్తిః
ఎప్పుడూ ప్రకాశించే, నిర్మలమైన, అనంతమైన, ఆద్యమైన బ్రహ్మమే ఉంది; వేరే ఏదీ లెక్కించాల్సిన అవసరం లేదు. ఇలా ధ్యానించు, నిష్కళంకుడవై, అశుద్ధతలేని, శాంతమైన స్వభావంతో మోక్షాన్ని పొందు.
అనామయం బ్రహ్మ సమస్తకల్పకార్యైకబీజం పరమాణురూపమ్ । బృహచ్ చ తద్ బృంహితసర్వభావం ఖమ్ అస్తి నాస్తీవ యద్ అస్తి కిఞ్చిత్
బ్రహ్మం అనారోగ్యములేని, అన్ని ఊహిత ఫలితాలకు మూలబీజం, పరమసూక్ష్మమైన రూపంలో ఉన్నా, విస్తృతమైనది, అన్ని భూతాలను వ్యాపించినది. అది ఆకాశంలా, దాని వెలుపల ఏదీ వాస్తవంగా ఉండదు.
అన్యత్ క్వచిత్ కిఞ్చిద్ ఇదం కదాచిన్ న సమ్భవత్య్ ఏవ సద్ అప్య్ అసచ్ చ । ఇత్య్ ఏవ సాధో దృఢనిశ్చయో ఽన్తస్ స్థిత్వా గతాశఙ్కవిలాసమ్ ఆస్స్వ
ఇక్కడో, ఎక్కడో, ఎప్పుడో ఏదో వస్తుందో రాదో — ఉన్నదే అయినా లేనట్టే ఉంటుంది. అందుకే, ఓ మేలైనవాడా, నీవు మనస్సులో ధృఢంగా నమ్మకంతో నిలిచి, సందేహాల ఆటలు లేకుండా ప్రశాంతంగా ఉండు.
అన్తర్ముఖస్ సన్ సతతం సమస్తం కుర్వన్ బహిస్స్థం ఖలు కార్యజాతమ్ । న ఖేదమ్ ఆయాసి కదాచిద్ ఏవ వ్యోమ్నస్ సమాం సంస్థితిమ్ అభ్యుపైషి
నీవు లోపలికి దృష్టి మళ్లించి, బయట జరిగే పనులన్నీ చేస్తూ, ఎప్పుడూ అలసట అనుభవించవు. అలా చేస్తే, నీవు ఆకాశం లాంటి స్థితిని పొందుతావు.
రామాహఙ్కారసత్తాన్తḫ ప్రసూతే సంసృతిభ్రమమ్ । బాలస్య భావితా యక్షభావనేవోగ్రయక్షకమ్
ఓ రామా, అహంకారం ఉన్నంతవరకు, జన్మ మరణాల భ్రమ కలుగుతుంది. అది చిన్నపిల్లాడు యక్షుడిని ఊహించుకుంటే, తన మనస్సులో భయంకరమైన యక్షుడు కనిపించడంలాంటిది.
అహఙ్కారోపశాన్తౌ తు శామ్యతీయం హి సంసృతిః । మోహదా మిహికేవాఙ్గ ప్రావృట్కాలపరిక్షయే
అహంకారం శాంతించిపోయినప్పుడు, ఈ సంసారం కూడా మాయమవుతుంది. వానకాలం అయిపోయిన తర్వాత మబ్బు ఎలా కరిగిపోతుందో, అలాగే, ఓ ప్రియమైనవాడా!
రజ్జ్వాం సర్పభ్రమో బన్ధోర్ వాక్యేనైతి యథా క్షయమ్ । న సర్పో ఽయమ్ ఇయం రజ్జుర్ ఇత్యాద్యేన జనస్య వై
ఒక తాడు దగ్గర పాము ఉందని మనసులో భ్రమ కలిగినప్పుడు, మంచి మిత్రుడు 'ఇది పాము కాదు, ఇది తాడే' అని చెప్పిన మాట విని ఆ భ్రమ పోయిపోతుంది. అలాగే, ప్రజల్లో ఉన్న అయోమయం కూడా ఇలానే తొలగిపోతుంది.
తథా గురోర్ గిరా శాన్తిమ్ ఏత్య్ అహమ్భావవిభ్రమః । మాహఙ్కారమ్ అసద్రూపం భావయేత్యాదిరూపయా
అదే విధంగా, గురువు చెప్పిన మాట వలన 'నిజమైన స్వరూపాన్ని తెలుసుకో, అహంకారాన్ని ఊహించకు' అని ఉపదేశించడంతో, మనలోని అహంకార భ్రమ శాంతిస్తుంది.
అభ్యాసాజ్ జ్ఞానశాస్త్రాణాం సత్సఙ్గమకథాక్రమైః । అహమ్భ్రమశ్ శమం యాతి జన్తోర్ ఆన్ధ్యమ్ ఇవాఞ్జనైః
జ్ఞానశాస్త్రాలను పదే పదే చదవడం, మంచి వారితో సత్సంగం చేయడం, వారి ఉపదేశాలను వినడం వలన మనలోని అహంకార భ్రమ క్రమంగా తగ్గిపోతుంది. ఇది అంధుడికి కాజలం వేసినట్టు చీకటి తొలగిపోవడం లాంటిది.
విద్యమానమ్ అపి స్థూలం యత్ తత్ క్షయి నిఘర్షణైః । ఉదపానశిలాప్య్ అఙ్గ క్షీయతే ఘటఘర్షణైః
ప్రియమైనవాడా, ఎంత పెద్దదైనా, ఎంత బలమైనదైనా పదే పదే రుద్దడం వలన తగ్గిపోతుంది. బావిలో ఉన్న రాయి, గడలతో మళ్లీ మళ్లీ తాకడం వలన క్రమంగా మసకబారిపోతుందిగా.