హ్యో దినే హి మయా ప్రశ్నẖ కృత ఆసీన్ మునీశ్వర । ఉపశాన్తిప్రకరణప్రసరే స యథా కిల
ఓ మహర్షీ, నిన్ననే నేను ఒక ప్రశ్న అడిగాను. అప్పటికి ఉపశాంతి అనే అధ్యాయం సాగుతున్నప్పుడు, మీరు చెప్పినట్లే.
అనన్తస్యాత్మతత్త్వస్య కలఙ్కకలనా కుతః । అబ్ధేర్ అగాధరూపస్య రజోరాశిẖ కుతో భవేత్
అనంతమైన ఆత్మతత్వానికి ఎలాంటి మచ్చ కలగగలదు? లోతులేని సముద్రంలో ఎక్కడి నుంచి ధూళి కట్టెత్తగలదు?
తత్రోక్తం భవతా బ్రహ్మన్ మయ్య్ అకాలైకచోదకే । సిద్ధాన్తకాల ఏవాస్య ప్రశ్నస్యోత్తరవాగ్ ఇతి
అప్పుడు మీరు, ఓ బ్రహ్మన్, నాకు ఇలా అన్నారు: 'ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం సరైన సమయంలో, నిర్ణయానికి వచ్చినప్పుడు చెబుతాను' అని.
తద్ అద్య భగవంస్ తం మే హృదయాచ్ ఛిన్ద్ధి సంశయమ్ । వాక్యరశ్మిభిర్ ఆశీతైẖ ఖాన్ నిశీవ శశీ తమః
కాబట్టి, భగవంతుడా, ఈ రోజు మీరు నా హృదయంలో ఉన్న సందేహాన్ని తొలగించండి. మీ మాటల చల్లని కాంతితో, రాత్రిలో చంద్రుడు చీకటిని పోగొట్టినట్లు నా సందేహాన్ని పారద్రోలండి.
త్వద్వాక్యామృతపానేన సంశయాంశాపమృత్యవః । అశేషేణ వినష్టా మే వర్షణేనేవ పాంసవః
నీ మాటల అమృతాన్ని ఆస్వాదించటం వల్ల నా లోపల ఉన్న అనుమానాలూ, బాధలూ పూర్తిగా నశించిపోయాయి. ఇవన్నీ వానతో మట్టికణాలు ఎలా కరిగిపోతాయో అలా అంతా పోయాయి.
క్షమానవవధూకాన్తం త్వాం పృచ్ఛామి తథాప్య్ అహమ్ । న రాజతే స్వయం జ్ఞాతం జ్ఞానం గురుగిరం వినా
ధైర్యంగా ఉండే వాడవు కాబట్టి, ఓ సహనశీలుడా, మళ్లీ మళ్లీ నిన్ను అడుగుతున్నాను. ఎందుకంటే గురువు మాటలు లేకుండా, మనకు స్వయంగా తెలిసిన జ్ఞానమూ వెలిగిపోదు.
రామ రాజీవపత్త్రాక్ష సాధు సంస్మృతవాన్ అసి । కే నామ వా సమారమ్భాḫ ప్రాజ్ఞస్యాయాన్తి వన్ధ్యతామ్
ఓ రామా, కమలపత్రాల్లాంటి కళ్లవాడా, నీవు ఈ విషయాన్ని సరిగ్గా గుర్తు చేసుకున్నావు. తెలివైనవారి ప్రయత్నాలు వృథా అవుతాయా? ఎప్పుడూ ఫలితాన్నే ఇస్తాయి.
క్షమౌదార్యశమప్రాయైర్ గుణైర్ యాతో ఽసి పాత్రతామ్ । శారదైశ్ శాలిసౌన్దర్యైశ్ శ్రీమత్తామ్ ఇవ భూతలమ్
నీవు సహనం, ఉదారత, శాంతి వంటి గుణాలతో అర్హతను సంపాదించుకున్నావు. శరదృతువులో పండిన వరిపొలాల అందంతో భూమి ఎలా సుందరంగా మారుతుందో, నీవు కూడా అలా గుణాలతో కాంతిమంతుడవయ్యావు.
భాజనం త్వం పవిత్రాణాం సిద్ధాన్తవచసాం స్థితః । సురక్తకణ్ఠగీతీనాం రాగరక్తమనా ఇవ
పవిత్రమైన సత్యాలను గ్రహించేందుకు నీవు ఒక పాత్రవంటి వాడవు; పరిపూర్ణమైన సిద్ధాంతాల మాటల్లో స్థిరంగా ఉన్నావు. అది ఎలా అంటే, ఎవరి మనసు రాగంతో నిండిన పాటలను ఆసక్తిగా ఆలకించునో, అలా నీవు కూడా ఆ శుభమైన వాక్యాలను ఆనందంగా స్వీకరిస్తున్నావు.
శ్రుత్వాత్మజ్ఞానసిద్ధాన్తం త్వమ్ అద్యార్ధప్రబుద్ధవత్ । న క్రియాద్వైతదోషేణ గచ్ఛస్య్ ఉభయనష్టతామ్
ఈ రోజు ఆత్మజ్ఞాన సిద్ధాంతాన్ని విని, నీవు కొంతవరకు మేలుకున్నవాడివంటి వాడవు; కర్మలలో తప్పుగా ద్వైతాభావాన్ని కలిగి ఉండటం వల్ల రెండు వైపులా నష్టపోయే స్థితికి నీవు చేరిపోవడం లేదు.
అమహాత్మా హి వేదాన్తసిద్ధాన్తావగతావ్ ఇతః । సర్వం బ్రహ్మేతి సంయాతి కర్మాద్వైతవశాద్ అధః
ఎవరైతే మహాత్ములు కాకపోతారో, వారు వేదాంత సిద్ధాంతాన్ని తెలుసుకున్న తర్వాత కూడా 'అన్నీ బ్రహ్మమే' అని భావించి, కర్మలలో తప్పుగా ద్వైతాన్ని కలిగి ఉండటం వల్ల దిగజారిపోతారు.
క్షమాదిగుణపూతాత్మా మహాత్మా త్వాదృశస్ తు యః । సర్వం బ్రహ్మేతి నిర్ణీయ స్వభావాద్వైతమ్ ఏత్య్ అలమ్
కానీ నీవంటి మహాత్ముడు, క్షమాదిగుణాలతో హృదయం పవిత్రమై, 'అన్నీ బ్రహ్మమే' అని నిశ్చయంగా గ్రహించి, సహజంగా నిజమైన అద్వైతాన్ని పొందుతాడు.
కర్మాద్వైతమ్ అనాదృత్య నాభివాఞ్ఛతి నోజ్ఝతి । ఆత్మతత్త్వైకభావిత్వాత్ సమతామ్ ఏతి కేవలమ్
కార్యాలలో తప్పుగా భావించే ద్వైతాన్ని పట్టించుకోకుండా, అతడు ఏదీ కోరడు, ఏదీ త్రోసిపెట్టడు. ఆత్మతత్వంలో మాత్రమే మనస్సు లీనమై ఉండటం వలన, అతడు సమభావాన్ని పొందుతాడు.
సర్వేషామ్ ఏవ శాస్త్రాణాం సర్వాసామ్ అభితో దృశామ్ । శృణు రాఘవ సిద్ధాన్తమ్ ఆత్మజ్ఞానైకదీపకమ్
రాఘవా, అన్ని శాస్త్రాలూ, అన్ని దృష్టికోణాల సారాన్ని, ఆత్మజ్ఞానమే ఒకే దీపంగా వెలిగించే తుది నిర్ణయాన్ని విను.
జన్తుర్ న జాయతే యేన భావితేన మనాగ్ అపి । భవ్య ఏవాఙ్గ నాభవ్యో భృష్టం బీజమ్ ఇవోషరే
ప్రియమైనవాడా, ఏదివల్ల జీవి కాస్త కూడా జనించదు, అదే నిజంగా జరగబోయేదిగా ఉంటుంది. జరగనిది, జరగదు — ఎండిన విత్తనం పొడి నేలలో మొలకెత్తనట్టు.
ఇదం హి కథయన్త్య్ ఉచ్చైర్ బోధం పరమ్ ఉపాగతాః । వయం స్వయం చ జానీమశ్ శాస్త్రమ్ ఏవం చ సంస్థితమ్
పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని పొందినవారు ఇదే స్పష్టంగా చెబుతారు. మేము కూడా ఇదే తెలుసుకున్నాము. శాస్త్రంలో కూడా ఇదే స్థిరంగా ఉంది.
న తత్త్వాతత్త్వయోర్ భేదస్ తరఙ్గపయసోర్ ఇవ । న సత్యాసత్యయోర్ భేదో జాగ్రత్స్వప్నార్కయోర్ ఇవ
నిజమైనదీ, అబద్ధమైనదీ వేరు కాదు; అలలు, నీటిలో తేడా లేనట్టే. నిజం, అబద్ధం వేరు కాదు; మేలులో, కలలో తేడా లేనట్టే.
సత్తాయాం న తు భేదో ఽస్తి భేదో యẖ కల్పితస్ త్వ్ అయమ్ । వికల్పో న క్వచిత్ సత్యస్ సత్తామాత్రమ్ అతో ఽఖిలమ్
ఉండటంలో ఎలాంటి భేదం లేదు; ఈ తేడా అన్నది మన ఊహ మాత్రమే. ఎక్కడా ఈ భేదభావం నిజంగా ఉండదు, ఎందుకంటే అన్నీ కేవలం ఉండటమే.
న సత్యాసత్యయోర్ భేదస్ సత్తాయామ్ అఙ్గ దృశ్యతే । సఙ్కల్పాన్తరశైలేన్ద్రబాహ్యశైలేన్ద్రయోర్ ఇవ
నిజం, అబద్ధం అన్నీ ఉండటంలో వేరుగా కనిపించవు, స్నేహితా! మన ఊహలో పర్వతం, బయట ఉన్న పర్వతం వేరుగా లేనట్టే.
సంవిన్మాత్రం హి పురుషో దేహో నామ న విద్యతే । అర్థక్రియా తదర్థా చ సంవిదర్థేన పూర్యతే
మనిషి అనేది కేవలం చైతన్యమే; శరీరం అనే దాని వాస్తవికత లేదు. అన్ని పనులూ, వాటి ప్రయోజనాలూ చైతన్యంతోనే నిండిపోతాయి.
తద్ ఏవ కల్పితాకారమ్ అగేన్ద్రాదీవ దృశ్యతే । అసద్రూపశరీరార్థమ్ అర్థẖ క ఇతరైẖ క్రమైః
అదే చైతన్యం ఊహించిన రూపాలతో, కలలో కనబడే కొండలా కనిపిస్తుంది. ఈ అసత్యమైన శరీరానికి అవసరమైన ప్రయోజనం ఇతర మార్గాల ద్వారా నెరవేరుతుంది.
అన్తస్స్వానుభవానన్దఫలా నిశ్శేషతẖ క్రియాః । సమగ్రాణాం పదార్థానామ్ ఆసవాద్యనుభూతివత్
అంతర్గతంగా అనుభవించే ఆనందమే అన్ని క్రియలకు ఫలం. ఇవన్నీ పూర్తిగా లోపలే జరుగుతాయి, అన్ని పదార్థాల్లో రుచి అనుభవించడంలా.
అస్తీహ కిఞ్చిద్ ఏవైకం న ద్వితీయాస్తి కల్పనా । నిర్మలో నిత్య ఆత్మాస్తి యో నాస్తీవ వ్యవస్థితః
ఇక్కడ నిజంగా ఒక్కటే ఉంది; రెండవదీ ఊహించబడినదీ లేదు. కలుషరహితమైన, నిత్యమైన ఆత్మ మాత్రమే ఉంది, అది ఉన్నదా లేదా అన్నది స్థిరంగా చెప్పలేము.
నైవ తస్య మలం నాఙ్కో న విచ్ఛేదో న వస్తుతా । న సత్తా నాపి చాసత్తా త్వత్తా మత్తా న చైవ చ
దానికి మలినమూ, ముద్రా, విఘాతం, వాస్తవికత ఏదీ లేదు; ఉండడమూ, లేకపోవడమూ, నీదీ, నాదీ, ఇంకేదీ కూడా కాదు.
ఆత్మైవాస్తీహ నాన్యో ఽస్తి త్యజ రామేతరాం ధియమ్ । నిర్ద్విత్వో ఽథ నిరేకత్వస్ సమో నిత్యోదితో భవ
ఈ లోకంలో ఆత్మ మాత్రమే ఉంది, వేరే ఏదీ లేదు. రామా, ఇతర ఆలోచనలను వదిలిపెట్టు. ద్వంద్వ భావం లేకుండా, వేరుపాటు లేకుండా, సమంగా, ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండు.
తద్ ఏతే భగవన్ బ్రూహి మనోబుద్ధ్యాదయẖ కథమ్ । సంస్థితా యైర్ ఇహ ప్రోక్తమ్ ఇదం శాస్త్రం త్వయా మయి
భగవంతుడా, మనసు, బుద్ధి మొదలైనవి ఎలా ఉన్నాయి? వాటి ద్వారా మీరు నాకు ఈ శాస్త్రాన్ని వివరించగలిగారు, దయచేసి చెప్పండి.
శాస్త్రసంవ్యవహారార్థం శబ్దరాశిḫ ప్రకల్పితః । మిథ్యైష చిత్తబుద్ధ్యాద్యో న రామ పరమార్థతః
శాస్త్రాల విషయాలు చెప్పేందుకు పదాలను కలిపారు. కానీ రామా, ఈ మనసు, బుద్ధి మొదలైనవి నిజంగా లేవు, అవి ఊహ మాత్రమే.
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... । చిత్సత్తామాత్రమ్ ఏవైతత్ పరాకాశాత్మకం తథా
ఇది కేవలం చైతన్య స్వరూపమే, అలాగే పరాకాశ స్వభావమూ కలిగినదే.
అప్సత్తామాత్రమ్ ఏవైతద్ వీచ్యావర్తాదికం యథా । సర్వో జగత్పదార్థౌఘశ్ చిదాకాశాత్మకస్ తథా
ఎలా వలయాలు, అలలు అన్నీ నీటిలోనే కలిసిపోతాయో, అలాగే ఈ లోకంలోని అన్ని వస్తువులూ చైతన్యమయమైన ఆకాశంలోనే కలిసిపోతాయి.
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... । యథా స్వప్నే పురానీకం స్పన్దనే వా యథానిలః
ఎలా కలలో ఒక పట్టణం కనిపించడమో, లేదా గాలిలో అలజడిగా కదలికలు రావడమో, అలాగే...