పశ్యఞ్ ఛృణ్వన్ స్పృశఞ్ జిఘ్రన్ వదన్ వ్యవహరన్ స్వపన్ । నాపూర్వం కురుతే కిఞ్చిత్ సత్యమ్ ఇత్య్ ఏవ భావయ
చూసినా, వినినా, తాకినా, వాసన పూసినా, మాట్లాడినా, వ్యవహరించినా, కలలు కనినా — ఏ కొత్తదీ జరుగదు. ఇదే నిజమని నీవు గ్రహించు.
యద్ యత్ కరోషి తత్ తత్త్వం చిన్మాత్రమ్ అమలం తతమ్ । బ్రహ్మ ప్రబృంహితాకారం తస్మాద్ అన్యన్ న విద్యతే
నీవు చేసే ప్రతి పని కూడా పరమ సత్యమే — అది నిర్మలమైన చైతన్యమే, అన్నింటినీ వ్యాపించినది. బ్రహ్మం అనేక రూపాలతో ఉన్నది; దాని కంటే వేరే ఏదీ లేదు.
పదార్థజాతే సర్వస్మిన్ సంవిత్సారతయా స్థితే । సంవిద్ ఏవేదమ్ అఖిలం జగన్ నాన్యాస్తి కల్పనా
ప్రపంచంలోని ప్రతి వస్తువూ చైతన్య స్వరూపంగా నిలిచినపుడు, ఈ మొత్తం జగత్తు చైతన్యమే తప్ప వేరే ఏదీ లేదు; వేరే ఊహా కూడా లేదు.
సంవిత్స్ఫురణమాత్రే ఽస్మిఞ్ జగజ్జాలకనామని । ఇదమ్ అన్యద్ ఇదం చాన్యద్ ఇతి మిథ్యాగ్రహః కుతః
ఈ చైతన్య కాంతిలో, దీనిని జగత్తు అల్లిక అంటారు, 'ఇది వేరు, అది వేరు' అనే తప్పుడు భావన ఎలా కలుగుతుంది?
సమ్భవాద్ అఖిలాకారేణైకస్యా ఏవ సంవిదః । సంవేద్యమ్ అపి నాస్త్య్ ఏవ బన్ధమోక్షావ్ అతః కుతః
అన్ని రూపాలలో ఒక్కటే చైతన్యం ఉన్నప్పుడు, తెలిసేదీ నిజంగా లేదు; అప్పుడు బంధం, మోక్షం అనే భావాలు ఎలా వస్తాయి?
మోక్షో ఽయమ్ ఏష ఖలు బన్ధ ఇతి ప్రసహ్య చిన్తా నిరస్య సకలా వికలాభిమానః । మౌనీ వశీ విగతమానమదో మహాత్మా కుర్వన్ స్వకార్యమ్ అనహఙ్కృతిర్ ఏవ తిష్ఠ
‘ఇది మోక్షం, ఇదే బంధం’ అని అన్ని రకాల ఆలోచనలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టి, భేద భావనను తొలగించి, నిశ్శబ్దంగా, మనస్సు నిగ్రహంతో, అహంకారం లేకుండా, గొప్ప మనసుతో, నీ పని నీవు అహంభావం లేకుండా చేయు.
మహాకర్తా మహాభోక్తా మహాత్యాగీ భవానఘ । సర్వాశ్ శఙ్కాః పరిత్యజ్య ధైర్యమ్ ఆలమ్బ్య శాశ్వతమ్
ఓ పాపరహితుడా! నీవు గొప్ప కార్యసాధకుడిగా, గొప్ప అనుభవించేవాడిగా, గొప్ప త్యాగి గా ఉండాలి. అన్ని సందేహాలను విడిచిపెట్టి, శాశ్వతమైన ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించు.
కిమ్ ఉచ్యతే మహాకర్తా మహాత్యాగీ కిమ్ ఉచ్యతే । కిమ్ ఉచ్యతే మహాభోక్తా సమ్యక్ కథయ మే ప్రభో
ప్రభూ! 'గొప్ప కార్యసాధకుడు' అంటే ఏమిటి? 'గొప్ప త్యాగి' అంటే ఏమిటి? 'గొప్ప అనుభవించేవాడు' అంటే ఏమిటి? దయచేసి నాకు స్పష్టంగా చెప్పండి.
ఏతద్ వ్రతత్రయం రామ పురా చన్ద్రార్ధమౌలినా । భృఙ్గీశాయోత్తమం ప్రోక్తం యేనాసౌ విజ్వరస్ స్థితః
రామా! ఈ మూడు వ్రతాలను, చంద్రకళను మస్తకంపై ధరించిన ప్రభువు, భృంగికి పుర్వం చెప్పాడు. వాటి వలన ఆయన అన్ని వ్యాకులతల నుండి విముక్తుడయ్యాడు.
సుమేరోర్ ఉత్తరే శృఙ్గే పూర్వం శశికలాధరః । అతిష్ఠద్ అగ్నిసఙ్కాశే సమగ్రపరివారవాన్
సుమేరు పర్వతం ఉత్తర శిఖరంపై, చంద్రకళను ధరించిన ప్రభువు, అగ్ని వలె ప్రకాశిస్తూ, తన సంపూర్ణ కుటుంబంతో కూడి అక్కడ నివసించేవాడు.
తమ్ అపృచ్ఛన్ మహాతేజా జ్ఞానజిజ్ఞాసయా స్వతః । భృఙ్గీశః ప్రణతో రామ బద్ధాఞ్జలిర్ ఉమాపతిమ్
జ్ఞానాన్ని తెలుసుకోవాలనే ఆకాంక్షతో, మహా తేజస్సుతో ఉన్న భృంగీశుడు, చేతులు జోడించి వినయంగా ఉమాపతిని అడిగాడు, ఓ రామా.
భగవన్ దేవదేవేశ సర్వజ్ఞ పరమేశ్వర । యద్ అహం పరిపృచ్ఛామి కృపయా తద్ వదాశు మే
ప్రభూ, దేవతలకందరికీ అధిపతివైన పరమేశ్వరా, నేను ఏది అడిగినా దయతో త్వరగా చెప్పండి.
సంసారరచనాం నాథ తరఙ్గతరలామ్ ఇమామ్ । అవలోక్య విముహ్యామి తత్త్వవిశ్రాన్తివర్జితః
నాథా, ఈ సంసార సృష్టి అలల వలె మారుతూ ఉండటాన్ని చూస్తూ, నిజమైన సత్యంలో స్థిరత లేక నేను అయోమయంగా ఉన్నాను.
కమ్ అన్తర్నిశ్చయం కాన్తమ్ ఉరరీకృత్య సుస్థిరమ్ । అస్మిఞ్ జగజ్జీర్ణగృహే తిష్ఠామి విగతజ్వరమ్
ఈ పాడిపోయే లోకమనే ఇల్లు లో, ఏదో మధురమైన, స్థిరమైన అంతర్గత నమ్మకాన్ని హృదయంలో ఉంచుకొని, నేను బాధలేని వాడిగా ఉన్నాను.
సర్వాశ్ శఙ్కాః పరిత్యజ్య ధైర్యమ్ ఆలమ్బ్య శాశ్వతమ్ । మహాత్యాగీ మహాకర్తా మహాభోక్తా భవానఘ
అన్ని సందేహాలు వదిలేసి, శాశ్వతమైన ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించి, నీవు పాపరహితుడవై, గొప్ప త్యాగి, గొప్ప కార్యసాధకుడు, గొప్ప అనుభవించేవాడవు.
కిమ్ ఉచ్యతే మహాత్యాగీ మహాభోక్తా కిమ్ ఉచ్యతే । కిమ్ ఉచ్యతే మహాకర్తా సమ్యక్ కథయ మే ప్రభో
ప్రభూ, 'గొప్ప త్యాగి' అంటే ఏమిటి? 'గొప్ప అనుభవించేవాడు' అంటే ఏమిటి? 'గొప్ప కార్యసాధకుడు' అంటే ఏమిటి? నాకు స్పష్టంగా చెప్పు.
ధర్మాధర్మోదయాపాయశఙ్కావిరహితాశయః । యః కరోతి యథాప్రాప్తం మహాకర్తా స ఉచ్యతే
ధర్మం, అధర్మం కలిగే లేదా పోయే విషయాల్లో ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, ఎదురైన పనులు యథావిధిగా చేసే వాడే గొప్ప కార్యసాధకుడు అని అంటారు.
రాగద్వేషౌ సుఖం దుఃఖం ధర్మాధర్మౌ ఫలాఫలే । యః కరోత్య్ అనపేక్ష్యైవ మహాకర్తా స ఉచ్యతే
ఆసక్తి, ద్వేషం, సుఖం, దుఃఖం, ధర్మం, అధర్మం, ఫలితం, ఫలితం కానివి — ఇవేమీ పట్టించుకోకుండా చేసే వాడే గొప్ప కార్యసాధకుడు అని అంటారు.
మౌనవాన్ నిరహమ్భావో నిర్మానో ముక్తమత్సరః । యః కరోతి గతోద్వేగం మహాకర్తా స ఉచతే
ఎవరైతే మౌనంగా, అహంకారం లేకుండా, గర్వం లేకుండా, అసూయను విడిచిపెట్టి, మనస్సులో కలవరమేమీ లేకుండా పనులు చేస్తారో, అతడే గొప్ప కార్యసాధకుడు అని అంటారు.
శుభాశుభేషు కార్యేషు ధర్మాధర్మకుశఙ్కయా । మతిర్ న లిప్యతే యస్య మహాకర్తా స ఉచ్యతే
ఎవరికి శుభమైనా, అశుభమైనా పనుల్లో ధర్మం, అధర్మం గురించి అనుమానాలు ఉండవో, అతడే గొప్ప కార్యసాధకుడు అని అంటారు.
సర్వత్ర విగతస్నేహో యస్ సాక్షివద్ అవస్థితః । నిరిచ్ఛం వర్తతే కార్యే మహాకర్తా స ఉచ్యతే
ఎవరైనా అన్ని విషయాల్లో ఆసక్తి లేకుండా, సాక్షిగా ఉండి, పనుల్లో కోరిక లేకుండా వ్యవహరిస్తారో, అతడే గొప్ప కార్యసాధకుడు అని అంటారు.
ఉద్వేగానన్దరహితస్ సమయా స్వచ్ఛయేచ్ఛయా । న శోచతే యో నోదేతి మహాకర్తా స ఉచ్యతే
ఎవరికి కలవరమూ, ఆనందమూ లేకుండా, కాలానుసారం, స్వచ్ఛమైన మనసుతో పని చేస్తారో, దుఃఖించకుండా, ఆనందించకుండా ఉంటారో, అతడే గొప్ప కార్యసాధకుడు అని అంటారు.
యః కార్యకాలే మతిమాన్ అసంసక్తమనా మునిః । కార్యానురూపవృత్తిస్థో మహాకర్తా స ఉచ్యతే
యెవరైతే పనిచేసే సమయంలో జ్ఞానం కలిగి, మనస్సు ఏ విషయానికీ అంటుకోకుండా, ఆ పనికి తగినట్లు ప్రవర్తిస్తారో, ఆవిడే గొప్ప కార్యసాధకుడు అని అంటారు.
స్వభావేనైవ యస్యాన్తస్ సమతాం న జహాతి ధీః । శుభాశుభం హ్య్ ఆచరతో మహాకర్తా స ఉచ్యతే
ఎవరికి సహజంగా, ఏ పని చేసినా, మంచిదైనా చెడ్డదైనా, లోపల సమత్వం ఎప్పుడూ విడిచిపోకుండా ఉంటుందో, ఆవిడే గొప్ప కార్యసాధకుడు అని అంటారు.
జన్మస్థితివినాశేషు సోదయాస్తమయేష్వ్ అలమ్ । సమమ్ ఏవ మనో యస్య మహాకర్తా స ఉచ్యతే
ఎవరికి జననం, స్థితి, నాశనం, ఉదయం, సాయంత్రం అన్నీ సమంగా అనిపిస్తాయో, ఆవిడే గొప్ప కార్యసాధకుడు అని అంటారు.
న కిఞ్చన ద్వేష్టి చ యో న కిం చ స్తౌతి యస్ స్వయమ్ । భుఙ్క్తే చ ప్రకృతం సర్వం మహాభోక్తా స ఉచ్యతే
ఎవరైతే ఏదినీ ద్వేషించరు, ఏదినీ పొగడరు, వచ్చినదాన్ని సహజంగా స్వీకరిస్తారో, ఆవిడే గొప్ప భోగి అని అంటారు.
నాదత్తే ఽప్య్ ఆదదానస్ సన్ నాచరత్య్ ఆచరన్న్ అపి । భుఞ్జానో ఽపి న యో భుఙ్క్తే మహాభోక్తా స ఉచ్యతే
తీసుకుంటున్నా తీసుకోనట్టుగా, పనులు చేస్తున్నా చేసేవాడికానట్టుగా, తినుతున్నా తిననట్టుగా ఉండేవాడే నిజంగా గొప్ప ఆనందాన్ని పొందినవాడని అంటారు.
సాక్షివత్ సకలం లోకవ్యవహారమ్ అఖిన్నధీః । యః పశ్యత్య్ అపయాతేచ్ఛం మహాభోక్తా స ఉచ్యతే
ప్రపంచంలోని అన్ని విషయాలను సాక్షిగా చూస్తూ, మనసు ఎలాంటి కలతకూ లోనవకుండా, ఆశలు లేకుండా ఉండేవాడే గొప్ప ఆనందాన్ని పొందినవాడని అంటారు.
సుఖైర్ దుఃఖైః క్రియాయోగైర్ భావాభావైర్ భ్రమప్రదైః । యస్య నోత్క్రామతి మతిర్ మహాభోక్తా స ఉచ్యతే
సుఖం, దుఃఖం, పనులు, కలయికలు, ఉండటం, లేకపోవడం, మాయల వల్ల కూడా మనసు కదలని వాడే నిజంగా గొప్ప ఆనందాన్ని పొందినవాడని అంటారు.
జరామరణమ్ ఆపచ్ చ రాజ్యం దారిద్ర్యమ్ ఏవ చ । రమ్యమ్ ఏవేతి యో వేత్తి మహాభోక్తా స ఉచ్యతే
వృద్ధాప్యం, మరణం, రాజ్యం, దారిద్ర్యం, ఆనందం ఇవన్నీ ఒకటే అని తెలిసినవాడే నిజంగా గొప్ప ఆనందాన్ని పొందినవాడని అంటారు.