వస్తుతో నాస్త్య్ అహఙ్కారః పుత్ర మిథ్యాభ్రమో హ్య్ అసౌ । అసన్ సన్న్ ఇవ సమ్పన్నో బాలవేతాలవచ్ ఛఠః
నిజంగా చూస్తే, మనస్సులో 'నేను' అనే భావన అసలు లేదు, కుమారా. అది తప్పుడు మాయ మాత్రమే. అది వాస్తవంగా లేనప్పటికీ ఉందని అనిపిస్తుంది, పిల్లవాడి ఆటలు లాగానే మోసం చేస్తుంది.
యథా రజ్జ్వాం భుజఙ్గత్వం మరావ్ అమ్బుమతిర్ యథా । మిథ్యావభాసాత్ స్ఫురతి తథా మిథ్యాప్య్ అహఙ్కృతిః
పాము లాగా తాడు కనిపించడం, మాయలో నీళ్లు ఉన్నట్టు భావించడం ఎలా తప్పుడు ఊహ వల్ల కలుగుతాయో, అలాగే 'నేను' అనే భావన కూడా తప్పుడు గ్రహణం వల్లే కలుగుతుంది.
అసద్ ఏవ యథా ద్విత్వం మోహాద్ ఇన్దోర్ విలోక్యతే । తథా స్ఫురత్య్ అహఙ్కారో నసత్యో నామ సత్యవత్
ఎలా మాయ వల్ల ఒక చంద్రుడు ఇద్దరిలా కనిపిస్తాడో, అలాగే వాస్తవంలో లేని 'నేను' అనే భావన కూడా నిజమైనదిలా అనిపిస్తుంది.
ఏకమ్ ఆద్యన్తరహితం చిన్మాత్రమ్ అమలం తతమ్ । ఖాద్ అప్య్ అతితరామ్ అచ్ఛం విద్యతే సర్వవేదనమ్
ప్రపంచమంతా వ్యాపించి, ఆది అంతం లేని, మలినం లేని, ఖాళీ కన్నా స్పష్టంగా ఉండే, అన్నిటిని తెలిసిన ఒకే ఒక శుద్ధమైన చైతన్యం మాత్రమే ఉంది.
సర్వత్ర సర్వదా సర్వప్రకారం సర్వజన్తుషు । తద్ ఏవైకం కచత్య్ అమ్బు విలోలాస్వ్ ఇవ వీచిషు
ప్రతి చోట, అన్ని కాలాల్లో, అన్ని విధాలుగా, అన్నీ జీవుల్లో, అదే ఒక్కటి కదులుతోంది — అలలు ఎప్పుడూ కదిలే నీటిలా.
అత్ర కో ఽయమ్ అహమ్భావః కుతో వా కథమ్ ఉత్థితః । క్వాబ్ధేర్ జాతో రజోరాశిః క్వానలాద్ ఉత్థితమ్ జలమ్
ఇక్కడ ఈ 'నేను' అనే భావం ఏమిటి? అది ఎక్కడి నుంచి, ఎలా పుట్టింది? సముద్రంలో ఎక్కడ మట్టికుప్ప వచ్చిందీ? అగ్నిలో నీరు ఎక్కడి నుంచి పుట్టింది?
అయం సో ఽహమ్ ఇతి వ్యర్థం ప్రత్యయం త్యజ పుత్రక । తుచ్ఛం పరిమితాకారం దిక్కాలవివశీకృతమ్
బిడ్డా, 'నేనే ఇదిని' అనే వృథా భావాన్ని వదిలిపెట్టు. అది శూన్యమైనది, పరిమితమైన రూపంలో ఉన్నది, దిక్కు, కాలం వంటివాటికి లోబడి ఉంటుంది.
దిక్కాలాద్యనవచ్ఛిన్నం స్వచ్ఛం నిత్యోదితం తతమ్ । సర్వార్థమయమ్ ఏకార్థం చిన్మాత్రమ్ అమలం భవాన్
నీవు దిక్కు, కాలం వంటివాటికి ఆపుకోలేని, నిర్మలమైన, ఎప్పుడూ ప్రకాశించే, అన్నింటిలో వ్యాపించిన, అన్నింటి సారమైన, ఒక్క అర్థంతో ఉన్న, శుద్ధమైన చైతన్యమే.
ఫలకుసుమదలానాం సర్వదిక్సంస్థితానాం రస ఇవ జగతాం త్వం సంస్థితస్ సర్వదైవ । విమలతరచిదాత్మా నిత్యమ్ ఏవాత్యనన్తః క ఇవ కిల తవాహంనిశ్చయో భావమూర్తే
ఎలా పండ్లు, పువ్వులు, ఆకుల రుచి అన్ని దిక్కులలో వ్యాపించి ఉంటుందో, అలాగే నీవు కూడా అన్ని లోకాలలో ఎప్పుడూ నిలిచి ఉన్నావు. నీ స్వరూపం నిర్మలమైన చైతన్యం, ఎప్పటికీ అనంతమైనది. ఓ భావమూర్తీ! నీవంటి వాడిలో 'నేను' అనే నిశ్చయం ఎక్కడుండగలదు?
ఇతి ప్రాప్య పరం యోగమ్ ఉపదేశమ్ అనుత్తమమ్ । జీవన్ముక్తో బభూవాసౌ తతో దేవగురోస్ సుతః
ఇలా పరమయోగాన్ని, అత్యుత్తమమైన బోధనను పొందిన తరువాత, ఆ దేవగురువు కుమారుడు జీవించునప్పుడే ముక్తుడయ్యాడు.
నిర్భావో నిరహఙ్కారశ్ ఛిన్నగ్రన్థిః ప్రశాన్తధీః । కచో యథా స్థితో రామ తథా తిష్ఠావికారవాన్
ఆత్మభావం లేకుండా, అహంకారం లేకుండా, అంతర్గత బంధాలు తెంచుకొని, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండగా, నీటిలా స్థిరంగా ఉన్నాడు రామా! నీవు కూడా అలాగే మార్పులేకుండా ఉండు.
అహఙ్కారమ్ అసద్ విద్ధి మైనమ్ ఆశ్రయ మా త్యజ । అసతశ్ శశశృఙ్గస్య కిల త్యాగగ్రహౌ కుతః
అహంకారాన్ని అసత్యమని తెలుసుకో. దానిపై ఆధారపడకూ, దాన్ని విడిచిపెట్టు. అసత్యమైన కుందేళ్ల కొమ్ములా ఉన్న దానికి పట్టుకోవడం, వదిలిపెట్టడం ఎలా సాధ్యం?
అసమ్భవత్య్ అహఙ్కారే క్వ తే మరణజన్మనీ । నభఃక్షేత్రతయా వ్యుప్తం కేన సఙ్గృహ్యతే ఫలమ్
నీవు 'నేను' అనే భావన లేకుండా ఉన్నప్పుడు, నీకు పుట్టడం లేదా చనిపోవడం ఎక్కడ జరుగుతుంది? ఆకాశం అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఖాళీని ఎవరు పట్టుకోగలరు? అలాగే, ఫలితాన్ని ఎవరు పొందగలరు?
నిరంశం శాన్తసఙ్కల్పం సర్వభావాత్మకం తతమ్ । పరమాద్ అప్య్ అణోస్ సూక్ష్మం చిన్మాత్రం త్వం నిరామయమ్
నీవు విడిపోని, శాంతమైన సంకల్పంతో, అన్ని జీవుల్లో వ్యాపించి ఉన్నవాడవు. పరమసూక్ష్మమైన కణం కన్నా కూడా సూక్ష్మంగా, కేవలం చైతన్యమే, ఎలాంటి వ్యాధి లేని స్వరూపమవు.
యథామ్భసస్ తరఙ్గాది యథా హేమ్నో ఽఙ్గదాది వా । తద్ ఏవాతద్ ఇవాభాసం తథాహమ్భావనం చితః
నీటి నుంచి తరంగాలు ఎలా పుడతాయో, బంగారం నుంచి ఆభరణాలు ఎలా తయారవుతాయో, అలాగే 'నేను' అనే భావన కూడా చైతన్యంలోనే పుట్టి, అదే అయినా వేరేలా కనిపిస్తుంది.
అబోధేన జగత్ సర్వం మాయామయమ్ ఇవ స్థితమ్ । బోధేన సకలం బ్రహ్మరూపం సమ్పద్యతే ఽనఘ
అజ్ఞానంతో ఈ ప్రపంచం అంతా మాయలా కనిపిస్తుంది. జ్ఞానంతో, పాపరహితుడా, అన్నీ బ్రహ్మస్వరూపంగా మారిపోతాయి.
ద్విత్వైకత్వమతీ త్యక్త్వా శేషస్థస్ సుఖితో భవ । మా దుఃఖితో భవ వ్యర్థం త్వం మిథ్యాపురుషో యథా
రెండు, ఒకటి అనే భావనలను వదిలిపెట్టి, మిగిలిన స్థితిలో స్థిరంగా ఉండి సంతోషంగా ఉండు. నీవు వృథాగా బాధపడకూ, అబద్ధపు మనిషిలా అవ్వకూ.
మాయేయమ్ అతిదుష్పారా సాంసారీ సారతాం గతా । శరదా మిహికేవాశు బోధేనాయాతి తానవమ్
ఈ లోకం మాయతో తయారై, దాటి పోవడం చాలా కష్టం. నిజమైనదిగా కనిపిస్తున్నా, శరదృతువులో మబ్బులా, జ్ఞానంతో త్వరగా కరిగిపోతుంది.
పరమామ్ ఆగతో ఽస్మ్య్ అన్తస్ తృప్తిం జ్ఞానామృతేన తే । అవగ్రహభయాక్రాన్తస్ స్వాసారేణేవ చాతకః
నీ జ్ఞానామృతంతో నేను లోపల పరమ తృప్తిని పొందాను. వర్షం కోసం ఎదురుచూసే చాతకపక్షిలా, ఎడారి భయంతో ఒక్క నీటి చుక్కతో సంతృప్తి పొందినట్టు.
అమృతేనేవ సిక్తో ఽహమ్ అన్తర్ గచ్ఛామి శీతతామ్ । ఉపరీవ సమస్తానాం తిష్ఠామ్య్ అతులసమ్పదామ్
అమృతంతో స్నానమాడినట్టు, నేను లోపల చల్లదనాన్ని అనుభవిస్తున్నాను. పైకి చూస్తే, అందరికన్నా గొప్ప సంపదల మధ్య నిలిచినట్టు ఉంది.
న తృప్తిమ్ అధిగచ్ఛామి వచసాం వదతస్ తవ । ఐన్దవీనాం మరీచీనాం చకోరస్ తృషితో యథా
నీ మాటలు వినిపించినా నాకు తృప్తి కలగడం లేదు. అది పిపాసితో ఉన్న చకోరపక్షి చంద్రకాంతులు చూసినా దాహం తీరని విధంగా ఉంది.
తృప్తో ఽపి భూయః పృచ్ఛామి త్వాం ప్రశ్నమ్ ఇమమ్ ఈశ్వర । కో నామ తృప్తో ఽప్య్ అగ్రస్థం న పిబత్య్ అమృతాసవమ్
ప్రభూ, నేను తృప్తిగా ఉన్నా, మళ్లీ ఈ ప్రశ్న అడుగుతున్నాను. ఎందుకంటే, ఎవరికైనా అమృతాన్ని ముందుంచితే, తృప్తిగా ఉన్నా తాగకుండా వదిలేస్తారా?
కిమ్ ఉచ్యతే మునిశ్రేష్ఠ మిథ్యాపురుషనామకమ్ । వస్త్వ్ అవస్తూకృతజగద్వస్తుజాతం వదాశు మే
మహర్షీ, మిథ్యాపురుషుడు అనే పేరుతో ఎవరి గురించి చెప్పబడింది? నిజమైనదీ, అబద్ధమైనదీ కలిసిన ఈ లోకాన్ని గురించి నాకు త్వరగా వివరించండి.
మిథ్యాపురుషబోధాయ శృణు రాఘవ శోభనామ్ । ఇమామ్ ఆఖ్యాయికాం హాసజననీం మదుదీరితామ్
రాఘవా, మిథ్యాపురుషుడి జ్ఞానార్థంగా నేను చెప్పబోయే ఈ హాస్యాన్ని పుట్టించే మధురమైన కథను విను.
అస్తి కశ్చిన్ మహాబాహో మాయాయన్త్రమయః పుమాన్ । బాలపేలవధీర్ మూఢో గూఢో మౌర్ఖ్యేణ కేవలమ్
ఓ మహాబాహువా, అక్కడ ఒకడు ఉన్నాడు. అతడు మాయా యంత్రాలతో తయారైనవాడు, బాల్యంగా, బలహీనంగా, మూర్ఖుడిగా, అజ్ఞానంతో పూర్తిగా మూసివేయబడ్డవాడిగా ఉన్నాడు.
స ఏకాన్తే క్వచిజ్ జాతశ్ శూన్యే తత్రైవ తిష్ఠతి । కేశోణ్డుకమ్ ఇవ వ్యోమ్ని మృగతృష్ణేవ వా మరౌ
అతడు ఎక్కడో ఒంటరిగా, శూన్యంలో పుట్టాడు. అక్కడే ఉండిపోతూ, ఆకాశంలో తల వెంట్రుకల గుండ్రపు బంతిలా, ఎడారిలో మృగమరుచికల్లా కనిపిస్తున్నాడు.
తస్మాద్ అన్యన్ న తత్రాస్తి యద్ అస్తి చ స ఏవ తత్ । యచ్ చాన్యత్ తత్ సదాభాసం న స పశ్యతి దుర్మతిః
అక్కడ వేరే ఏదీ లేదు; ఉన్నదంతా అతడే. మరేదైనా కనిపిస్తే అది ఎప్పుడూ భ్రమే, కానీ ఆ మూర్ఖుడు దాన్ని గ్రహించడు.
సఙ్కల్పస్ తస్య సఞ్జాతస్ తత్ర వృద్ధిమ్ ఉపేయుషః । ఖస్యాహం ఖమ్ అహం ఖం మే ఖం రక్షామీతి నిశ్చలః
అతనిలో ఒక ఆలోచన పుట్టింది, అక్కడ పెరిగింది— 'నేనే ఆకాశం, ఆకాశమే నేను, ఆకాశం నాదే, ఆకాశాన్ని నేను కాపాడాలి' అని అతడు స్థిరంగా భావించాడు.
ఖం స్థాపయిత్వా రక్షామి వస్త్వ్ ఇష్టం రక్ష్యమ్ ఆదరాత్ । ఇతి సఞ్చిన్తయన్ వ్యోమరక్షార్థమ్ సో ఽకరోద్ గృహమ్
నేను ఖాళీని కాపాడాలి, కావలసిన వస్తువును జాగ్రత్తగా రక్షించాలి అని ఆలోచిస్తూ, ఆ ఖాళీని కాపాడటానికి ఒక ఇల్లు కట్టాడు.
తస్య కోశే బబన్ధాస్థాం రక్షితం ఖం మయేత్య్ అసౌ । గృహాకాశేన సన్తుష్టస్ స్థితస్ స రఘునన్దన
తాను కాపాడిన ఖాళీని పెట్టెలో పెట్టి, 'నేను ఖాళీని రక్షించాను' అని అనుకున్నాడు. ఆ ఇల్లులోని ఖాళీతో సంతృప్తిగా అక్కడే ఉండిపోయాడు, రఘునందన.