చిన్తయన్న్ అప్య్ అసౌ చిత్తం యదా వేద న కాననే । తదా సఞ్చిన్తయామ్ ఆస ధియేదమ్ అవిషణ్ణయా
అతడు మనస్సు గురించి ఆలోచిస్తూ, అడవిలో దాన్ని కనిపెట్టలేకపోయినప్పుడు, తన మనస్సు స్థిరంగా ఉండగా ఇలా ఆలోచించసాగాడు.
పదార్థవృన్దం దేహాది న సర్వమ్ ఇతి కథ్యతే । తద్ ఏతత్ కిం క్వ వా వ్యర్థం నిరాగస్కం త్యజామ్య్ అహమ్
దేహాదులు వంటి పదార్థాల సమూహమే అన్నీ కాదు అని చెబుతారు. మరి ఇది ఏది? ఎక్కడ ఉంది? ఆసక్తి లేకుండా, పనికిరాని దానిని నేను ఎందుకు వదిలిపెట్టాలి?
పితుస్ సకాశం గచ్ఛామి జ్ఞాతుం చిత్తమహారిపుమ్ । జ్ఞాత్వా చ తత్ త్యజామ్య్ ఆశు తతస్ తిష్ఠామి విజ్వరమ్
నా మనస్సు అనే మహాశత్రువును తెలుసుకోవడానికి తండ్రి దగ్గరకు వెళ్తాను. తెలుసుకున్న తర్వాత వెంటనే దాన్ని వదిలేస్తాను. అప్పుడు నేను బాధలేమిగా ఉండిపోతాను.
ఇతి సఞ్చిన్త్య స కచ ఉత్తతార త్రివిష్టపమ్ । వాక్పతిం ప్రాప్య సస్నేహం వవన్దే ప్రణనామ చ
ఇలా ఆలోచించి కచుడు స్వర్గానికి చేరాడు. అక్కడ వాక్పతిని చేరుకుని, ప్రేమతో నమస్కరించి, గౌరవంగా వందనం చేశాడు.
పప్రచ్ఛ చైనమ్ ఏకాన్తే కిం చిత్తం భగవన్ మమ । స్వరూపం బ్రూహి చిత్తస్య యేనైతత్ సన్త్యజామ్య్ అహమ్
తన తండ్రిని ఒంటరిగా చూసి, "భగవంతుడా, నా మనస్సు ఏది? దయచేసి మనస్సు యొక్క అసలు స్వరూపాన్ని చెప్పండి. దాన్ని తెలుసుకుని నేను వదిలేయగలను" అని అడిగాడు.
చిత్తం నిజమ్ అహఙ్కారం విదుశ్ చిత్తవిదో జనాః । అన్తర్ యో ఽయమ్ అహమ్భావో జన్తోస్ తచ్ చిత్తమ్ ఉచ్యతే
మనస్సును తెలుసుకున్న వారు, "మనస్సు అంటే మన అహంకారమే" అంటారు. జీవిలో లోపల ఉండే 'నేను' అనే భావమే మనస్సు అని చెప్పబడుతుంది.
మన్యే ఽస్య దుష్కరస్ త్యాగో న సిద్ధిమ్ ఉపగచ్ఛతి । కథమ్ ఏష కిల త్యక్తుం యుజ్యతే యోగినాం వర
ఈ విషయాన్ని వదిలిపెట్టడం చాలా కష్టం అనిపిస్తోంది, దీని వల్ల సిద్ధి కూడా దక్కదనిపిస్తోంది. యోగుల్లో ఉత్తములు అయిన వారు దీన్ని ఎలా వదిలిపెట్టగలుగుతారు?
అపి పుష్పావదలనాద్ అపి లోచనమీలనాత్ । సుకరో ఽహఙ్కృతిత్యాగో న క్లేశో ఽత్ర మనాగ్ అపి
అహంకారాన్ని వదిలిపెట్టడం పువ్వు తీయడం లేదా కళ్లను మూయడం ఎంత సులభమో అంతే సులభం. ఇందులో ఏమాత్రం కష్టం లేదు.
త్రయస్త్రింశన్మహాకోటీప్రమాణస్య మహామతే । గురో గీర్వాణవృన్దస్య కథమ్ ఏతద్ వదాశు మే
మహాజ్ఞానీ, ముప్పత్తుమూడు కోట్ల దేవతలకు గురువైనవారికి ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుంది? దయచేసి నాకు త్వరగా చెప్పు.
యథైతద్ ఏవ తనయ తథా శృణు వదామి తే । అజ్ఞానమాత్రసంసిద్ధం వస్తు జ్ఞానేన నశ్యతి
నీవు విను నా కుమారా, నేను చెప్పేది యథావిధిగా విను. అజ్ఞానంతో ఏర్పడినది జ్ఞానంతో నశించిపోతుంది.
వస్తుతో నాస్త్య్ అహఙ్కారః పుత్ర మిథ్యాభ్రమో హ్య్ అసౌ । అసన్ సన్న్ ఇవ సమ్పన్నో బాలవేతాలవచ్ ఛఠః
నిజంగా చూస్తే, మనస్సులో 'నేను' అనే భావన అసలు లేదు, కుమారా. అది తప్పుడు మాయ మాత్రమే. అది వాస్తవంగా లేనప్పటికీ ఉందని అనిపిస్తుంది, పిల్లవాడి ఆటలు లాగానే మోసం చేస్తుంది.
యథా రజ్జ్వాం భుజఙ్గత్వం మరావ్ అమ్బుమతిర్ యథా । మిథ్యావభాసాత్ స్ఫురతి తథా మిథ్యాప్య్ అహఙ్కృతిః
పాము లాగా తాడు కనిపించడం, మాయలో నీళ్లు ఉన్నట్టు భావించడం ఎలా తప్పుడు ఊహ వల్ల కలుగుతాయో, అలాగే 'నేను' అనే భావన కూడా తప్పుడు గ్రహణం వల్లే కలుగుతుంది.
అసద్ ఏవ యథా ద్విత్వం మోహాద్ ఇన్దోర్ విలోక్యతే । తథా స్ఫురత్య్ అహఙ్కారో నసత్యో నామ సత్యవత్
ఎలా మాయ వల్ల ఒక చంద్రుడు ఇద్దరిలా కనిపిస్తాడో, అలాగే వాస్తవంలో లేని 'నేను' అనే భావన కూడా నిజమైనదిలా అనిపిస్తుంది.
ఏకమ్ ఆద్యన్తరహితం చిన్మాత్రమ్ అమలం తతమ్ । ఖాద్ అప్య్ అతితరామ్ అచ్ఛం విద్యతే సర్వవేదనమ్
ప్రపంచమంతా వ్యాపించి, ఆది అంతం లేని, మలినం లేని, ఖాళీ కన్నా స్పష్టంగా ఉండే, అన్నిటిని తెలిసిన ఒకే ఒక శుద్ధమైన చైతన్యం మాత్రమే ఉంది.
సర్వత్ర సర్వదా సర్వప్రకారం సర్వజన్తుషు । తద్ ఏవైకం కచత్య్ అమ్బు విలోలాస్వ్ ఇవ వీచిషు
ప్రతి చోట, అన్ని కాలాల్లో, అన్ని విధాలుగా, అన్నీ జీవుల్లో, అదే ఒక్కటి కదులుతోంది — అలలు ఎప్పుడూ కదిలే నీటిలా.
అత్ర కో ఽయమ్ అహమ్భావః కుతో వా కథమ్ ఉత్థితః । క్వాబ్ధేర్ జాతో రజోరాశిః క్వానలాద్ ఉత్థితమ్ జలమ్
ఇక్కడ ఈ 'నేను' అనే భావం ఏమిటి? అది ఎక్కడి నుంచి, ఎలా పుట్టింది? సముద్రంలో ఎక్కడ మట్టికుప్ప వచ్చిందీ? అగ్నిలో నీరు ఎక్కడి నుంచి పుట్టింది?
అయం సో ఽహమ్ ఇతి వ్యర్థం ప్రత్యయం త్యజ పుత్రక । తుచ్ఛం పరిమితాకారం దిక్కాలవివశీకృతమ్
బిడ్డా, 'నేనే ఇదిని' అనే వృథా భావాన్ని వదిలిపెట్టు. అది శూన్యమైనది, పరిమితమైన రూపంలో ఉన్నది, దిక్కు, కాలం వంటివాటికి లోబడి ఉంటుంది.
దిక్కాలాద్యనవచ్ఛిన్నం స్వచ్ఛం నిత్యోదితం తతమ్ । సర్వార్థమయమ్ ఏకార్థం చిన్మాత్రమ్ అమలం భవాన్
నీవు దిక్కు, కాలం వంటివాటికి ఆపుకోలేని, నిర్మలమైన, ఎప్పుడూ ప్రకాశించే, అన్నింటిలో వ్యాపించిన, అన్నింటి సారమైన, ఒక్క అర్థంతో ఉన్న, శుద్ధమైన చైతన్యమే.
ఫలకుసుమదలానాం సర్వదిక్సంస్థితానాం రస ఇవ జగతాం త్వం సంస్థితస్ సర్వదైవ । విమలతరచిదాత్మా నిత్యమ్ ఏవాత్యనన్తః క ఇవ కిల తవాహంనిశ్చయో భావమూర్తే
ఎలా పండ్లు, పువ్వులు, ఆకుల రుచి అన్ని దిక్కులలో వ్యాపించి ఉంటుందో, అలాగే నీవు కూడా అన్ని లోకాలలో ఎప్పుడూ నిలిచి ఉన్నావు. నీ స్వరూపం నిర్మలమైన చైతన్యం, ఎప్పటికీ అనంతమైనది. ఓ భావమూర్తీ! నీవంటి వాడిలో 'నేను' అనే నిశ్చయం ఎక్కడుండగలదు?
ఇతి ప్రాప్య పరం యోగమ్ ఉపదేశమ్ అనుత్తమమ్ । జీవన్ముక్తో బభూవాసౌ తతో దేవగురోస్ సుతః
ఇలా పరమయోగాన్ని, అత్యుత్తమమైన బోధనను పొందిన తరువాత, ఆ దేవగురువు కుమారుడు జీవించునప్పుడే ముక్తుడయ్యాడు.
నిర్భావో నిరహఙ్కారశ్ ఛిన్నగ్రన్థిః ప్రశాన్తధీః । కచో యథా స్థితో రామ తథా తిష్ఠావికారవాన్
ఆత్మభావం లేకుండా, అహంకారం లేకుండా, అంతర్గత బంధాలు తెంచుకొని, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండగా, నీటిలా స్థిరంగా ఉన్నాడు రామా! నీవు కూడా అలాగే మార్పులేకుండా ఉండు.
అహఙ్కారమ్ అసద్ విద్ధి మైనమ్ ఆశ్రయ మా త్యజ । అసతశ్ శశశృఙ్గస్య కిల త్యాగగ్రహౌ కుతః
అహంకారాన్ని అసత్యమని తెలుసుకో. దానిపై ఆధారపడకూ, దాన్ని విడిచిపెట్టు. అసత్యమైన కుందేళ్ల కొమ్ములా ఉన్న దానికి పట్టుకోవడం, వదిలిపెట్టడం ఎలా సాధ్యం?
అసమ్భవత్య్ అహఙ్కారే క్వ తే మరణజన్మనీ । నభఃక్షేత్రతయా వ్యుప్తం కేన సఙ్గృహ్యతే ఫలమ్
నీవు 'నేను' అనే భావన లేకుండా ఉన్నప్పుడు, నీకు పుట్టడం లేదా చనిపోవడం ఎక్కడ జరుగుతుంది? ఆకాశం అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఖాళీని ఎవరు పట్టుకోగలరు? అలాగే, ఫలితాన్ని ఎవరు పొందగలరు?
నిరంశం శాన్తసఙ్కల్పం సర్వభావాత్మకం తతమ్ । పరమాద్ అప్య్ అణోస్ సూక్ష్మం చిన్మాత్రం త్వం నిరామయమ్
నీవు విడిపోని, శాంతమైన సంకల్పంతో, అన్ని జీవుల్లో వ్యాపించి ఉన్నవాడవు. పరమసూక్ష్మమైన కణం కన్నా కూడా సూక్ష్మంగా, కేవలం చైతన్యమే, ఎలాంటి వ్యాధి లేని స్వరూపమవు.
యథామ్భసస్ తరఙ్గాది యథా హేమ్నో ఽఙ్గదాది వా । తద్ ఏవాతద్ ఇవాభాసం తథాహమ్భావనం చితః
నీటి నుంచి తరంగాలు ఎలా పుడతాయో, బంగారం నుంచి ఆభరణాలు ఎలా తయారవుతాయో, అలాగే 'నేను' అనే భావన కూడా చైతన్యంలోనే పుట్టి, అదే అయినా వేరేలా కనిపిస్తుంది.
అబోధేన జగత్ సర్వం మాయామయమ్ ఇవ స్థితమ్ । బోధేన సకలం బ్రహ్మరూపం సమ్పద్యతే ఽనఘ
అజ్ఞానంతో ఈ ప్రపంచం అంతా మాయలా కనిపిస్తుంది. జ్ఞానంతో, పాపరహితుడా, అన్నీ బ్రహ్మస్వరూపంగా మారిపోతాయి.
ద్విత్వైకత్వమతీ త్యక్త్వా శేషస్థస్ సుఖితో భవ । మా దుఃఖితో భవ వ్యర్థం త్వం మిథ్యాపురుషో యథా
రెండు, ఒకటి అనే భావనలను వదిలిపెట్టి, మిగిలిన స్థితిలో స్థిరంగా ఉండి సంతోషంగా ఉండు. నీవు వృథాగా బాధపడకూ, అబద్ధపు మనిషిలా అవ్వకూ.
మాయేయమ్ అతిదుష్పారా సాంసారీ సారతాం గతా । శరదా మిహికేవాశు బోధేనాయాతి తానవమ్
ఈ లోకం మాయతో తయారై, దాటి పోవడం చాలా కష్టం. నిజమైనదిగా కనిపిస్తున్నా, శరదృతువులో మబ్బులా, జ్ఞానంతో త్వరగా కరిగిపోతుంది.
పరమామ్ ఆగతో ఽస్మ్య్ అన్తస్ తృప్తిం జ్ఞానామృతేన తే । అవగ్రహభయాక్రాన్తస్ స్వాసారేణేవ చాతకః
నీ జ్ఞానామృతంతో నేను లోపల పరమ తృప్తిని పొందాను. వర్షం కోసం ఎదురుచూసే చాతకపక్షిలా, ఎడారి భయంతో ఒక్క నీటి చుక్కతో సంతృప్తి పొందినట్టు.
అమృతేనేవ సిక్తో ఽహమ్ అన్తర్ గచ్ఛామి శీతతామ్ । ఉపరీవ సమస్తానాం తిష్ఠామ్య్ అతులసమ్పదామ్
అమృతంతో స్నానమాడినట్టు, నేను లోపల చల్లదనాన్ని అనుభవిస్తున్నాను. పైకి చూస్తే, అందరికన్నా గొప్ప సంపదల మధ్య నిలిచినట్టు ఉంది.