.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. । భార్యా భర్తారమ్ ఏకాన్తే స్వరాజ్యే ఽభిషిషేచ సా
ఒకాంతంలో భార్య తన భర్తను అతని స్వంత రాజ్యంలో రాజుగా అభిషేకించింది.
సఙ్కల్పోపనతే సైంహే స్వభిషిక్తం సువిష్టరే । స్థితం ప్రోవాచ తన్వీ సా చూడాలా దేవరూపిణీ
ఆలోచనతో ఏర్పడిన విశాలమైన సింహాసనంపై అభిషేకం పొందిన శిఖిధ్వజుని చూసి, సుందరమైన రూపంలో ఉన్న చూడాలా అతనితో ఇలా మాట్లాడింది.
కేవలం మౌనమ్ ఉత్సృజ్య తేజశ్ శాన్తమ్ ఇదం ప్రభో । అష్టానాం లోకపాలానాం తేజాంస్య్ ఆహర్తుమ్ అర్హసి
ఓ ప్రభూ! కేవలం మౌనాన్ని వదిలిపెట్టి, ఈ శాంతమైన తేజస్సును అష్టదిక్పాలకుల తేజాన్ని నీలోనికి తీసుకోవాలి.
చూడాలయేతి స ప్రోక్తో వనే రాజా శిఖిధ్వజః । వదన్న్ ఏవం కరోమీతి మహారాజత్వమ్ ఆయయౌ
అటువంటి మాటలు చెప్పిన చూడాలా మాటలు విని, అరణ్యంలో రాజు శిఖిధ్వజుడు 'అలా చేస్తాను' అని సమాధానం ఇచ్చి మహారాజు పదవిని స్వీకరించాడు.
అథ ప్రతీహారపదే తిష్ఠన్తీమ్ ఆహ మానినీమ్ । మహాదేవీపదే రాజ్ఞి త్వాం కరోమ్య్ అభిషేకినీమ్
ఆమె తలుపు దగ్గర నిలబడి ఉన్న గర్వితురాలైన రాణిని చూసి, "రాజ్ఞీ! నిన్ను నేను మహాదేవి పదవికి అభిషేకించబోతున్నాను," అని అన్నాడు.
ఇత్య్ ఉక్త్వాసన ఆస్థాప్య మహాదేవీపదే తదా । అభిషిక్తాం నృపః కృత్వా మేఘవాగ్ ఆహ తాం ప్రియామ్
అలా చెప్పి, ఆమెను మహాదేవి సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టి, అభిషేకం చేసి, ఆ రాజు తన ప్రియమైన భార్యతో మేఘగర్జనలా గంభీరంగా మాట్లాడాడు.
ప్రియే కమలపత్త్రాక్షి క్షణాత్ సఙ్కల్పసమ్భవమ్ । మహావిభవమ్ ఉద్దామం సైన్యమ్ ఆహర్తుమ్ అర్హసి
ప్రియమైనవాడా! కమలదళాలాంటి కళ్లవాడా! నువ్వు కేవలం మనసులో సంకల్పించగానే, ఒక గొప్ప, మహా వైభవమైన సైన్యాన్ని వెంటనే ప్రकटించగలవు.
ఇతి కాన్తవచశ్ శ్రుత్వా చూడాలా వరవర్ణినీ । సైన్యం సఙ్కల్పయామ్ ఆస ప్రావృడ్ఘనమ్ ఇవోద్భటమ్
భర్త మాటలు విని, అందంలో అపూర్వమైన చూడాలా, తన సంకల్పంతో వాన మేఘంలా విస్తారంగా, భయంకరంగా ఉన్న సైన్యాన్ని సృష్టించింది.
సైన్యం దదృశతుస్ తత్ తౌ వాజివారణసఙ్కులమ్ । పతాకాపూరితాకాశనీరన్ధ్రీకృతకాననమ్
ఆ ఇద్దరూ ఆ సైన్యాన్ని చూశారు. అది గుర్రాలు, ఏనుగులతో నిండిపోయి, జెండాలు ఆకాశాన్ని కప్పేసినట్లు కనిపించింది. అడవులు కూడా ఆ సైన్యంతో దాటి పోవడం అసాధ్యంగా మారిపోయింది.
తూర్యారవధ్వనచ్ఛైలగుహం గహనకోటరమ్ । మత్తసామన్తవలితం విద్రవద్వనవారణమ్
ఆ సైన్యంలో వాయిద్యాల శబ్దం కొండల గుహల్లో మోగుతున్న మెరుపులా వినిపించింది. మదోత్కట సమంతులు చుట్టూ ఉన్నారు. అడవిలోని ఏనుగులు భయంతో పరుగెత్తిపోతున్నాయి.
ఉద్యన్నాదమహాసింహవిదారకరణోద్భటమ్ । వనేభమదనిష్ష్యన్దగన్ధోద్గర్జజ్జయద్విపమ్
అక్కడ అరణ్యంలో గొంతెత్తి గర్జించే సింహాలు లేచాయి. అవి భయంకరంగా దాడి చేస్తున్నాయి. విజయం సాధించిన ఏనుగులు మస్తకాల నుంచి పరిమళభరితమైన మదాన్ని కార్చుతూ గర్జించాయి.
విమానరథసఙ్ఘట్టచక్రచీత్కారపీవరమ్ । మౌలిరత్నఘనోద్ద్యోతభగ్నధూలితమఃపటమ్
విమానాలు, రథాలు ఒకదానికొకటి ఢీకొని, చక్రాలు అరుస్తూ పెద్ద శబ్దం చేశాయి. రాజుల కిరీటాల వెలుగు ధూళిని పారద్రోలింది, చీకటిని తొలగించింది.
తత్ర గన్ధద్విపవరే కృతపార్థివమన్దిరే । రక్షితే దృప్తసామన్తైర్ ఆరూఢౌ నృపదమ్పతీ
అక్కడ, గొప్ప గజరాజుపై నిర్మించిన రాజప్రాసాదంలో, గర్వంతో ఉన్న సామంతులు కాపాడుతుండగా, రాజు రాణి ఇద్దరూ ఆ ప్రాసాదానికి ఎక్కారు.
తతశ్ శిఖిధ్వజో రాజా మహిష్యా సమమ్ ఇష్టయా । పదాతిరథసమ్బాధం కర్షన్న్ అతిబలో బలమ్
తర్వాత శిఖిధ్వజుడు తన ప్రియమైన రాణితో కలిసి, పాదాటివారు, రథాలుぎతో నిండిన తన గొప్ప సైన్యాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
చచాలాచలచాలిన్యా సేనయా రభసేనయా । భినన్త్యా తరసా శైలాన్ వాత్యయేవాశు తోయదాన్
ఆయన సేన వేగంగా, శక్తివంతంగా పర్వతంలా కదిలింది; తుఫాను మేఘాలను ఎలా చీల్చేస్తుందో, అలా ఆ సైన్యం అడ్డంకులను బలంగా తొలగిస్తూ పోయింది.
తస్మాన్ మహేన్ద్రశైలేన్ద్రాచ్ చలితస్ స మహీపతిః । పథి పశ్యన్ గిరీన్ దేశాన్ నదీర్ గ్రామాన్ సజఙ్గలాన్
అలా మహేంద్రపర్వతాన్ని విడిచి, ఆ రాజు దారిలో పర్వతాలు, ప్రాంతాలు, నదులు, గ్రామాలు, అడవులు చూస్తూ ప్రయాణం చేశాడు.
దర్శయంశ్ చ ప్రియాయాస్ తమ్ ఆత్మవృత్తాన్తసఞ్చయమ్ । ప్రాపాల్పేనైవ కాలేన స్వాం పురీం స్వర్గశోభనామ్
తన ప్రియమైన భార్యకు తన జీవన అనుభవాలన్నీ చూపిస్తూ, ఆ రాజు తక్కువ సమయంలోనే స్వర్గంతో సమానంగా ప్రకాశించే తన నగరానికి చేరుకున్నాడు.
తత్ర తే తస్య సామన్తాస్ తదాగమనమ్ ఆదృతాః । వివిదుర్ జయశబ్దేన నిర్జగ్ముశ్ చోదితాశయాః
అక్కడ ఆయన రాకతో ఆనందించిన అతని అధికారులు, విజయధ్వని చేస్తూ, ఉత్సాహంతో బయటకు వచ్చారు.
ఏకతాం సమ్ప్రయాతేన తారతూర్యనినాదినా । బలద్వయేన తేనాసౌ వివేశ నగరం నృపః
ఒకటిగా మిళితమైన తూర్యమేళాల శబ్దంతో, రెండు సేనలతో కలిసి ఆ రాజు తన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
లాజపుష్పాఞ్జలివ్రాతైర్ ఆవృష్టః పౌరయోషితామ్ । వణిఙ్మార్గగతో ఽపశ్యత్ పురం పరమభూషితమ్
పట్టణంలోని మహిళలు లాజలు, పువ్వులు చేతుల్లో వేసి వర్షంలా చల్లగా, వ్యాపార వీధిలో సాగుతూ, ఆ రాజు అద్భుతంగా అలంకరించబడిన తన నగరాన్ని చూసాడు.
పతాకాధ్వజసమ్బాధం ముక్తాజాలమనోరమమ్ । నృత్తగీతపరస్త్రీకం స్వర్గం భూమావ్ ఇవ చ్యుతమ్
పతాకలు, జెండాలతో నిండిన ఆ ఊరు, ముత్యాల హారాలతో ఆకర్షణీయంగా మెరుస్తూ, నాట్యం, పాటలు, సుందరాంగనలతో కళకళలాడుతూ, ఆకాశంలో ఉన్న స్వర్గమే భూమిపైకి దిగివచ్చినట్టుగా కనిపించింది.
ప్రవిశ్యాథ గృహం తైస్ తైస్ సంయుతం నృపమఙ్గలైః । సమ్యక్ సమ్మానయామ్ ఆస ప్రణతం ప్రకృతివ్రజమ్
తర్వాత, రాజసముదాయపు శుభసూచక చిహ్నాలతో అలంకరించబడిన తన ఇంట్లోకి ప్రవేశించి, నమస్కరించిన ప్రజలను రాజు యథావిధిగా గౌరవించాడు.
పురోత్సవం భృశం కృత్వా దినసప్తకమ్ ఉత్తమమ్ । అకరోద్ రాజకార్యాణి మానితాన్తఃపురో నృపః
ఏడు అద్భుతమైన రోజులు మహోత్సవాన్ని ఘనంగా నిర్వహించిన తరువాత, అంతఃపురంలోని వారిచే సత్కరింపబడిన రాజు, తన రాజకార్యాలను నిర్వహించాడు.
దశవర్షసహస్రాణి రాజ్యం కృత్వా మహీతలే । సహ చూడాలయా రాజా విరతో దేహధారణాత్
పది వేల సంవత్సరాలు చూడాలయతో కలిసి భూమిపై రాజ్యం నిర్వహించిన రాజు, చివరకు శరీరాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
దేహమ్ ఉత్సృజ్య నిర్వాణమ్ అస్నేహ ఇవ దీపకః । అపునర్జన్మనే రామ జగామేతి మహామతిః
శరీరం విడిచిన తరువాత, ఓ రామా, గొప్ప జ్ఞానుడు నిత్య విముక్తి స్థితిని పొందుతాడు. అది నూనె లేకుండా ఆర్పిన దీపంలా ఉంటుంది. అతడు మళ్ళీ జన్మకు రాడు.
దశవర్షసహస్రాణి సమదృష్టితయా తయా । రాజ్యం తథానుశిష్యాసౌ నిర్వాణపదమ్ ఆప్తవాన్
అతడు ఆ సమతా దృష్టితో పది వేల సంవత్సరాలు రాజ్యం పరిపాలించాడు. ఆ తరువాత అతడు ముక్తి స్థితిని పొందాడు.
విగతభయవిషాదో మానమాత్సర్యముక్తః ప్రకృతసహజకర్మా సక్తనీరాగబుద్ధిః । ఇతి స సుసమదృష్టిర్ మృత్యుమ్ ఆర్యో ఽథ జిత్వా దశశిశిరసహస్రాణ్య్ ఏకరాజ్యం చకార
భయం, విషాదం లేకుండా, గర్వం, అసూయలు లేకుండా, సహజ స్వభావానుసారం వ్యవహరిస్తూ, ఆసక్తి రాహిత్యంతో, సమదృష్టితో ఉన్న ఆ మహాత్ముడు మరణాన్ని జయించి, పది వేల సంవత్సరాలు ఒక్క రాజ్యాన్ని పాలించాడు.
భుక్త్వా భోగాన్ అనన్తాన్ భువి సకలమహీ పాలచూడామణిత్వే స్థిత్వా వై దీర్ఘకాలం పరమ్ అమృతపదం ప్రాప్తవాంస్ తద్ యథైషః । ఏవం రామాగతం త్వం ప్రకృతమ్ అనుసరన్ కార్యజాతం విశోకస్ తిష్ఠోత్తిష్ఠ స్వయత్నాత్ ప్రసభమ్ అనుభవన్ భోగమోక్షాగ్ర్యలక్ష్మీమ్
ఈ భూమిపై ఎన్నో అనుభవాలు ఆస్వాదించి, సకల భూగోళానికి రాజుగా ఎంతో కాలం ఉన్న తరువాత, అతడు పరమ అమృత పదాన్ని పొందాడు. అలాగే, ఓ రామా, నీవు కూడా ఇదే మార్గాన్ని అనుసరించు. బాధలు లేకుండా నీ కర్తవ్యాలను నెరవేర్చు. ధైర్యంగా లేచి, నీ స్వంత ప్రయత్నంతో ఆనందం, మోక్షం అనే అత్యుత్తమ భాగ్యాన్ని అనుభవించు.
ఏతత్ తే సర్వమ్ ఆఖ్యాతం శిఖిధ్వజకథానకమ్ । అనేన గచ్ఛ మార్గేణ న కదాచన ఖిద్యసే
ఈ కథ అంతా, అంటే శిఖిధ్వజుని కథను నీకు చెప్పాను. ఈ మార్గాన్ని అనుసరిస్తే, నీవు ఎప్పుడూ బాధపడవు.
ఏతాం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య రాఘవాఘవిఘాతినీమ్ । నిత్యం నీరాగయా బుద్ధ్యా తిష్ఠావష్టబ్ధతత్పదః
పాపాల బాధలను తొలగించే ఈ దృష్టిని పట్టుకుని, రాఘవా, ఎప్పుడూ ఆసక్తి లేకుండా మనస్సుతో ఆ స్థితిలో నిలబడిపో.