యుక్తమ్ ఉక్తం విశాలాక్షి త్వయైతత్ సమయా ధియా । కో వార్థః కిల రాజ్యస్య గ్రహే త్యాగే ఽపి వా భవేత్
విపులమైన కళ్లవాడా! నీవు చెప్పింది సరిగానే ఉంది, మంచి జ్ఞానంతో చెప్పావు. రాజ్యాన్ని పొందడంలో లేదా వదిలిపెట్టడంలో నిజంగా ఏమి ప్రయోజనం ఉంది?
సుఖదుఃఖదశాచిన్తాం త్యక్త్వా విగతమత్సరమ్ । యథాసంస్థానమ్ ఏవేమౌ తిష్ఠావస్ స్వస్థతాం గతౌ
ఆనందం, దుఃఖం అనే ఆలోచనలను వదిలేసి, అసూయ లేకుండా, మనం ఎలా ఉన్నామో అలా మన సుఖంలో స్థిరంగా ఉండిపోదాం.
ఇతి తత్ర కథాలాపకథనేన తయోర్ ద్వయోః । కాన్తయోశ్ చిరదమ్పత్యోర్ వాసరస్ తనుతాం యయౌ
అలా ఆ ఇద్దరు ప్రియమైన భార్యాభర్తలు అక్కడ కబుర్లు చెప్పుకుంటూ, కథలు చెప్పుకుంటూ కాలం గడిపారు. ఆ రోజు నెమ్మదిగా ముగిసింది.
అథోత్థాయ దినాచారం యథాప్రాప్తమ్ అనిన్దితౌ । సోత్కణ్ఠావ్ అప్య్ అనుత్కణ్ఠౌ చక్రతుః కార్యకోవిదౌ । స్వర్గసిద్ధిమ్ అనాదృత్య తస్థతుః పూర్ణచేతసౌ
తర్వాత, అపరాధం లేని ఆ జంట లేచి, రోజువారీ పనులు యథావిధిగా చేసుకున్నారు. ఒకరినొకరు కోరుకుంటూ ఉన్నా, ఆ కోరికలో బందీ కాలేదు. పనుల్లో నిపుణులై, స్వర్గప్రాప్తిని పట్టించుకోకుండా, సంతృప్తి హృదయాలతో అక్కడే ఉన్నారు.
ఏకస్మిన్న్ ఏవ శయనే తైస్ తైః ప్రణయచేష్టితైః । సా వ్యతీయాయ రజనీ తయోర్ జీవద్విముక్తయోః
ఒకే మంచంపై, ప్రేమతో చేసిన రకరకాల హావభావాలతో, ఆ ఇద్దరు జీవన్ముక్తులకు ఆ రాత్రి సంతోషంగా గడిచింది.
తద్ భోగమోక్షసుఖమ్ ఉత్తమయోస్ తయోస్ స్వమ్ ఆచేతతోః ప్రణయవాక్యవిలాసగర్భమ్ । ఉత్కణ్ఠితం ప్రణయినోర్ ఘనతాం నయన్తీ దీర్ఘా ముహూర్తవద్ అసౌ రజనీ జగామ
ఆ రాత్రి, ఆ ఇద్దరు ప్రేమికులకు అనుభవం, మోక్షం కలిగిన పరమానందంతో నిండింది. ప్రేమభరితమైన మాటలతో, ప్రేమను మరింత పెంచుతూ, ఆ రాత్రి చాలా సేపు సాగినట్లుగా నెమ్మదిగా గడిచింది.
తతస్ సముదితే సూర్యే వితమస్య్ అమ్బరే స్థితే । సముద్గకాద్ ఇవ జగన్మణావ్ అస్మిన్ వినిర్గతే
ఆ తరువాత సూర్యుడు ఉదయించగా, ఆకాశంలో చీకటి తొలగిపోయింది. అప్పుడు ఈ లోకమణి తన పెట్టె నుండి వెలువడినట్లుగా కనిపించింది.
వికసత్య్ అరుణోపాన్తే చక్షుషీవామ్బుజాకరే । ఆచారేష్వ్ ఇవ లోకేషు ప్రసృతేష్వ్ అర్కరశ్మిషు
ఆరుణోదయం సూర్యుని అంచున పరిమళంగా వికసించగా, అది కనులకు పద్మవనం పూల్లినట్లుగా ఉంది. సూర్యకిరణాలు చుట్టూ వ్యాపించగా, అది మంచి ప్రవర్తన ప్రజలలో వ్యాపించినట్లయింది.
దమ్పతీ తౌ సముత్థాయ కృతసన్ధ్యాక్రమౌ స్థితౌ । పత్త్రాసనే మృదుస్నిగ్ధే కాన్తౌ కాఞ్చనకన్దరే
ఆ dampatulu ఇద్దరూ లేచి, సంధ్యావందనం చేసి, మృదువుగా, స్నిగ్ధంగా ఉన్న ఆకుల ఆసనంపై, బంగారు గుహలో, అందంగా కూర్చున్నారు.
అథోత్థాయాత్ర చూడాలా రత్నకుమ్భం కరస్థితమ్ । .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
అప్పుడు అక్కడ చూడాలా లేచి, తన చేతిలో రత్నాలతో అలంకరించిన కుంభాన్ని పట్టుకుంది...
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. । భార్యా భర్తారమ్ ఏకాన్తే స్వరాజ్యే ఽభిషిషేచ సా
ఒకాంతంలో భార్య తన భర్తను అతని స్వంత రాజ్యంలో రాజుగా అభిషేకించింది.
సఙ్కల్పోపనతే సైంహే స్వభిషిక్తం సువిష్టరే । స్థితం ప్రోవాచ తన్వీ సా చూడాలా దేవరూపిణీ
ఆలోచనతో ఏర్పడిన విశాలమైన సింహాసనంపై అభిషేకం పొందిన శిఖిధ్వజుని చూసి, సుందరమైన రూపంలో ఉన్న చూడాలా అతనితో ఇలా మాట్లాడింది.
కేవలం మౌనమ్ ఉత్సృజ్య తేజశ్ శాన్తమ్ ఇదం ప్రభో । అష్టానాం లోకపాలానాం తేజాంస్య్ ఆహర్తుమ్ అర్హసి
ఓ ప్రభూ! కేవలం మౌనాన్ని వదిలిపెట్టి, ఈ శాంతమైన తేజస్సును అష్టదిక్పాలకుల తేజాన్ని నీలోనికి తీసుకోవాలి.
చూడాలయేతి స ప్రోక్తో వనే రాజా శిఖిధ్వజః । వదన్న్ ఏవం కరోమీతి మహారాజత్వమ్ ఆయయౌ
అటువంటి మాటలు చెప్పిన చూడాలా మాటలు విని, అరణ్యంలో రాజు శిఖిధ్వజుడు 'అలా చేస్తాను' అని సమాధానం ఇచ్చి మహారాజు పదవిని స్వీకరించాడు.
అథ ప్రతీహారపదే తిష్ఠన్తీమ్ ఆహ మానినీమ్ । మహాదేవీపదే రాజ్ఞి త్వాం కరోమ్య్ అభిషేకినీమ్
ఆమె తలుపు దగ్గర నిలబడి ఉన్న గర్వితురాలైన రాణిని చూసి, "రాజ్ఞీ! నిన్ను నేను మహాదేవి పదవికి అభిషేకించబోతున్నాను," అని అన్నాడు.
ఇత్య్ ఉక్త్వాసన ఆస్థాప్య మహాదేవీపదే తదా । అభిషిక్తాం నృపః కృత్వా మేఘవాగ్ ఆహ తాం ప్రియామ్
అలా చెప్పి, ఆమెను మహాదేవి సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టి, అభిషేకం చేసి, ఆ రాజు తన ప్రియమైన భార్యతో మేఘగర్జనలా గంభీరంగా మాట్లాడాడు.
ప్రియే కమలపత్త్రాక్షి క్షణాత్ సఙ్కల్పసమ్భవమ్ । మహావిభవమ్ ఉద్దామం సైన్యమ్ ఆహర్తుమ్ అర్హసి
ప్రియమైనవాడా! కమలదళాలాంటి కళ్లవాడా! నువ్వు కేవలం మనసులో సంకల్పించగానే, ఒక గొప్ప, మహా వైభవమైన సైన్యాన్ని వెంటనే ప్రकटించగలవు.
ఇతి కాన్తవచశ్ శ్రుత్వా చూడాలా వరవర్ణినీ । సైన్యం సఙ్కల్పయామ్ ఆస ప్రావృడ్ఘనమ్ ఇవోద్భటమ్
భర్త మాటలు విని, అందంలో అపూర్వమైన చూడాలా, తన సంకల్పంతో వాన మేఘంలా విస్తారంగా, భయంకరంగా ఉన్న సైన్యాన్ని సృష్టించింది.
సైన్యం దదృశతుస్ తత్ తౌ వాజివారణసఙ్కులమ్ । పతాకాపూరితాకాశనీరన్ధ్రీకృతకాననమ్
ఆ ఇద్దరూ ఆ సైన్యాన్ని చూశారు. అది గుర్రాలు, ఏనుగులతో నిండిపోయి, జెండాలు ఆకాశాన్ని కప్పేసినట్లు కనిపించింది. అడవులు కూడా ఆ సైన్యంతో దాటి పోవడం అసాధ్యంగా మారిపోయింది.
తూర్యారవధ్వనచ్ఛైలగుహం గహనకోటరమ్ । మత్తసామన్తవలితం విద్రవద్వనవారణమ్
ఆ సైన్యంలో వాయిద్యాల శబ్దం కొండల గుహల్లో మోగుతున్న మెరుపులా వినిపించింది. మదోత్కట సమంతులు చుట్టూ ఉన్నారు. అడవిలోని ఏనుగులు భయంతో పరుగెత్తిపోతున్నాయి.
ఉద్యన్నాదమహాసింహవిదారకరణోద్భటమ్ । వనేభమదనిష్ష్యన్దగన్ధోద్గర్జజ్జయద్విపమ్
అక్కడ అరణ్యంలో గొంతెత్తి గర్జించే సింహాలు లేచాయి. అవి భయంకరంగా దాడి చేస్తున్నాయి. విజయం సాధించిన ఏనుగులు మస్తకాల నుంచి పరిమళభరితమైన మదాన్ని కార్చుతూ గర్జించాయి.
విమానరథసఙ్ఘట్టచక్రచీత్కారపీవరమ్ । మౌలిరత్నఘనోద్ద్యోతభగ్నధూలితమఃపటమ్
విమానాలు, రథాలు ఒకదానికొకటి ఢీకొని, చక్రాలు అరుస్తూ పెద్ద శబ్దం చేశాయి. రాజుల కిరీటాల వెలుగు ధూళిని పారద్రోలింది, చీకటిని తొలగించింది.
తత్ర గన్ధద్విపవరే కృతపార్థివమన్దిరే । రక్షితే దృప్తసామన్తైర్ ఆరూఢౌ నృపదమ్పతీ
అక్కడ, గొప్ప గజరాజుపై నిర్మించిన రాజప్రాసాదంలో, గర్వంతో ఉన్న సామంతులు కాపాడుతుండగా, రాజు రాణి ఇద్దరూ ఆ ప్రాసాదానికి ఎక్కారు.
తతశ్ శిఖిధ్వజో రాజా మహిష్యా సమమ్ ఇష్టయా । పదాతిరథసమ్బాధం కర్షన్న్ అతిబలో బలమ్
తర్వాత శిఖిధ్వజుడు తన ప్రియమైన రాణితో కలిసి, పాదాటివారు, రథాలుぎతో నిండిన తన గొప్ప సైన్యాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
చచాలాచలచాలిన్యా సేనయా రభసేనయా । భినన్త్యా తరసా శైలాన్ వాత్యయేవాశు తోయదాన్
ఆయన సేన వేగంగా, శక్తివంతంగా పర్వతంలా కదిలింది; తుఫాను మేఘాలను ఎలా చీల్చేస్తుందో, అలా ఆ సైన్యం అడ్డంకులను బలంగా తొలగిస్తూ పోయింది.
తస్మాన్ మహేన్ద్రశైలేన్ద్రాచ్ చలితస్ స మహీపతిః । పథి పశ్యన్ గిరీన్ దేశాన్ నదీర్ గ్రామాన్ సజఙ్గలాన్
అలా మహేంద్రపర్వతాన్ని విడిచి, ఆ రాజు దారిలో పర్వతాలు, ప్రాంతాలు, నదులు, గ్రామాలు, అడవులు చూస్తూ ప్రయాణం చేశాడు.
దర్శయంశ్ చ ప్రియాయాస్ తమ్ ఆత్మవృత్తాన్తసఞ్చయమ్ । ప్రాపాల్పేనైవ కాలేన స్వాం పురీం స్వర్గశోభనామ్
తన ప్రియమైన భార్యకు తన జీవన అనుభవాలన్నీ చూపిస్తూ, ఆ రాజు తక్కువ సమయంలోనే స్వర్గంతో సమానంగా ప్రకాశించే తన నగరానికి చేరుకున్నాడు.
తత్ర తే తస్య సామన్తాస్ తదాగమనమ్ ఆదృతాః । వివిదుర్ జయశబ్దేన నిర్జగ్ముశ్ చోదితాశయాః
అక్కడ ఆయన రాకతో ఆనందించిన అతని అధికారులు, విజయధ్వని చేస్తూ, ఉత్సాహంతో బయటకు వచ్చారు.
ఏకతాం సమ్ప్రయాతేన తారతూర్యనినాదినా । బలద్వయేన తేనాసౌ వివేశ నగరం నృపః
ఒకటిగా మిళితమైన తూర్యమేళాల శబ్దంతో, రెండు సేనలతో కలిసి ఆ రాజు తన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
లాజపుష్పాఞ్జలివ్రాతైర్ ఆవృష్టః పౌరయోషితామ్ । వణిఙ్మార్గగతో ఽపశ్యత్ పురం పరమభూషితమ్
పట్టణంలోని మహిళలు లాజలు, పువ్వులు చేతుల్లో వేసి వర్షంలా చల్లగా, వ్యాపార వీధిలో సాగుతూ, ఆ రాజు అద్భుతంగా అలంకరించబడిన తన నగరాన్ని చూసాడు.