వయమ్ ఆద్యన్తమధ్యేషు కీదృశాస్ తరలే వద । మోహమ్ ఏకం పరిత్యజ్య తిష్ఠామః కథమ్ ఏవ వా
ప్రారంభం, మధ్యం, ముగింపు అన్నీ కలిగిన మనం ఎలాంటి వారు? ఒక్క మాయను విడిచిపెట్టి, ఏ రూపంలోనైనా నిలిచిపోతే అది ఎలా జరుగుతుంది? చెప్పు.
వయమ్ ఆద్యన్తమధ్యేషు రాజానో రాజసత్తమ । మోహమ్ ఏకం పరిత్యజ్య తిష్ఠామః పునర్ ఏవ తే
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, మనం ఆది, అంత్య, మధ్యాల్లో ఉన్నవారమే. ఒక్క మాయను విడిచిపెట్టి, మళ్ళీ నీకోసం ఇక్కడే నిలిచిపోతాము.
స్వ ఏవ నగరే రాజా భవ త్వం స్వాసనే స్థితః । లలామభూతా కాన్తానాం మహిషీ తే భవామ్య్ అహమ్
నీవు నీ సింహాసనంపై కూర్చొని, నీ నగరంలో రాజుగా ఉండు. అందమైన స్త్రీలలో నేను నీకు ముఖ్యమైన మహిషిగా ఉంటాను.
సనృపా మత్తవాస్తవ్యా నృత్యన్నవవరాఙ్గనా । సపతాకా ధ్వనత్తూర్యా పుష్పప్రకరిణీ పురీ
ఆ నగరం రాజులతో, మత్తులో మునిగిపోయిన ప్రజలతో, నాట్యం చేసే వేశ్యలతో, రెపరెపలాడే జెండాలతో, మేళతాళాలతో, పువ్వుల వర్షంతో నిండిపోతుంది.
లసద్వల్ల్యా సమఞ్జర్యా రణత్షట్పదయా సమా । మధుమాసవనావల్యా చిరాద్ భవతు నః ప్రభో
ప్రభూ, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన, తేనెటీగలు మధురంగా గానమాడుతున్న, వసంతకాల మద్యం మాలికలతో మెరిసిపోతున్న ఆ కొమ్మల సౌందర్యాన్ని మనం ఎంతో కాలం ఆనందించగలగాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఇతి చూడాలయా ప్రోక్తే విహస్య స శిఖిధ్వజః । ప్రోవాచ మధురం వాక్యమ్ అక్షుబ్ధం విగతత్వరమ్
ఇలా చూడాలయా చెప్పిన తర్వాత, శిఖిధ్వజుడు నవ్వుతూ, శాంతంగా, ఆలస్యం లేకుండా మృదువైన మాటలతో సమాధానం ఇచ్చాడు.
ఏవం చేత్ తద్ విశాలాక్షి స్వాయత్తా నస్ త్రివిష్టపే । సిద్ధభోగభువస్ తాసు నివసామో న కిం ప్రియే
ఇలా అయితే, విశాలమైన కళ్లువున్న ప్రియతమా, ఆ స్వర్గలోక సుఖాలు మనకు అందుబాటులో ఉంటే, మనం అక్కడే ఎందుకు నివసించకూడదు?
న రాజన్ మమ భోగేషు వాఞ్ఛా న చ విభూతిషు । స్వభావస్య వశాద్ ఏవ యథాప్రాప్తే రమే నృప
రాజా, నాకు భోగాల పట్లా, గొప్పతనంపై కూడా ఆశ లేదు. నా స్వభావం ప్రకారం, ఏది ఎదురైతే దానిలోనే ఆనందిస్తాను.
న సుఖాయ మమ స్వర్గో న రాజ్యం నాపి నాకితా । యథాస్థితమ్ అవిక్షుబ్ధం తిష్ఠామి స్వస్థచేష్టితా
నాకు స్వర్గం ఆనందాన్ని ఇవ్వదు, రాజ్యం కూడా కాదు, దేవతల లోకమూ కాదు. నేను ఎలా ఉన్నానో అలా ప్రశాంతంగా, నా స్వభావానుసారం వ్యవహరిస్తూ ఉంటాను.
ఇదం సుఖమ్ ఇదం నేతి మననే క్షయమ్ ఆగతే । సమమ్ ఏవ పదే శాన్తే తిష్ఠామీహ యథాసుఖమ్
ఇది ఆనందం, ఇది కాదు అని మనసులో ఆలోచనలు ముగిసినప్పుడు, ఇక్కడ శాంతమైన స్థితిలో సమానంగా, నాకు నచ్చినట్టు ఉంటాను.
యుక్తమ్ ఉక్తం విశాలాక్షి త్వయైతత్ సమయా ధియా । కో వార్థః కిల రాజ్యస్య గ్రహే త్యాగే ఽపి వా భవేత్
విపులమైన కళ్లవాడా! నీవు చెప్పింది సరిగానే ఉంది, మంచి జ్ఞానంతో చెప్పావు. రాజ్యాన్ని పొందడంలో లేదా వదిలిపెట్టడంలో నిజంగా ఏమి ప్రయోజనం ఉంది?
సుఖదుఃఖదశాచిన్తాం త్యక్త్వా విగతమత్సరమ్ । యథాసంస్థానమ్ ఏవేమౌ తిష్ఠావస్ స్వస్థతాం గతౌ
ఆనందం, దుఃఖం అనే ఆలోచనలను వదిలేసి, అసూయ లేకుండా, మనం ఎలా ఉన్నామో అలా మన సుఖంలో స్థిరంగా ఉండిపోదాం.
ఇతి తత్ర కథాలాపకథనేన తయోర్ ద్వయోః । కాన్తయోశ్ చిరదమ్పత్యోర్ వాసరస్ తనుతాం యయౌ
అలా ఆ ఇద్దరు ప్రియమైన భార్యాభర్తలు అక్కడ కబుర్లు చెప్పుకుంటూ, కథలు చెప్పుకుంటూ కాలం గడిపారు. ఆ రోజు నెమ్మదిగా ముగిసింది.
అథోత్థాయ దినాచారం యథాప్రాప్తమ్ అనిన్దితౌ । సోత్కణ్ఠావ్ అప్య్ అనుత్కణ్ఠౌ చక్రతుః కార్యకోవిదౌ । స్వర్గసిద్ధిమ్ అనాదృత్య తస్థతుః పూర్ణచేతసౌ
తర్వాత, అపరాధం లేని ఆ జంట లేచి, రోజువారీ పనులు యథావిధిగా చేసుకున్నారు. ఒకరినొకరు కోరుకుంటూ ఉన్నా, ఆ కోరికలో బందీ కాలేదు. పనుల్లో నిపుణులై, స్వర్గప్రాప్తిని పట్టించుకోకుండా, సంతృప్తి హృదయాలతో అక్కడే ఉన్నారు.
ఏకస్మిన్న్ ఏవ శయనే తైస్ తైః ప్రణయచేష్టితైః । సా వ్యతీయాయ రజనీ తయోర్ జీవద్విముక్తయోః
ఒకే మంచంపై, ప్రేమతో చేసిన రకరకాల హావభావాలతో, ఆ ఇద్దరు జీవన్ముక్తులకు ఆ రాత్రి సంతోషంగా గడిచింది.
తద్ భోగమోక్షసుఖమ్ ఉత్తమయోస్ తయోస్ స్వమ్ ఆచేతతోః ప్రణయవాక్యవిలాసగర్భమ్ । ఉత్కణ్ఠితం ప్రణయినోర్ ఘనతాం నయన్తీ దీర్ఘా ముహూర్తవద్ అసౌ రజనీ జగామ
ఆ రాత్రి, ఆ ఇద్దరు ప్రేమికులకు అనుభవం, మోక్షం కలిగిన పరమానందంతో నిండింది. ప్రేమభరితమైన మాటలతో, ప్రేమను మరింత పెంచుతూ, ఆ రాత్రి చాలా సేపు సాగినట్లుగా నెమ్మదిగా గడిచింది.
తతస్ సముదితే సూర్యే వితమస్య్ అమ్బరే స్థితే । సముద్గకాద్ ఇవ జగన్మణావ్ అస్మిన్ వినిర్గతే
ఆ తరువాత సూర్యుడు ఉదయించగా, ఆకాశంలో చీకటి తొలగిపోయింది. అప్పుడు ఈ లోకమణి తన పెట్టె నుండి వెలువడినట్లుగా కనిపించింది.
వికసత్య్ అరుణోపాన్తే చక్షుషీవామ్బుజాకరే । ఆచారేష్వ్ ఇవ లోకేషు ప్రసృతేష్వ్ అర్కరశ్మిషు
ఆరుణోదయం సూర్యుని అంచున పరిమళంగా వికసించగా, అది కనులకు పద్మవనం పూల్లినట్లుగా ఉంది. సూర్యకిరణాలు చుట్టూ వ్యాపించగా, అది మంచి ప్రవర్తన ప్రజలలో వ్యాపించినట్లయింది.
దమ్పతీ తౌ సముత్థాయ కృతసన్ధ్యాక్రమౌ స్థితౌ । పత్త్రాసనే మృదుస్నిగ్ధే కాన్తౌ కాఞ్చనకన్దరే
ఆ dampatulu ఇద్దరూ లేచి, సంధ్యావందనం చేసి, మృదువుగా, స్నిగ్ధంగా ఉన్న ఆకుల ఆసనంపై, బంగారు గుహలో, అందంగా కూర్చున్నారు.
అథోత్థాయాత్ర చూడాలా రత్నకుమ్భం కరస్థితమ్ । .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
అప్పుడు అక్కడ చూడాలా లేచి, తన చేతిలో రత్నాలతో అలంకరించిన కుంభాన్ని పట్టుకుంది...
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. । భార్యా భర్తారమ్ ఏకాన్తే స్వరాజ్యే ఽభిషిషేచ సా
ఒకాంతంలో భార్య తన భర్తను అతని స్వంత రాజ్యంలో రాజుగా అభిషేకించింది.
సఙ్కల్పోపనతే సైంహే స్వభిషిక్తం సువిష్టరే । స్థితం ప్రోవాచ తన్వీ సా చూడాలా దేవరూపిణీ
ఆలోచనతో ఏర్పడిన విశాలమైన సింహాసనంపై అభిషేకం పొందిన శిఖిధ్వజుని చూసి, సుందరమైన రూపంలో ఉన్న చూడాలా అతనితో ఇలా మాట్లాడింది.
కేవలం మౌనమ్ ఉత్సృజ్య తేజశ్ శాన్తమ్ ఇదం ప్రభో । అష్టానాం లోకపాలానాం తేజాంస్య్ ఆహర్తుమ్ అర్హసి
ఓ ప్రభూ! కేవలం మౌనాన్ని వదిలిపెట్టి, ఈ శాంతమైన తేజస్సును అష్టదిక్పాలకుల తేజాన్ని నీలోనికి తీసుకోవాలి.
చూడాలయేతి స ప్రోక్తో వనే రాజా శిఖిధ్వజః । వదన్న్ ఏవం కరోమీతి మహారాజత్వమ్ ఆయయౌ
అటువంటి మాటలు చెప్పిన చూడాలా మాటలు విని, అరణ్యంలో రాజు శిఖిధ్వజుడు 'అలా చేస్తాను' అని సమాధానం ఇచ్చి మహారాజు పదవిని స్వీకరించాడు.
అథ ప్రతీహారపదే తిష్ఠన్తీమ్ ఆహ మానినీమ్ । మహాదేవీపదే రాజ్ఞి త్వాం కరోమ్య్ అభిషేకినీమ్
ఆమె తలుపు దగ్గర నిలబడి ఉన్న గర్వితురాలైన రాణిని చూసి, "రాజ్ఞీ! నిన్ను నేను మహాదేవి పదవికి అభిషేకించబోతున్నాను," అని అన్నాడు.
ఇత్య్ ఉక్త్వాసన ఆస్థాప్య మహాదేవీపదే తదా । అభిషిక్తాం నృపః కృత్వా మేఘవాగ్ ఆహ తాం ప్రియామ్
అలా చెప్పి, ఆమెను మహాదేవి సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టి, అభిషేకం చేసి, ఆ రాజు తన ప్రియమైన భార్యతో మేఘగర్జనలా గంభీరంగా మాట్లాడాడు.
ప్రియే కమలపత్త్రాక్షి క్షణాత్ సఙ్కల్పసమ్భవమ్ । మహావిభవమ్ ఉద్దామం సైన్యమ్ ఆహర్తుమ్ అర్హసి
ప్రియమైనవాడా! కమలదళాలాంటి కళ్లవాడా! నువ్వు కేవలం మనసులో సంకల్పించగానే, ఒక గొప్ప, మహా వైభవమైన సైన్యాన్ని వెంటనే ప్రकटించగలవు.
ఇతి కాన్తవచశ్ శ్రుత్వా చూడాలా వరవర్ణినీ । సైన్యం సఙ్కల్పయామ్ ఆస ప్రావృడ్ఘనమ్ ఇవోద్భటమ్
భర్త మాటలు విని, అందంలో అపూర్వమైన చూడాలా, తన సంకల్పంతో వాన మేఘంలా విస్తారంగా, భయంకరంగా ఉన్న సైన్యాన్ని సృష్టించింది.
సైన్యం దదృశతుస్ తత్ తౌ వాజివారణసఙ్కులమ్ । పతాకాపూరితాకాశనీరన్ధ్రీకృతకాననమ్
ఆ ఇద్దరూ ఆ సైన్యాన్ని చూశారు. అది గుర్రాలు, ఏనుగులతో నిండిపోయి, జెండాలు ఆకాశాన్ని కప్పేసినట్లు కనిపించింది. అడవులు కూడా ఆ సైన్యంతో దాటి పోవడం అసాధ్యంగా మారిపోయింది.
తూర్యారవధ్వనచ్ఛైలగుహం గహనకోటరమ్ । మత్తసామన్తవలితం విద్రవద్వనవారణమ్
ఆ సైన్యంలో వాయిద్యాల శబ్దం కొండల గుహల్లో మోగుతున్న మెరుపులా వినిపించింది. మదోత్కట సమంతులు చుట్టూ ఉన్నారు. అడవిలోని ఏనుగులు భయంతో పరుగెత్తిపోతున్నాయి.