తన్వి కిం శీఘ్రమ్ ఏవ త్వం విఘ్నితానన్దమ్ ఆగతా । ఆనన్దాయైవ భూతాని యతన్తే యాని కానిచిత్
సున్నితమైనవాడా, నీ ఆనందాన్ని అడ్డగించినట్టుగా ఇంత త్వరగా ఎందుకు వచ్చావు? ఈ లోకంలో ఉన్న ప్రతి జీవి ఎప్పుడూ సుఖాన్నే కోరుకుంటూ ప్రయత్నిస్తుంటారు.
భూయస్ తోషయ తం గచ్ఛ కాన్తం ప్రణయవృత్తిభిః । పరస్పరేప్సితస్నేహో దుర్లభో హి జగత్త్రయే
పోయి, నీ ప్రియుడిని మరింత ప్రేమతో సంతోషపెట్టు. ఈ మూడు లోకాల్లో పరస్పరం కోరుకునే ప్రేమ చాలా అరుదుగా లభిస్తుంది.
అహమ్ ఏతేన చార్థేన నోద్వేగం యామి మానిని । యద్ యద్ ఇష్టతమం లోకే తద్ తద్ దేయం విజానతా
ఈ విషయానికి నేను అసహనపడడం లేదు, గర్వితురాలా. ఈ లోకంలో ఎవరికైతే ఏది ఎంతో ఇష్టమో, దాన్ని తెలిసినవాడు ఇవ్వాలి.
అహం కుమ్భశ్ చ తన్వఙ్గి వీతరాగావ్ ఇహ స్థితౌ । దుర్వాసశ్శాపజా బాలా త్వం యద్ ఇచ్ఛసి తత్ కురు
నేను, కుంభుడు ఇద్దరం ఇక్కడ రాగరహితులుగా ఉన్నాము, సన్నని అవయవాలున్నవాడా. దుర్వాసుడి శాపంతో పుట్టిన చిన్నవాడా, నువ్వు కోరినదాన్ని చేసుకో.
ఏవమ్ ఏష మహాభాగ స్త్రీపుమ్భావో హి చఞ్చలః । కామో హ్య్ అష్టగుణస్ స్త్రీణాం న కోపం కర్తుమ్ అర్హసి
ఈ విధంగా, ఓ మహానుభావా, స్త్రీపురుషుల స్వభావం నిజంగా చంచలంగా ఉంటుంది. స్త్రీలకు ఆకాంక్ష ఎనిమిది రకాలుగా ఉంటుంది. అందువల్ల నీవు కోపపడకూడదు.
అబలాహమ్ అనేనాస్మి క్రాన్తా గహనకాననే । త్వయి సన్ధ్యాజపపరే కిం కరోమి వరాకికా
నేను బలహీనురాలిని, ఈ వాంఛ నన్ను ఈ అడవి లోపల పూర్తిగా కబళించింది. నీవు సంధ్యా జపంలో మునిగిపోయినప్పుడు, ఈ దురదృష్టవంతురాలైన నేను ఇంకేమి చేయగలను?
అబలా వాక్యమాత్రేణ తావన్ నరనిరోధనమ్ । కరోతి యావచ్ ఛిడ్గేన నాఙ్గే స్వే వినివేశితా
బలహీనురాలు మాటలతో కొంతసేపు పురుషుడిని ఆపగలదు. కానీ, తక్కువ ప్రయత్నంతోనే ఆమె తనను అతని శరీరంపై ఉంచుకుంటుంది.
స్త్రియాస్ సున్దర యాతాయాః పరపుంసాఙ్గసఙ్గమమ్ । మన్యుర్ నిషేధ ఆక్రన్దస్ సతీత్వం కిం కరిష్యతి
ఓ సుందరా, ఒక స్త్రీ పరపురుషుని శరీరాన్ని కలిసిన తర్వాత, కోపం, నిషేధం, లేదా విలాపం—పతివ్రతత్వం ఏమి చేయగలదు?
అబలా స్త్రీ తథా బాలా మూఢాహమ్ అపరాధినీ । క్షన్తుమ్ అర్హసి మాం నాథ క్షమావన్తో హి సాధవః
ప్రభూ, నేను బలహీనురాలిని, చిన్నదానిని, మూర్ఖురాలిని, తప్పు చేసినదానిని. దయచేసి నన్ను క్షమించండి. మంచివారు ఎప్పుడూ క్షమించేవారే.
మన్యుర్ మమ న బాలే ఽన్తర్ విద్యతే ఖ ఇవ ద్రుమః । కేవలం సాధునిన్ద్యత్వాన్ నేచ్ఛామి త్వామ్ అహమ్ వధూమ్
నాకు చిన్నవారిపై కోపం రావడం లేదు, ఆకాశంలో చెట్టు లేనట్లు. మంచివారు తప్పు అంటారని మాత్రమే, నేను నిన్ను భార్యగా అంగీకరించను.
సుహృత్త్వేన వనాన్తేషు పూర్వవత్ సమమ్ అఙ్గనే । వీతరాగతయా నిత్యం తపసైవ రమావహే
అంగనే, మునుపటిలాగే అడవిలో స్నేహంతో నీతో కలిసి, మనసులో ఆశలు లేకుండా, ఎప్పుడూ తపస్సులో ఆనందంగా ఉంటాను.
ఏవం సమతయా తత్ర స్థితే తస్మిఞ్ శిఖిధ్వజే । చూడాలా చిన్తయామ్ ఆస తత్సత్యేనోదితాశయా
అలా సమభావంతో శిఖిధ్వజుడు అక్కడ నిలిచినప్పుడు, చూడాలా నిజాయితీతో చెప్పిన ఆ ఉద్దేశంతో ఆలోచించసాగింది.
అహో బత పరం సామ్యం భగవాన్ అయమ్ ఆగతః । వీతరాగభయక్రోధో జీవన్ముక్తో ఽవతిష్ఠతి
ఓహో! ఎంత అద్భుతమైన సమత్వం వచ్చిందో చూడండి. ఈ మహానుభావుడు, రాగం, భయం, కోపం లేనివాడిగా, బ్రతికుండానే ముక్తుడై నిలిచాడు.
నైనం హరన్తి భోగాశా న మహత్యో ఽపి సిద్ధయః । న సుఖాని న దుఃఖాని నాపదో న చ సమ్పదః
ఆయనను భోగాల ఆశ ఆకర్షించదు, ఎంతటి మహత్తర సిద్ధులు వచ్చినా ఆయనను ప్రభావితం చేయవు. సుఖమూ, దుఃఖమూ, అపదలూ, ఐశ్వర్యమూ ఆయనను తాకవు.
చిన్తితాస్ సకలా ఏవ ప్రయాన్త్య్ ఏనమ్ అనిన్దితాః । మన్యే మహర్ద్ధయః కాన్తా నారాయణమ్ ఇవాపరమ్
ఆయనలో ఏ ఆలోచన వచ్చినా, అవి నింద లేకుండా పోతాయి. నాకు అనిపిస్తోంది — ఎంతటి మహా ఐశ్వర్యాలైనా, అవి ఎంత ఆకర్షణీయమైనా, ఆయనకు మరొక నారాయణుడిలా ఉంటాయి.
ఆత్మవృత్తాన్తమ్ అఖిలం తద్ ఏనం స్మారయామ్య్ అహమ్ । కుమ్భరూపమ్ ఇదం త్యక్త్వా చూడాలైవ భవామ్య్ అహమ్
ఆయన గత జీవితాన్ని మొత్తం గుర్తు చేస్తాను. ఎందుకంటే ఈ కుంభకారుని రూపాన్ని వదిలి, నేను నిజంగా చూడాలానే.
ఇతి సఞ్చిన్త్య చూడాలా చూడాలావపుర్ అక్షతమ్ । దర్శయామ్ ఆస తత్రాశు త్యక్త్వా మదనికావపుః
ఇలా ఆలోచించి, చూడాలా తన మదనికా రూపాన్ని వదిలేసి, అక్కడ తక్షణమే తన నిర్మలమైన స్వరూపాన్ని చూపించింది.
తస్మాన్ మదనికాదేహాచ్ చూడాలా నిర్గతేవ సా । బభావ్ ఇన్ద్వమలా ముక్తా నిర్గతేవ సముద్గకాత్
అప్పుడు, మదనికా శరీరం నుండి బయటకు వచ్చినట్లు, చూడాలా సముద్రపు గవ్వలో నుండి వెలువడిన ముత్యంలా నిష్కళంకంగా కనిపించింది.
తాం దదర్శానవద్యాఙ్గీం పురః ప్రణయపేశలామ్ । కాన్తో మదనికామ్ ఏవ చూడాలాం దయితాం స్థితామ్
అతడు తన ఎదుట మదనికా రూపంలో నిలిచిన, సర్వాంగ సుందరమైన, ప్రేమతో నిండిన తన ప్రియమైన చూడాలాను చూశాడు.
సముదితామ్ ఇవ మాధవపద్మినీమ్ ఉపగతామ్ ఇవ భూమితలాచ్ ఛ్రియమ్ । ప్రకటితామ్ ఇవ రత్నసముద్గకాత్ పరిదదర్శ నిజాం దయితాం నృపః
రాజు తన ప్రియమైనవారిని చూసాడు. ఆమె వసంతకాలంలో వికసించిన పద్మంలా, భూమిపైకి దిగిన లక్ష్మిలా, రత్నపు పెట్టె నుండి బయటపడిన మణిలా ప్రకాశిస్తూ నిలిచింది.
అథ తాం దయితాం దృష్ట్వా విస్మయోత్ఫుల్లలోచనః । శిఖిధ్వజ ఉవాచేదమ్ ఆశ్చర్యాకులయా గిరా
ఆమెను చూసిన వెంటనే శిఖిధ్వజుని కళ్ళు ఆశ్చర్యంతో విప్పులయ్యాయి. ఆశ్చర్యంతో కలిసిన స్వరంతో ఇలా అన్నాడు.
కా త్వమ్ ఉత్పలపత్త్రాక్షి కుతః ప్రాప్తాసి సున్దరి । కిమీహాసి కియత్కాలం కిమర్థమ్ ఇహ తిష్ఠసి
కమలదళాలాంటి కన్నులవాళ్లా, నీవెవరు? అందాలదేవీ, నువ్వెక్కడినుంచి వచ్చావు? ఇక్కడ నీకు ఏమి కావాలి? ఎంతకాలంగా ఇక్కడ ఉన్నావు? ఎందుకోసం ఇక్కడ నిలిచావు?
అఙ్గేన వ్యవహారేణ స్మితేనానునయేన చ । మమ జాయా విలాసేన చూడాలేవోపలక్ష్యసే
నీ రూపం, ప్రవర్తన, చిరునవ్వు, మధురమైన నడవడిక చూస్తే, నువ్వు నా భార్య చూడాలానే అనిపిస్తోంది.
ఏవమ్ ఏవ ప్రభో విద్ధి చూడాలాస్మి న సంశయః । అకృత్రిమేన దేహేన లబ్ధో ఽస్య్ అద్య మయా స్వయమ్
అవును ప్రభూ, నిస్సందేహంగా నేనే చూడాలా. ఈ సహజమైన శరీరంతో నేడు నేను నీ వద్దకు స్వయంగా వచ్చాను.
కుమ్భాదిదేహనిర్మాణస్ త్వాం బోధయితుమ్ ఏష మే । ప్రపఞ్చశ్ శతశాఖత్వమ్ ఇహ యాతో వనాన్తరే
కుంభుడు మొదలైన శరీరాలను సృష్టించడం నీకు జ్ఞానం కలిగించడానికే జరిగింది. ఈ అరణ్యంలో నీకోసం నేను ఎన్నో రూపాలు ధరించాను.
యదా రాజ్యం పరిత్యజ్య మోహేన తపసే వనమ్ । త్వమ్ అగాస్ తత్ప్రభృత్య్ ఏవ త్వద్బోధాయాహమ్ ఉద్యతా
నీవు మోహంలో పడి రాజ్యాన్ని వదిలి తపస్సుకోసం అడవికి వచ్చినప్పటి నుంచే, నీకు జ్ఞానం కలిగించేందుకు నేను ప్రయత్నిస్తున్నాను.
అనేన కుమ్భదేహేన మయైవం త్వం విబోధితః । మాయయా న తు కుమ్భాది కిఞ్చిత్ సత్యం మహీపతే
ఈ కుంభుడి రూపంలో నిన్ను నేను బోధించాను. మహారాజా, ఇది అంతా నా మాయ వల్లే జరిగింది. కుంభుడు మొదలైనవన్నీ నిజంగా లేవు.
బుద్ధో విదితవేద్యస్ త్వం ధ్యానేనైతద్ అఖణ్డితమ్ । సర్వం పశ్యసి తత్త్వజ్ఞ ధ్యానేనాశ్వ్ అవలోకయ
నీవు ఇప్పుడు బోధించబడి, తెలిసినదాన్ని తెలుసుకున్నవాడవు. ధ్యానం ద్వారా ఈ అఖండమైన సత్యాన్ని నీవు చూస్తున్నావు. సత్యాన్ని తెలుసుకున్నవాడా, ధ్యానంతో అన్నిటినీ స్పష్టంగా చూడు.
అథ చూడాలయేత్య్ ఉక్తే బద్ధ్వా పరికరం నృపః । ఆత్మోదన్తమ్ అశేషేణ ధ్యానేనాలమ్ అవైక్షత
ఆ సమయంలో చూడాలా మాటలు చెప్పగానే, రాజు తన వస్త్రాన్ని బిగిగా కట్టుకుని, ధ్యానం ద్వారా తన జీవితం మొత్తం స్పష్టంగా చూశాడు.
ఆ స్వరాజ్యపరిత్యాగాచ్ చూడాలాదర్శనావధిమ్ । సర్వం ముహూర్తధ్యానేన స్వాత్మోదన్తం దదర్శ సః
స్వరాజ్యాన్ని వదిలిన దశ నుంచి చూడాలాను మళ్లీ చూసిన వరకూ తన జీవిత కథ అంతా ఒక్క క్షణంలో ధ్యానం ద్వారా రాజు పూర్తిగా గ్రహించాడు.