దశోత్తరకురూణాం చ మణ్డలే దివసాని తౌ । కైలాసస్యోత్తరస్థేషు సప్తవింశతివాసరాన్
ఉత్తర కురు దేశంలో వారు కొన్ని రోజులు గడిపారు. ఆ తరువాత కైలాస పర్వతం యొక్క ఉత్తర భాగాల్లో ఇరవై ఏడు రోజులు ఉన్నారు.
ఏవమ్ అన్యేషు దేశేషు విచిత్రేషు మహీభృతామ్ । స్థితవన్తౌ మహాభాగౌ సుహృదౌ స్నిగ్ధదమ్పతీ
ఇలా, ఇతర అద్భుతమైన పర్వత ప్రాంతాల్లో కూడా, ఆ మహాత్ములు, స్నేహపూర్వకమైన దంపతులు, కలిసి నివసించారు.
తతో యాతేషు మాసేషు శనైః కతిపయేషు సా । చూడాలా చిన్తయామ్ ఆస దేవపుత్రకరూపిణీ
అలా కొన్ని నెలలు నెమ్మదిగా గడిచిన తరువాత, దేవకన్య రూపంలో ఉన్న చూడాలా ఆలోచించసాగింది.
సురోపభోగభారేణ పరీక్షే ఽహం శిఖిధ్వజమ్ । మా కదాచన చేతో ఽస్య భోగేషు రతిమ్ ఏష్యతి
దేవతలకు లభించే అనేక సుఖాలతో శిఖిధ్వజుని పరీక్షిస్తాను. అతని మనసు ఎప్పుడూ ఈ సుఖాలలో ఆసక్తి కలిగి పోకూడదు అని కోరుకుంది.
ఇతి సఞ్చిన్త్య చూడాలా మాయయా స్వామినో వనే । ఆగతం దర్శయామ్ ఆస ససురాప్సరసం హరిమ్
ఈ విధంగా ఆలోచించిన చూడాల, తన మాయాశక్తితో, అరణ్యంలో ఉన్న తన భర్తకు దేవతలు, అప్సరసలతో కూడిన హరిను ప్రత్యక్షంగా చూపించింది.
ఇన్ద్రమ్ అభ్యాగతం దృష్ట్వా పరివారసమన్వితమ్ । యథావత్ పూజయామ్ ఆస వనసంస్థశ్ శిఖిధ్వజః
ఇంద్రుడు తన పరివారంతో అక్కడికి వచ్చినదాన్ని చూసి, అరణ్యంలో నివసిస్తున్న శిఖిధ్వజుడు యథావిధిగా ఆయనను పూజించాడు.
ఆత్మనః కిం కృతా దూరాద్ అభ్యాగమకదర్థనా । దేవరాజ ప్రసాదాన్ మే యథావద్ వక్తుమ్ అర్హసి
దేవేంద్రా! మీరు ఇంత దూరం నుంచి ఇక్కడికి వచ్చి, ఇంత శ్రమపడి ఎందుకు వచ్చారు? దయచేసి, మీ కృపతో నాకు నిజమైన కారణాన్ని చెప్పాలి.
ఇమే వయమ్ ఇహానీతాస్ త్వద్గుణాతిశయేన ఖాత్ । హృది లగ్నేన సూత్రేణ ఖగా దూరగతా ఇవ
మీ గొప్ప లక్షణాలకు ఆకర్షితులై, మేము ఆకాశంలో నుంచి ఇక్కడికి వచ్చాము. మనసుకు బలంగా కట్టిన దారంతో పక్షులు దూరం నుంచి లాగబడినట్లు మేము వచ్చాము.
ఉత్తిష్ఠ స్వర్గమ్ ఆగచ్ఛ తత్ర సర్వే త్వదున్ముఖాః । త్వద్గుణశ్రవణాశ్చర్యాస్ స్థితా దేవగణాఙ్గనాః
ఎదురు లేచి స్వర్గంలోకి రా. అక్కడ దేవతలు, అప్సరసలు అందరూ నీ గొప్పతనాన్ని వినాలని ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తున్నారు.
ఇమే రథా ఇదం యానమ్ అయమ్ ఉచ్చైశ్శ్రవా హయః । అయమ్ ఐరావణో నాగో యథాభిమతమ్ ఆశ్రయ
ఇక్కడ రథాలు ఉన్నాయి, ఇది వాహనం, ఇది ఉచ్చైశ్రవ అనే గుర్రం, ఇది ఐరావతం అనే ఏనుగు. నీవు ఇష్టమైనదాన్ని ఎంచుకో.
పాదుకాగులికాఖడ్గరసాదీదమ్ అథాపి చ । గృహీత్వా సిద్ధమార్గేణ స్వీకురు స్వర్గమణ్డలమ్
నీ పాదుకలు, ఉంగరం, ఖడ్గం ఇంకా ఇతర వస్తువులు తీసుకుని సిద్ధుల మార్గంలో నడిచి స్వర్గాన్ని పొందు.
ఆకల్పం వైబుధా భోగాస్ త్వయా విబుధసద్మని । జీవన్ముక్తేన భోక్తవ్యాస్ తేన త్వామ్ అహమ్ ఆగతః
దేవతల గృహంలో ఉన్న అన్ని ఆనందాలను నీవు జీవన్ముక్తుడిగా అనుభవించాలి. అందుకే నేను నీ వద్దకు వచ్చాను.
విమానయన్తి సమ్ప్రాప్తాం న తిరస్కరణైశ్ శ్రియమ్ । నాభివాఞ్ఛన్తి చాప్రాప్తాం త్వాదృశాస్ సాధుసాధవః
మీలాంటి మంచి మనుషులు సంపద వచ్చినప్పుడు దాన్ని తక్కువగా చూడరు, రాకపోయినప్పుడు ఆశపడరు కూడా.
అవిఘ్నమ్ ఆగతేనాద్య సుఖం విహరతా త్వయా । స్వర్గః పవిత్రతాం యాతు హరిణేవ జగత్త్రయమ్
ఈ రోజు నీకు ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా ఆనందంగా జీవిస్తున్నప్పుడు, ఆ ఆనందంతో పరలోకం కూడా పవిత్రతను పొందాలి; అది మృగం వల్ల మూడు లోకాలు పవిత్రమయ్యేలా ఉండాలి.
స్వర్గం స్వర్గసమాచారం వేద్మి దేవాదినాయక । కిం తు సర్వత్ర మే స్వర్గో నియతో న తు కుత్రచిత్
దేవతలకూ ఇతరులకు అధిపతివైన ప్రభూ, నాకు పరలోకం కూడా తెలుసు, అక్కడి జీవన విధానాలు కూడా తెలుసు. కానీ నాకు పరలోకం అన్నది ఎక్కడైనా ఉంది, ఒకచోటే కాదు.
సర్వత్రైవ హి తుష్యామి సర్వత్రైవ రమే ప్రభో । అవాఞ్ఛనత్వాన్ మనసస్ సర్వత్రానన్దవాన్ అహమ్
ప్రభూ, నాకు ఎక్కడైనా సంతృప్తి ఉంది, ఎక్కడైనా ఆనందంగా ఉంటాను. ఎందుకంటే నా మనసుకు ఎలాంటి కోరికలు లేవు కాబట్టి, అన్ని చోట్లా ఆనందంగా ఉంటాను.
నియతం కిఞ్చిద్ ఏకత్ర స్థితం స్వర్గకమ్ ఈదృశమ్ । శక్ర గన్తుం న జానామి నాజ్ఞాతం చ కరోమ్య్ అహమ్
స్వర్గం ఒక చోటే స్థిరంగా ఉంటుంది. ఓ శక్రా, నేను అక్కడికి ఎలా వెళ్లాలో నాకు తెలియదు. తెలియని పని నేను చేయను కూడా.
సాధో విదితవేద్యానాం పరిపూర్ణధియాం సతామ్ । సజ్జనాచరితం యుక్తం మన్యే భోగోపసేవనమ్
ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, తెలిసినవారికి, పరిపూర్ణమైన మనస్సున్నవారికి, మంచి వాళ్లు అనుసరించే విధంగా సుఖాలు అనుభవించడం సమంజసమేనని నేను భావిస్తున్నాను.
దేవేశే ప్రోక్తవత్య్ ఏవం తూష్ణీమ్ ఏవ స్థితే నృపే । కిమ్ ఏవం నోపయామ్య్ ఏవ త్వామ్ ఇతి ప్రోక్తవాన్ హరిః
దేవతల అధిపతి ఇలా చెప్పిన తర్వాత రాజు మౌనంగా ఉండగా, హరి ఇలా అన్నాడు: 'నువ్వు ఇలా నా దగ్గరకు ఎందుకు రాలేవు?'
బాఢమ్ ఇత్య్ ఏవ కాలేన వదతీషచ్ ఛిఖిధ్వజే । కల్యాణం తే ఽస్తు కుమ్భేతి వదన్న్ అన్తర్ధిమ్ ఆయయౌ
కొంతసేపటి తర్వాత శిఖిధ్వజుడు 'అవును' అని సమాధానమిచ్చి, 'నీకు మంగళం కలగాలి, ఓ కుంభా' అని చెప్పి, కనబడకుండా పోయాడు.
తద్ దేవవృన్దమ్ అఖిలం త్రిదశేశయుక్తం తత్ర క్షణాద్ అలమ్ అదృశ్యమ్ అభూద్ విలీనమ్ । కల్లోలజాలమ్ ఇవ వారినిధౌ ప్రశాన్తవాతే స్ఫురన్మకరఫేనఫణీన్ద్రశబ్దమ్
ఆ దేవతల సమూహం, అమరుల అధిపతులతో కూడి, ఆ క్షణంలో అక్కడ పూర్తిగా కనబడకుండా పోయింది, అంతా కలిసిపోయింది. అది సముద్రంలో గాలి ఆగిపోయినప్పుడు, అలలు, మకరాలు, నురుగు, పాములు చేసే శబ్దం ఒక్కసారిగా మాయమైపోయినట్లుగా అయింది.
తాం మాయాం శమమ్ ఆనీయ చూడాలా సమచిన్తయత్ । దిష్ట్యా భోగేచ్ఛయా నాయం హ్రియతే వసుధాధిపః
ఆ మాయను వెనక్కు తీసుకుని, చూడాలా తలచుకుంది — 'అయ్యో, ఈ భూమి రాజు భోగాల కోరికతో ఆకర్షితుడు కాలేదు, అదృష్టవశాత్తు అతడు దాని వశమవ్వలేదు.'
శాన్తస్ సమసమాభోగ ఏవ శక్రసమాగమే । అసమ్భ్రమమ్ అహేలం చ కృతవాన్ వ్యవహారితామ్
ఇంద్రుడి సమక్షంలో కూడా అతడు ప్రశాంతంగా, సమభావంతో ఉండి, ఏ ఆందోళన లేకుండా, తప్పు చేయకుండా తన ప్రవర్తనను కొనసాగించాడు.
భూయ ఏవ ప్రపఞ్చేన విమృశామ్య్ ఏనమ్ ఆదరాత్ । రాగద్వేషప్రధానేన కేనచిద్ బుద్ధిహారిణా
ఇప్పుడు మళ్లీ, ఎంతో జాగ్రత్తగా, రాగద్వేషాలు కలిగించే ఏదైనా మార్గంతో, మనస్సును మాయ చేసే విధంగా అతడిని పరీక్షిస్తాను.
ఇతి సఞ్చిన్త్య సా రాత్రావ్ ఇన్దావ్ అభ్యుదితే వనే । గృహీతమణ్డనా నూనం కాన్తా మదనికా సతీ
అలా ఆలోచిస్తూ, ఆ రాత్రి చంద్రుడు ఉదయించినప్పుడు, అడవిలో అలంకరించుకొని, నిజంగా మదనిక అనే సతీమణి అక్కడికి వచ్చింది.
వాతే వహతి పుష్పాఢ్యే మదిరామోదమాంసలే । సన్ధ్యాజప్యపరే నద్యాస్ తీరసంస్థే శిఖిధ్వజే
పువ్వుల సువాసన, మద్యం పరిమళంతో కూడిన గాలి వీచుతుండగా, సాయంకాలంలో నదీ తీరాన శిఖిధ్వజుడు సంధ్యా జపంలో మునిగిపోయి కూర్చున్నాడు.
సన్తానకలతాగేహం నీరన్ధ్రం పుష్పగుచ్ఛకైః । శుద్ధాన్తం వనదేవీనాం ప్రవివేశ మదాన్వితా
ఆమె మత్తులో, పుష్పగుచ్ఛాలతో పూర్తిగా మూసివేసిన, అడవి దేవతల తీగల గృహంలోకి, అంతర్గత పవిత్ర స్థలంలోకి ప్రవేశించింది.
తత్ర సఙ్కల్పితే పుష్పశయనే మాల్యమాలితా । కణ్ఠే సఙ్కల్పితం కాన్తం శిడ్గమ్ ఆదాయ సంస్థితా
అక్కడ, పువ్వులతో తయారుచేసిన మంచంపై, హారాలతో అలంకరించుకొని, తన మెడలో కల్పిత ప్రియుడిని వేసుకొని నిలబడి ఉంది.
ఆగత్యాన్విష్య కుఞ్జాన్ స ప్రదదర్శ శిఖిధ్వజః । లతాగేహే మదనికాకణ్ఠే శిడ్గం మనోహరమ్
శిఖిధ్వజుడు అక్కడికి చేరుకుని తోటల్లో వెతికాడు. అప్పుడు ఒక వల్లి మంటపంలో, ఒక అందమైన యువతి ఒడిలో ఒక జంటను చూసాడు.
కున్తలావలితస్కన్ధం సమాలబ్ధం చ చన్దనైః । శయనావృత్తివిక్షేపపర్యాకులితశేఖరమ్
ఆ జంట భుజాలు ఒకదానికొకటి జుట్టుతో చుట్టబడి, చందనంతో పూయబడి ఉన్నాయి. మంచంపై తిరుగుతూ వారి కిరీటాలు అలజడిగా ఉన్నాయి.