ఇత్థం సుఖేషు నను దుఃఖదశాసు చేత్థం స్థాతవ్యమ్ ఇత్య్ అధిగతం యద్ ఇహాఙ్గ జీవైః । తజ్జ్ఞాజ్ఞభూతనిచయస్ స్ఫురితస్ తద్ ఏవ దుర్లఙ్ఘ్య ఏష నియతో నియతేర్ విలాసః
ప్రియమైనవాడా, ఈ లోకంలో జీవులు సుఖంలోనో, దుఃఖంలోనో ఇలా ఉండాలి అని ఎలాంటి భావన కలిగి ఉన్నారో, అది జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండూ కలిసిన రూపమే. ఇదే దాటి పోవడం అసాధ్యం; ఇది విధి ఆటలో తప్పనిసరి భాగం.
ఏవం స్థితే మహాభాగ కథమ్ ఉద్వేగమ్ ఈదృశమ్ । లబ్ధవాన్ అసి దేవో ఽపి స్వర్గాద్ అపి సుఖాస్పదాత్
ఈ పరిస్థితిలో, మహానుభావా, నీవు దేవత అయినప్పటికీ, స్వర్గంలోకన్నా ఎక్కువ ఆనందం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఇంత కలవరాన్ని ఎలా అనుభవిస్తున్నావు?
శృణు కార్యమ్ ఇదం చిత్రం మదీయం వసుధాధిప । కథయామి తవాశేషం స్వర్గే యద్ వృత్తమ్ అద్య మే
భూమి పాలకా, నా జీవితంలో జరిగిన ఈ ఆశ్చర్యకరమైన సంఘటనను విను. నేడు స్వర్గంలో నాకు ఏం జరిగిందో నీకు పూర్తిగా చెబుతాను.
సుహృద్య్ ఆవేదితం దుఃఖం పరమ్ ఆయాతి తానవమ్ । ఘనం జడం కృష్ణమ్ అపి ముక్తవృష్టిర్ ఇవామ్బుదః
స్నేహితుడు తన దుఃఖాన్ని మనతో పంచుకుంటే, ఆ బాధ క్రమంగా తగ్గిపోతుంది. అది మబ్బు వర్షాన్ని కురిపించిన తర్వాత తేలికపడినట్లే.
సుహృదా పృచ్ఛతా సాధు చేతో యాతి ప్రసన్నతామ్ । స్నిహ్యతోపగతేనాశు కతకేన జలం యథా
స్నేహితుడు మనస్ఫూర్తిగా అడిగినప్పుడు మనసు వెంటనే ప్రశాంతమవుతుంది. ఇది కటకబీజాన్ని నీటిలో వేసినప్పుడు నీరు వెంటనే శుద్ధమయ్యేలా ఉంటుంది.
అహం తావద్ ఇతో యాతో భవతే పుష్పమఞ్జరీమ్ । దత్త్వా గగనమ్ ఉల్లఙ్ఘ్య సమ్ప్రాప్తశ్ చ త్రివిష్టపమ్
నేను నీకు పూల మంజరిని ఇచ్చి, ఇక్కడినుండి వెళ్ళి, ఆకాశాన్ని దాటి, స్వర్గానికి చేరుకున్నాను.
తత్ర పిత్రా సహేన్ద్రస్య సభాస్థానే యథాక్రమమ్ । స్థిత్వోత్థాయ తథోత్థానకాలే పిత్రా విసర్జితః
అక్కడ ఇంద్రుని సభలో నా తండ్రితో పాటు విధిగా నిలబడి, సమయం వచ్చినప్పుడు తండ్రి నన్ను అనుమతించాడు.
ఇహాగన్తుమ్ అహం స్వర్గం త్యక్త్వా సమ్ప్రాప్తవాన్ నభః । దివాకరహయైస్ సార్ధం వహామ్య్ అనిలవర్త్మని
స్వర్గాన్ని వదిలి ఇక్కడికి రావడానికి, నేను సూర్యకిరణాలతో కలిసి, గాలిమార్గంలో ఆకాశం దాటి వచ్చాను.
అథైకత్ర గతో భానుర్ ఏకేనాన్యేన వర్త్మనా । ఆగచ్ఛామ్య్ అహమ్ ఆకాశసాగరాత్ పతితాకృతిః
అప్పుడు ఒక చోటికి నేను ఒక దారిలో, భాను మరొక దారిలో వెళ్లాడు. ఆకాశ సముద్రం నుంచి పడిపోయినట్టు నేను అక్కడికి వచ్చాను.
అథాగ్రే వారిపూర్ణానాం మేఘానాం మధ్యవర్త్మనా । అపశ్యం మునిమ్ ఆయాన్తమ్ అహం దుర్వాససం జవాత్
తర్వాత నీటితో నిండిన మేఘాల మధ్యగా ప్రయాణిస్తూ, నేను దుర్వాసుడు మునిని వేగంగా వచ్చుచుండగా చూశాను.
పయోధరపటచ్ఛన్నం విద్యుద్వలయభూషితమ్ । అభిసారికయా తుల్యం ధారాధౌతాఙ్గసఞ్చయమ్
వాన మేఘాల చీర కప్పుకుని, మెరుపు వలయాలతో అలంకరించబడి, వాన జలధారలతో శరీరం తడిసిపోతూ, ప్రియుని దగ్గరకు వెళ్తున్న యువతిలా ఆయన కనిపించాడు.
స్థితం సుమేఘచ్ఛాయాయాం శ్యామాయాం వసుధాతలే । వేగేనాభిసరన్తం తం తపోలక్ష్మీమ్ ఇవ ప్రియామ్
అందమైన మేఘపు నీడలో, నల్లని భూమి మీద నిలబడి, తపస్సు మహిమ తన ప్రియమైనవాడిని చేరుకునేలా, ఆయన వేగంగా ముందుకు వచ్చాడు.
తస్య కృత్వా నమస్కారమ్ ఉక్తం చ వహతా మయా । మునే నీలాబ్దవస్త్రస్ త్వమ్ అభిసారికయా సమః
ఆ మహర్షికి నమస్కరించి, నన్ను తీసుకెళ్తున్నప్పుడు ఇలా అన్నాను: 'ఓ మునీశ్వరా, నీవు నీల సముద్రపు వస్త్రాలు ధరించినవాడివి, ప్రియుడిని కలవడానికి వెళ్ళే యువతిలా కనిపిస్తున్నావు.'
ఇత్య్ ఆకర్ణ్య చుకోపాసౌ మయి మానద మానహా । విస్ఫార్య రక్తే నయనే ప్రాహ గమ్భీరనిస్స్వనమ్
ఇలా విని, గర్వాన్ని తొలగించేవాడా, గౌరవాన్ని ప్రసాదించేవాడా, అతడు నాపై కోపంగా అయ్యాడు. అతని కళ్లల్లో రక్తం పొంగిపొర్లింది, అవి విస్తరించాయి. ఆ మహర్షి లోతైన గంభీరమైన స్వరంతో ఇలా అన్నాడు.
పౌత్రో ఽస్మి పద్మజస్యేతి గర్వితస్ త్వం కిమ్ ఈదృశః । భవ్యా హి నతిమ్ ఆయాన్తి గుణైర్ వృక్షాః ఫలైర్ ఇవ
‘నీకు పద్మజుని మనవడనే గర్వం ఉంది. కానీ ఎందుకు ఇలా ప్రవర్తిస్తున్నావు? నిజంగా, మంచి లక్షణాలు ఉన్నవారు ఫలాలతో వంగే చెట్లలాగా వినయంగా ఉంటారు.'
వేశ్యాభిసారికారూపో భవాన్ ఇత్య్ అశుభం వచః । మయి వక్షి దురాచార మూఢ దేవకుమారక
‘నీవు వేశ్య ప్రియుడిని కలవడానికి వెళ్ళేలా కనిపిస్తున్నావు — ఇలాంటి అశుభమైన మాటలు నాతో మాట్లాడుతున్నావు, నీతిమార్గం తెలియని మూర్ఖుడా, దేవకుమారుడా!'
స్తనకేశవతీ కాన్తా హావభావవికారిణీ । గచ్ఛానేన దురుక్తేన రాత్రౌ వేశ్యా భవిష్యసి
సుందరమైన వక్షోజాలు, జుట్టు కలిగిన ప్రియతమా, నీ చూపులు, నడవడికలు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి. కానీ నువ్వు ఈ కఠినమైన మాటలు మాట్లాడితే, రాత్రిపూట నువ్వు వేశ్యగా మారిపోతావు.
ఇతి శ్రుత్వాశుభం వాక్యమ్ ఉజ్ఝితం జర్జరద్విజాత్ । విమృష్యామి మనాగ్ యావత్ తావద్ అన్తర్హితో మునిః
ఆ వృద్ధుడు చెప్పిన అశుభమైన మాటలు విని, నేను కొంతసేపు ఆలోచించాను. అంతలోనే ఆ ముని కనబడకుండా పోయాడు.
ఇత్య్ ఉద్విగ్నమనాస్ సాధో సమ్ప్రాప్తో ఽస్మి నభస్తలాత్ । ఏతత్ తే కథితం సర్వం సమ్పన్నో ఽస్మి నిశాఙ్గనా
ఓ మహానుభావా! ఇలా మనసు కలవరంతో, ఆకాశం నుండి ఇక్కడికి వచ్చాను. జరిగినదంతా నీకు చెప్పాను. ఇప్పుడు నేను రాత్రిపూట వేశ్యగా మారిపోయాను.
అతివాహ్యం దినాన్తేషు స్త్రీత్వమ్ ఏతన్ మయా కథమ్ । యోనిస్తనవతా రాత్రౌ వక్తవ్యం కిం మయా పితుః
ఈ స్త్రీత్వాన్ని ఎన్నో రోజులు భరించి, రాత్రిపూట స్త్రీ రూపంలో ఉన్నప్పుడు, నేను నా తండ్రితో ఏమి చెప్పగలను?
సంసృతౌ భవితవ్యానామ్ అహో ను విషమా గతిః । అహమ్ అప్య్ అన్యవద్ దైవాద్ యూనామ్ ఆమిషతాం గతః
ఈ జన్మ మరణ చక్రంలో పడే వారికి ఎంతటి దురదృష్టం కలుగుతుందో! అదృష్టం వల్ల నేను కూడా, ఇతరుల్లా, యువతకు ఆకర్షణీయమైనవాడిగా మారిపోయాను.
కష్టం మదపహారేణ కలహో జాయతే ఽధునా । దివి దేవకుమారాణాం కామాకులధియామ్ ఇహ
ఇప్పుడు నా ఆత్మనిగ్రహం పోయినందువల్ల, స్వర్గంలో ఉన్న దేవకుమారులు, కామంతో మనస్సు కలవరపడుతూ, పరస్పరం కలహం చేసుకుంటున్నారు.
గురుదేవద్విజాతీనాం లజ్జాపరవశాత్మనా । కథమ్ అగ్రే మయా సమ్యక్ స్థాతవ్యం యామినీస్త్రియా
గురువులు, బ్రాహ్మణులు వంటి పెద్దల ముందూ, సిగ్గుతో నిండిన మనసుతో, నేను ఒక రాత్రి స్త్రీగా ఎలా నిలబడగలను?
ఇత్య్ ఉక్త్వా క్షణమ్ ఏకం స తూష్ణీం స్థిత్వా మునేస్ సుతః । ధైర్యమ్ ఆలమ్బ్య కుమ్భో ఽత్ర పునర్ ఆహ రఘూద్వహ
ఇలా చెప్పి, ఆ మునిపుత్రుడు కొంతసేపు మౌనంగా నిలిచాడు. ఆ తరువాత ధైర్యాన్ని కూడగట్టి, కుంభుడు రఘువంశజునితో మళ్లీ మాట్లాడాడు.
కిమ్ అజ్ఞ ఇవ శోచామి కిం మమ క్షతమ్ ఆత్మనః । యథాగతమ్ అయం దేహో మత్తో ఽన్యో ఽనుభవిష్యతి
నేను అజ్ఞానివిలా ఎందుకు విచారించాలి? నాకు ఏ హాని జరిగింది? ఈ శరీరం ఎలా వచ్చిందో, అలాగే ఇంకొకరికి అనుభవం అవుతుంది, నాకు కాదు.
పరిదేవనయా కో ఽర్థో దేవపుత్ర తవైతయా । యద్ ఆయాతి తద్ ఆయాతు దేహస్యాత్మా న లిప్యతే
ఓ దేవపుత్రా! ఈ రోదనానికి ఏమి ప్రయోజనం? శరీరానికి ఏది వచ్చినా రానివ్వు; ఆత్మకి దాని వల్ల ఏమీ అంటదు.
కానిచిద్ యాని దుఃఖాని సుఖాని విహితాని వా । తాని సర్వాణి దేహస్య దేహినో న తు కానిచిత్
ఏ బాధలు లేదా సుఖాలు నిర్ణయించబడ్డాయో, అవన్నీ శరీరానికే చెందుతాయి, శరీరంలో ఉన్న ఆత్మకి మాత్రం ఏమాత్రం సంబంధించినవి కావు.
యది త్వమ్ అపి కార్యాణామ్ అఖేదార్హో ఽపి ఖిద్యసి । తద్ అన్యేషామ్ ఉపాయస్ స్యాత్ క ఇవాగమభూషణ
నీకు పనుల వల్ల అలసట రాకపోయినా, నీవు కూడా బాధపడితే, మరి ఇతరులకు ఏ ఉపాయం ఉంటుంది, ఓ జ్ఞానమూర్తీ?
ఖేదే ఽఖేదోచితం వాచ్యమ్ ఇతి కిం చ త్వమ్ ఉక్తవాన్ । ఇదానీం సమతామ్ ఏత్య తిష్ఠాఖిన్నో యథాస్థితః
బాధలోనైనా, బాధ లేకపోయినా చెప్పాల్సింది నీవు చెప్పావు. ఇప్పుడు సమతను పొందినవాడివై, ఏ మాత్రం కలవరపడకుండా ఉన్నదానిలా ఉండు.
తావ్ ఏవమాదిభిర్ వాక్యైర్ అన్యోఽన్యాశ్వాసనం స్వయమ్ । కృత్వా స్థితౌ వనే స్నిగ్ధౌ సుహృదౌ ఖేదినౌ మిథః
ఇలా ఇద్దరూ ఒకరినొకరు మంచి మాటలతో ఓదార్చుకున్నారు. అలసిపోయినా, ఆ ఇద్దరు స్నేహితులు అడవిలో కలిసే ఉండిపోయారు.