అహో బత వయం ధన్యాః పునః ప్రాప్తో మునేస్ సుతః । ఇత్య్ ఏవోదాహరన్ రాజా కుమ్భాయ కుసుమం దదౌ
రాజు ఆనందంతో, 'అయ్యో! మనం ఎంత అదృష్టవంతులం! మునివారి కుమారుడు మళ్లీ వచ్చాడు!' అని పలికాడు. వెంటనే ఆ కుంభానికి ఒక పువ్వు సమర్పించాడు.
దిష్ట్యా స్థితాస్ స్మో భగవంస్ తవ చేతసి పావనే । కే నామ న మహాసత్త్వాః ప్రసాదేష్వ్ అఙ్గ హి స్థిరాః
భగవంతుడా! నీ పవిత్రమైన మనస్సులో మేము నిలిచిపోవడం నిజంగా గొప్ప అదృష్టం. నీ అనుగ్రహంలో స్థిరంగా ఉండని మహాశక్తులు ఎవరుంటారు చెప్పు?
అస్మత్పవిత్రీకరణమ్ ఏకమ్ ఆగమకారణమ్ । తవ పాపాపహం బ్రూహి ద్వితీయం కతరద్ భవేత్
నిన్ను కలవడమే నాకు పవిత్రతను ఇచ్చే ఏకైక కారణం. పాపాలను తొలగించే వాడా, ఇంకో కారణం ఏముంటుంది? నువ్వే చెప్పు.
యతః ప్రభృతి యాతో ఽస్మి త్వత్సకాశాద్ అరిన్దమ । తతః ప్రభృతి చేతో మే త్వయైవేహ సమం స్థితమ్
శత్రువులను జయించే వాడా, నేను నీ వద్దకు వచ్చిన ఆ క్షణం నుంచే నా మనసు నీతోనే ఇక్కడ స్థిరంగా ఉంది.
న రమే స్వర్గరఙ్గేషు దేవోద్యానేషు చానఘ । మేరుమన్దరకూటేషు కైలాసకుహరేషు చ
పాపరహితుడా, స్వర్గంలో ఉన్న ఆనందాలలోనూ, దేవతల తోటల్లోనూ, మెరు, మందర పర్వత శిఖరాల్లోనూ, కైలాస గుహల్లోనూ నాకు ఆనందం లేదు.
త్వత్సఙ్గమ్ ఏవ వాఞ్ఛామి సుభగాచారపేశలమ్ । అమృతస్యన్దసఙ్కాశం మధుమాసమ్ ఇవ ద్రుమః
మంచి స్వభావంతో, ఆకర్షణీయమైన నీ సాంగత్యమే నేను కోరుకుంటున్నాను. వసంతకాలంలో చెట్టు అమృతం వర్షించేదిలా, నీతో ఉండాలని నా మనసు తహతహలాడుతోంది.
తస్మాద్ ఏవేహ తిష్ఠామి సమీపే తవ సామ్ప్రతమ్ । అభీష్టం యద్ యద్ ఏవాఙ్గ రమ్యాణాం ధురి తత్ స్థితమ్
కాబట్టి, నేను ఇప్పుడే నీ దగ్గర ఉన్నాను. నీవు కోరిన ఏ ఆనందదాయకమైనది కావాలన్నా, అది నీకు సిద్ధంగా ఉంది.
త్వాదృశో బన్ధుర్ ఆప్తశ్ చ సుహృన్ మిత్రం సఖా తథా । విశ్వాస్యశ్ చైవ శిష్యశ్ చ మన్యే జగతి నాస్తి మే
ఈ లోకంలో నీవంటి బంధువు, నమ్మకమైనవాడు, మిత్రుడు, స్నేహితుడు, విశ్వసనీయుడు, శిష్యుడు నాకు లేనే లేడు అని నేను నమ్ముతున్నాను.
అహో ను ఫలితం పుణ్యపాదపైర్ నః కులాచలే । యద్ భవాన్ అప్య్ అసఙ్గో ఽపి వాఞ్ఛత్య్ అస్మత్సమాగమమ్
అయ్యో! మా వంశపర్వతంలో ఉన్న పుణ్యవృక్షాలు నిజంగా ఫలించాయి. ఎందుకంటే, నీవు ఏమీ ఆశించని వాడవైనా, మా సాంగత్యాన్ని కోరుతున్నావు.
ఇదం వనమ్ ఇమే వృక్షా భృత్యో ఽయమ్ అహమ్ ఆదృతః । రోచతే చేన్ న తే స్వర్గస్ తద్ ఇహ స్థీయతాం ప్రభో
ఈ అరణ్యం, ఈ చెట్లు, నేను నీకు భక్తితో సేవ చేస్తున్నాను — ఇవన్నీ నీకోసం ఉన్నాయి. స్వర్గం నీవు ఇష్టపడకపోతే, ప్రభూ, ఇక్కడే ఉండండి.
భవద్వితీర్ణయా యోగయుక్త్యా విశ్రాన్తవాన్ అహమ్ । యథా సాధో తథా మన్యే స్వర్గే విశ్రమణం కుతః
మీరు నేర్పిన యోగమార్గంతో నేను నిజమైన విశ్రాంతిని పొందాను. ఓ మహాత్మా, స్వర్గంలో ఎక్కడా ఇలాంటి విశ్రాంతి ఉండదని నేను భావిస్తున్నాను.
తామ్ ఏవ స్వస్థితిం స్వచ్ఛామ్ అవలమ్బ్య ప్రకాశినీమ్ । విహరేహ యథాకామం స్వర్గే భూమితలే ఽథ వా
అదే స్వచ్ఛమైన, ప్రకాశవంతమైన స్వస్థితిని ఆధారంగా చేసుకుని, మీరు కోరినట్లు ఇక్కడా, లేక స్వర్గంలోనైనా, భూమిపై అయినా సంతోషంగా జీవించండి.
పరే పదే మహానన్దే కచ్చిద్ విశ్రాన్తవాన్ అసి । ఇదం భేదమయం దుఃఖం కచ్చిత్ సన్త్యక్తవాన్ అసి
ఆ పరమానంద స్థితిలో మీరు నిజంగా విశ్రాంతి పొందారా? ఈ భేదభావంతో కూడిన బాధను మీరు పూర్తిగా వదిలేశారా?
కచ్చిద్ ఆపాతరమ్యేభ్యస్ సఙ్కల్పేభ్యో రతిర్ భృశమ్ । నిర్మూలతాం గతా రాజన్న్ ఓఘతీరలతేవ తే
ఓ రాజా, మొదట మోహకంగా కనిపించే ఆ సంకల్పాలపై మీ ఆసక్తి నిజంగా పూర్తిగా పోయిందా? నదికట్టపై పెరిగిన లతలా అవి మీలో నుంచి పూర్తిగా తొలగిపోయాయా?
హేయాదేయదశాతీతం శాన్తం సమసమస్థితి । యథాప్రాప్తేష్వ్ అనుద్వేగి కచ్చిత్ తవ మనస్ స్థితమ్
నీ మనస్సు ఏదైనా వదిలిపెట్టడం లేదా ఆశించడం అనే భావాలకు దాటి, శాంతంగా, సమంగా, ఎదురయ్యే ఏ విషయానికీ కలవరపడకుండా నిలిచి ఉందా?
త్వత్ప్రసాదేన భగవన్ దృష్టా దృశ్యాతిగా గతిః । ప్రాప్తస్ సంసారసీమాన్తో లబ్ధో లబ్ధవ్యనిశ్చయః
భగవంతుడా, నీ కృప వల్ల నేను కనిపించే ప్రపంచాన్ని దాటి వెళ్లే మార్గాన్ని చూశాను. సంసారం యొక్క చివరను చేరుకున్నాను, సాధించవలసినది ఏమిటో స్పష్టంగా తెలిసింది.
చిరాయాతిచిరేణైవ విశ్రాన్తాస్ స్మో నిరామయాః । లబ్ధం లబ్ధవ్యమ్ అఖిలం తృప్తాస్ స్మశ్ చిరమ్ అక్షతాః
చాలా కాలం తర్వాత మేము విశ్రాంతిని పొందాము, ఎలాంటి బాధలు లేవు. సాధించవలసినది అన్నీ సాధించాము, చాలా కాలంగా తృప్తిగా, ఏమాత్రం హాని లేకుండా ఉన్నాము.
నోపదేష్టవ్యమ్ అస్మాకం కిఞ్చిద్ అప్య్ ఉపయుజ్యతే । సర్వత్రైవాతితృప్తాస్ స్మస్ సంస్థితాస్ స్మో గతజ్వరమ్
ఇప్పుడు మాకు ఏ ఉపదేశమూ అవసరం లేదు, ఏదీ ఉపయోగపడదు. ఎక్కడ చూసినా మేము పూర్తిగా తృప్తిగా, స్థిరంగా, ఎలాంటి బాధ లేకుండా ఉన్నాము.
జ్ఞాతమ్ అజ్ఞాతమ్ అప్రాప్తం సమ్ప్రాప్తం త్యక్తమ్ ఆశ్రితమ్ । త్వత్త్వం పరత్వం మత్త్వం మే ఖస్యేవాస్తి న కిఞ్చన
తెలిసినది, తెలియనిది, అందుకోనిది, అందుకున్నది, వదిలినది, అంగీకరించినది—నీదీ, పరదీ, నాదీ—నాకు ఇవన్నీ ఆకాశంలో లేనట్టే, ఏదీ మిగలలేదు.
నిస్సంసృతిర్ విగతమోహభయాభిరామో నిత్యోదితస్ సమసమాశయసర్వసోమ్యః । సర్వాత్మకస్ సకలసఙ్కలనావిముక్త ఆకాశకోశవిశదశ్ శమమ్ ఆస్థితో ఽస్మి
నేను సంసారబంధనాల నుంచి విముక్తుడను, మాయ, భయం, ఆశలు లేని ఆనందంగా ఉన్నాను, ఎప్పుడూ జాగృతుడిని, సమభావంతో, అందరికీ మాధుర్యంగా ఉంటాను. అన్ని కలయికల నుంచి విడిపోతూ, ఆకాశపు విశాలతలా నిర్మలంగా, శాంతిలో స్థిరమై ఉన్నాను.
ఇత్య్ అధ్యాత్మవిచిత్రాభిః కథాభిస్ తౌ పరస్పరమ్ । ఆసతాం వేద్యవేత్తారౌ ముహూర్తత్రితయం వనే
ఇలా ఆధ్యాత్మికమైన అద్భుతమైన మాటలతో, ఆ ఇద్దరూ—తెలిసినవాడు, తెలిసినదాన్ని తెలుసుకునేవాడు—అరణ్యంలో మూడు ఘడియల పాటు కలిసి కూర్చున్నారు.
తత ఉత్థాయ కస్మింశ్చిత్ స్నాతౌ సరససారసే । సరోవరే వనే చైవ విహృతౌ నన్దనోపమే
ఆ తరువాత వారు లేచి, అరణ్యంలో ఉన్న ఒక సరస్సులో స్నానం చేసి, నందనవనంతో సమానమైన ఆ అడవిలో సంచరించారు.
తేనాచారేణ తాభిశ్ చ కథాభిస్ తౌ వనేచరౌ । నీతవన్తౌ దినాన్య్ అష్టౌ తాసు కాననవీథిషు
అలాంటి ప్రవర్తనతో, ఆ సంభాషణలతో, ఆ ఇద్దరు అరణ్యంలో సంచరిస్తూ, ఆ అడవి దారుల్లో ఎనిమిది రోజులు గడిపారు.
అథ కుమ్భ ఉవాచాన్యద్ వనం యావో గిరావ్ ఇతి । తద్ ఓం ఇతి నృపో మత్వా తావ్ ఉభౌ ప్రవిచేరతుః
అప్పుడు కుంభుడు, 'ఇంకొక అడవికి, ఆ పర్వతానికి పోదాం' అని అన్నాడు. రాజు 'ఓం' అని అంగీకరించి, ఇద్దరూ కలిసి అక్కడికి వెళ్లేందుకు బయలుదేరారు.
వనాన్య్ అనేకరూపాణి జఙ్గలాని తటాని చ । సరాంసి గుల్మజాలాని శృఙ్గాణి గహనాని చ
వారు అనేకరకాల అడవులు, పొడవాటి పొదలు, నదికట్టలు, చెరువులు, ముల్లుబొడిపాటి పొదలు, దట్టమైన కొండ శిఖరాలు ఇలా ఎన్నో ప్రదేశాలు దాటి వెళ్లారు.
నదీర్ దేశాంస్ తథా గ్రామాన్ నగరాణి పురాణి చ । మరూన్ ఘోరాన్ గిరీన్ కుఞ్జాంస్ తీర్థాన్య్ ఆయతనాని చ
వారు నదులు, ప్రాంతాలు, గ్రామాలు, పురాతన నగరాలు, భయంకరమైన ఎడారులు, పర్వతాలు, వనప్రాంతాలు, తీర్థాలు, ఆలయాలు కూడా దాటి వెళ్లారు.
సమమ్ ఏవ సమస్నేహౌ సమవేషౌ స్థితావ్ ఉభౌ । సమసత్తౌ సమోత్సాహౌ సస్నతుస్ తస్థతుస్ తథా
ఇద్దరూ సమానమైన ప్రేమతో, ఒకేలా కనిపిస్తూ, ఒకే ఉత్సాహంతో, ఒకే మనసుతో, కలిసి స్నానం చేసి అక్కడే నిలిచారు.
ఆనర్చతుః పితౄన్ దేవాన్ బుభుజాతే చ రాఘవ । సమం తల్పే చ శిశ్యాతే సమబుద్ధీ బభూవతుః
రాఘవా! వారు పితృదేవతలను పూజించి, కలిసి భోజనం చేసి, ఒకే మంచంపై పడుకుని, ఒకే ఆలోచనతో ఉన్నారు.
తమాలవనషణ్డేషు మన్దారగహనేషు చ । దమ్పతీ స్నిగ్ధహృదయౌ సుహృదౌ తౌ విరేజతుః
తమాలవనాల్లో, మందారవనాల్లో, ఆ దంపతులు ప్రేమతో, స్నేహంతో, కలిసి వెలిగిపోయారు.
ఇదం గ్రాహ్యమ్ ఇదం నేతి వికల్పకలనా మనః । న జహార తయో రామ వాత్యేవ విబుధాచలమ్
రామా! 'ఇది కావాలి, ఇది వద్దు' అని మనసు చేసే తేడాలు వారికి ఏమీ కలగలేదు; గాలి పర్వతాన్ని కదిలించలేనట్టు, వారి మనస్సు స్థిరంగా ఉండిపోయింది.