అహో ను సమ్యక్ కథితం దేవపుత్రేణ యుక్తిమత్ । అహో ను సమ్ప్రబుద్ధో ఽస్మి మోహనిద్రాకులశ్ చిరాత్
ఓహో, దేవతాపుత్రుడు ఎంత బాగా, జ్ఞానంతో చెప్పాడు! ఎంతకాలం మాయానిద్రలో మునిగి ఉండి, ఇప్పుడు నేను మేలుకున్నాను.
క్వాహమ్ ఆసం వినిర్మగ్నః క్రియాజాలకుకర్దమే । ఇదం కార్యమ్ ఇదం నేతి మిథ్యావిభ్రమమ్ ఆచరన్
నేను ఎక్కడ ఉన్నాను? కర్మల దొర్లలో మునిగి, ఇది చేయాలి, ఇది చేయకూడదు అని తప్పు భ్రమలో మునిగిపోయాను.
అహో ను శీతలా శుద్ధా శాన్తేయం పదవీ నిజా । రసాయనద్రవాకారా సత్త్వం శీతయతీవ మే
ఓహో, నా మార్గం ఎంత చల్లగా, పరిశుద్ధంగా, శాంతిగా ఉంది! అమృతసారంలా నా మనసును చల్లబరుస్తున్నట్టుంది.
శామ్యామి పరినిర్వామి సుఖమ్ ఆసే చ కేవలమ్ । చిన్మాత్రమ్ అపి నేచ్ఛామి సంస్థితో ఽస్మి యథాస్థితమ్
నేను పూర్తిగా శాంతించిపోతున్నాను, ఆనందంగా విశ్రాంతి చెందుతున్నాను. బుద్ధి మాత్రమే కావాలని కూడా కోరిక లేదు, నేను ఉన్నదానిలోనే నిలిచిపోయాను.
ఏవం సఞ్చిన్తయన్ రాజా ఏవంనిర్వాసనాశయః । శైలాద్ ఇవ సముత్కీర్ణో మౌనమ్ ఏవాథ తస్థివాన్
ఇలా ఆలోచిస్తూ, అన్ని భావనలు తొలగిపోయిన మనస్సుతో ఆ రాజు, కొండ నుండి బయటపడినవాడిలా, మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
తస్మిన్న్ ఏవ తతో మౌనీ నిస్సఙ్కల్పే నిరామయే । ప్రతిష్ఠాం నిశ్చలాం ప్రాప్య స తస్థౌ గిరిశృఙ్గవత్
అక్కడే, ఆ రాజు మౌనంగా, ఎలాంటి సంకల్పాలు లేకుండా, బాధలు లేకుండా, అచంచలమైన స్థితిని పొందాడు. అతడు కొండ శిఖరంలా నిలిచిపోయాడు.
స తత్ర సంశాన్తభయో మహాత్మా చిరేణ విశ్రాన్తిమ్ ఇతస్ సమాత్మా । చిరేణ సమ్ప్రాప్తనిజామలాత్మా యోగేన సుష్వాప తదా చిదాత్మా
అక్కడ, ఆ మహాత్ముడు భయాలు అంతా శాంతించిపోయి, చాలా కాలం తనలో తానే విశ్రాంతి పొందాడు. చాలా కాలానికి తన స్వచ్ఛమైన ఆత్మను తెలుసుకుని, యోగబలంతో అతని చైతన్యం నిశ్శబ్దంగా నిద్రించింది.
నిర్వికల్పసమాధానాత్ కాష్ఠకుడ్యోపమస్ స్థితః । ఏవం శిఖిధ్వజో రామ చూడాలామ్ అధునా శృణు
విభేదాలు లేని సమాధిలో, శిఖిధ్వజుడు దుంప లేదా గోడలా నిశ్చలంగా నిలిచాడు. రామా, ఇప్పుడు శిఖిధ్వజుడు, చూడాలా కథను విను.
శిఖిధ్వజం తం భర్తారం కుమ్భవేషేన తేన సా । ప్రబోధ్యాన్తర్ధిమ్ ఆగత్య తతార తరసా నభః
ఆమె తన భర్త అయిన శిఖిధ్వజుని, కుంభ రూపంలో ఉన్నవాడిని, మేల్కొలిపి, లోతైన ధ్యానంలోకి వెళ్లి, వెంటనే ఆకాశంలో వేగంగా ప్రయాణించింది.
దేవపుత్రాకృతిం వ్యోమ్ని జహౌ మాయావినిర్మితామ్ । విదగ్ధముగ్ధమ్ ఆకారం స్త్రైణం జగ్రాహ సున్దరమ్
ఆమె ఆకాశంలో దేవపుత్రుడి రూపాన్ని, ఆ మాయ రూపాన్ని వదిలేసి, తెలివిగా, అమాయకంగా, అందంగా కనిపించే స్త్రీ రూపాన్ని ధరించింది.
నభసా స్వపురం ప్రాప్య వివేశాన్తఃపురం క్షణాత్ । దృశ్యా బభూవ లోకస్య నృపకర్మ చకార సా
ఆమె ఆకాశమార్గంలో తన నగరానికి చేరుకుని, క్షణంలో అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించి, ప్రజలకు దర్శనమిచ్చి, రాజకార్యాలు నిర్వహించింది.
వాసరత్రితయేనాపి పునర్ అమ్బరమ్ ఏత్య సా । బభూవ కుమ్భో యోగేన శిఖిధ్వజవనం యయౌ
మూడు రోజులు గడిచిన తర్వాత, ఆమె మళ్లీ ఆకాశంలోకి వెళ్లి, యోగబలంతో కుంభ రూపాన్ని ధరించి, శిఖిధ్వజుని అడవికి వెళ్లింది.
తథా తత్రైవ తం భూపమ్ అపశ్యద్ వనభూమిగా । నిర్వికల్పసమాధిస్థం సముత్కీర్ణమ్ ఇవ ద్రుమాత్
అక్కడ, ఆమె ఆ రాజును అడవిలో నేలపై కూర్చొని, ఏ ఆలోచనలూ లేకుండా సమాధిలో లీనమై, చెట్టు మీద నుంచి పడిపోయినట్టు కనిపించింది.
అహో ను ఖలు భో దిష్ట్యా విశ్రాన్తో ఽయమ్ ఇహాత్మని । స్థితస్ స్వస్థస్ సమశ్ శాన్త ఇత్య్ ఉవాచ పురః ప్రభోః
అయ్యో! ఎంత అదృష్టం! ఈయన తనలోనే విశ్రాంతి పొందాడు, స్థిరంగా, ఆరోగ్యంగా, సమంగా, ప్రశాంతంగా ఉన్నాడు అని ఆమె ప్రభువు ఎదుట చెప్పింది.
తద్ ఏనం తావద్ ఏతస్మాద్ బోధయామి పరాత్ పదాత్ । ఇదానీమ్ ఏవ కిం దేహత్యాగమ్ ఏష కరోతి వై
ఇప్పుడు ఈయన పరమ స్థితిలో ఉన్నాడు. నేను ఆయనను ఈ స్థితి నుంచి మేల్కొలుపుదామా? ఆయన ఇప్పుడే శరీరం వదిలిపెట్టబోతున్నాడా?
కఞ్చిత్ కాలం స్ఫురిత్వేహ రాజ్యేన విపినేన వా । సమమ్ ఏవ గమిష్యావస్ త్యక్తదేహావ్ ఇమౌ శమమ్
ఇక్కడ కొంతకాలం రాజ్యంలోనైనా, అడవిలోనైనా గడిపిన తర్వాత, మన ఇద్దరం శరీరం వదిలి, కలిసే శాంతిలోకి వెళ్ళిపోతాం.
తద్ యావద్ ఏషో విచలం పరిణామం న గచ్ఛతి । అనేనాభ్యాసయోగేన తావద్ ఆబోధయామ్య్ అహమ్
ఈయన మనస్సు ఎప్పటికీ చలించక, మార్పుకు లోనవకపోతే, నేను ఈ సాధనతో మళ్లీ మళ్లీ ఆయనను జాగృతం చేయడాన్ని కొనసాగిస్తాను.
ఇతి సఞ్చిన్త్య చూడాలా సింహనాదం చకార సా । భూయో భూయః ప్రభోర్ అగ్రే వనేచరభయప్రదమ్
అలా ఆలోచించిన చూడాలా, ప్రభువు ముందే సింహగర్జనలా పలుమార్లు గట్టిగా అరవడం వల్ల అడవిలో ఉన్నవారికి భయం కలిగింది.
న చచాల శిలేవాద్రౌ యదా నాదేన తేన సః । భూయో భూయః కృతేనాపి తదా సా తం వ్యచాలయత్
ఆ గర్జన విన్నా, అతను కొండమీద ఉన్న రాయి లా కదలలేదు; ఆమె మళ్లీ మళ్లీ అరవినా, అతడిని కదిలించలేకపోయింది.
చాలితః పాతితో ఽప్య్ ఏష యదా న బుబుధే నృపః । తదా సఞ్చిన్తయామ్ ఆస చూడాలా కుమ్భరూపిణీ
అతడిని కదిలించినా, పడవేసినా, ఆ రాజు ఏమాత్రం గ్రహించలేదు. అప్పుడు చూడాలా కుంభకారిణి రూపంలో ఆలోచించసాగింది.
అహో పరిణతస్ సాధుస్ స్వపదే భగవాన్ అయమ్ । తద్ ఏనం హి కయా యుక్త్యా సామ్ప్రతం బోధయామ్య్ అహమ్
అయ్యో, ఎంత స్థిరంగా, ఎంత మంచిగా ఈ భాగ్యశాలి తన స్వస్థితిలో ఉన్నాడు! ఇప్పుడు ఇతడిని ఎలా జాగృతం చేయాలి అని నేను ఆలోచిస్తున్నాను.
అథ వైనం మహాత్మానం కిమర్థం బోధయామ్య్ అహమ్ । విదేహం బోధమ్ ఆసాద్య తిష్ఠత్వ్ ఏష యథాసుఖమ్
లేదా, ఈ గొప్ప మనిషిని నేను ఎందుకు మేల్కొలపాలి? శరీరభావం లేకుండా జ్ఞానం పొందిన తర్వాత ఇతడు తన ఇష్టానుసారం ఉండ пусть.
అహమ్ అప్య్ అఙ్గనాదేహమ్ ఇమం త్యక్త్వా పరం పదమ్ । అపునర్జననాయైవ గచ్ఛామీహ హి కిం మమ
నేను కూడా ఈ స్త్రీ శరీరాన్ని వదిలి, మరలా పుట్టకూడని పరమ స్థితికి వెళ్ళిపోతాను—ఇక్కడ నాకు ఇంకేముంది?
ఇతి సఞ్చిన్త్య దేహం స్వం త్యక్తుమ్ అభ్యుద్యతా సతీ । పునస్ సఞ్చిన్తయామ్ ఆస చూడాలా సా మహాసతీ
ఇలా నిర్ణయించుకుని తన శరీరాన్ని వదిలేయాలని సిద్ధపడిన ఆ మహాసతీ చూడాలా, మళ్ళీ ఆలోచించసాగింది.
ఆలోకయామి వై తావద్ ఏనం దేహం మహీపతేః । యద్య్ అస్య సత్త్వశేషో ఽస్తి బోధబీజం హృదన్తరే
ఈ రాజు శరీరాన్ని నేను జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తాను. ఇంకా ప్రాణశక్తి మిగిలి ఉందా, లేదా హృదయంలో జ్ఞానపు విత్తనం ఏమైనా ఉందా అని చూడాలి.
తత్ కాలేనైష భగవాన్ సమ్ప్రబోధమ్ ఉపైష్యతి । మూలకోశరసాలీనం పుష్పజాలం మధావ్ ఇవ
అలా ఉంటే, కాలక్రమంలో ఈ ధన్యుడు మళ్లీ చైతన్యంతో లేచి వస్తాడు. వసంతంలో, మూలాల్లోని రసంతో పుష్పగుచ్ఛం పుట్టినట్లే.
తదేహ విహరఞ్ జీవన్ముక్త ఏకో భవత్య్ అయమ్ । మైకో భవత్వ్ ఏష ఇతి మన్యే గచ్ఛామి నో శమమ్
ఇలా ఈ శరీరంలో ఉండగానే ఇతడు ఒంటరిగా జీవన్ముక్తుడవుతాడు. ఇతడు ఇలానే ఒంటరిగా ఉండాలని నేను అనుకుంటున్నాను. నాకు మాత్రం మనశ్శాంతి రావడం లేదు.
ఇతి సఞ్చిన్త్య చూడాలా స్పర్శేన నయనేన చ । పతిమ్ ఆలోక్య సాశఙ్కమ్ ఉవాచ వరవర్ణినీ
ఇలా ఆలోచించి, చూడాలా తన భర్తను కొంత ఆందోళనతో చూడగా, తన చేతితో, కన్నుతో స్పర్శించి, అందంగా మెరిసిపోతూ ఇలా మాటలాడింది.
అస్త్య్ ఏవ సత్త్వశేషో ఽస్య హృది సమ్బోధకారణమ్ । కాయో ఽయమ్ అగలద్రూపో నేమం దేహం త్యజామ్య్ అహమ్
ఈ హృదయంలో ఇంకా కొంత ప్రాణశక్తి మిగిలి ఉంది, అది జాగరణకు కారణం. ఈ శరీరం కదలకుండా ఉన్నా, నేను దీన్ని వదిలిపెట్టను.
భృశం సంశాన్తచిత్తస్య కాష్ఠలోష్టసమస్థితేః । సత్త్వశేషః కథం బ్రహ్మఞ్ జ్ఞాయతే ధ్యానశాలినః
ఓ బ్రహ్మన్, మనస్సు పూర్తిగా ప్రశాంతంగా, కలప లేదా మట్టి లాగా స్థిరంగా, ధ్యానంలో లీనమైనవాడిలో ఆ ప్రాణశక్తి మిగిలి ఉందని ఎలా తెలుసుకోవచ్చు?