ఇతి తే కథితం సర్వం శిఖిధ్వజ మహీపతే । యథేదమ్ ఉత్థితం సర్వం యథా చ ప్రవిలీయతే
ఓ శిఖిధ్వజ మహారాజా! ఈ లోకమంతా ఎలా ఉద్భవించిందో, ఎలా లయమవుతుందో నీకు పూర్తిగా వివరించాను.
ఏతచ్ ఛ్రుత్వా చ బుద్ధ్వా చ మత్వా చ మునినాయక । యథేచ్ఛసి తథా తిష్ఠ దృష్టస్పష్టపదః పదే
ఇవి విని, గ్రహించి, ఆలోచించిన తర్వాత, ఓ మునులలోక నాయకా! నీవు స్పష్టంగా తెలిసిన స్థితిలో, నీ ఇష్టానుసారం ఉండు.
స్వర్గం గచ్ఛామ్య్ అహం తత్ర కాలే ఽస్మిన్ నారదో మునిః । బ్రహ్మలోకాత్ సమాయాతో భవత్య్ అమరసంసదమ్
నేను ఇప్పుడు స్వర్గానికి వెళ్తున్నాను. ఈ సమయంలో నారదుడు అనే ముని బ్రహ్మలోకం నుంచి వచ్చి అమరుల సభలో ఉంటాడు.
న మాం పశ్యతి చేత్ తత్ర తత్ కోపమ్ ఉపగచ్ఛతి । నోద్వేజనీయా భవ్యేన గురవో హి కదాచన
అక్కడ నన్ను నారదుడు చూడకపోతే, అతడు కోపపడతాడు. కానీ మంచి గురువులు ఇలాంటి విషయాలకు ఎప్పుడూ కలవరపడరు.
త్యక్తసఙ్కల్పలేఖేన న కిఞ్చిద్ అభివాఞ్ఛతా । త్వయాత్మన్య్ ఏవ వస్తవ్యం దృష్టిర్ ఏషైవ పావనీ
ఏ ఆశలు లేకుండా, ఏదీ కోరుకోకుండా, నీవు నీలోనే స్థిరంగా ఉండాలి. ఇలాంటి దృష్టి మనసును పవిత్రం చేస్తుంది.
ఇతి యావత్ ప్రతివచః పుష్పహస్తశ్ శిఖిధ్వజః । ప్రణామాయ దదాత్య్ ఏష తావద్ అన్తర్ధిమ్ ఆయయౌ
పుష్పాలు చేతిలో పట్టుకుని శిఖిధ్వజుడు సమాధానం చెప్పి నమస్కరించబోతున్నంతలో, ఆ క్షణంలోనే అతడు కనబడకుండా పోయాడు.
ప్రతిభాసగతం వస్తు యథైవాగ్రే న దృశ్యతే । న దృష్టవాంస్ తథా కుమ్భమ్ అగ్రే రాజా శిఖిధ్వజః
ఒక కలలో కనిపించిన వస్తువు, తర్వాత కనిపించదని మనం అనుభవించేదే. అలాగే, రాజు శిఖిధ్వజుడు కూడా ముందుగా కుంభుడిని చూడలేదు.
గతే కుమ్భే మహీపాలః పరం విస్మయమ్ ఆయయౌ । తద్ ఏవ చిన్తయంశ్ చిత్రం చిత్రార్పిత ఇవాభవత్
కుంభుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, ఆ రాజు గొప్ప ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు. ఆ విచిత్రాన్ని మనసులో తలచుకుంటూ, రంగురంగుల చిత్రంలో లయమైపోయినట్టు అయ్యాడు.
ఇతి సఞ్చిన్తయామ్ ఆస చిత్రం విలసితం విధేః । యత్ కుమ్భవ్యపదేశేన బోధితో ఽస్మి చిరాద్ అయమ్
ఈ విధంగా ఆ రాజు తనలో తాను ఆలోచించుకున్నాడు: 'విధి ఆటలు ఎంత అద్భుతంగా ఉంటాయో! ఇన్ని రోజులకు కుంభుడు అనే వాడి ద్వారా నాకు జ్ఞానం కలిగింది.'
క్వ నారదసుతః కుమ్భః క్వాహం నామ శిఖిధ్వజః । కేవలం కాలయుక్త్యైవమ్ అహం సమ్ప్రతిబోధితః
'నారదుని కుమారుడు కుంభుడు ఎక్కడ? నేను శిఖిధ్వజుడు అనే వాడిని ఎక్కడ? కాలం తీరుచేతనే నాకు ఇలా బోధ కలిగింది.'
అహో ను సమ్యక్ కథితం దేవపుత్రేణ యుక్తిమత్ । అహో ను సమ్ప్రబుద్ధో ఽస్మి మోహనిద్రాకులశ్ చిరాత్
ఓహో, దేవతాపుత్రుడు ఎంత బాగా, జ్ఞానంతో చెప్పాడు! ఎంతకాలం మాయానిద్రలో మునిగి ఉండి, ఇప్పుడు నేను మేలుకున్నాను.
క్వాహమ్ ఆసం వినిర్మగ్నః క్రియాజాలకుకర్దమే । ఇదం కార్యమ్ ఇదం నేతి మిథ్యావిభ్రమమ్ ఆచరన్
నేను ఎక్కడ ఉన్నాను? కర్మల దొర్లలో మునిగి, ఇది చేయాలి, ఇది చేయకూడదు అని తప్పు భ్రమలో మునిగిపోయాను.
అహో ను శీతలా శుద్ధా శాన్తేయం పదవీ నిజా । రసాయనద్రవాకారా సత్త్వం శీతయతీవ మే
ఓహో, నా మార్గం ఎంత చల్లగా, పరిశుద్ధంగా, శాంతిగా ఉంది! అమృతసారంలా నా మనసును చల్లబరుస్తున్నట్టుంది.
శామ్యామి పరినిర్వామి సుఖమ్ ఆసే చ కేవలమ్ । చిన్మాత్రమ్ అపి నేచ్ఛామి సంస్థితో ఽస్మి యథాస్థితమ్
నేను పూర్తిగా శాంతించిపోతున్నాను, ఆనందంగా విశ్రాంతి చెందుతున్నాను. బుద్ధి మాత్రమే కావాలని కూడా కోరిక లేదు, నేను ఉన్నదానిలోనే నిలిచిపోయాను.
ఏవం సఞ్చిన్తయన్ రాజా ఏవంనిర్వాసనాశయః । శైలాద్ ఇవ సముత్కీర్ణో మౌనమ్ ఏవాథ తస్థివాన్
ఇలా ఆలోచిస్తూ, అన్ని భావనలు తొలగిపోయిన మనస్సుతో ఆ రాజు, కొండ నుండి బయటపడినవాడిలా, మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
తస్మిన్న్ ఏవ తతో మౌనీ నిస్సఙ్కల్పే నిరామయే । ప్రతిష్ఠాం నిశ్చలాం ప్రాప్య స తస్థౌ గిరిశృఙ్గవత్
అక్కడే, ఆ రాజు మౌనంగా, ఎలాంటి సంకల్పాలు లేకుండా, బాధలు లేకుండా, అచంచలమైన స్థితిని పొందాడు. అతడు కొండ శిఖరంలా నిలిచిపోయాడు.
స తత్ర సంశాన్తభయో మహాత్మా చిరేణ విశ్రాన్తిమ్ ఇతస్ సమాత్మా । చిరేణ సమ్ప్రాప్తనిజామలాత్మా యోగేన సుష్వాప తదా చిదాత్మా
అక్కడ, ఆ మహాత్ముడు భయాలు అంతా శాంతించిపోయి, చాలా కాలం తనలో తానే విశ్రాంతి పొందాడు. చాలా కాలానికి తన స్వచ్ఛమైన ఆత్మను తెలుసుకుని, యోగబలంతో అతని చైతన్యం నిశ్శబ్దంగా నిద్రించింది.
నిర్వికల్పసమాధానాత్ కాష్ఠకుడ్యోపమస్ స్థితః । ఏవం శిఖిధ్వజో రామ చూడాలామ్ అధునా శృణు
విభేదాలు లేని సమాధిలో, శిఖిధ్వజుడు దుంప లేదా గోడలా నిశ్చలంగా నిలిచాడు. రామా, ఇప్పుడు శిఖిధ్వజుడు, చూడాలా కథను విను.
శిఖిధ్వజం తం భర్తారం కుమ్భవేషేన తేన సా । ప్రబోధ్యాన్తర్ధిమ్ ఆగత్య తతార తరసా నభః
ఆమె తన భర్త అయిన శిఖిధ్వజుని, కుంభ రూపంలో ఉన్నవాడిని, మేల్కొలిపి, లోతైన ధ్యానంలోకి వెళ్లి, వెంటనే ఆకాశంలో వేగంగా ప్రయాణించింది.
దేవపుత్రాకృతిం వ్యోమ్ని జహౌ మాయావినిర్మితామ్ । విదగ్ధముగ్ధమ్ ఆకారం స్త్రైణం జగ్రాహ సున్దరమ్
ఆమె ఆకాశంలో దేవపుత్రుడి రూపాన్ని, ఆ మాయ రూపాన్ని వదిలేసి, తెలివిగా, అమాయకంగా, అందంగా కనిపించే స్త్రీ రూపాన్ని ధరించింది.
నభసా స్వపురం ప్రాప్య వివేశాన్తఃపురం క్షణాత్ । దృశ్యా బభూవ లోకస్య నృపకర్మ చకార సా
ఆమె ఆకాశమార్గంలో తన నగరానికి చేరుకుని, క్షణంలో అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించి, ప్రజలకు దర్శనమిచ్చి, రాజకార్యాలు నిర్వహించింది.
వాసరత్రితయేనాపి పునర్ అమ్బరమ్ ఏత్య సా । బభూవ కుమ్భో యోగేన శిఖిధ్వజవనం యయౌ
మూడు రోజులు గడిచిన తర్వాత, ఆమె మళ్లీ ఆకాశంలోకి వెళ్లి, యోగబలంతో కుంభ రూపాన్ని ధరించి, శిఖిధ్వజుని అడవికి వెళ్లింది.
తథా తత్రైవ తం భూపమ్ అపశ్యద్ వనభూమిగా । నిర్వికల్పసమాధిస్థం సముత్కీర్ణమ్ ఇవ ద్రుమాత్
అక్కడ, ఆమె ఆ రాజును అడవిలో నేలపై కూర్చొని, ఏ ఆలోచనలూ లేకుండా సమాధిలో లీనమై, చెట్టు మీద నుంచి పడిపోయినట్టు కనిపించింది.
అహో ను ఖలు భో దిష్ట్యా విశ్రాన్తో ఽయమ్ ఇహాత్మని । స్థితస్ స్వస్థస్ సమశ్ శాన్త ఇత్య్ ఉవాచ పురః ప్రభోః
అయ్యో! ఎంత అదృష్టం! ఈయన తనలోనే విశ్రాంతి పొందాడు, స్థిరంగా, ఆరోగ్యంగా, సమంగా, ప్రశాంతంగా ఉన్నాడు అని ఆమె ప్రభువు ఎదుట చెప్పింది.
తద్ ఏనం తావద్ ఏతస్మాద్ బోధయామి పరాత్ పదాత్ । ఇదానీమ్ ఏవ కిం దేహత్యాగమ్ ఏష కరోతి వై
ఇప్పుడు ఈయన పరమ స్థితిలో ఉన్నాడు. నేను ఆయనను ఈ స్థితి నుంచి మేల్కొలుపుదామా? ఆయన ఇప్పుడే శరీరం వదిలిపెట్టబోతున్నాడా?
కఞ్చిత్ కాలం స్ఫురిత్వేహ రాజ్యేన విపినేన వా । సమమ్ ఏవ గమిష్యావస్ త్యక్తదేహావ్ ఇమౌ శమమ్
ఇక్కడ కొంతకాలం రాజ్యంలోనైనా, అడవిలోనైనా గడిపిన తర్వాత, మన ఇద్దరం శరీరం వదిలి, కలిసే శాంతిలోకి వెళ్ళిపోతాం.
తద్ యావద్ ఏషో విచలం పరిణామం న గచ్ఛతి । అనేనాభ్యాసయోగేన తావద్ ఆబోధయామ్య్ అహమ్
ఈయన మనస్సు ఎప్పటికీ చలించక, మార్పుకు లోనవకపోతే, నేను ఈ సాధనతో మళ్లీ మళ్లీ ఆయనను జాగృతం చేయడాన్ని కొనసాగిస్తాను.
ఇతి సఞ్చిన్త్య చూడాలా సింహనాదం చకార సా । భూయో భూయః ప్రభోర్ అగ్రే వనేచరభయప్రదమ్
అలా ఆలోచించిన చూడాలా, ప్రభువు ముందే సింహగర్జనలా పలుమార్లు గట్టిగా అరవడం వల్ల అడవిలో ఉన్నవారికి భయం కలిగింది.
న చచాల శిలేవాద్రౌ యదా నాదేన తేన సః । భూయో భూయః కృతేనాపి తదా సా తం వ్యచాలయత్
ఆ గర్జన విన్నా, అతను కొండమీద ఉన్న రాయి లా కదలలేదు; ఆమె మళ్లీ మళ్లీ అరవినా, అతడిని కదిలించలేకపోయింది.
చాలితః పాతితో ఽప్య్ ఏష యదా న బుబుధే నృపః । తదా సఞ్చిన్తయామ్ ఆస చూడాలా కుమ్భరూపిణీ
అతడిని కదిలించినా, పడవేసినా, ఆ రాజు ఏమాత్రం గ్రహించలేదు. అప్పుడు చూడాలా కుంభకారిణి రూపంలో ఆలోచించసాగింది.