పరిత్యక్తా త్వయా రాజ్యాద్ వాసనా తపసస్ తథా । కాననాచ్ చ శరీరాచ్ చ శుభాశుభఫలాద్ అపి
నీవు రాజ్యానికి, తపస్సుకు, అరణ్యవాసానికి, ఈ శరీరానికి, మంచిది చెడిదీ అనే ఫలితాలకూ ఆశను పూర్తిగా వదిలేసావు.
నిరీహో విగతాసఙ్గస్ త్యక్తచిత్తో వివాసనః । సమ్పన్నస్ త్వం మహాబాహో మహాత్యాగిపదం గతః
నీకు ఇక ఏదీ కావాలన్న కోరిక లేదు, ఎలాంటి బంధమూ లేదు, మనస్సు కూడా పూర్తిగా వదిలేసావు, లోపల దాచుకున్న ఆశలు కూడా లేవు. ఓ మహాబాహువా! నీవు గొప్ప త్యాగ స్థితిని చేరుకున్నావు.
అయం స హి మహాత్యాగస్ సర్వం యత్ర సముజ్ఝితమ్ । స్వర్గాపవర్గచిత్తాది తపోదానఫలాద్య్ అపి
అన్నిటినీ వదిలేయడం, స్వర్గం, మోక్షం, మనస్సులోని భావాలు, తపస్సు, దానం, వాటి ఫలితాలకూ ఆశ లేకపోవడం — ఇదే నిజమైన పరమ త్యాగం.
ప్రబుద్ధయేద్ధయా సాధో ధియా పరమబోధయా । తపో నామ కియన్మాత్రదుఃఖక్షయకరం భవేత్
ఓ సద్గుణసంపన్నుడా! పరిపూర్ణమైన జ్ఞానంతో నీవు మేల్కొన్నావు. తపస్సు అనే దానికీ, కొంతమంది బాధలు తీరడమే ఫలితం.
క్షయాతిశయనిర్ముక్తం యత్ సుఖం సమతామయమ్ । తత్ సత్ తద్ వస్తు తత్ కిఞ్చిన్ న తు స్వర్గాది భఙ్గురమ్
ఎక్కువతక్కువలు లేని, సమతా భావంతో నిండిన ఆనందమే నిజమైనది, అదే శాశ్వతమైనది. స్వర్గాది లాంటి నశ్వరమైన సుఖాలు అసలు సుఖాలు కావు.
భావాభావతులారూఢస్ స్థితాధివ్యాధివేధితః । స్వర్గో నామ కిమానన్దస్ సో ఽపి సన్దేహమ్ ఆస్థితః
ఉండడమా లేనిదామా అనే సందేహంలో ఉన్న స్వర్గం, స్థిరతా అస్తిరతలతో బాధపడే స్వర్గం—అలాంటి ఆనందం ఏమిటి? అది కూడా అనిశ్చితమే.
అప్రాప్తస్వార్థసంసిద్ధేః క్రియాకాణ్డశ్ శుభో భవేత్ । యేన నాసాదితం హేమ రీతిం కిం స పరిత్యజేత్
తన నిజమైన లక్ష్యం సాధించని వారికి శుభకర్మలు ఉపయోగపడతాయి. ఇంకా బంగారం దొరకకముందే దానిని వెదకడం ఎందుకు వదిలేయాలి?
చూడాలాదిసమాసఙ్గాద్ భవేజ్ జ్ఞత్వం సుఖేన తే । తత్ కిమర్థమ్ అనర్థే ఽస్మిన్ నిమగ్నస్ త్వం తపోమయే
చూడాలాదేవి వంటి జ్ఞానుల సాంగత్యంతో సులభంగా జ్ఞానం పొందవచ్చు. అలాంటప్పుడు ఫలితం లేని తపస్సులో నీవు ఎందుకు మునిగిపోతున్నావు?
ఆశ్రమాదివికల్పాంశసాధ్యస్యాస్య కుకర్మణః । ఆద్యన్తౌ పశ్య సుమతే మధ్య ఏవ రమస్వ మా
ఓ జ్ఞానవంతుడా, ఆశ్రమాది భేదాలతో జరిగే ఈ అపవిత్రమైన కార్యానికి ఆరంభం, ముగింపు రెండింటినీ గమనించు. కానీ మధ్యలో మాత్రమే ఉండి, మిగతా చోట ఎక్కడా ఆగిపోకూడదు.
యత ఏతే సమాయాతా యస్మిన్ పరిణమన్తి చ । తపోరూపా వికల్పాంశాస్ తత్ర బద్ధపదో భవ
ఈ తపస్సుల రూపమైన భేదాలు ఎక్కడ ఉద్భవించి, ఎక్కడ కలిసిపోతాయో, అదే స్థలంలో నీవు నిలబడిపో.
చిద్వ్యోమ్నో నభసో ఽప్య్ అచ్ఛాత్ సర్వే భావాస్ సముత్థితాః । తత్రైవ చ లయం యాన్తి తత్రైవాస్స్వ రమస్వ చ
అన్ని విషయాలు చైతన్యాకాశం నుండే ఉద్భవిస్తాయి, ఆకాశం కన్నా కూడా స్పష్టంగా. అవన్నీ అక్కడే లయమవుతాయి. అందుకే నీవు అక్కడే ఉండి, ఆనందించు.
ఇదం కార్యమ్ ఇదం నేతి సఙ్కల్పా బ్రహ్మబిన్దవః । బిన్దూఞ్ శిఖిధ్వజ త్యక్త్వా పూర్ణమేఘం సమాశ్రయ
‘ఇది చేయాలి, ఇది చేయకూడదు’ అనే సంకల్పాలు పరబ్రహ్మ స్వరూపంలో చిన్న చిన్ని బిందువుల వంటివి. ఓ శిఖిధ్వజా, ఆ బిందువులను వదిలిపెట్టి, సంపూర్ణమైన మేఘాన్ని ఆశ్రయించు.
ఇష్టం మే ప్రార్థయస్వేతి యథైవ ప్రార్థ్యతే సఖీ । స్త్రియా తథైవ న కథం దయితః ప్రార్థ్యతే స్వయమ్
ఎవరైనా స్నేహితురాలిని, 'నాకు ఇష్టమైనది కోరుకో' అని అడిగినట్టు, ఆమెను కోరతారు. కానీ ప్రియురాలిని మాత్రం ప్రియుడు అలా అడగడు.
సఙ్కల్పరచితాన్ ఏతాన్ భావాన్ ఆపాతభాసురాన్ । న గృహ్ణన్తి మహాత్మానః ప్రాజ్ఞా జలరవీన్ ఇవ
మనసులో ఊహించుకున్న, మొదట చూపులో మెరిసే భావాలను మహాత్ములు, జ్ఞానులు పట్టించుకోరు. అవి నీటి శబ్దాన్ని పట్టుకోవడంలా అసాధ్యం.
స్వర్గమోక్షాదిఫలదం యత్ కిఞ్చిత్ సమమ్ ఏవ తత్ । త్యక్త్వా సమసమాభాసో యో ఽస్య్ అసావ్ ఏవ వై భవ
స్వర్గం, మోక్షం లాంటి ఫలితాలు ఇచ్చే ఏదైనా విషయమూ ఒకేలా ఉంటుంది. వాటిని వదిలేసి, సమంగా కనిపించే వాడిగా మారు.
సన్తం సత్త్వేన నాశేన నశ్యన్తం విగతస్పృహః । పదార్థౌఘమ్ ఇమం గృహ్ణంస్ తిష్ఠాస్పన్దితచిత్తభూః
ఏదీ నిజమైనదో, ఏదీ నశించేదో తెలుసుకొని, ఆశలు లేకుండా, వస్తువుల ప్రవాహంలో మనస్సు కదలకుండా స్థిరంగా ఉండు.
అపరిస్పన్దచిత్తస్య సంసృతిర్ నేహ బాధతే । పౌరుషప్రభవా సాధో విపన్ నీతిమతో యథా
మనస్సు అశాంతిగా లేకుండా నిశ్చలంగా ఉన్నవానికి ఈ లోకజీవితం ఎలాంటి బాధను కలిగించదు. ఓ సద్గుణవంతుడా, ఇది మనుష్యుని స్వంత ప్రయత్నంతోనే కలుగుతుంది; నడవడిలో తెలివిగలవాడికి ఎలా జరుగుతుందో అలాగే.
యాని యానీహ దుఃఖాని ప్రస్ఫురన్తి జగత్త్రయే । చేతశ్చాపలజాన్య్ ఏవ తాని తాని మహీపతే
ఓ రాజా, ఈ మూడు లోకాల్లో ఏ బాధలు ఉత్పన్నమవుతున్నాయో అవన్నీ మనస్సు చంచలత వల్లే కలుగుతున్నవి.
స్థిరం శాన్తం గతస్పన్దం యస్య చిత్తమ్ అచాపలమ్ । స విభుస్ స మహానన్దీ సామ్రాజ్యస్య స భాజనమ్
యవనికలేని, నిశ్చలమైన, శాంతమైన, చంచలత లేని మనస్సు ఉన్నవాడు నిజమైన అధిపతి, అతడు పరమానందంతో ఉంటుంది, రాజ్యానికి యోగ్యుడవుతాడు.
అథ చేతసి తత్త్వజ్ఞ స్పన్దాస్పన్దౌ తద్ ఏకతామ్ । నీత్వా తిష్ఠ యథాకామమ్ ఐక్యమ్ ఆగత్య శాశ్వతమ్
కాబట్టి, ఓ తత్త్వజ్ఞా, మనస్సులోని కదలికను, నిశ్చలతను ఒకటిగా చేసి, శాశ్వత ఐక్యాన్ని పొందిన తర్వాత, నీ ఇష్టానుసారం స్థిరంగా ఉండు.
కథమ్ ఐక్యవిధిం యాతస్ స్పన్దాస్పన్దావ్ ఇమౌ విభో । సర్వసంశయవిచ్ఛేదకారిన్న్ ఏతద్ వదాశు మే
ప్రభూ! ఈ చలనము, అచలనము రెండూ ఎలా ఒక్కటిగా కలిసిపోతాయో, ఆ ఐక్యమార్గాన్ని ఎలా సాధించాలో నాకు త్వరగా చెప్పండి. మీరు అన్ని సందేహాలను తొలగించేవారు.
ఏకం వస్తు జగత్ సర్వం చిన్మాత్రం వార్ ఇవామ్బుధిః । తద్ ఏవ స్పన్దతే నో వా శుద్ధం వారీవ వీచిభిః
ఈ జగత్తంతా ఒక్కటే, అది శుద్ధమైన చైతన్యమే, సముద్రంలో నీటిలా. అలలు ఉన్నా లేకున్నా నీరు ఎలా స్వచ్ఛంగా ఉంటుందో, అదే ఒక్కటే కదలినా లేదా నిలిచిపోయినా, అది శుద్ధంగా ఉంటుంది.
బ్రహ్మ చిన్మాత్రమ్ అమలం సత్యమ్ ఇత్యాదినామభిః । యద్ గీతం తద్ ఇదం మూఢః పశ్యత్య్ అఙ్గ జగత్తయా
బ్రహ్మం, చైతన్యం, అమలమైనది, సత్యం అని ఎన్నో పేర్లతో పాడబడే అదే పరమార్థాన్ని, ఓ మిత్రమా, మూర్ఖులు ఈ జగత్తుగా చూస్తారు.
నిస్స్పన్ద ఏవ సర్వస్మిన్ సర్గే తస్మాద్ ధి సంసృతిః । పరిస్పన్దో హి వీచ్యాదిస్ తద్ అస్పన్దం సమం పరమ్
ఈ సృష్టిలో ఎక్కడ చూసినా నిజంగా నిశ్చలతే ఉంది. కదలిక వల్లే సంసారం ఏర్పడుతుంది. అలలు మొదలైనవి కదలికలు, కానీ నిశ్చలతే పరమ సమత్వ స్థితి.
చితస్ స ఏవ చేత్ స్పన్దస్ తథాస్పన్దశ్ చ భావితః । ఏకరూపతయా నామ తత్ తద్ అప్య్ అచలం శివమ్
ఈ చైతన్యం అదే. ఆ చైతన్యంలో కదలిక ఉన్నా, లేకున్నా రెండూ ఒకటే అని భావించాలి. అవన్నీ కూడా మారని, శుభమైన పరమార్థమే.
సర్గశ్ చిత్స్పన్దమాత్రాత్మా సమ్యగ్దృష్టో విలీయతే । ఉదేత్య్ అసమ్యగ్దృష్టాత్మా రజ్జ్వాం సర్పభ్రమో యథా
ఈ సృష్టి అనేది చైతన్య కదలిక మాత్రమే. దాన్ని సరిగ్గా తెలుసుకుంటే అది లయమైపోతుంది. తప్పుగా గ్రహిస్తే, అది మళ్లీ ఉద్భవిస్తుంది. ఇది కట్టలో పాము ఉన్నట్టు భ్రమ కలగడంలా.
సస్పన్దా చిచ్ చిదభిధా నిస్స్పన్దా త్వ్ ఇయమ్ ఆతతా । తుర్యాతీతపదారూఢా వాచా వక్తుం న పార్యతే
కదిలే చైతన్యాన్ని 'చిత్' అంటారు. కానీ ఈ కదలిక లేని చైతన్యం అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంటుంది. అది తురీయాతీత స్థితికి చేరినప్పుడు మాటలతో చెప్పలేము.
శాస్త్రసజ్జనసమ్పర్కసన్తతాభ్యాసయోగతః । కాలేనామలతాం యాతే చేతసీన్దావ్ ఇవోదితే
శాస్త్రాలు, సద్జనుల సాంగత్యం, నిరంతర సాధన, కాలం గడిచే కొద్దీ మనస్సు పూర్ణచంద్రునిలా నిర్మలంగా మారుతుంది.
ఏతత్ కేవలమ్ ఆభాతం స్వానుభూతిగిరాతతమ్ । కథ్యతే స్వానుభూతేస్ తు స్వయం స్వం రూపమ్ ఆత్మనా
ఇది కేవలం తన అనుభవంలో వెలుగుచూపినదే. మనసులో నిక్షిప్తమైన అనుభూతిని మాటలతో చెప్పగలం కానీ, నిజంగా తెలుసుకున్నప్పుడు ప్రతి ఒక్కరూ తానే తన స్వరూపాన్ని తెలుసుకుంటాడు.
ప్రాప్తో ఽసి భావం స్వమ్ అనాదిమధ్యమ్ అత్రైవ తిష్ఠేష్టపదే నివిష్టః । నీరూపనిర్భేదమహాచిదాత్మా జాతో ఽసి సాధో ఖలు వీతశోకః
నీవు ఆది లేక మధ్యలేని నీ స్వభావాన్ని పొందావు. నీవు కోరుకున్న స్థితిలో స్థిరంగా ఉండు. నీవు భేదాలు లేని, మహత్తరమైన చైతన్యమై, దుఃఖం లేని వాడవయ్యావు.