భగవంస్ త్వత్ప్రసాదేన మహావిభవభూషితా । మహతీ పదవీ దృష్టా సర్వస్యోర్ధ్వే స్థితా మయా
భగవంతుడా, మీ కృపవల్ల, గొప్ప ఐశ్వర్యంతో అలంకరించబడిన, అందరికన్నా పైగా ఉన్న ఆ మహత్తరమైన మార్గాన్ని నేను చూశాను.
సతాం విదితవేద్యానామ్ అహో బత మహాత్మనామ్ । అపూర్వైకామృతమయస్ సఙ్గస్ సారఫలప్రదః
ఏమి ఆశ్చర్యం! సద్గుణులు, తెలిసినవారు, మహాత్ములు కలిసినప్పుడు — ఆ అపూర్వమైన, నిత్యనూతనమైన, అమృతస్వరూపమైన సాంగత్యం సారాన్ని, ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
జన్మనాపి మయా లబ్ధం యన్ నామ న మహామృతమ్ । తద్ అద్య త్వత్సమాసఙ్గాత్ క్షణేనాసాదితం స్వయమ్
ఎన్ని జన్మలు గడిచినా నేను ఆ పరమ అమృతాన్ని పొందలేకపోయాను. కానీ ఈ రోజు నీ సాంగత్యంతో, క్షణంలోనే అది నాకు లభించింది.
అనన్తమ్ ఆద్యమ్ అమృతమ్ ఏతత్ కమలలోచన । కథం నాసాదితమ్ అభూద్ ఏతద్ ఆత్మపదం మయా
కమలనయనా! ఈ అనంతమైన, ఆద్యమైన, అమృతమైన ఆత్మస్థితిని నేను ఇంతవరకు ఎలా పొందలేకపోయానో ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
మనస్య్ ఉపశమం యాతే త్యక్తభోగైషణే స్థితే । కషాయపాకే నిర్వృత్తే సర్వేన్ద్రియగణస్య చ
మనస్సు ప్రశాంతతను పొందినప్పుడు, అనుభవాల పట్ల ఆశలు వదిలిపెట్టినప్పుడు, లోపాలు తొలగిపోయినప్పుడు, అన్ని ఇంద్రియాలు విశ్రాంతి పొందినప్పుడు,
యాన్తి చేతసి విశ్రాన్తిం విమలా దైశికోక్తయః । యథా సితాంశుకే శుద్ధే బిన్దవః కుఙ్కుమామ్భసః
అప్పుడు గురువు చెప్పిన పవిత్రమైన ఉపదేశాలు మనస్సులో స్థిరపడతాయి. అవి తెల్లని వస్త్రంపై కుంకుమ నీటి బిందువులు పడినట్లుగా నిశ్శబ్దంగా నిలుస్తాయి.
కషాయాణామ్ అనన్తానాం సమ్భృతానాం శరీరకే । స్వవాసనాస్వరూపాణామ్ అద్య పాకస్ తవోదితః
శరీరంలో పేరుకుపోయిన ఎన్నో అపవిత్ర భావాలు, ఇవన్నీ మనలో దాగి ఉన్న వాసనల స్వరూపమే. ఇవి ఇప్పుడు పక్వమైపోయాయని నీవు చెప్పినట్లే.
దేహాన్ మలాని సర్వాణి కాలేన కమలేక్షణ । సాధో వృక్షాత్ ఫలానీవ పాకేన విగలన్త్య్ అధః
కమలనయనా! కాలక్రమంలో వృక్షంలో పండ్లు పక్కగా పడిపోవడం లాగా, శరీరంలోని అపవిత్రతలు కూడా సమయం వచ్చినప్పుడు తానే తొలగిపోతాయి.
వాసనాత్మసు యాతేషు మలేషు విలయం సఖే । యద్ వక్తి గురుర్ అన్తస్ తద్ విశతీషుర్ యథా బిలే
స్నేహితా! మనలో దాగి ఉన్న వాసనల రూపమైన అపవిత్రతలు అంతరించిపోయినప్పుడు, గురువు లోపల చెప్పిన మాటలు బాణంలా మన హృదయంలోకి చొరబడతాయి.
కషాయపాకే సమ్పన్నే త్వం మయాద్య విబోధితః । తేనాద్యైవ తవాజ్ఞానక్షయో జాతో మహామతే
ఇప్పుడు నీలో అపవిత్రతలు పూర్తిగా పక్వమైపోయాయి. అందుకే నిన్ను నేను ఈ రోజు జాగృతం చేశాను. మహామతివంతుడా! ఈ రోజు నీ అజ్ఞానం కూడా నశించిపోయింది.
అద్య పక్వకషాయస్ త్వమ్ అద్యైవాజ్ఞానసఙ్క్షయీ । అద్యైవ సోపదేశ్యస్ త్వమ్ అద్యైవాసి ప్రబుద్ధవాన్
ఈ రోజు నీ లోపాలు పండిపోయాయి, ఈ రోజు నీ అజ్ఞానం పోయింది, ఈ రోజు నీవు బోధించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నావు, ఈ రోజు నీవు పూర్తిగా మేల్కొన్నావు.
శుభాశుభానాం సర్వేషాం కర్మణామ్ అద్య సఙ్క్షయః । సత్సఙ్గవ్యపదేశేన తవ నిష్పత్తిమ్ ఆగతః
ఈ రోజు నీకు జరిగిన సత్సంగం వల్ల, నీకు మంచీ చెడు అన్నీ కర్మలు పూర్తిగా తీరిపోయాయి.
యావద్ అస్య దినస్యైష పూర్వో భాగో మహీపతే । తావచ్ చేతో హ్య్ అహమ్ ఇతి తవాజ్ఞానం బభూవ హ
ఓ రాజా, ఈ రోజు ఉదయం వరకు నీ మనసు 'నేనే' అనే అజ్ఞానంలో మునిగిపోయింది. అదే నీ అజ్ఞానం.
ఇదానీం మద్వచోబోధాచ్ చేతసి క్షయమ్ ఆగతే । హృదయాత్ సమ్పరిత్యక్తే సమ్ప్రబుద్ధో ఽసి భూపతే
ఇప్పుడు నా మాటల వల్ల నీ మనసులో ఆ అజ్ఞానం పోయి, హృదయం నుంచి పూర్తిగా తొలగిపోయింది. రాజా, నీవు ఇప్పుడు నిజంగా మేల్కొన్నావు.
హృది యావన్ మనస్సత్తా తావద్ అజ్ఞానసంస్థితిః । చిత్తే చిత్తతయా త్యక్తే జ్ఞానస్యాభ్యుదయో భవేత్
మనస్సు హృదయంలో ఉన్నంతవరకు అజ్ఞానం కొనసాగుతుంది. మనస్సును చైతన్యంలో పూర్తిగా విడిచిపెట్టినప్పుడు జ్ఞానం ఉదయిస్తుంది.
ద్విత్వైకత్వదృశౌ చిత్తం తద్ ఏవాజ్ఞానమ్ ఉచ్యతే । ఏతయోర్ యో లయో దృష్ట్యోస్ తజ్ జ్ఞానం సా పరా గతిః
రెండు వేరు అని, ఒక్కటే అని భావించే మనస్సే అజ్ఞానం. ఈ రెండు భావనలు పూర్తిగా లయమైపోయినప్పుడు జ్ఞానం కలుగుతుంది. అదే పరమ స్థితి.
ప్రబుద్ధో ఽసి విముక్తో ఽసి త్యక్తం చిత్తం త్వయా నృప । సద్ ఏవ సత్తయాత్తం హి త్వయా త్యక్తమ్ అసత్ పదమ్
ఓ రాజా! నీవు మేలుకున్నవాడివి, విముక్తుడివి, ఎందుకంటే నీవు మనస్సును విడిచిపెట్టావు. నిజమైనదాన్ని నిజంగా స్వీకరించి, అసత్యాన్ని పూర్తిగా వదిలేశావు.
వీతశోకో నిరాయాసో నిస్సఙ్గో నిత్యమ్ ఆత్మవాన్ । మహోదయో మునిర్ మౌనీ ఖరూపస్ తిష్ఠ నిర్మలః
బాధ లేకుండా, శ్రమ లేకుండా, అసక్తిగా, ఎప్పుడూ ఆత్మలో స్థిరంగా, గొప్ప సాధనతో, మౌనంగా, ఆకాశంలా అచంచలంగా, నిర్మలుడిగా ఉండు.
ఏవం హి భగవఞ్ జన్తోర్ మూర్ఖస్యైవాస్తి చిత్తభూః । న ప్రబుద్ధస్య తజ్జ్ఞస్య చిత్తమ్ అస్తి కిల ప్రభో
భగవంతుడా, నిజంగా ఈ మనస్సు అనే స్థానం మూర్ఖుడికే ఉంటుంది. కానీ, జ్ఞానం పొంది, పూర్తిగా మేల్కొన్నవాడికి మనస్సు అనేది అసలు ఉండదు ప్రభూ.
జీవన్ముక్తాస్ త ఏతే హి విహరన్తి కథం వద । అవిద్యమానమనసో యుష్మదాద్యాస్ తథా నరాః
మీరు లాంటి జీవన్ముక్తులు, అంటే ఈ లోకంలోనే విముక్తి పొందినవారు, మనస్సు లేకుండా ఎలా జీవిస్తున్నారు? దయచేసి చెప్పండి.
ఇతి మే కథయాశేషమ్ అన్యైశ్ చ వచనాంశుభిః । హార్దం తమో మే నిపుణమ్ ఏవమ్ప్రాయైః ప్రమార్జయ
ఇలా మీరు పూర్తిగా వివరించి, ఇతర మంచి మాటలతో కూడిన బోధనల ద్వారా నా హృదయంలో ఉన్న ఆ అంతర్లీనమైన అజ్ఞానాంధకారాన్ని పూర్తిగా తొలగించండి.
యథా వదసి ధర్మజ్ఞ తత్ తథైవ హి నాన్యథా । చిత్తం హి జీవన్ముక్తానాం నాస్త్య్ అఙ్కుర ఇవాశ్మనామ్
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడా, మీరు చెప్పింది నిజమే, వేరేలా కాదు. జీవన్ముక్తులలో మనస్సు ఉండదు, రాయిలో మొలక పుట్టదని చెప్పినట్లే.
పునర్జననయోగ్యా యా వాసనా ఘనవాసనా । సా ప్రోక్తా చిత్తశబ్దేన న సా తజ్జ్ఞస్య విద్యతే
పునర్జన్మానికి కారణమయ్యే బలమైన వాసనలను 'మనస్సు' అని అంటారు. అయితే, ఆ పరమార్థాన్ని తెలిసినవారికి అలాంటి వాసనలు ఉండవు.
యయా వాసనయా తజ్జ్ఞా విహరన్తీహ కర్మసు । తాం త్వం సత్త్వాభిధాం విద్ధి పునర్జననవర్జితామ్
ఆ పరమార్థాన్ని తెలిసినవాడు ఇక్కడ కర్మల్లో నడిచే వాసనను 'సత్త్వం' అని తెలుసుకో. అది పునర్జన్మానికి దూరంగా ఉంటుంది.
జీవన్ముక్తా మహాత్మానస్ సత్త్వస్థాస్ సంయతేన్ద్రియాః । విహరన్తి గతాసఙ్గం న చిత్తస్థాః కదాచన
జీవన్ముక్తులు, అంటే మహాత్ములు, సత్త్వంలో స్థిరంగా, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకుని, అసక్తిగా సంచరిస్తారు. వారు ఎప్పుడూ మనస్సులో స్థిరించరు.
మూఢం చిత్తం చిత్తమ్ ఆహుః ప్రబుద్ధం సత్త్వమ్ ఉచ్యతే । అప్రబుద్ధా హి చిత్తస్థాస్ సత్త్వస్థా హి మహాధియః
మూఢమైన మనస్సును 'మనస్సు' అంటారు; జ్ఞానంతో నిండిన మనస్సును 'సత్త్వం' అంటారు. మనస్సులో స్థిరించినవారు అవివేకులు, సత్త్వంలో స్థిరించినవారు నిజమైన జ్ఞానులు.
భూయః ప్రజాయతే చిత్తం సత్త్వం భూయో న జాయతే । అప్రబుద్ధస్య బన్ధో ఽస్తి న ప్రబుద్ధస్య భూపతే
మనస్సు మళ్లీ మళ్లీ పుట్టుతుంది, కాని నిజమైన స్వరూపం ఎప్పుడూ పుట్టదు. రాజా! అవగాహన లేనివారికి బంధనం ఉంటుంది, అవగాహన కలిగినవారికి కాదు.
సత్త్వవాన్ అసి సఞ్జాతో మహాత్యాగీ స్థితో భవాన్ । అశేషేణ త్వయా త్యక్తం చిత్తమ్ అద్యేతి వేద్మ్య్ అహమ్
నీవు నిజమైన స్వరూపాన్ని పొందావు, గొప్ప త్యాగి గా నిలిచావు. నీవు ఈ రోజు పూర్తిగా మనస్సును వదిలిపెట్టావని నాకు తెలుసు.
సమస్తవాసనాముక్తో రాజన్ రాజేవ రాజసే । ఆకాశసామ్యమ్ ఆయాతం మన్యే తవ మునే మనః
రాజా! నీవు అన్ని వాసనల నుండి విముక్తుడవై, రాజులా పరిపాలిస్తున్నావు. మునీంద్రా! నీ మనస్సు ఆకాశంలా విశాలంగా, స్వతంత్రంగా మారిందని నేను భావిస్తున్నాను.
శమం ప్రాప్తో ఽసి పరమం శుద్ధస్ సమసమస్థితిః । మన్దరాహననోన్ముక్తో యథా క్షీరమహార్ణవః
నీవు పరమ శాంతిని పొందావు, పవిత్రంగా, సమతా స్థితిలో నిలిచావు. మంద్ర పర్వతంతో మథించబడని పాల సముద్రంలా నీవు ప్రశాంతంగా ఉన్నావు.