సర్వమ్ ఆత్మా పరం బ్రహ్మ సకృత్ ప్రకటమ్ ఆతతమ్ । ద్విత్వైకత్వే న విద్యేతే నిర్భ్రాన్తిర్ భవ సత్యతః
ఈ జగత్తులో ఉన్నదంతా ఆత్మ, అదే పరబ్రహ్మం, ఎప్పుడూ స్పష్టంగా వ్యాపించి ఉంటుంది. ఇక్కడ ద్వైతమూ, అద్వైతమూ లేవు. భ్రమ లేకుండా ఉండుము, ఇదే నిజమైన సత్యం.
సర్వేన్ద్రియగుణాకారస్ సన్న్ ఏవాసి సఖే నభః । న దహ్యసే మహాబుద్ధే న చ క్వచన లిప్యసే
స్నేహితా, నీవు ఆకాశంలా అన్ని ఇంద్రియాల లక్షణాలు, రూపాలు కలిగి ఉన్నవాడివి. మహామతివంతుడా, నీవు ఎప్పుడూ కాలిపోవు, ఎక్కడా కలుషితుడవు కాను.
న తే వినశ్యతి సఖే న చ కిఞ్చిద్ వివర్ధతే । నిర్మలాకాశరూపస్య చైకస్యానన్తరూపిణః
స్నేహితా, నీకు ఏదీ నశించదు, ఏదీ పెరగదు కూడా. నీవు నిర్మలమైన ఆకాశ స్వరూపుడవు, ఒక్కటే అయినా ఎన్నో రూపాలు ధరించేవాడివి.
ఇచ్ఛానిచ్ఛాత్మికే శక్తీ యే తవాపి త్వమ్ ఏవ తే । న హ్య్ అంశువ్యతిరేకేణ శశాఙ్క ఉపలభ్యతే
ఇచ్చా, అనిచ్చ అనే శక్తులు నీవే, అవి నీలోనే ఉన్నాయి. చంద్రుడు తన కిరణాల నుండి వేరుగా కనిపించనట్టే, నీవు నీ శక్తుల నుండి వేరుగా లేవు.
త్వమ్ అజరమ్ అపరం పరస్వభావం సకృద్ అమలం సతతం సద్ ఏకరూపమ్ । విగలితకలనం కలాఖ్యలీలం సముదితమ్ ఆద్యమ్ అజం తద్ ఆత్మతత్త్వమ్
నీవు వయస్సు లేని వాడవు, ఎటువంటి హద్దులు లేని వాడవు, పరమ స్వరూపాన్ని కలిగి ఉన్నవాడవు, ఎప్పుడూ నిర్మలమైనవాడవు, ఎప్పుడూ ఒక్కటే రూపంలో ఉన్నవాడవు. కాలం, కళలు అన్నీ దాటి, ఆడుకుంటూ, పూర్తిగా వెలుగులోకి వచ్చిన మొదటి, జననం లేని ఆత్మతత్వం నీవే.
ఇతి కుమ్భవచో రాజా భావయంస్ తద్ అకృత్రిమమ్ । స్వ ఏవాత్మపదే తస్మిన్ క్షణం పరిణతో ఽభవత్
ఇలా కుంభుడు చెప్పిన మాటలను రాజు మనసులో ఆలోచిస్తూ, ఆ సహజమైన సత్యాన్ని తలచుకుంటూ, కొంతసేపు తన నిజమైన ఆత్మలో లీనమయ్యాడు.
బభూవామీలితమనోలోచనశ్ శాన్తవాగ్ అభీః । శిలాతలాద్ ఇవోత్కీర్ణో నిస్స్పన్దావయవాకృతిః
ఆయన మనసు, కళ్ళు మూసుకుని, మాటలు మౌనంగా, భయం లేకుండా, రాయిపై చెక్కిన విగ్రహంలా కదలకుండా నిలిచిపోయాడు.
తతో ముహూర్తమాత్రేణ ప్రబుద్ధం స్ఫారితేక్షణమ్ । తమ్ ఉవాచ మహాబాహో చూడాలా కుమ్భరూపిణీ
తర్వాత కొద్దిసేపటి తర్వాత ఆయన మేలుకుని, కళ్ళు విప్పాడు. అప్పుడు మహాబలశాలి అయిన చూడాలా, కుంభుడి రూపంలో ఆయనతో మాట్లాడింది.
కచ్చిద్ అస్మిన్ పదే స్ఫారే శుద్ధే మృదుని నిర్మలే । సుతల్పే నిర్వికల్పానాం సుఖం విశ్రాన్తవాన్ అసి
ఈ విశాలమైన, పవిత్రమైన, మృదువైన, మలినతలేని నేలపై — ఆ నిర్వికల్పులైన వారి అద్భుతమైన మంచంపై — నీవు నిజమైన విశ్రాంతి, ఆనందాన్ని పొందావా?
కచ్చిద్ అన్తః ప్రబుద్ధో ఽసి కచ్చిద్ భ్రాన్తిస్ త్వయోజ్ఝితా । కచ్చిజ్ జ్ఞేయం పరిజ్ఞాతం దృష్టం ద్రష్టవ్యమ్ ఏవ వా
నీ అంతరంలో నీవు మేల్కొన్నావా? మాయను వదిలేశావా? తెలుసుకోవాల్సినదాన్ని నీవు పూర్తిగా గ్రహించావా, లేదా కనీసం చూడవలసినదాన్ని అయినా చూశావా?
భగవంస్ త్వత్ప్రసాదేన మహావిభవభూషితా । మహతీ పదవీ దృష్టా సర్వస్యోర్ధ్వే స్థితా మయా
భగవంతుడా, మీ కృపవల్ల, గొప్ప ఐశ్వర్యంతో అలంకరించబడిన, అందరికన్నా పైగా ఉన్న ఆ మహత్తరమైన మార్గాన్ని నేను చూశాను.
సతాం విదితవేద్యానామ్ అహో బత మహాత్మనామ్ । అపూర్వైకామృతమయస్ సఙ్గస్ సారఫలప్రదః
ఏమి ఆశ్చర్యం! సద్గుణులు, తెలిసినవారు, మహాత్ములు కలిసినప్పుడు — ఆ అపూర్వమైన, నిత్యనూతనమైన, అమృతస్వరూపమైన సాంగత్యం సారాన్ని, ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
జన్మనాపి మయా లబ్ధం యన్ నామ న మహామృతమ్ । తద్ అద్య త్వత్సమాసఙ్గాత్ క్షణేనాసాదితం స్వయమ్
ఎన్ని జన్మలు గడిచినా నేను ఆ పరమ అమృతాన్ని పొందలేకపోయాను. కానీ ఈ రోజు నీ సాంగత్యంతో, క్షణంలోనే అది నాకు లభించింది.
అనన్తమ్ ఆద్యమ్ అమృతమ్ ఏతత్ కమలలోచన । కథం నాసాదితమ్ అభూద్ ఏతద్ ఆత్మపదం మయా
కమలనయనా! ఈ అనంతమైన, ఆద్యమైన, అమృతమైన ఆత్మస్థితిని నేను ఇంతవరకు ఎలా పొందలేకపోయానో ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
మనస్య్ ఉపశమం యాతే త్యక్తభోగైషణే స్థితే । కషాయపాకే నిర్వృత్తే సర్వేన్ద్రియగణస్య చ
మనస్సు ప్రశాంతతను పొందినప్పుడు, అనుభవాల పట్ల ఆశలు వదిలిపెట్టినప్పుడు, లోపాలు తొలగిపోయినప్పుడు, అన్ని ఇంద్రియాలు విశ్రాంతి పొందినప్పుడు,
యాన్తి చేతసి విశ్రాన్తిం విమలా దైశికోక్తయః । యథా సితాంశుకే శుద్ధే బిన్దవః కుఙ్కుమామ్భసః
అప్పుడు గురువు చెప్పిన పవిత్రమైన ఉపదేశాలు మనస్సులో స్థిరపడతాయి. అవి తెల్లని వస్త్రంపై కుంకుమ నీటి బిందువులు పడినట్లుగా నిశ్శబ్దంగా నిలుస్తాయి.
కషాయాణామ్ అనన్తానాం సమ్భృతానాం శరీరకే । స్వవాసనాస్వరూపాణామ్ అద్య పాకస్ తవోదితః
శరీరంలో పేరుకుపోయిన ఎన్నో అపవిత్ర భావాలు, ఇవన్నీ మనలో దాగి ఉన్న వాసనల స్వరూపమే. ఇవి ఇప్పుడు పక్వమైపోయాయని నీవు చెప్పినట్లే.
దేహాన్ మలాని సర్వాణి కాలేన కమలేక్షణ । సాధో వృక్షాత్ ఫలానీవ పాకేన విగలన్త్య్ అధః
కమలనయనా! కాలక్రమంలో వృక్షంలో పండ్లు పక్కగా పడిపోవడం లాగా, శరీరంలోని అపవిత్రతలు కూడా సమయం వచ్చినప్పుడు తానే తొలగిపోతాయి.
వాసనాత్మసు యాతేషు మలేషు విలయం సఖే । యద్ వక్తి గురుర్ అన్తస్ తద్ విశతీషుర్ యథా బిలే
స్నేహితా! మనలో దాగి ఉన్న వాసనల రూపమైన అపవిత్రతలు అంతరించిపోయినప్పుడు, గురువు లోపల చెప్పిన మాటలు బాణంలా మన హృదయంలోకి చొరబడతాయి.
కషాయపాకే సమ్పన్నే త్వం మయాద్య విబోధితః । తేనాద్యైవ తవాజ్ఞానక్షయో జాతో మహామతే
ఇప్పుడు నీలో అపవిత్రతలు పూర్తిగా పక్వమైపోయాయి. అందుకే నిన్ను నేను ఈ రోజు జాగృతం చేశాను. మహామతివంతుడా! ఈ రోజు నీ అజ్ఞానం కూడా నశించిపోయింది.
అద్య పక్వకషాయస్ త్వమ్ అద్యైవాజ్ఞానసఙ్క్షయీ । అద్యైవ సోపదేశ్యస్ త్వమ్ అద్యైవాసి ప్రబుద్ధవాన్
ఈ రోజు నీ లోపాలు పండిపోయాయి, ఈ రోజు నీ అజ్ఞానం పోయింది, ఈ రోజు నీవు బోధించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నావు, ఈ రోజు నీవు పూర్తిగా మేల్కొన్నావు.
శుభాశుభానాం సర్వేషాం కర్మణామ్ అద్య సఙ్క్షయః । సత్సఙ్గవ్యపదేశేన తవ నిష్పత్తిమ్ ఆగతః
ఈ రోజు నీకు జరిగిన సత్సంగం వల్ల, నీకు మంచీ చెడు అన్నీ కర్మలు పూర్తిగా తీరిపోయాయి.
యావద్ అస్య దినస్యైష పూర్వో భాగో మహీపతే । తావచ్ చేతో హ్య్ అహమ్ ఇతి తవాజ్ఞానం బభూవ హ
ఓ రాజా, ఈ రోజు ఉదయం వరకు నీ మనసు 'నేనే' అనే అజ్ఞానంలో మునిగిపోయింది. అదే నీ అజ్ఞానం.
ఇదానీం మద్వచోబోధాచ్ చేతసి క్షయమ్ ఆగతే । హృదయాత్ సమ్పరిత్యక్తే సమ్ప్రబుద్ధో ఽసి భూపతే
ఇప్పుడు నా మాటల వల్ల నీ మనసులో ఆ అజ్ఞానం పోయి, హృదయం నుంచి పూర్తిగా తొలగిపోయింది. రాజా, నీవు ఇప్పుడు నిజంగా మేల్కొన్నావు.
హృది యావన్ మనస్సత్తా తావద్ అజ్ఞానసంస్థితిః । చిత్తే చిత్తతయా త్యక్తే జ్ఞానస్యాభ్యుదయో భవేత్
మనస్సు హృదయంలో ఉన్నంతవరకు అజ్ఞానం కొనసాగుతుంది. మనస్సును చైతన్యంలో పూర్తిగా విడిచిపెట్టినప్పుడు జ్ఞానం ఉదయిస్తుంది.
ద్విత్వైకత్వదృశౌ చిత్తం తద్ ఏవాజ్ఞానమ్ ఉచ్యతే । ఏతయోర్ యో లయో దృష్ట్యోస్ తజ్ జ్ఞానం సా పరా గతిః
రెండు వేరు అని, ఒక్కటే అని భావించే మనస్సే అజ్ఞానం. ఈ రెండు భావనలు పూర్తిగా లయమైపోయినప్పుడు జ్ఞానం కలుగుతుంది. అదే పరమ స్థితి.
ప్రబుద్ధో ఽసి విముక్తో ఽసి త్యక్తం చిత్తం త్వయా నృప । సద్ ఏవ సత్తయాత్తం హి త్వయా త్యక్తమ్ అసత్ పదమ్
ఓ రాజా! నీవు మేలుకున్నవాడివి, విముక్తుడివి, ఎందుకంటే నీవు మనస్సును విడిచిపెట్టావు. నిజమైనదాన్ని నిజంగా స్వీకరించి, అసత్యాన్ని పూర్తిగా వదిలేశావు.
వీతశోకో నిరాయాసో నిస్సఙ్గో నిత్యమ్ ఆత్మవాన్ । మహోదయో మునిర్ మౌనీ ఖరూపస్ తిష్ఠ నిర్మలః
బాధ లేకుండా, శ్రమ లేకుండా, అసక్తిగా, ఎప్పుడూ ఆత్మలో స్థిరంగా, గొప్ప సాధనతో, మౌనంగా, ఆకాశంలా అచంచలంగా, నిర్మలుడిగా ఉండు.
ఏవం హి భగవఞ్ జన్తోర్ మూర్ఖస్యైవాస్తి చిత్తభూః । న ప్రబుద్ధస్య తజ్జ్ఞస్య చిత్తమ్ అస్తి కిల ప్రభో
భగవంతుడా, నిజంగా ఈ మనస్సు అనే స్థానం మూర్ఖుడికే ఉంటుంది. కానీ, జ్ఞానం పొంది, పూర్తిగా మేల్కొన్నవాడికి మనస్సు అనేది అసలు ఉండదు ప్రభూ.
జీవన్ముక్తాస్ త ఏతే హి విహరన్తి కథం వద । అవిద్యమానమనసో యుష్మదాద్యాస్ తథా నరాః
మీరు లాంటి జీవన్ముక్తులు, అంటే ఈ లోకంలోనే విముక్తి పొందినవారు, మనస్సు లేకుండా ఎలా జీవిస్తున్నారు? దయచేసి చెప్పండి.