అహమ్భావాసమ్భవతశ్ చిత్తమ్ అన్యత్ కిమ్ ఉచ్యతే । ఇతి చిత్తమ్ అహంరూపం నాస్త్య్ అతో భవ విన్నభః
నేను అనే భావం లేకుండా మనస్సు ఇంకేమిటి అని చెప్పగలము? అందుచేత, నేను అనే రూపంలో మనస్సు అసలు లేదు. కాబట్టి, నీవు ఏ భేదభావం లేకుండా ఉండు.
నిర్వాసనశ్ శాన్తమనా మౌనీ పరనభోమయః । సదేహో వా విదేహో వా భవ స్థాయీ చలో ఽథ వా
వాసనలు లేని, మనస్సు శాంతంగా, మౌనంగా, పరమాకాశంతో ఏకమై ఉన్నవాడవు. శరీరం ఉన్నా లేకున్నా, స్థిరంగా ఉన్నా కదులుతున్నా, నీవు ఎలా ఉండాలనుకుంటే అలా ఉండు.
సర్వత్వాచ్ ఛుద్ధవిద్దృష్టేః పదార్థాభావసిద్ధితః । భావనాభావతశ్ చిత్తే నాస్త్య్ ఏవాహమ్ అతశ్ శివమ్
అన్ని చోట్లను కడిగిన దృష్టితో, పదార్థాల లేనిపోవడాన్ని గ్రహించి, మనస్సులో కల్పన లేకపోవడం వల్ల, నిజంగా 'నేను' అనే భావం లేదు. అందువల్ల, శాంతి ఉంది.
సర్వం బ్రహ్మేతి వేదార్థభావనాద్ అనుభూతితః । చేతితార్థైకసత్యత్వాచ్ చిత్తం నామ న విద్యతే
అన్నీ బ్రహ్మమే అని వేదార్థాన్ని ధ్యానించి, అనుభవించి, మనస్సులో వస్తువుల జ్ఞానం ఒక్కటే నిజమని తెలుసుకున్నప్పుడు, మనస్సు అనే దానికే అస్తిత్వం ఉండదు.
తేనాసి నిర్మలమ్ అకారణమ్ ఆదిముక్తం తద్ బ్రహ్మ శాశ్వతమ్ అశేషమ్ అనేకమ్ ఏకమ్ । శూన్యం వినామయమ్ అసత్ సద్ అనాదిమధ్యం సర్వం న కిఞ్చిద్ అపి చాస్స్వ యథాస్థితం సత్
అందువల్ల నీవు నిష్కళంకుడవు, కారణం లేనివాడు, ఆదికాలం నుండే విముక్తుడవు. అదే బ్రహ్మం — అది శాశ్వతం, అంతులేని, అనేకమైనా ఒక్కటే, శూన్యమై, మార్పు లేని, అసత్యం కాదు, సత్యం కాదు, ఆది మధ్యం లేని, అన్నీ అయినా ఏదీ కానిది, యథాతథంగా ఉన్నది.
చిత్తం నాస్తీతి మే బోధో యథా యుక్త్యా స్ఫుటో భవేత్ । తామ్ అన్యామ్ అన్యథా బ్రూహి బుద్ధం న నిపుణం మయా
‘మనస్సు లేదు’ అనే స్పష్టమైన బోధ యుక్తితో నాకు ఎలా కలుగుతుందో మరో విధంగా వివరించు. నీవు చెప్పిన విధానం నాకు అంతగా లోతుగా అనిపించలేదు, జ్ఞానవంతుడా.
చిత్తం నాస్త్య్ ఏవ రాజర్షే కదాచిత్ కిఞ్చన క్వచిత్ । యచ్ చేదం చిత్తవద్ భాతి తద్ బ్రహ్మాభిధమ్ అవ్యయమ్
ఓ రాజర్షీ, మనస్సు ఎప్పుడూ, ఎక్కడా అసలు ఉండదు. మనస్సులా కనిపించేది నిజానికి అవినాశమైన బ్రహ్మమే.
అజ్ఞజ్ఞాతాత్మకం యత్ర జగద్ ఏవ న విద్యతే । తత్రాహం త్వం తద్ ఇత్యాదికలనాకలనాః కుతః
అక్కడ అజ్ఞానం, జ్ఞానం రెండూ లేని స్థితిలో ఈ లోకం అసలు ఉండదు. అలాంటప్పుడు ‘నేను’, ‘నీవు’, ‘అది’ అనే భావనలు ఎలా కలుగుతాయి?
నాస్త్య్ ఏవ జగద్ ఏవేదం యత్ త్వ్ ఇదం కిఞ్చనోదితమ్ । బ్రహ్మైవాత్మని తద్ భాతి శృణ్వ్ ఏతద్ బుధ్యతే కథమ్
ఈ ప్రపంచం అని మనం ఏదైనా చెప్పుకున్నా, అది నిజంగా లేదు. మన అంతరాత్మలో పరబ్రహ్మమే ప్రకాశిస్తుంది. ఇది ఎలా వినిపిస్తుంది? ఎలా గ్రహించాలి?
మహాప్రలయసర్గాదావ్ ఏవేదం నోదితం జగత్ । నిర్దేశస్ త్వ్ అయమ్ అన్యత్ర త్వద్బోధాయ మయా కృతః
మహాప్రళయం లేదా సృష్టి మొదలయ్యే సమయంలో ఈ లోకం గురించి ఎవరూ మాట్లాడరు. నీకు అర్థం కావడానికి నేను వేరే సందర్భంలో దీన్ని వివరించాను.
ఉపాదానాత్మకాదీనాం కారణానామ్ అభావతః । అకారణం చ భావానామ్ అశేషాణామ్ అసమ్భవాత్
కారణాలైన పదార్థాలు మొదలైనవి లేవు. అన్ని వస్తువులకు ఒక కారణం ఉండటం అసాధ్యం. అందుకే ఇవన్నీ కారణం లేనివే.
ఏవమ్ అజ్ఞావబుద్ధాత్మ జగద్ యస్మాన్ న విద్యతే । తస్మాద్ యద్ ఇదమ్ ఆభాతి భాసనం బ్రాహ్మమ్ ఏవ తత్
అజ్ఞానంతో ఉన్నవారికి ఈ లోకం అసలు లేదు. కనబడుతున్నది, ప్రకాశిస్తున్నది పరబ్రహ్మ ప్రభావమే.
అనాఖ్యో ఽనాకృతిర్ దేవః కరోతీదమ్ ఇతి త్వ్ అసత్ । భాషితం నోపపత్త్యాత్మ న సత్యేనానుభూయతే
పేరు లేని, రూపం లేని దేవుడు ఈ లోకాన్ని సృష్టించాడని చెప్పడం నిజం కాదు; అది తర్కసమ్మతంగా లేదు, నిజంగా అనుభవించదగినదీ కాదు.
అనాఖ్యో ఽప్రతిఘః ఖాత్మా నిరాకారో య ఈశ్వరః । స కరోతి జగన్తీతి హాసాయైవ వచో ఽధియామ్
పేరు లేని, అడ్డంకులు లేని, ఆకాశంలా రూపం లేని పరమేశ్వరుడు లోకాలను సృష్టించాడని చెప్పడం జ్ఞానులకు నవ్వు వస్తేలా ఉంటుంది.
అనేనైవ ప్రయోగేణ రాజంశ్ చేతో న విద్యతే । జగద్ ఏవ న సత్ సాధో కుతశ్ చిత్తాది తద్గతమ్
ఈ విధమైన తర్కంతో, రాజా! మనస్సు అసలు ఉండదు; లోకమే నిజమైనదికాదు, మహానుభావా! అప్పుడు మనస్సు, దానికి సంబంధించినవి ఎక్కడుంటాయి?
చేతో హి వాసనామాత్రం వాస్యే తు సతి వాసనా । వాస్యం జగత్ తద్ ఏవాసద్ అతశ్ చిత్తాస్తితా కుతః
మనస్సు అనేది అలవాట్ల సమాహారం మాత్రమే; ఆ అలవాటు ప్రాప్తించడానికి వస్తువు ఉన్నప్పుడు అది కలుగుతుంది. ఆ వస్తువు లోకమే, కానీ అది అసత్యం కాబట్టి, మనస్సు ఎలా ఉంటుంది?
యద్ ఇదం కచతి బ్రహ్మ స్వయమ్ ఆత్మాత్మనాత్మని । కృతం తస్యైవ తేనైవ చిత్తమ్ ఇత్యాదినామకమ్
ఈ బ్రహ్మం, ఆత్మ, తానే తనలో తాను ఏది ప్రదర్శిస్తే, అదే మనస్సు అని, ఇతర పేర్లతో పిలవబడుతుంది. అది తానే సృష్టించుకున్నదే.
జగద్ దృశ్యమ్ ఇదం వాస్యం తద్ ఏవోత్పన్నమ్ ఏవ నో । కారణాభావతః పూర్వమ్ ఏవాతశ్ చిత్తతా కుతః
ఈ కనబడే లోకం నిజంగా ఉత్పన్నం కాలేదు. దీనికి ముందుగా కారణం ఏదీ లేకపోతే, మనస్సు ఎలా కలుగుతుంది?
అతశ్ చిద్వ్యోమమాత్రాత్మ పరమాకాశనామకమ్ । స్ఫారం వేదనమ్ ఏవేదం కచత్య్ అస్తీహ నో జగత్
అందువల్ల, ఈ శుద్ధమైన చైతన్యాకాశ స్వరూపమైన పరమాకాశమే ప్రకాశిస్తుంది. ఇక్కడ లోకం నిజంగా లేదు.
యత్ కిఞ్చిత్ పరమాకాశమ్ ఈషత్ కచకచాయతే । చిదాదర్శే నిజాచ్ఛత్వాత్ తచ్ చిత్తం తజ్ జగత్ కృతమ్
పరమాకాశంలో చైతన్య దర్పణంలో తన స్వచ్ఛత వల్ల ఏదైనా స్వల్పమైన ప్రతిబింబం కనబడితే, అదే మనస్సు, అదే లోకం అని భావించాలి.
అహం త్వం జగద్ ఇత్య్ ఏషా ప్రతిపత్తిర్ న వాస్తవీ । మిథ్యా స్వప్న ఇవాభాతా నూనమ్ అప్య్ అర్థకారిణీ
నేను, నువ్వు, ఈ లోకం అన్న భావన నిజమైనది కాదు. ఇది కలలాంటిది, అబద్ధంగా కనిపించినా, ఏదో విధంగా పనికొచ్చినట్టు అనిపిస్తుంది.
వాస్యస్య జగతో ఽభావాద్ యతో నాస్త్య్ ఏవ వాసనా । అతస్ తదాత్మకం చిత్తం కీదృశం క్వ కుతః కథమ్
ఈ లోకం ఊహించదగినదే కాదు కాబట్టి, ఊహకు కూడా ఆధారం లేదు. అప్పుడు అలాంటి మనస్సు ఎక్కడ, ఎలా, ఎప్పుడూ ఉండగలదు?
అప్రబుద్ధైర్ అవగతం చైత్తం దృశ్యమ్ ఇదం జగత్ । అసద్ ఏవ నిరాకారం పూర్వమ్ ఉత్పన్నమ్ ఏవ నో
జాగృతం కాని వారికి ఈ లోకం మనస్సులో కనిపించే వస్తువుల్లా అనిపిస్తుంది. కానీ నిజానికి ఇది అసలు లేదు, రూపం కూడా లేదు, ఎప్పుడూ ఉత్పత్తి కాలేదు.
నోత్పన్నం కారణాభావాత్ సర్గాదావ్ ఏవ సర్వదా । లోకశాస్త్రానుభవతో న చ దృశ్యస్య వస్తునః
కారణం లేకపోవడం వల్ల ఇది ఎప్పుడూ ఉత్పత్తి కాలేదు. సృష్టి మొదటి నుంచీ ఎప్పుడూ, లోక అనుభవం, శాస్త్రాల ప్రకారం కూడా, కనిపించే దానికి నిజమైన స్థితి లేదు.
అనాదిత్వమ్ అజత్వం వా స్థైర్యం వాప్య్ ఉపపద్యతే । సాకారస్యాస్య జగతస్ స్థూలసప్రతిఘాకృతేః
ఈ స్పష్టంగా కనిపించే, స్థూలమైన రూపం కలిగిన ప్రపంచానికి ఆదిలేదని, జన్మలేదని, స్థిరంగా ఉందని చెప్పడం సరైనది కాదు.
సమస్తకారణాభావాల్ లోకశాస్త్రానుభూతిభిః । యుజ్యన్తే చ నిరాకర్తుం న మహాప్రలయోదయాః
ప్రపంచ అనుభవం, శాస్త్రాలు, ప్రత్యక్షం అన్నీ కలిపి చూస్తే, అన్ని కారణాలు లేనందున, మహాప్రళయం లేదా సృష్టి జరుగుతాయని చెప్పడం తగదు.
శాస్త్రానుభవవేదార్థసిద్ధాన్ ఏతాంశ్ చ యో ఽపి వా । ప్రలయాదీన్ న సన్తీతి వక్త్య్ ఉన్మత్తక ఏవ సః
శాస్త్రాలు, అనుభవం, వేదాలు ఇవన్నీ ఉన్నా కూడా, ప్రళయం లాంటివి లేవని ఎవడు అంటాడో, అతడు నిజంగా పిచ్చివాడే.
లోకాశ్ శాస్త్రాణి వేదాశ్ చ ప్రమాణం యస్య నామతేః । అసత్యోక్తేస్ సుమూఢస్య స పశుస్ తం న సంశ్రయేత్
ప్రపంచం, శాస్త్రాలు, వేదాలు కాకుండా, ఒక మూర్ఖుని మాటలనే ఆధారంగా తీసుకునే వాడిని నమ్మకూడదు; అలాంటి వాడు పశువులాంటివాడు.
న చ సప్రతిఘస్యాస్య దృశ్యస్యాప్రతిఘం క్వచిత్ । కారణం భవితుం శక్తం సాకారస్య నిరాకృతిః
రూపం కలిగి, ప్రతిఘటనతో కనిపించే దానికి, రూపరహితమైనది ఎప్పుడూ కారణం కాలేరు. రూపం లేనిదానివల్ల రూపం కలిగినది పుట్టదు.
ఇత్థమ్ ఆలక్ష్యమాణం సన్ న చేదం నావభాసతే । న చ నార్థక్రియాకారి న చైవేత్థమ్ ఇదం జగత్
ఇది మనకు కనిపిస్తున్నట్టు అనిపించినా, నిజంగా వెలిగిపోదు. దీనికి వాస్తవ ప్రయోజనం లేదు, ఈ లోకం కనిపిస్తున్నట్టు నిజంగా లేదు.