ఈదృశం తద్ గరిష్ఠం చ జగద్రాజ్యం యద్ అక్షతమ్ । బుద్ధ్వైతద్ అమలం శాన్తం జరత్తృణలవాయతే
ఈ జగత్తులో ఉన్న గొప్ప రాజ్యాధికారం ఎంత అపరాభేదంగా, నిర్మలంగా, శాంతంగా ఉందో నిజంగా గ్రహించినప్పుడు, అది వాడిపోయిన గడ్డి లేదా పొట్లికాయల వలె అతి తక్కువగా కనిపిస్తుంది.
ఈదృశం తత్ పరం శ్రేయస్ తస్మిన్ సతి యద్ ఈశ్వరే । జగత్పదార్థసార్థశ్రీస్ స్వసత్తోదేతి వేదనాత్
అది పరమమైన శ్రేయస్సు. అది పరమేశ్వరునిలో ఉన్నప్పుడు, జగత్తులోని అన్ని వస్తువుల సారమూ, ఐశ్వర్యమూ, మన స్వీయ సత్త్వాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు కలుగుతాయి.
తత్ సారమ్ ఏకమ్ ఏవేహ విద్యతే భూపతే తతమ్ । ఏకమ్ ఏకాన్తబుద్ధ్యాత్తం నైకమ్ అప్య్ అద్వితావశాత్
ఓ రాజా, ఈ లోకంలో ఒకటే అసలు సారం అన్నిటిలో వ్యాపించి ఉంది. మనస్సు పూర్తిగా ఏకాగ్రతతో దాన్ని ఒక్కటిగా గ్రహించినా, అది ద్వైతం లేని నిజానికి, ఒక్కటి కూడా కాదు.
తస్మాద్ ద్వితీయా కలనా కాచిన్ నామ న విద్యతే । ఆత్మతత్త్వమ్ అలం భాతం తద్ ఏవాపూర్ణమ్ అక్షతమ్
అందువల్ల రెండవది అనే భావన అసలు లేదు. ఆత్మతత్వమే పరిపూర్ణంగా, ఎప్పుడూ భిన్నత లేకుండా ప్రకాశిస్తుంది.
సంస్థితం సర్వదా సర్వం సర్వాకారమ్ ఇవోదితమ్ । అవాచ్యత్వాద్ అలభ్యత్వాత్ తన్ న కార్యం న కారణమ్
అది ఎప్పుడూ అన్నిటిలో స్థిరంగా ఉంది, అన్ని రూపాలలో కనిపిస్తుంది. చెప్పలేనిది, అందుకోలేనిది అయినందున, అది ఫలితమూ కాదు, కారణమూ కాదు.
ప్రత్యక్షాదేర్ అగమ్యత్వాత్ కిమ్ అప్య్ ఏకమ్ తద్ ఉత్తమమ్ । సర్వం సర్వాత్మకం సూక్ష్మమ్ అచ్ఛానుభవమాత్రకమ్
ప్రత్యక్షాదుల ద్వారా అందుబాటులోకి రాని ఆ పరమసత్యం ఒకే ఒక్కదిగా, సూక్ష్మంగా, అన్నింటిలో వ్యాపించి, స్వచ్ఛమైన అనుభూతి రూపంగా ఉంటుంది.
తస్యానాఖ్యస్య రూపస్య నిర్గతస్య ప్రమాదృశః । సతో వాప్య్ అసతో వాపి కథం కారణతా భవేత్
పేరు లేక రూపం లేకుండా, అలసత్వం నుంచి పుట్టినదీ, అది ఉన్నదా లేనిదా అయినా, అది ఎలా కారణం అవుతుంది?
యద్ వై న కస్యచిద్ బీజమ్ అనాఖ్యత్వాన్ న కారణమ్ । న కిఞ్చిజ్ జాయతే తస్మాత్ ప్రమాణాతిగతాత్మనః
అది ఏదికీ విత్తనం కాదు, ఎందుకంటే దానికి పేరు లేదు, అది కారణం కాదు. అంతిమంగా కొలవలేని స్వరూపం నుంచి ఏదీ ఉత్పన్నం కాదు.
అకర్తృకర్మకరణమ్ సత్యం చిద్ఘనమ్ అక్షతమ్ । ఆత్మరూపమ్ అనాభాసం స్వసంవేదనలక్షణమ్
అది నిజమైనది, అది చైతన్యం మాత్రమే, విభజన లేకుండా, చెదరని స్వరూపం. దానికి చేయువాడు, చేయి, చేయబడేది లేవు. అది ఆత్మ స్వరూపం, బయట కనిపించదు, తనను తానే తెలుసుకునే లక్షణం కలది.
తస్మాన్ న జాయతే కిఞ్చిత్ పరస్మాద్ బ్రహ్మణో మునే । కథం కిల వదావ్యక్తే స్యాజ్ జన్యజనకక్రమః
అందువల్ల, పరబ్రహ్మం నుంచి ఏదీ పుట్టదు, ఓ మునివరా. అవ్యక్తమైనదానిలో కారణ-కార్య సంబంధం ఎలా ఏర్పడుతుంది?
న కిఞ్చిజ్ జాయతే శాన్తే న చ కిఞ్చిత్ ప్రలీయతే । స్వసత్తయా స్థితం బ్రహ్మ న బీజం న చ కారణమ్
శాంతమైన స్థితిలో ఏదీ పుట్టదు, ఏదీ లయమవదు. పరబ్రహ్మం తన స్వరూపంతోనే నిలిచిఉంటుంది; అది విత్తనం కాదు, కారణం కూడా కాదు.
శుద్ధానుభవమాత్రం తత్ తస్మాద్ అన్యన్ న విద్యతే । కిఞ్చిజ్ జగదహన్తాది తద్ ఏవానన్తమ్ అస్తి హి
అది కేవలం పవిత్రమైన అనుభూతి మాత్రమే; దాని తప్ప ఇంకొకటి లేదు. ఈ లోకం, అహంకారం మొదలైనవి అన్నీ అదే నుంచి ఉద్భవించాయి, అవి నిజంగా అనంతమైనవే.
శివే జగదహన్తాది మునే నాస్తీతి వేద్మ్య్ అహమ్ । సర్గవేదనమ్ ఆభాతి కథమ్ ఏతద్ వదాశు మే
ఓ మునీశ్వరా! శివునిలో లోకం, అహంకారం వంటి వాటికి స్థానం లేదని నాకు తెలుసు. అయినా సృష్టి అనుభూతి ఎలా కనిపిస్తుంది? దయచేసి త్వరగా చెప్పండి.
చిత్సారం తద్ అనాద్యన్తం తత్ స్వసంవిది తిష్ఠతి । తత్ తద్భవనమ్ అత్యచ్ఛం తత్తామాత్రం జగద్ విదుః
ఆ చైతన్యసారం ఆది అంతం లేని దివ్యమైనది, అది తన స్వయంభూతి లోనే నిలిచి ఉంటుంది. జ్ఞానులు ఈ జగత్తును ఆ పరమస్వరూపపు ప్రతిబింబంగా మాత్రమే భావిస్తారు.
చిత్స్వాత్మకచనం నామ యద్ అసమ్భవచేత్యదృక్ । తద్ అహంవేదనం విద్ధి విరాడాత్మ జగత్ స్థితమ్
శుద్ధమైన చైతన్య స్వరూపమైన ఆవగాహన, అసాధ్యమైనదాన్ని ఉన్నట్టుగా అనుభవించేది, అదే 'నేను' అనే భావన. ఈ 'నేను' భావమే విశ్వాత్మగా ఉండి, జగత్తును నిలబెడుతుంది.
వాతస్య వాతస్పన్దస్య యథా భేదో న విద్యతే । శూన్యత్వఖత్వోపమయోశ్ చిన్మాత్రాహన్త్వయోస్ తథా
గాలికి, గాలి కదలికకి ఎలాంటి తేడా లేనట్టే, ఖాళీ స్థలం, శూన్యంతో పోల్చినప్పుడు, చిత్తమాత్రం, 'నేను' అనే భావనకి కూడా ఎలాంటి భేదం లేదు.
జలే ఽస్తి దేశకాలాత్తే యథోర్మ్యాది సకారణమ్ । పరే ఽస్త్య్ అదేశకాలాత్తే తథా జగద్ అకారణమ్
నీటిలో స్థలం, కాలం వల్ల అలలు మొదలైనవీ, కారణాలతో కలుగుతాయి. కానీ పరమాత్మలో, స్థలం కాలానికి అతీతంగా, ఈ జగత్తు ఏ కారణం లేకుండానే ఉంటుంది.
జలాదౌ యత్ తరఙ్గాది తత్ సకారణమ్ అస్త్వ్ ఇహ । పరే జగదహన్తాది నాకారణమ్ అవైమ్య్ అహమ్
నీటిలో అలలు మొదలైనవి కారణంతో కలుగుతాయి. కానీ పరమాత్మలో, ఈ జగత్తు, 'నేను' అనే భావన కూడా, ఏ కారణం లేకుండానే ఉన్నాయని నేను గ్రహిస్తున్నాను.
ఇదానీం భవతా జ్ఞాతమ్ ఏతత్ సత్యం మహీపతే । ఇదం జగదహన్తాది నేహ కిఞ్చన విద్యతే
రాజా! నువ్వు ఇప్పుడు ఈ సత్యాన్ని గ్రహించావు — ఈ లోకం, 'నేను' అనే భావన అన్నీ నిజంగా ఏమీ లేవు.
జగచ్ఛబ్దార్థరహితం జగద్ అస్తి శివాత్మకమ్ । వ్యోమ్న్య్ ఏవ నిర్మితం శాన్తం వ్యోమ్నస్ సూక్ష్మతరేణ వా
ఈ జగత్తు అనే పదానికి అర్థం లేకుండా, అది శివస్వరూపంగా ఉంది; అది ఖాళీ ఆకాశంలోనే కలిగింది, శాంతంగా ఉంది, లేదా ఇంకా సూక్ష్మమైన ఆకాశంలోనూ ఉంది.
యథా నభసి శూన్యత్వం తథేదం బ్రహ్మణి స్థితమ్ । సదసద్వస్తురూపేణ న వా రూపేణ కేనచిత్
ఎలా ఆకాశంలో శూన్యత ఉంది, అలాగే ఈ జగత్తు బ్రహ్మంలో ఉంది — అది నిజమైనదిగా లేదా అబద్ధంగా, ఏ రూపంలోనూ లేదు.
ఏవంరూపం జగద్ ఇదం సమ్యగ్జ్ఞానాచ్ ఛివం భవేత్ । సమ్యగ్జ్ఞానప్రభావేణ విషమ్ అప్య్ అమృతం భవేత్
ఈ లోకాన్ని ఇలాంటి జ్ఞానంతో చూస్తే అది శుభంగా మారుతుంది; నిజమైన జ్ఞాన శక్తితో విషం కూడా అమృతంగా మారుతుంది.
అసమ్యగ్జ్ఞానమ్ అఖిలం జగద్ దుఃఖప్రదం పరమ్ । విషబుద్ధ్యామృతమ్ అపి భుక్తం విషరసాయతే
పూర్తిగా అర్థం కానప్పుడు ఈ లోకమంతా బాధల మూలమవుతుంది. విషమని భావించి అమృతాన్ని తినినా అది విషంలా మారిపోతుంది.
ఈశ్వరత్వాద్ యథా వేత్తి యద్ యద్ ఏష చిదీశ్వరః । తత్ తథైవాశు భవతి తాదృగ్రూపతయా శివమ్
ఈ చైతన్యేశ్వరుడు తన అధికారంతో ఏది ఎలా తెలుసుకుంటాడో, అది అలాగే త్వరగా ఆ రూపంలోనే, మంగళకరంగా, నిజంగా ప్రकटమవుతుంది.
యథా జ్వాలాభ్రమాలా వా విచిత్రాకారవిభ్రమైః । తిష్ఠత్య్ అనన్యరూపైవ బ్రహ్మసత్తా తథైవ హి
ఎలా అగ్నిజ్వాలలు లేదా మేఘాల మాలలు ఎన్నో వింత ఆకారాల్లో కనిపించినా అవి అసలు రూపంలో మారవు, అలాగే బ్రహ్మ తత్వం కూడా ఒకటే.
యత్ పరం చిత్స్వరూపేణ స్థితమ్ ఆత్మని మన్థరమ్ । తత్ తేనేదమ్ అహన్తాది జగదాద్య్ ఏవ లక్ష్యతే
పరమమైన చైతన్య స్వరూపంగా మనసులో నిశ్చలంగా ఉన్నదే, 'నేను' అనే భావనతో మొదలయ్యే ఈ జగత్తుగా కనిపిస్తుంది.
కేవలం పరమ్ ఏవేత్థం పరమం భాసతే శివమ్ । కుతో జగదహన్తాది ప్రశ్న ఏవేహ నోచితః
ఇక్కడ పరమశ్రేయస్సైన పరమార్థమే ప్రకాశిస్తోంది. అందులో జగత్తు, 'నేను' అనే భావం గురించి అడగడం సముచితమయ్యేది కాదు.
యద్ వస్తు విద్యమానం సత్ ప్రశ్నస్ తత్ర విరాజతే । ప్రేక్షితం యత్ తు నాస్త్య్ ఏవ ప్రేక్షాప్రశ్నేన తత్ర కిమ్
ఏదైనా వస్తువు నిజంగా ఉన్నప్పుడు దాని గురించి విచారణ చేయడం సమంజసం. కాని ఏదీ కనిపించని చోట దాన్ని గురించి ప్రశ్నించడం ప్రయోజనం లేదు.
సన్నివేశం వినా సత్తా యథా హేమ్నో న విద్యతే । తథా జగదహమ్భావం వినా నేశస్య సంస్థితిః
బంగారం రూపం లేకుండా ఉండదు కదా, అలాగే జగత్తు, 'నేను' అనే భావం లేకుండా పరమేశ్వరుని స్థితి ఉండదు.
అకారణత్వాన్ నాస్తీదం బ్రహ్మైవేత్థం విజృమ్భతే । అజృమ్భమాణమ్ ఏవాహంజగత్త్వేనేహ సంస్థితమ్
కారణం లేకపోవడం వల్ల ఇదే బ్రహ్మంగా వెలుగుతోంది. అది వ్యక్తం కాకపోతే, నేను ఇక్కడ జగత్తు, 'నేను' అనే భావంగా నిలిచి ఉంటాను.