శివే శాన్తే నిరాభాసే పరే ఽనుల్లఙ్ఘితాత్మని । ద్రష్టృదర్శనదృశ్యాఖ్యో విశ్వాత్మా ప్రత్యయః కుతః
శుభమైనది, శాంతమైనది, రూపరహితమైనది, అత్యున్నతమైనది, ఎవరూ దాటి పోనివ్వని ఆత్మలో, 'నేను చూస్తున్నాను', 'ఇది కనిపిస్తోంది', 'అది చూస్తున్నవాడు' అనే విశ్వ భావన ఎలా కలుగుతుంది?
సాధు పృష్టం మహారాజ రాజసే బోధభాస్వతా । ఏతద్ ఏవ హి తే శిష్టం జ్ఞతాయాస్ తద్ ఇదం శృణు
రాజా మహారాజా! నీవు బాగా అడిగావు. నీకు జ్ఞాన ప్రకాశం ఉంది. ఇది మాత్రమే మిగిలింది తెలుసుకోవడానికి. కాబట్టి, ఇది విను.
యద్ ఇదం దృశ్యతే కిఞ్చిజ్ జగత్ స్థావరజఙ్గమమ్ । సర్వం సర్వప్రకారాఢ్యం కల్పాన్తే తత్ ప్రణశ్యతి
ఈ లోకంలో కనిపించే ఏదైనా, చలించే దానైనా, నిలిచిపోయే దానైనా, అన్ని విధాలుగా ఉన్నవి, యుగాంతంలో అన్నీ నశిస్తాయి.
తతస్ స్తిమితగమ్భీరం న తేజో న తమస్ తతమ్ । మహాకల్పవిలాసాన్తే సత్ సారమ్ అవశిష్యతే
ఆ తర్వాత, ఆ గంభీరమైన నిశ్శబ్దంలో, అక్కడ వెలుగు లేదు, చీకటి లేదు. మహాకల్పం ముగిసినప్పుడు, నిజమైన సారం మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది.
చిన్మాత్రమ్ అమలం కాన్తమ్ ఆభాతమ్ అమలం నభః । సమస్తకలనోన్ముక్తం యుక్తం పరమయా శ్రియా
కళంకం లేని చైతన్యం మాత్రమే ఉంది. అది నిర్మలంగా, ప్రకాశంగా, మేఘరహిత ఆకాశంలా వెలిగిపోతూ, అన్ని భేదాలనుండి విముక్తమై, పరమమైన మహిమతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
యద్ ఏకోదితమ్ అత్యచ్ఛం శాన్తమ్ ఆతతమ్ ఉజ్జ్వలం । పరమాత్మాత్మకం తేజస్ స్తిమితం జ్ఞప్తిమాత్రకమ్
ఏకంగా ఉద్భవించి, పూర్తిగా స్పష్టంగా, శాంతంగా, అన్నింటినీ వ్యాపించి, ప్రకాశంగా ఉండేది — అది పరమాత్మ, నిశ్చలంగా, కేవలం జ్ఞానమే అయినది.
అప్రతర్క్యమ్ అవిజ్ఞేయం సమం శివమ్ అనిఙ్గనమ్ । బ్రహ్మ నిర్వాణమ్ ఆపూర్ణమ్ ఆఘూర్ణద్ ఇవ సమ్పదా
అది మన తర్కానికి అందని, తెలుసుకోలేని, సమంగా, మంగళకరమైనది, మచ్చలేని బ్రహ్మం, నిర్వాణం, సంపూర్ణంగా, సమృద్ధిగా నిండినట్లుగా ఉంటుంది.
అణీయసామ్ అణీయస్ తత్ స్థవిష్ఠం చ స్థవీయసామ్ । గరీయసాం గరిష్ఠం చ శ్రేష్ఠం చ శ్రేయసామ్ అపి
అది అత్యంత సూక్ష్మమైన వాటిలో ఇంకా సూక్ష్మమైనది, అతి గొప్పదానిలో ఇంకా గొప్పది, భారమైనదానిలో ఇంకా భారమైనది, శ్రేష్ఠమైన వాటిలో అత్యుత్తమమైనది.
ఈదృశం తత్ పరం సూక్ష్మం తస్యాగ్రే యద్ ఇదం నభః । అణోః పార్శ్వే మహామేరుర్ ఇవ స్థూలాత్మ లక్ష్యతే
అది అత్యంత సూక్ష్మమైన పరమసత్త్వం. దాని సమక్షంలో ఈ ఆకాశం, ఒక పరమాణువు పక్కన మహామేరు పర్వతం ఎంత పెద్దదిగా కనిపించునో, అలాగే విస్తారంగా, స్థూలంగా కనిపిస్తుంది.
ఈదృశం తత్ పరం స్థూలం తస్యాగ్రే యద్ ఇదం జగత్ । పరమాణువద్ ఆభాతి క్వచిద్ ఏవ న భాతి వా
అది అత్యంత స్థూలమైన పరమసత్త్వం. దాని సమక్షంలో ఈ జగత్తు, పరమాణువు ఎంత చిన్నదిగా కనిపించునో, అలాగే కొన్నిసార్లు కనిపిస్తుంది, మరికొన్నిసార్లు కనిపించదు కూడా.
ఈదృశం తద్ గరిష్ఠం చ జగద్రాజ్యం యద్ అక్షతమ్ । బుద్ధ్వైతద్ అమలం శాన్తం జరత్తృణలవాయతే
ఈ జగత్తులో ఉన్న గొప్ప రాజ్యాధికారం ఎంత అపరాభేదంగా, నిర్మలంగా, శాంతంగా ఉందో నిజంగా గ్రహించినప్పుడు, అది వాడిపోయిన గడ్డి లేదా పొట్లికాయల వలె అతి తక్కువగా కనిపిస్తుంది.
ఈదృశం తత్ పరం శ్రేయస్ తస్మిన్ సతి యద్ ఈశ్వరే । జగత్పదార్థసార్థశ్రీస్ స్వసత్తోదేతి వేదనాత్
అది పరమమైన శ్రేయస్సు. అది పరమేశ్వరునిలో ఉన్నప్పుడు, జగత్తులోని అన్ని వస్తువుల సారమూ, ఐశ్వర్యమూ, మన స్వీయ సత్త్వాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు కలుగుతాయి.
తత్ సారమ్ ఏకమ్ ఏవేహ విద్యతే భూపతే తతమ్ । ఏకమ్ ఏకాన్తబుద్ధ్యాత్తం నైకమ్ అప్య్ అద్వితావశాత్
ఓ రాజా, ఈ లోకంలో ఒకటే అసలు సారం అన్నిటిలో వ్యాపించి ఉంది. మనస్సు పూర్తిగా ఏకాగ్రతతో దాన్ని ఒక్కటిగా గ్రహించినా, అది ద్వైతం లేని నిజానికి, ఒక్కటి కూడా కాదు.
తస్మాద్ ద్వితీయా కలనా కాచిన్ నామ న విద్యతే । ఆత్మతత్త్వమ్ అలం భాతం తద్ ఏవాపూర్ణమ్ అక్షతమ్
అందువల్ల రెండవది అనే భావన అసలు లేదు. ఆత్మతత్వమే పరిపూర్ణంగా, ఎప్పుడూ భిన్నత లేకుండా ప్రకాశిస్తుంది.
సంస్థితం సర్వదా సర్వం సర్వాకారమ్ ఇవోదితమ్ । అవాచ్యత్వాద్ అలభ్యత్వాత్ తన్ న కార్యం న కారణమ్
అది ఎప్పుడూ అన్నిటిలో స్థిరంగా ఉంది, అన్ని రూపాలలో కనిపిస్తుంది. చెప్పలేనిది, అందుకోలేనిది అయినందున, అది ఫలితమూ కాదు, కారణమూ కాదు.
ప్రత్యక్షాదేర్ అగమ్యత్వాత్ కిమ్ అప్య్ ఏకమ్ తద్ ఉత్తమమ్ । సర్వం సర్వాత్మకం సూక్ష్మమ్ అచ్ఛానుభవమాత్రకమ్
ప్రత్యక్షాదుల ద్వారా అందుబాటులోకి రాని ఆ పరమసత్యం ఒకే ఒక్కదిగా, సూక్ష్మంగా, అన్నింటిలో వ్యాపించి, స్వచ్ఛమైన అనుభూతి రూపంగా ఉంటుంది.
తస్యానాఖ్యస్య రూపస్య నిర్గతస్య ప్రమాదృశః । సతో వాప్య్ అసతో వాపి కథం కారణతా భవేత్
పేరు లేక రూపం లేకుండా, అలసత్వం నుంచి పుట్టినదీ, అది ఉన్నదా లేనిదా అయినా, అది ఎలా కారణం అవుతుంది?
యద్ వై న కస్యచిద్ బీజమ్ అనాఖ్యత్వాన్ న కారణమ్ । న కిఞ్చిజ్ జాయతే తస్మాత్ ప్రమాణాతిగతాత్మనః
అది ఏదికీ విత్తనం కాదు, ఎందుకంటే దానికి పేరు లేదు, అది కారణం కాదు. అంతిమంగా కొలవలేని స్వరూపం నుంచి ఏదీ ఉత్పన్నం కాదు.
అకర్తృకర్మకరణమ్ సత్యం చిద్ఘనమ్ అక్షతమ్ । ఆత్మరూపమ్ అనాభాసం స్వసంవేదనలక్షణమ్
అది నిజమైనది, అది చైతన్యం మాత్రమే, విభజన లేకుండా, చెదరని స్వరూపం. దానికి చేయువాడు, చేయి, చేయబడేది లేవు. అది ఆత్మ స్వరూపం, బయట కనిపించదు, తనను తానే తెలుసుకునే లక్షణం కలది.
తస్మాన్ న జాయతే కిఞ్చిత్ పరస్మాద్ బ్రహ్మణో మునే । కథం కిల వదావ్యక్తే స్యాజ్ జన్యజనకక్రమః
అందువల్ల, పరబ్రహ్మం నుంచి ఏదీ పుట్టదు, ఓ మునివరా. అవ్యక్తమైనదానిలో కారణ-కార్య సంబంధం ఎలా ఏర్పడుతుంది?
న కిఞ్చిజ్ జాయతే శాన్తే న చ కిఞ్చిత్ ప్రలీయతే । స్వసత్తయా స్థితం బ్రహ్మ న బీజం న చ కారణమ్
శాంతమైన స్థితిలో ఏదీ పుట్టదు, ఏదీ లయమవదు. పరబ్రహ్మం తన స్వరూపంతోనే నిలిచిఉంటుంది; అది విత్తనం కాదు, కారణం కూడా కాదు.
శుద్ధానుభవమాత్రం తత్ తస్మాద్ అన్యన్ న విద్యతే । కిఞ్చిజ్ జగదహన్తాది తద్ ఏవానన్తమ్ అస్తి హి
అది కేవలం పవిత్రమైన అనుభూతి మాత్రమే; దాని తప్ప ఇంకొకటి లేదు. ఈ లోకం, అహంకారం మొదలైనవి అన్నీ అదే నుంచి ఉద్భవించాయి, అవి నిజంగా అనంతమైనవే.
శివే జగదహన్తాది మునే నాస్తీతి వేద్మ్య్ అహమ్ । సర్గవేదనమ్ ఆభాతి కథమ్ ఏతద్ వదాశు మే
ఓ మునీశ్వరా! శివునిలో లోకం, అహంకారం వంటి వాటికి స్థానం లేదని నాకు తెలుసు. అయినా సృష్టి అనుభూతి ఎలా కనిపిస్తుంది? దయచేసి త్వరగా చెప్పండి.
చిత్సారం తద్ అనాద్యన్తం తత్ స్వసంవిది తిష్ఠతి । తత్ తద్భవనమ్ అత్యచ్ఛం తత్తామాత్రం జగద్ విదుః
ఆ చైతన్యసారం ఆది అంతం లేని దివ్యమైనది, అది తన స్వయంభూతి లోనే నిలిచి ఉంటుంది. జ్ఞానులు ఈ జగత్తును ఆ పరమస్వరూపపు ప్రతిబింబంగా మాత్రమే భావిస్తారు.
చిత్స్వాత్మకచనం నామ యద్ అసమ్భవచేత్యదృక్ । తద్ అహంవేదనం విద్ధి విరాడాత్మ జగత్ స్థితమ్
శుద్ధమైన చైతన్య స్వరూపమైన ఆవగాహన, అసాధ్యమైనదాన్ని ఉన్నట్టుగా అనుభవించేది, అదే 'నేను' అనే భావన. ఈ 'నేను' భావమే విశ్వాత్మగా ఉండి, జగత్తును నిలబెడుతుంది.
వాతస్య వాతస్పన్దస్య యథా భేదో న విద్యతే । శూన్యత్వఖత్వోపమయోశ్ చిన్మాత్రాహన్త్వయోస్ తథా
గాలికి, గాలి కదలికకి ఎలాంటి తేడా లేనట్టే, ఖాళీ స్థలం, శూన్యంతో పోల్చినప్పుడు, చిత్తమాత్రం, 'నేను' అనే భావనకి కూడా ఎలాంటి భేదం లేదు.
జలే ఽస్తి దేశకాలాత్తే యథోర్మ్యాది సకారణమ్ । పరే ఽస్త్య్ అదేశకాలాత్తే తథా జగద్ అకారణమ్
నీటిలో స్థలం, కాలం వల్ల అలలు మొదలైనవీ, కారణాలతో కలుగుతాయి. కానీ పరమాత్మలో, స్థలం కాలానికి అతీతంగా, ఈ జగత్తు ఏ కారణం లేకుండానే ఉంటుంది.
జలాదౌ యత్ తరఙ్గాది తత్ సకారణమ్ అస్త్వ్ ఇహ । పరే జగదహన్తాది నాకారణమ్ అవైమ్య్ అహమ్
నీటిలో అలలు మొదలైనవి కారణంతో కలుగుతాయి. కానీ పరమాత్మలో, ఈ జగత్తు, 'నేను' అనే భావన కూడా, ఏ కారణం లేకుండానే ఉన్నాయని నేను గ్రహిస్తున్నాను.
ఇదానీం భవతా జ్ఞాతమ్ ఏతత్ సత్యం మహీపతే । ఇదం జగదహన్తాది నేహ కిఞ్చన విద్యతే
రాజా! నువ్వు ఇప్పుడు ఈ సత్యాన్ని గ్రహించావు — ఈ లోకం, 'నేను' అనే భావన అన్నీ నిజంగా ఏమీ లేవు.
జగచ్ఛబ్దార్థరహితం జగద్ అస్తి శివాత్మకమ్ । వ్యోమ్న్య్ ఏవ నిర్మితం శాన్తం వ్యోమ్నస్ సూక్ష్మతరేణ వా
ఈ జగత్తు అనే పదానికి అర్థం లేకుండా, అది శివస్వరూపంగా ఉంది; అది ఖాళీ ఆకాశంలోనే కలిగింది, శాంతంగా ఉంది, లేదా ఇంకా సూక్ష్మమైన ఆకాశంలోనూ ఉంది.