తస్మాన్ న కారణం యస్య కార్యస్యేహోపపద్యతే । బీజాభావే హి తన్ నాస్తి తత్సంవిత్తిస్ తు విభ్రమః
కారణం లేని దానికి ఫలితం ఎప్పుడూ కలగదు. విత్తనం లేకపోతే ఆ వస్తువు ఉండదు. దాన్ని మనం ఊహించుకోవడం కేవలం మాయ మాత్రమే.
అవశ్యమ్ ఏవ యన్ నాస్తి నిర్బీజం తన్ మతిభ్రమః । ద్వీన్దుత్వమరుభూమ్యమ్బువన్ధ్యాపుత్రదృశా సమః
ఏది నిజంగా ఉండదో, విత్తనం లేకపోతే, అది మనసు మోసపోవడమే. అది రెండు చంద్రులు కనిపించడంలా, ఎడారిలో నీళ్లు కనిపించడంలా, వంధ్యకు కొడుకు ఉండడంలా ఉంటుంది.
పితామహానాం పుత్రాణాం పితౄణాం చ జగత్త్రయే । ఆద్యః పితామహః కస్మాత్ పూర్వోత్పన్నో న కారణమ్
ఈ మూడు లోకాలలో తాతలు, కొడుకులు, పితృదేవతలు అన్నింటిలోనూ, మొదటి తాత అని చెప్పబడే వాడు ముందుగా పుట్టాడని ఎందుకు అంటారు? అతడు కారణం కాదు.
ఆద్యః పితామహో యస్ స్యాత్ సో ఽపి నాస్త్య్ ఏవ భూపతే । కారణాభావతో నిత్యం యదా కార్యం న కస్యచిత్
ఓ రాజా! మొదటి తాత అని చెప్పబడే వాడు కూడా నిజంగా లేడు. ఎందుకంటే ఎప్పటికీ కారణం లేకపోతే, ఎవరికీ ఫలితం ఉండదు.
కారణస్య స్వబీజస్య నిత్యాభావాత్ పితామహః । ఆద్యస్ సన్ దృశ్యమానో ఽపి భ్రమాద్ అన్యో న విద్యతే
కారణమైన తన విత్తనం ఎప్పుడూ లేనిది కనుక, మొదటి పితామహుడు కనిపిస్తున్నట్టు అనిపించినా, భ్రమ తప్ప వేరే ఎవరూ లేరు.
మృగతృష్ణామ్బువద్ భ్రాన్తిరూప ఏవావభాసతే । పితామహో ఽర్థకారిత్వమ్ అపి త్వ్ అస్య భ్రమాత్మకమ్
మృగతృష్ణలో నీరు కనిపించినట్టు, భ్రమ మాత్రమే కనిపిస్తుంది. పితామహునికి సృష్టికర్త అనే గుణం కూడా భ్రమ వల్లే కలిగింది.
పితామహాదేర్ ఏతస్య మిథ్యాప్రత్యయతస్ త్వ్ ఇతి । ఘనతా తు నివృత్తైవ మార్జయిష్యామ్య్ అథేతరత్
ఈ విధంగా, పితామహుడు మొదలైనవారికి ఉన్న అనుమానాలు అబద్ధ విశ్వాసాల వల్లే. వారి వాస్తవికత పోయింది. ఇప్పుడు మిగిలిన సందేహాలను కూడా తొలగిస్తాను.
తస్మాచ్ చిదాత్మకతయాత్మని చిన్నభో యన్ నిత్యం స్వయం కచతి చారు తద్ ఏష దేవః । తేనైవ పద్మజ ఇతి స్వయమ్ ఆత్మనాత్మా ప్రోక్తః ఖరూప ఇతి శాన్తమ్ ఇదం సమస్తమ్
అందువల్ల, చైతన్య స్వరూపమైన మనలో ఎప్పుడూ ప్రకాశించే ఆ సత్యమే ఈ దైవం. అందుకే పద్మజుడు అంటే మన ఆత్మే అని చెప్పబడింది. ఈ సమస్తం ఖస్వరూపంగా, శాంతంగా ఉంది.
ఆబ్రహ్మస్తమ్బపర్యన్తం యద్య్ అయం భాసతే భ్రమః । అర్థక్రియాసమర్థశ్ చ తత్ స్థితం దుఃఖకారణమ్
ఈ మాయా బ్రహ్మదేవుడు నుండి గడ్డి దాకా అందరికీ కనిపిస్తే, అది ఫలితాలు కలిగించగలిగితే, అది బాధలకు కారణంగా నిలుస్తుంది.
ఏవం జగద్భ్రమస్యాస్య తానవం తావద్ ఆగతమ్ । శిలీభూతస్య శీతేన సలిలస్యేవ సూష్మణా
ఇలా ఈ లోకమాయా తీవ్రత తగ్గిపోయింది; చల్లదనం వల్ల గడ్డకట్టిన నీరు వెచ్చదనం వల్ల మెల్లగా కరిగిపోవడంలా ఇది సన్నగిల్లింది.
అజ్ఞానం శిథిలీభూతమ్ ఏవ నష్టం విదుర్ బుధాః । న నాశేన వినోదేతి పూర్వసంస్థానవిచ్యుతిః
అజ్ఞానం సడలిపోతే అది నశించినట్టే అని జ్ఞానులు తెలుసు; ఎందుకంటే అది పోయిన తర్వాత మునుపటి స్థితి తిరిగి రాదు.
తనుత్వం సర్గబోధస్య యత్ తద్ ఏవ హి కారణమ్ । సర్గోపశమసమ్పత్తేః ప్రతిపత్తేః పరే పదే
సృష్టి భావన సన్నగిల్లితే, అదే సృష్టి శాంతి సాధనకు, పరమ స్థితిని తెలుసుకునేందుకు కారణమవుతుంది.
తానవం దృశ్యతే యస్య తస్యానుక్రమతస్ స్వయమ్ । పూర్వసంస్థానవిగమాత్ ప్రశమో ఽప్య్ ఉపపద్యతే
ఎవరిలో ఈ మనస్సు బలహీనత కనబడుతుందో, వారిలో ముందున్న స్థితి మెల్లగా తగ్గిపోతూ, సహజంగానే ప్రశాంతత ఒక్కొక్కటిగా కలుగుతుంది.
అనేనైవ క్రమేణైనం త్వమ్ ఆదిపురుషం నృప । భ్రమాకారోదయం విద్ధి మృగతృష్ణామ్బ్వ్ ఇవోదితమ్
ఇదే విధానంలో, ఓ రాజా, ఈ ఆదిపురుషుడి స్వరూపం భ్రమతో ఏర్పడింది, అతని రూపం మృగతృష్ణలో నీటిలా కనిపిస్తుంది అని తెలుసుకో.
ఏషా పితామహాభావే ఽప్య్ అసతీ భూతసన్తతిః । న కదాచన తత్ సిద్ధం యద్ అసిద్ధేన సాధ్యతే
ఈ భూతసంప్రదాయం బ్రహ్మ స్థితిలో కూడా వాస్తవమైనది కాదు; అసత్యంతో సాధించేది ఎప్పుడూ నిజంగా స్థిరపడదు.
అయం భూతోపలమ్భో హి మృగతృష్ణామ్బ్వ్ ఇవోదితః । విచారాద్ విలయం యాతి శుక్తౌ రజతధీర్ ఇవ
ఈ భూతాల అనుభూతి కూడా మృగతృష్ణలో నీటిలా కనిపిస్తుంది; విచారంతో అది ముత్యపు పొరలో వెండి భావన ఎలా కరుగుతుందో అలా అంతరించిపోతుంది.
కారణాభావతః కార్యమ్ అభూత్వా భవతీతి యత్ । మిథ్యాజ్ఞానాద్ ఋతే తస్య న రూపమ్ ఉపపద్యతే
కారణం లేకుండా ఫలితం ఉత్పత్తి అయినట్టు కనిపించినా, అది నిజంగా ఉనికిలో ఉండదు. తప్పు జ్ఞానం తప్ప, దానికి వాస్తవ రూపం ఉండదు.
మిథ్యాదృష్టిః ప్రేక్షితా చ న కదాచన విద్యతే । మృగతృష్ణామ్భసా కేన ఘటకాః పరిపూరితాః
తప్పు దృష్టి కనిపించినా, అది ఎప్పుడూ నిజంగా ఉండదు. మృగతృష్ణలోని నీటితో ఎప్పుడైనా మట్టికుండలు నిండినట్టు ఎవరైనా చూశారా?
స్రష్టుర్ ఆద్యస్య పరమం బ్రహ్మ కస్మాన్ న కారణమ్ । అనన్తమ్ అజమ్ అవ్యక్తమ్ ఈశ్వరం శాన్తమ్ అచ్యుతమ్
అనంతమైనది, జననం లేనిది, కనిపించని పరబ్రహ్మ, సర్వాధిపతి, శాంత స్వరూపి, మారని ఆది సృష్టికర్తను ఎందుకు కారణంగా పరిగణించరు?
హేతుత్వాభావతో బ్రహ్మ కార్యత్వాభావతస్ తతః । అద్వైతైక్యావికారాత్మ న కార్యం న చ కారణమ్
బ్రహ్మకు కారణత్వం లేదు, అది ఫలితమూ కాదు. అద్వైత స్వరూపమైన, మారని బ్రహ్మకు ఫలితమూ, కారణమూ లేవు.
అకర్తృకర్మకరణమ్ అకారణమ్ అబీజకమ్ । అప్రతర్క్యమ్ అవిజ్ఞేయం బ్రహ్మ కర్తృ కథం భవేత్
బ్రహ్మకు చేయువాడు, చేయు పని, సాధనం, కారణం, విత్తనం ఏదీ లేదు. అది మన బుద్ధికి అందని, గ్రహించలేని పరమాత్మ. అలాంటి బ్రహ్మ ఎలా చేయువాడవుతుందో చెప్పగలమా?
అకారణత్వాత్ కార్యత్వరహితం తద్ యదా భవేత్ । అద్వైతైక్యమ్ అనాద్యన్తం తదా తదుపలమ్భనమ్
కారణం లేకుండా, ఫలితమూ లేని ఆ పరమార్థాన్ని ఎవరైనా తెలుసుకున్నప్పుడు, ఆ అనాది, అనంతమైన, ఏకత్వాన్ని నేరుగా అనుభవిస్తారు.
అప్రతర్క్యమ్ అవిజ్ఞేయం యచ్ ఛివం శాన్తమ్ అవ్యయమ్ । తత్ కథం కస్య కేనేవ కర్తృ భోక్తృ కదా భవేత్
మనకు అర్ధం కానిది, ఊహించలేనిది, మంగళకరమైనది, శాంతమైనది, నశించని పరమాత్మ ఎలా, ఎవరికోసం, ఎవరి చేత, ఎప్పుడు చేయువాడు లేదా అనుభవించువాడవుతుందో చెప్పగలమా?
అతో నేదం కృతం కిఞ్చిజ్ జగదాది న విద్యతే । న కర్తాస్తి న భోక్తాస్తి సర్వం శాన్తమ్ అజం శివమ్
అందువల్ల, ఇక్కడ ఏదీ సృష్టించబడలేదు; ఈ జగత్తు, దాని ఆది కూడా లేవు. చేయువాడు లేడు, అనుభవించువాడు లేడు — అన్నీ శాంతంగా, జన్మించని, మంగళకరమైనవే.
కారణాభావతః కార్యం న కస్యచిద్ ఇదం జగత్ । అకార్యత్వాచ్ చ నాస్త్య్ ఏతత్ సర్గ ఇత్థం న విద్యతే
కారణం లేకపోతే ఫలం ఉండదు; ఈ లోకం ఎవరికీ చెందదు. ఇది ఫలితంగా లేకపోయినందున, ఈ సృష్టి నిజంగా లేదు.
యదా న కస్యచిత్ కార్యం కారణస్య జగత్ తదా । పదార్థాభావసంసిద్ధిస్ తత్సిద్ధౌ కస్య వేదనమ్
ఈ లోకం ఏ కారణానికి ఫలితంగా కాకపోతే, పదార్థాల ఉనికి ఉండదని తెలుస్తుంది. అప్పుడు అది స్థిరమైతే, ఎవరికీ అనుభూతి ఉండదు.
ఏవం తు వేదనాభావే నాస్త్య్ అహన్త్వస్య కారణమ్ । అతశ్ శుద్ధో ఽసి ముక్తో ఽసి కేవోక్తిర్ బన్ధమోక్షయోః
ఇలా అనుభూతి లేకపోతే, 'నేను' అనే భావానికి కారణం ఉండదు. అందువల్ల నీవు నిర్మలుడవు, విముక్తుడవు—బంధనమూ, మోక్షమూ అన్న మాటలు మాత్రమే.
ఆం ప్రబుద్ధో ఽస్మి భగవన్ యుక్తమ్ ఉక్తం త్వయోత్తమమ్ । కారణాభావతః కర్తృ నేహ బ్రహ్మేతి వేద్మ్య్ అహమ్
ఓ భగవంతుడా, నేను మేలుకున్నాను; మీరు చెప్పింది చాలా సరైనది. కారణం లేకపోవడం వల్ల ఇక్కడ చేయువాడు ఎవ్వరూ లేరు—ఇది బ్రహ్మమేనని నేను తెలుసుకున్నాను.
కర్త్రభావాజ్ జగన్ నాస్తి తేన నాస్తి పదార్థదృక్ । నాతశ్ చిత్తాది తద్బీజం నాతో ఽహన్తాది కిఞ్చన
చేసేవాడనే భావం లేకపోతే ఈ లోకం లేదు. అందువల్ల వస్తువులను చూడటం కూడా ఉండదు. అలా మనస్సు గానీ, దానికి మూలమైనది గానీ, 'నేను' అనే భావం గానీ ఏదీ ఉండదు.
ఏవం స్థితే విశుద్ధో ఽస్మి విబుద్ధో ఽస్మి న చాస్మి చ । నమో మహ్యం పరం నౌమి నకిఞ్చిద్ అపి బోధతః
ఇలా ఉన్నప్పుడు నేను పవిత్రుడిని, మేల్కొన్నవాడిని, అయినా నేను లేను కూడా. నాకు నేను వందనం చేస్తున్నాను, పరమాత్మకు నమస్కరిస్తున్నాను—ఈ జ్ఞానంలో నిజంగా ఏదీ లేదు.