ఇత్య్ ఉక్త్వాదాయ బృసికామ్ అగ్నావ్ ఇన్ధనవృద్ధిదామ్ । శుద్ధ్యర్థమ్ ఆసనార్థం చేత్య్ అగ్నౌ తత్యాజ భాసురే
ఇలా చెప్పి, ఆ దండాన్ని తీసుకుని, అది అగ్నికి ఇంధనంగా ఉపయోగపడుతుందని, పవిత్రతకోసం, ఆసనంగా కూడా అని, దాన్ని ప్రకాశవంతమైన అగ్నిలో వేసాడు.
యత్ త్యాజ్యమ్ అచిరేణైవ త్యక్తవ్యం కిల తత్ సతా । ఉపాయః క్రియతే సద్భిర్ ఉపాదేయే మతే సతి
త్వరలో వదిలేయాల్సినదాన్ని మంచి వారు వెంటనే వదిలేస్తారు. తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉన్నప్పుడు జ్ఞానులు సరైన మార్గాన్ని అనుసరిస్తారు.
శీఘ్రమ్ అగ్నావ్ ఇదం సర్వం భాణ్డజాలం త్యజామ్య్ అహమ్ । ఏకవారం దహన్న్ అగ్నిర్ దాహ్యం భవతి తుష్టయే
నేను వెంటనే ఈ పాత్రలన్నింటినీ అగ్నిలో వేసేశాను. అగ్ని ఒక్కసారిగా వాటిని కాల్చి తృప్తి చెందుతుంది.
సాధో క్రియోపకరణ నిష్క్రియస్ త్వాం త్యజామ్య్ అహమ్ । న ఖేదస్ త్వ్ అత్ర కర్తవ్యో ఽనుపయోగ్యం బిభర్తి కః
ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, ఇప్పుడు నాకు పనికిరాని ఈ పనిముట్టులన్నింటినీ నేను వదిలేస్తున్నాను. అవసరం లేని వాటిని ఎవరు దగ్గర పెట్టుకుంటారు? అందుకే దీనిలో మనస్సు పెట్టాల్సిన పని లేదు.
ఇత్య్ ఉక్తవాఞ్ ఝగితి భోజనభాజనాద్యం సర్వం జుహావ వనవాసవిలాసయోగ్యమ్ । తద్ భాణ్డజాలమ్ అనలే సమమ్ ఏవ రాజా కల్పాన్తతేజసి జగజ్ జ్వలతీవ కాలః
ఇలా చెప్పి, అడవిలో జీవించేందుకు ఉపయోగించే భోజనపాత్రలు మొదలైనవన్నీ వెంటనే అగ్నిలో వేసేశాడు. ఆ పాత్రలన్నీ కలిసిపోయి, యుగాంతంలో కాలం ప్రపంచాన్ని మింగినట్టు, ఆ అగ్నిలో దహించబడ్డాయి.
అథోత్థాయ దదాహాసౌ శుష్కం తత్ పర్ణమన్దిరమ్ । అజ్ఞేన స్వేన మనసా వృథా సఙ్కల్ప్యకల్పితమ్
తర్వాత, లేచి, తన అజ్ఞానమైన మనసుతో వృథాగా ఊహించి కట్టించిన ఆ పొడి ఆకుల గుడిసెను కూడా కాల్చేశాడు.
శిష్టం యత్ కిఞ్చిద్ అభవత్ తత్ర తత్ స శిఖిధ్వజః । అసంరబ్ధమనా మౌనీ క్రమేణ సమయా ధియా
అక్కడ మిగిలినదంతా శిఖిధ్వజుడు ప్రశాంతమైన మనసుతో, నిశ్శబ్దంగా, ఆలోచనతో, ఒక్కొక్కటిగా చేసాడు.
దదాహ దూరే చిక్షేప తత్యాజ చ బభఞ్జ చ । భాణ్డజాతం స్వవసనభోజనాద్య్ అపి రుష్టవత్
అతడు తన వస్తువులన్నీ, తన దుస్తులు, తినుబండారాలు సహా, ఒక్కొక్కటి దూరంగా పారేసాడు, కొన్నింటిని కాల్చేశాడు, కొన్ని విరిచేశాడు, మరికొన్ని వదిలేశాడు — ఇవన్నీ కోపంతో చేసినట్టు చేశాడు.
స బభూవాశ్రమస్ తస్య దగ్ధనష్టనిజస్థితిః । వీరభద్రబలధ్వస్తదక్షయజ్ఞాశ్రమోపమః
అతని ఆశ్రమం, అతడు తన సొంత వస్తువులన్నీ కాల్చి, నాశనం చేసిన తర్వాత, వీరభద్రుడు ధ్వంసం చేసిన దక్షయజ్ఞాశ్రమంలా మారింది.
ఆశ్రమాత్ తే మృగఖగాస్ త్యక్తరోమన్థమ్ ఉద్యయుః । సాగ్నిదాహాత్ పురవరాద్ భీతభీతా జనా ఇవ
ఆ ఆశ్రమం నుంచి జంతువులు, పక్షులు తాము మేత మేయడాన్ని వదిలేసి, పెద్ద అగ్ని ప్రమాదం జరిగిన పట్టణం నుంచి భయంతో పారిపోతున్న ప్రజలల్లా, అక్కడి నుంచి బయలుదేరిపోయాయి.
భాణ్డజాతం దహత్య్ అగ్నౌ సహ శుష్కేన్ధనేన తత్ । కేవలాకృతిర్ అస్నేహస్ తుష్టిమాన్ ఆహ భూపతిః
పొడిబారిన కట్టెలతో కలిపి పాత్రలు అన్నీ అగ్నిలో కాలిపోతాయి. కాని రాజు తృప్తిగా, "నేను కేవలం రూపమే, నాకు ఎలాంటి ఆసక్తి లేదు," అని అంటాడు.
అహో ను చిరకాలేన దేవపుత్ర ప్రబోధితః । సమ్పన్నః కేవలశ్ శుద్ధస్ సుఖితో బోధవాన్ అహమ్
ఓ దేవపుత్రా! ఎంతకాలం తర్వాత నేను మేల్కొన్నాను! ఇప్పుడు నేను సంపూర్ణుడిని, నిర్మలుడిని, సుఖంగా ఉన్నాను, జ్ఞానం కలవాడిని.
కిం నామ కిల వస్త్వ్ ఏతద్ భవేత్ సాఙ్కల్పికక్రమమ్ । యద్ భాణ్డోపస్కరస్థానసదనాద్యవలమ్బనమ్
ఈ పాత్రలు, పరికరాలు, స్థలాలు, ఇళ్ళు వంటివాటిపై ఆధారపడటం, ఊహల పరంపరగా జరిగే ఈ వ్యవహారం నిజంగా ఏమిటి?
యావద్ యావత్ ప్రహీయన్తే విబన్ధా బన్ధహేతవః । తావత్ తావత్ సమాయాతి పరమాం నిర్వృతిం మనః
బంధాలు, వాటి కారణాలు ఒక్కొక్కటిగా తొలగిపోతున్నంతవరకు మనస్సు పరమశాంతిని పొందుతుంది.
శామ్యామి పరినిర్వామి సుఖితో ఽస్మి జయామ్య్ అహమ్ । విబన్ధాః ప్రక్షయం యాతాస్ సర్వత్యాగో మయా కృతః
ఇప్పుడు నేను ప్రశాంతంగా ఉన్నాను, పూర్తిగా నిశ్చింతగా ఉన్నాను, సంతోషంగా ఉన్నాను, విజయవంతుడిని అయ్యాను. నా బంధాలు అన్నీ తొలగిపోయాయి, నేను అన్నింటినీ వదిలేశాను.
దిగమ్బరో దిక్సదనో దిక్సఖో ఽయమ్ అహం స్థితః । దేవపుత్ర మహాత్యాగాత్ కిమ్ అన్యద్ అవశిష్యతే
దేవపుత్రా! నేను దిక్కులతో వస్త్రంగా, దిక్కులను ఇల్లు చేసుకుని, దిక్కులనే ఆకాశంగా భావిస్తూ ఇక్కడ నిలబడి ఉన్నాను. ఇంతటి మహత్యాగం చేసిన తర్వాత ఇంకేమీ మిగలదు కదా?
సర్వమ్ ఏవ న సన్త్యక్తం త్వయా రాజఞ్ శిఖిధ్వజ । సర్వత్యాగపరానన్దం మా ముధాభినయీకురు
ఓ రాజా శిఖిధ్వజా! నువ్వు ఇంకా అన్నింటినీ వదిలిపెట్టలేదు. అందుకే, పరిపూర్ణ త్యాగానందాన్ని వృథాగా నటించకు.
తవాస్త్య్ ఏవాపరిత్యక్తస్ సర్వస్మాద్ భాగ ఉత్తమః । యం పరిత్యజ్య నిశ్శేషం పరామ్ ఆయాస్య్ అశోకతామ్
నీకింకా వదలని ఒక గొప్ప భాగం మిగిలే ఉంది. దాన్ని పూర్తిగా వదిలేస్తే, నీవు పరమమైన దుఃఖరహిత స్థితిని పొందుతావు.
ఇతి శ్రుతవతా తేన కిఞ్చిత్ సఞ్చిన్త్య భూభృతా । ఇదమ్ ఉక్తం మహాబాహో రామ రాజీవలోచన
ఇలా విన్న ఆ రాజు కొంతసేపు ఆలోచించి, మహాబాహువంతుడైన రామా, పద్మపాత్రాలాంటి కన్నులతో ఉన్నవాడా, ఇలా అన్నాడు.
ఇన్ద్రియవ్యాలసఙ్ఘాతో రక్తమాంసమయాకృతిః । శిష్యతే సర్వసన్త్యాగే దేహో మే దేవతాత్మజ
ప్రియమైన దేవతాత్మజా, అన్నీ వదిలేసిన తర్వాత, ఈ రక్తమాంసాలతో కూడిన శరీరం, ఇంద్రియాల వికారాలతో కూడిన రూపమే మిగిలిపోతుంది.
తద్ ఉత్థాయ పురస్సంస్థభృగుపాతాద్ అవిఘ్నజాత్ । వినాశాత్మకతాం నీత్వా సర్వత్యాగీ భవామ్య్ అహమ్
అందుకే, నేను లేచి, భృగుమహర్షి ఎదుట నిలబడి, ఎలాంటి అడ్డంకీ లేకుండా, ఈ శరీరాన్ని నాశనం చేసి, సంపూర్ణంగా అన్నీ వదిలినవాడిని అవుతాను.
ఇత్య్ ఉక్త్వా దేహమ్ అగ్రస్థే శ్వభ్రే త్యక్తుమ్ అసౌ జవాత్ । కరోతి యావద్ ఉత్థానం తావత్ కుమ్భో ఽభ్యువాచ హ
అని చెప్పి, తన శరీరాన్ని లోతైన బావిలో పడేయాలని త్వరగా లేవబోతుండగా, ఆ సమయానికే కుంభుడు మాట్లాడాడు.
రాజన్ కిమ్ ఇతి దేహం త్వం నిరాగస్కం మహావటే । త్యజస్య్ అజ్ఞో హి వృషభః కుపితో హన్తి తర్ణకమ్
ఓ రాజా, నీవు ఈ శరీరాన్ని, అనురాగం లేని స్థితిలో, ఈ గొప్ప గుంతలో ఎందుకు విడిచిపెట్టాలని అనుకుంటున్నావు? ఎందుకంటే, మూర్ఖుడైన ఎద్దు కోపంతో ఉన్నప్పుడు, చిగురుతున్న గడ్డిని కూడా నాశనం చేస్తాడు.
జడో వరాకో మూకాత్మా తపస్వీ దేహకో హ్య్ అయమ్ । న కశ్చన తవైతస్మై మా ముధైవ రుషం కురు
ఈ శరీరం మూర్ఖమైనది, దురదృష్టమైనది, మాటలేని స్వభావం కలది, తపస్సు చేసే వాడిలా ఉంటుంది. ఇది నిజంగా నీది కాదు. కాబట్టి, తెలియకపోయి దీనిపై కోపాన్ని పెట్టుకోకూ.
ఆత్మన్య్ ఏవైష మూఢాత్మా ధ్యానవాన్ ఇవ తిష్ఠతి । సఞ్చాల్యతే పరేణైవ తరఙ్గేణేవ కాష్ఠకమ్
ఈ మాయలో పడిన మనస్సు, ధ్యానంలో ఉన్నట్టు, తనలో తానే మునిగిపోయి ఉంటుంది. అది మరొకరి ప్రభావంతో మాత్రమే కదులుతుంది, అలలు తాకిన దుంగలా.
క్షోభయత్య్ అన్య ఏవైనం నిగ్రహార్హో ముహుర్ బలాత్ । తపస్వినం యథైకాన్తసంస్థితం మత్తతస్కరః
ఇతరులే ఈ తపస్సు చేసే వాడిని, బలవంతంగా, మళ్లీ మళ్లీ కలవరపెడతారు, ఒంటరిగా కూర్చున్నవాడిని మత్తులో ఉన్న దొంగ కలవరపెట్టినట్టు.
సుఖదుఃఖానుభూత్యా హి నాపరాధి శరీరకమ్ । నాత్మనః ఫలపాతాత్ స స్పన్దైర్ వృక్షో ఽపరాధవాన్
సుఖం, దుఃఖం అనుభవించడంలో శరీరానికి ఎలాంటి తప్పు లేదు. గాలి ఊదినప్పుడు వృక్షంలో ఉన్న పండ్లు పడిపోతే, ఆ చెట్టుకు ఏమాత్రం తప్పు ఉండదు కదా!
వాతః ఫలశిఖాపుష్పపాతనం కురుతే స్ఫురన్ । తరుణా సాధునా సాధోర్ అపరాద్ధం కిమ్ ఆత్మనః
గాలి ఊపిరితో పండ్లు, కొమ్మలు, పువ్వులు పడిపోతాయి. ఓ మేలైనవాడా, అలా జరిగితే ఆ చెట్టుకు ఏమైనా తప్పు ఉందా చెప్పు!
త్యక్తేనాపి శరీరేణ కిల తామరసేక్షణ । సర్వత్యాగో న తే యాతి నిష్పత్తిం విషమో హి సః
ఓ కమలనయనా, శరీరాన్ని వదిలిపెట్టినప్పటికీ సంపూర్ణ త్యాగం జరగదు. ఎందుకంటే అది చాలా కష్టమైనది.
భృగోః కేవలమ్ ఏతత్ త్వం నిరాగస్కం శరీరకమ్ । ముధా క్షిపసి నో దేహత్యాగేన త్యాగితా భవేత్
ఓ భృగు, నీ శరీరం అసలు ఆశలు లేకుండా ఉంది. దాన్ని వదిలేయడం వృథా. ఎందుకంటే నిజమైన త్యాగం కేవలం శరీరాన్ని విడిచిపెట్టినందువల్ల కలగదు.