తత్ర మాసం గతో వృద్ధిం మునిమన్త్రాహుతిక్రమైః । అమృతాత్మా శుభో గర్భ ఇన్దోర్ ఇన్దుర్ ఇవానుజః
అక్కడ ఆ గర్భం ఒక నెల పాటు మునుల మంత్రహోమాలతో పెరిగింది. అమృతస్వరూపుడైన ఆ పవిత్రమైన గర్భం, చంద్రుని తమ్ముడిలా ప్రకాశిస్తూ అభివృద్ధి చెందింది.
ఇన్దుం మాస ఇవాపూర్ణం మాసేన సుషువే ఘటః । గర్భం కమలపత్త్రాక్షం ప్రసూనమ్ ఇవ మాధవః
ఒక నెలలో చంద్రుడు ఇంకా పూర్తిగా పరిపూర్ణుడవని విధంగా, ఆ పాత్రలోని గర్భం కూడా పద్మదళాల్లాంటి కళ్లతో, మాధవుడు పువ్వును మోసినట్టు, అభివృద్ధి చెందింది.
పరిపూర్ణసమస్తాఙ్గః కుమ్భాద్ గర్భస్ స నిర్యయౌ । ఇన్దుస్ సూక్ష్మాద్ ఇవామ్భోధేర్ అపరః క్షయవర్జితః
అన్ని అవయవాలు సంపూర్ణంగా ఏర్పడిన ఆ గర్భం, ఆ పాత్ర నుండి బయటకు వచ్చాడు. అది సున్నితమైన సముద్రం నుండి మరో చంద్రుడు అవతరించినట్టు, క్షయము లేని ప్రకాశంతో వెలిగిపోయింది.
దినైః కతిపయైర్ ఏవ వృద్ధిమ్ అభ్యాజగామ సః । అప్రమేయాఙ్గసౌన్దర్యశ్ శుక్లపక్షే శశీ యథా
కొన్ని రోజులలోనే అతడు అద్భుతమైన రూపసౌందర్యంతో పెరిగిపోయాడు. అది శుక్లపక్షంలో చంద్రుడు పెరిగిపోతున్నట్టు ఉండింది.
సర్వసంస్కారసమ్పన్నే స తస్మిన్ నారదో మునిః । భాణ్డాద్ భాణ్డ ఇవాశేషం విద్యాధనమ్ అయోజయత్
అన్ని విద్యలలో నిపుణుడైన నారదుడు, ఆ బాలుడిలో తన జ్ఞానాన్ని పూర్తిగా, ఒక పాత్రలోని నీటిని మరొక పాత్రలో పోయినట్టు, అంతా కలిపి పోశాడు.
దినైః కతిపయైర్ ఏవ విజ్ఞాతాశేషవాఙ్మయమ్ । చకారైనం మునివరః ప్రతిబిమ్బమ్ ఇవాత్మనః
కొద్ది రోజుల్లోనే ఆ మహర్షి, ఆ బాలుడిని అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడిగా మార్చాడు, తన ప్రతిబింబంలా తయారుచేశాడు.
తేనారాజత పుత్రేణ మునినా మునినాయకః । రత్నాద్రౌ ప్రతిబిమ్బేన సద్యోదిత ఇవోడురాట్
ఆ బాలుడు రాజు కాకపోయినా, మునిగా ఉన్నందువల్ల, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన నారదుడు, రత్నపర్వతంపై ప్రతిబింబంతో కూడిన చంద్రుడు లాగా ప్రకాశించాడు.
అథైనం పుత్రమ్ ఆదాయ బ్రహ్మలోకం స నారదః । జగామ తత్ర పితరం బ్రహ్మాణం చాభ్యవాదయత్
తర్వాత నారదుడు ఆ కుమారుడిని తీసుకుని బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లి, అక్కడ తన తండ్రి బ్రహ్మను గౌరవంగా నమస్కరించాడు.
కృతాభివాదనం బ్రహ్మా పౌత్రమ్ ఆదాయ తం తదా । అభివాదితవేదాదిం స్వయమ్ అఙ్కే న్యవేశయత్
బ్రహ్మ దేవుడు, తన మనవడు వేదాది విద్యల్లో నిపుణుడై నమస్కరించిన తరువాత, ఆ మనవడిని తన ఒడిలో కూర్చోబెట్టాడు.
అథాశీర్వాదమాత్రేణ సర్వజ్ఞం జ్ఞానపారగమ్ । పౌత్రం తం కుమ్భనామానం చకార కమలోద్భవః
తర్వాత, కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మ దేవుడు, కేవలం ఆశీర్వచనంతోనే ఆ కుంభ అనే మనవడిని అన్ని విషయాల్లో జ్ఞానంతో నిండినవాడిగా మార్చాడు.
సాధో సో ఽయమ్ అహం పౌత్రః కుమ్భో ఽహం పద్మజన్మనః । పుత్రో ఽహం నారదమునేః కుమ్భనామాస్మి కుమ్భజః
ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, నేను ఆ మనవడినే — కుంభుడిని, కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మ దేవునికి మనవడిని, నారదమునికి కుమారుడిని, కుంభజుడిని.
నివసామ్య్ అబ్జజపురే పిత్రా సహ యథాసుఖమ్ । చత్వారస్ సుహృదో వేదా మమ లీలా విలాసినీ
నేను నా తండ్రితో కలిసి కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మ దేవుని నగరంలో సుఖంగా నివసిస్తున్నాను. నాలుగు వేదాలు నాకు మిత్రులు, నా ఆటలు ఆనందంగా సాగుతుంటాయి.
మాతృష్వసా మే గాయత్రీ మాతా మమ సరస్వతీ । బ్రహ్మలోకే మమ గృహం పౌత్రస్ తత్రాస్మి సుస్థితః
నా మేనత్తగా గాయత్రీ ఉన్నది, నా తల్లిగా సరస్వతి ఉన్నది. బ్రహ్మలోకంలోనే నా ఇల్లు ఉంది. అక్కడ నేను మనవడిగా సుఖంగా ఉండిపోతున్నాను.
యథాకామమ్ అశేషాణి జగన్తి విహరామ్య్ అహమ్ । లీలయా పరిపూర్ణత్వాన్ న తు కార్యేణ కేనచిత్
నేను నా ఇష్టానుసారం అన్ని లోకాల్లో ఆనందంగా తిరుగుతూ ఉంటాను. నాకు ఏ పనికీ బంధించకుండా, లీలగా, సంపూర్ణతతో విహరిస్తూ ఉంటాను.
రాజర్షే తేన మే పాదౌ పతతో మే న భూతలే । రజస్ స్పృశతి నాఙ్గాని గ్లానిం నాయాతి మే వపుః
ఓ రాజర్షీ, అందుకే నా పాదాలు భూమిని తాకవు. నా అవయవాలకు ధూళి అంటదు. నా శరీరానికి అలసట కూడా రాదు.
అద్యాకాశపథా గచ్ఛన్ దృష్టవాంస్ త్వామ్ అహం పురః । ఇహ తేనాగతో ఽస్మ్య్ అఙ్గ సర్వం కథితవాన్ ఇతి
ఈ రోజు ఆకాశమార్గంలో ప్రయాణిస్తూ నిన్ను ముందుగా చూశాను. అందుకే ఇక్కడికి వచ్చి, నీకు అన్నీ వివరంగా చెప్పాను ప్రియమా.
ఏషో ఽహమ్ ఇత్య్ అఖిలమ్ ఏవ యథానుభూతం తే వర్ణితం నను మయా వనవాసతజ్జ్ఞ । సన్తో హ్య్ అసఙ్కథనమ్ ఆర్యసమాగమేషు నిన్దన్త్య్ అలం సుభగ సంవ్యవహారదక్షాః
నేను అనుభవించినదాన్ని, 'ఇదే నేను' అని నీకు వివరంగా చెప్పాను. నీతిమంతులు, మంచి ప్రవర్తనలో నిపుణులు, సద్గుణుల సమాజంలో తన కథను దాచుకోవడాన్ని సమ్మతించరు.
ఇత్య్ ఉక్తవత్య్ అథ మునౌ దివసో జగామ సాయన్తనాయ విధయే ఽస్తమ్ ఇనో జగామ । స్నాతుం సభా కృతనమస్కరణా జగామ శ్యామాక్షయే రవికరైశ్ చ సహాజగామ
ఆమె ఇలా చెప్పిన తరువాత, ముని సమక్షంలో ఆ రోజు సాయంత్రం వైపు సాగింది, సూర్యుడు అస్తమించిపోయాడు. ఆమె సభలో నమస్కారం చేసి, స్నానం చేయడానికి, అస్తమయ సూర్యకిరణాలతో కలిసి వెళ్లింది.
సర్గే స్ఫురద్భిర్ మత్పుణ్యైర్ మన్యే సమ్ప్రేషితో భవాన్ । అలక్ష్యైస్ సమ్భృతైర్ అద్రౌ ప్రావృడ్వాతైర్ ఇవామ్బుదః
ఈ సృష్టిలో నీవు నా దగ్గరకు వచ్చావని నేను అనుకుంటున్నాను. నా దాచిన పుణ్యఫలాల వల్ల, వానకాలపు గాలులు మేఘాన్ని కొండవైపు తోడినట్లు నీవు వచ్చావు.
అద్య తిష్ఠామ్య్ అహం సాధో ధన్యానాం ధురి ధర్మతః । అమృతస్యన్దవచసా యత్ త్వయాస్మి సమాగతః
ఈ రోజు నీ ధర్మబలంతో, అమృతస్వరూపమైన మాటలు పలికే నిన్ను కలవడం వల్ల, నేను ధన్యులలో ముందున్నానని భావిస్తున్నాను.
న కేచన తథా భావాశ్ చేతశ్ శీతలయన్తి మే । రాజ్యలాభాదయో ఽప్య్ ఏతే యథా సాధుసమాగమః
ధర్మాత్ముల సాంగత్యం నాకు ఎంత ఆనందాన్ని, మనశ్శాంతిని ఇస్తుందో, రాజ్యం లభించినా, ఇంకెన్ని గొప్ప విజయాలు సాధించినా, అంత సంతోషం నాకు కలగదు.
నిరర్గలతయా యత్ర సామ్యమ్ ఏవ విజృమ్భతే । ముక్తరాగాదిమననం తన్ న కస్య సుఖావహమ్
ఎక్కడైతే మనసులో ఏ మాత్రం మోహం లేకుండా, అంతా సమంగా కనిపించే స్థితి కలుగుతుందో, అలాంటి ఆలోచన ఎవరికైనా నిజంగా ఎంతో ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
ఏవంవాదిన ఏవాస్య వాక్యమ్ ఆక్షిప్య భూపతేః । భూయః ప్రోవాచ చూడాలా మునిదారకరూపిణీ
అతడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, రాజు మాటను ఆపి, మునిదారకుడి రూపంలో ఉన్న చూడాలా మళ్లీ ఇలా చెప్పింది.
ఆస్తామ్ ఏషా కథా తావత్ సర్వం తే వర్ణితం మయా । త్వం మే కథయ హే సాధో కస్ త్వమ్ అద్రౌ కరోషి కిమ్
ఈ కథను ఇక్కడే ఆపేద్దాం; నీకు కావాల్సినంత చెప్పాను. ఇప్పుడు నీవు ఎవరో, ఈ కొండల్లో ఏమి చేస్తున్నావో చెప్పు, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా!
కియత్పర్యవసానేయం తవ వా వనవాసితా । సత్యం కథయ నాసత్యం వక్తుం జానాతి తాపసః
నీకు అడవిలో నివసించడం ఎంత కాలంగా జరుగుతోంది? నిజం చెప్పు, అసత్యం చెప్పడం తపస్వికి తెలియదు.
దేవపుత్రో ఽసి జానాసి సర్వమ్ ఏవ యథాస్థితమ్ । లోకవృత్తాన్తతజ్జ్ఞో ఽసి కిమ్ అన్యత్ కథయామ్య్ అహమ్
నీవు దేవతా పుత్రుడవు, నీకు అన్నీ యథాతథంగా తెలుసు. లోకంలో జరిగే సంగతులన్నీ నీకు తెలిసినవే. ఇంకేమి చెప్పగలను?
సంసారభయభీతత్వాన్ నివసామి వనాన్తరే । జానతో ఽపి హి హాసాయ కథయామ్య్ ఏవ తే మనాక్
సంసార భయంతోనే నేను అడవి లోపల నివసిస్తున్నాను. నీవు ఇదంతా తెలిసినా, మాట కోసం నీకు చెప్పుతున్నాను.
శిఖిధ్వజో ఽహం భూపాలస్ త్యక్త్వా రాజ్యమ్ ఇహ స్థితః । భృశం భీతో ఽస్మి తత్త్వజ్ఞ సంసృతౌ జన్మనః పునః
నేను శిఖిధ్వజుడు, రాజ్యాన్ని వదిలేసి ఇక్కడ ఉండే రాజును. నిజాన్ని తెలిసినవాడా, పునర్జన్మ సంసారంలో పడిపోవడం నాకు చాలా భయంగా ఉంది.
పునస్ సుఖం పునర్ దుఃఖం పునర్ మరణజన్మనీ । భవతస్ తేన తప్యే ఽహం సర్వజ్ఞ వనవీథిషు
ఓ సర్వజ్ఞా! మళ్ళీ మళ్ళీ సంతోషం, మళ్ళీ మళ్ళీ దుఃఖం, మళ్ళీ మళ్ళీ పుట్టడం, మరణించడం — ఇలా నేను ఈ అడవి మార్గాల్లో తిరుగుతూ బాధపడుతున్నాను.
భ్రమన్న్ అపి దిగన్తాంశ్ చ చరన్న్ అపి పరం తపః । నాసాదయామి విశ్రాన్తిమ్ ఏకాం నిధిమ్ ఇవాధనః
ఏ దిక్కు చివరకు తిరిగినా, ఎంతటి కఠిన తపస్సు చేసినా, నాకు ذరా విశ్రాంతి దొరకడం లేదు; అది పేదవాడికి ఒక్క ధనం కూడా దొరకనట్టే ఉంది.